EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52020DC0082

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την υλοποίηση των εργασιών στο πλαίσιο του προγράμματος παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Βουλγαρία, τη Σλοβακία και τη Λιθουανία το 2019 και τα προηγούμενα έτη

COM/2020/82 final

Βρυξέλλες, 17.3.2020

COM(2020) 82 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την υλοποίηση των εργασιών στο πλαίσιο του προγράμματος παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Βουλγαρία, τη Σλοβακία και τη Λιθουανία το 2019 και τα προηγούμενα έτη

















Όταν η Βουλγαρία, η Σλοβακία και η Λιθουανία προσχώρησαν στην ΕΕ, δεσμεύτηκαν να θέσουν εκτός λειτουργίας τρεις πυρηνικούς σταθμούς παλαιότερου σοβιετικού σχεδιασμού πριν από το τέλος της προγραμματισμένης διάρκειας ζωής τους. Η ΕΕ δεσμεύτηκε από την πλευρά της να προσφέρει οικονομική συνδρομή για την ολοκλήρωση του ασφαλούς παροπλισμού των αντιδραστήρων. Η στήριξη της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 διέπεται από δύο κανονισμούς του Συμβουλίου. Οι κανονισμοί αυτοί θέτουν τους στόχους βάσει των οποίων αξιολογείται στην παρούσα ετήσια έκθεση η πρόοδος που επιτεύχθηκε το 2019.

Σύμφωνα με τις προσδοκίες, η Βουλγαρία, η Λιθουανία και η Σλοβακία συνέχισαν να σημειώνουν αποτελεσματική πρόοδο όσον αφορά τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών τους το 2019. Με βάση τις μέχρι στιγμής ενδείξεις, τα επίπεδα ασφάλειας στις εγκαταστάσεις θα βελτιωθούν σε μεγάλο βαθμό χάρη στη χρηματοδότηση που παρέχει η ΕΕ από το ΠΔΠ για την περίοδο 2014-2020.

Ο παροπλισμός έχει προχωρήσει πολύ πέραν του μη αναστρέψιμου σταδίου της αποσυναρμολόγησης, ενώ και οι εργασίες αποξήλωσης προχωρούν σύμφωνα με τις προγραμματισμένες ημερομηνίες ολοκλήρωσης. Παρότι κάποιες καθυστερήσεις είναι αναπόφευκτες στα επιμέρους έργα, αντισταθμίστηκαν από την αναδιάρθρωση του σχεδίου των μελλοντικών εργασιών, με αποτέλεσμα να μην αλλάξουν οι καταληκτικές ημερομηνίες των συνολικών προγραμμάτων. Το κόστος των εργασιών που έχουν υλοποιηθεί από το 2014 είναι εντός των ορίων του προϋπολογισμού.

Στο Bohunice (Σλοβακία) ο παροπλισμός έχει προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί έως το 2025. Η αποξήλωση των μεγάλων κατασκευαστικών στοιχείων στο κτίριο του αντιδραστήρα έχει ξεκινήσει ουσιαστικά. Ο υπεύθυνος φορέας για τον παροπλισμό έχει κόψει τους δύο συμπιεστές, έχει αφαιρέσει και τις 12 ατμογεννήτριες —καθεμία από τις οποίες αποτελείται από 145 τόνους χάλυβα— και τις έχει μεταφέρει στην πρώην αίθουσα στροβίλων για επεξεργασία και συσκευασία. Οι προετοιμασίες έχουν ξεκινήσει για τον διαχωρισμό των εσωτερικών στοιχείων των αντιδραστήρων κάτω από το νερό, σε ειδικά εργαστήρια εντός του κτιρίου των αντιδραστήρων.

Η ημερομηνία ολοκλήρωσης του προγράμματος παροπλισμού στο Kozloduy (Βουλγαρία) τοποθετείται στο τέλος του 2030. Ο παρόμοιος σχεδιασμός των αντιδραστήρων στο Kozloduy και στο Bohunice παρέχει μια εξαιρετική ευκαιρία ανταλλαγής εμπειριών, μεθόδων και εργαλείων. Αυτή η ανταλλαγή γνώσεων μειώνει τους κινδύνους και το κόστος. Για παράδειγμα, το 2019 επιβεβαιώθηκε η δυνατότητα απομόλυνσης των κύριων κυκλωμάτων στο Kozloduy με βάση την πείρα που αποκτήθηκε από το Bohunice. Στη συνέχεια, προετοιμάστηκε η μεταφορά του εξοπλισμού απομόλυνσης από τις εγκαταστάσεις του Bohunice στο Kozloduy, με στόχο την απομόλυνση, το 2020, των κύριων κυκλωμάτων, δηλαδή των πλησιέστερων στοιχείων στον πυρήνα του αντιδραστήρα.

Στην Ignalina (Λιθουανία) ο σχεδιασμός του αντιδραστήρα περιλαμβάνει έναν μεγάλο πυρήνα γραφίτη. Ο παροπλισμός του αποτελεί πρόκληση πρωτόγνωρη στο είδος της και έχει προγραμματιστεί να διαρκέσει έως το 2038. Ως εκ τούτου, η διαδικασία παροπλισμού βρίσκεται σε πιο πρώιμο στάδιο: επί του παρόντος, οι συστοιχίες αναλωμένων καυσίμων αποθηκεύονται με ασφάλεια σε νέες ειδικές εγκαταστάσεις. Η επιχείρηση μεταφοράς αναμένεται να διαρκέσει έως τον Ιούλιο του 2022. Ταυτόχρονα, είναι σε εξέλιξη οι προετοιμασίες για την αποξήλωση των πυρήνων του αντιδραστήρα. Ο στόχος της εκτενούς διαδικασίας προσδιορισμού και αξιολόγησης των διαθέσιμων επιλογών (που έχει προγραμματιστεί για το 2022) είναι ο μετριασμός των σχετικών κινδύνων.

Για την ολοκλήρωση των προγραμμάτων παροπλισμού έως την προγραμματισμένη μη αναστρέψιμη κατάσταση παροπλισμού θα χρειαστεί πρόσθετη χρηματοδότηση. Το 2018 η Επιτροπή εξέδωσε προτάσεις για τη συνέχιση των προγραμμάτων κατά την περίοδο 2021-2027. Στις προτάσεις αυτές καθορίζονται, μεταξύ άλλων, τα επίπεδα εθνικής συνεισφοράς, ώστε να εξαλειφθούν οι εναπομένουσες αβεβαιότητες όσον αφορά την απαιτούμενη χρηματοδότηση.

Βασικά μηνύματα

1.Εισαγωγή

Όταν η Βουλγαρία, η Σλοβακία και η Λιθουανία προσχώρησαν στην ΕΕ, δεσμεύτηκαν να θέσουν εκτός λειτουργίας οκτώ πυρηνικούς αντιδραστήρες πριν από το τέλος της προγραμματισμένης διάρκειας ζωής τους:

·Βουλγαρία – Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Kozloduy (μονάδες 1 έως 4)·

·Σλοβακία – Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Bohunice V1 (2 μονάδες)· και

·Λιθουανία – Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Ignalina (2 μονάδες).

Η ΕΕ δεσμεύτηκε από την πλευρά της να προσφέρει οικονομική συνδρομή για τον ασφαλή παροπλισμό των αντιδραστήρων.

Η στήριξη της ΕΕ για τα προγράμματα παροπλισμού διέπεται από δύο κανονισμούς του Συμβουλίου 1 στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2014-2020. Κατ’ εφαρμογή των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων του άρθρου 6 των κανονισμών, η παρούσα ετήσια έκθεση προόδου αξιολογεί τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο των προγραμμάτων συνδρομής της ΕΕ για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων το 2019 και αποτελεί τη βάση για την έγκριση των προγραμμάτων εργασίας του 2020.

Ο γενικός στόχος είναι η μετάβαση σε μη αναστρέψιμη κατάσταση παροπλισμού, παράλληλα με την τήρηση των υψηλότερων προτύπων ασφάλειας. Τα προγράμματα δεν περιλαμβάνουν μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων στον τομέα της ενέργειας, τα οποία λάμβαναν στήριξη βάσει προηγούμενων ΠΔΠ. Η εφαρμογή αυτών των μέτρων, η οποία ξεκίνησε πριν από το 2014, σταδιακά ολοκληρώνεται και αποτέλεσε αντικείμενο αξιολόγησης το 2019.

Τον Ιούνιο του 2018 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση ενδιάμεσης αξιολόγησης 2 των προγραμμάτων συνδρομής της ΕΕ για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Βουλγαρία, η Λιθουανία και η Σλοβακία είχαν σημειώσει αποτελεσματική και αποδοτική πρόοδο όσον αφορά τον παροπλισμό των σχετικών πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής.

Τα προγράμματα προσδιορίζονται επακριβώς όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, τον προϋπολογισμό και τον σχεδιασμό ενώ οι καταληκτικές ημερομηνίες έχουν προγραμματιστεί για μετά την τρέχουσα χρηματοδοτική περίοδο. Δεν καλύπτουν την απόρριψη των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων σε αποθετήριο γεωλογικού σχηματισμού μεγάλου βάθους — η οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου 3 υποχρεώνει τα κράτη μέλη να μεριμνούν τα ίδια για το ζήτημα αυτό, συμπεριλαμβάνοντας πρόβλεψη στα εθνικά τους προγράμματα για τη διαχείριση των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης, επικαιροποιήθηκαν το πεδίο εφαρμογής και ο προϋπολογισμός των προγραμμάτων παροπλισμού και θεσπίστηκαν αναλυτικότεροι δείκτες προόδου στις αναθεωρημένες λεπτομερείς διαδικασίες εκτέλεσης.

Για το επόμενο ΠΔΠ (2021-2027), η Επιτροπή έχει εκδώσει δύο προτάσεις 4 για τη συνέχιση της στήριξης των δραστηριοτήτων παροπλισμού στη Βουλγαρία, τη Σλοβακία και τη Λιθουανία. Συγκεκριμένα, η προτεινόμενη συγχρηματοδότηση θα παράσχει στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν τον παροπλισμό των αντίστοιχων αντιδραστήρων τους, ενώ επίσης θα βοηθήσει τη Λιθουανία να προχωρήσει με σταθερά βήματα στον ασφαλή παροπλισμό του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής Ignalina, μια πρωτοποριακή διαδικασία πρωτοφανούς κλίμακας που περιλαμβάνει την ανάκτηση μεγάλης ποσότητας ραδιενεργού γραφίτη.

2.Διαχείριση του προγράμματος

2.1.Μέθοδος εκτέλεσης

Η Επιτροπή έχει αναθέσει την εκτέλεση του προϋπολογισμού των προγραμμάτων στους εξής οργανισμούς:

·στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) – για όλα τα προγράμματα (από το 2001)·

·στον Κεντρικό Οργανισμό Διαχείρισης Έργων (CPMA) – για το πρόγραμμα Ignalina (από το 2003)· και

·στον Σλοβακικό Οργανισμό για την Καινοτομία και την Ενέργεια (SIEA) – για το πρόγραμμα Bohunice (από το 2016).

Η εποπτεία αυτών των εκτελεστικών φορέων βασίζεται σε προηγούμενους ελέγχους («αξιολογήσεις κατά πυλώνες») ότι πληρούν τις απαιτήσεις έμμεσης διαχείρισης. Επίσης, συνοδεύεται από ελέγχους επικινδυνότητας, είτε στο πλαίσιο της τακτικής διαδικασίας παρακολούθησης είτε με ανάθεση σε ανεξάρτητο φορέα.

2.2.Ετήσιος προγραμματισμός και παρακολούθηση

Καθένα από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη έχει διορίσει έναν συντονιστή προγράμματος, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τον εθνικό προγραμματισμό, τον συντονισμό και την παρακολούθηση του προγράμματος παροπλισμού σε εθνικό επίπεδο. Οι συντονιστές των προγραμμάτων υπέβαλαν προγράμματα εργασίας για το 2019, με χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων από τον προϋπολογισμό της Ένωσης και από εθνικούς ή άλλους πόρους. Η Επιτροπή (ΓΔ ENER) έχει δημοσιεύσει στον δικτυακό τόπο της την απόφαση χρηματοδότησης και τα προγράμματα εργασίας που η ίδια έχει εγκρίνει.

Σε κάθε κράτος μέλος, υπάρχει μια επιτροπή παρακολούθησης στην οποία προεδρεύει ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής από κοινού με τον συντονιστή του προγράμματος. Ο ρόλος της επιτροπής έχει ενισχυθεί στις αναθεωρημένες λεπτομερείς διαδικασίες εκτέλεσης που εγκρίθηκαν το 2019.

Οι εκτελεστικοί φορείς παρακολουθούν την υλοποίηση του έργου σε καθημερινή βάση. Επιπλέον, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρακολουθούν στενά την υλοποίηση εξετάζοντας τα έγγραφα τεκμηρίωσης και διενεργώντας επιτόπιους ελέγχους σε εξαμηνιαία βάση.

Για την υποστήριξη της διαδικασίας παρακολούθησης, η Επιτροπή χρησιμοποιεί δείκτες επιδόσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ορίζονται στο σύστημα διαχείρισης δεδουλευμένης αξίας (EVM) 5 . Παρακολουθώντας την πρόοδο έναντι των σημείων αναφοράς για τη μέτρηση των επιδόσεων, το σύστημα EVM χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της τήρησης του χρονοδιαγράμματος και του σχετικού κόστους. Οι δείκτες μπορούν να ενεργοποιήσουν την ανάληψη έγκαιρης δράσης για τον μετριασμό του αντικτύπου των αποκλίσεων από τα σημεία αναφοράς.

2.3.Έλεγχοι και αξιολογήσεις

Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου

Η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου της Επιτροπής ολοκλήρωσε τον Νοέμβριο του 2019 τον έλεγχό της όσον αφορά την υλοποίηση της στρατηγικής ελέγχου της Επιτροπής (ΓΔ ENER) για τους εξουσιοδοτημένους φορείς που υλοποιούν τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η στρατηγική υλοποιείται αποτελεσματικά, με αποτέλεσμα να παρέχει συνολικά εύλογη διασφάλιση για την αποτελεσματική εκτέλεση των εργασιών παροπλισμού που χρηματοδοτούνται από τα προγράμματα.

Αξιολόγηση του SIEA (πρόγραμμα Bohunice)

Το 2019 ολοκληρώθηκε επιτυχώς η αξιολόγηση κατά πυλώνες του SIEA, του εκτελεστικού φορέα για το πρόγραμμα Bohunice, με την υποστήριξη ανεξάρτητου ελεγκτικού φορέα. Η αξιολόγηση κάλυψε το σύστημα εσωτερικού ελέγχου του SIEA, το λογιστικό του σύστημα, τον ανεξάρτητο εξωτερικό έλεγχο, τις επιχορηγήσεις και τους κανόνες και τις διαδικασίες του για τις δημόσιες συμβάσεις.

Εκ των υστέρων αξιολόγηση έργων στον τομέα της ενέργειας

Το 2019 η Επιτροπή ολοκλήρωσε την εκ των υστέρων αξιολόγησή της για τη μέτρηση των αποτελεσμάτων και του αντικτύπου, της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας και της προστιθέμενης αξίας που προσέφεραν στην ΕΕ τα ενεργειακά έργα που χρηματοδοτήθηκαν από τα προγράμματα συνδρομής κατά την περίοδο 2007-2013. Η αξιολόγηση ήταν γενικά θετική. Τα συμπεράσματά της παρατίθενται αναλυτικότερα στην ενότητα 4.4.

Δράσεις για την καταπολέμηση της απάτης

Την περίοδο 2005-2009, στην ανάθεση σύμβασης για την εγκατάσταση εξοπλισμού αποθείωσης καυσαερίων στο Elektrenai (LT) χρησιμοποιήθηκαν δόλιες πρακτικές. Τον Νοέμβριο του 2019, κατόπιν μακράς διερεύνησης σε συνεργασία με την υπηρεσία περιπτώσεων σοβαρής απάτης του Ηνωμένου Βασιλείου και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης, η ΕΤΑΑ απέκλεισε την GE Power Sweden AB για 6 έτη (ο μεγαλύτερος αποκλεισμός που έχει επιβάλει ποτέ). Η απόφαση είναι τελεσίδικη και σημαίνει ότι η GE Power Sweden δεν δικαιούται χρηματοδότηση από τα περισσότερα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έως τον Νοέμβριο του 2025.

3.Εκτέλεση του προϋπολογισμού και συγχρηματοδότηση

Η συγχρηματοδότηση στηρίζει την ανάληψη ευθύνης από τα κράτη μέλη και δημιουργεί κίνητρο αποδοτικότητας από πλευράς κόστους. Και τα τρία κράτη μέλη έχουν συστήσει ειδικά ταμεία τα οποία παρέχουν μέρος της χρηματοδότησης. Οι λοιποί εθνικοί πόροι προέρχονται κυρίως από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Στη Λιθουανία, τα κεφάλαια που είχαν συγκεντρωθεί παλαιότερα για τον παροπλισμό και τη διαχείριση αποβλήτων έχουν εξαντληθεί και ο οργανισμός για τη διαχείρισή τους εκκαθαρίστηκε το 2019. Για το μέλλον, η κυβέρνηση της Λιθουανίας δεσμεύτηκε να εξασφαλίσει χρηματοδότηση έως τη λήξη του προγράμματος. Αυτή η δέσμευση λαμβάνεται υπόψη στον Table   1 .

Η συνεισφορά της ΕΕ στα κεφάλαια που διαχειρίζεται η ΕΤΑΑ αυξάνεται κατά 2‑-4 % με συνεισφορές από άλλους διεθνείς χορηγούς και τόκους επί των προχρηματοδοτήσεων. Στους πίνακες που ακολουθούν, περιλαμβάνονται αυτά τα επιπλέον ποσά.

Πίνακας 1:    Κεφάλαια (εκταμιεύσεις συν πιστώσεις συν προτάσεις)
(σε εκατ. EUR)

Κράτος μέλος

ΕΕ
2001-2020

Προτάσεις της ΕΕ
2021-2027

Σύνολο

Προϋπολογισμός κατά την ολοκλήρωση

Kozloduy

458

800

63

1 321

1 358

Bohunice

476

671

55

1 202

1 238

Ignalina

478

1568

552

2 596

3 377

Πηγή: Εκθέσεις παρακολούθησης, ετήσια προγράμματα εργασίας, ΕΤΑΑ, CPMA, SIEA.

Προς το παρόν, στη νομική βάση της χρηματοδοτικής στήριξης της ΕΕ δεν προβλέπεται επακριβώς το ύψος της εθνικής συνεισφοράς. Οι προτάσεις της Επιτροπής για τους κανονισμούς του Συμβουλίου σχετικά με τη συνέχιση της στήριξης για τον παροπλισμό στο ΠΔΠ της περιόδου 2021-2027 προβλέπουν την πολυετή συνεισφορά της Ένωσης και καθορίζουν ελάχιστες εθνικές συνεισφορές: 50 % για τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία και 20 % για τη Λιθουανία. Εκκρεμεί η συμφωνία επί των κανονισμών του Συμβουλίου από το Συμβουλίου, με την επιφύλαξη της συμφωνίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το ΠΔΠ 2021-2027.

Πίνακας 2:    Πληρωμές σε τελικούς δικαιούχους, 30 Ιουνίου 2019    
(σε εκατ. EUR)

Εθνικοί πόροι

ΕΕ

Σύνολο

Kozloduy

296 (40 %)

440 (60 %)

736

Bohunice

208 (39 %)

322 (61 %)

530

Ignalina

175 (15 %)

1006 (85 %)

1 181

Πηγή: Εκθέσεις παρακολούθησης, ΕΤΑΑ, CPMA.

4.Πρόοδος και επιδόσεις

Η Επιτροπή μετρά την πρόοδο και τις επιδόσεις με βάση τους στόχους που καθορίζονται στους κανονισμούς του Συμβουλίου που θεσπίζουν τα προγράμματα. Οι αναλυτικοί στόχοι και τα χρονοδιαγράμματα στις διαδικασίες υλοποίησης και στο σύστημα EVM λειτουργούν συμπληρωματικά προς την παρακολούθηση.

Μέχρι στιγμής, η πρόοδος βάσει των στόχων είναι γενικά ικανοποιητική και το κόστος των έργων είναι το προβλεπόμενο. Η κρίσιμη διαδρομή των προγραμμάτων παρακολουθείται με τη μέγιστη δυνατή προσοχή και, όταν εντοπίζονται κίνδυνοι, προτείνονται ενέργειες μετριασμού, ώστε τη δεδομένη χρονική στιγμή να εξακολουθούν να ισχύουν οι καταληκτικές ημερομηνίες. Μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση, το χρονικό προφίλ των δραστηριοτήτων αναθεωρήθηκε ώστε να αναπροσαρμοστεί η παρακολούθηση της προόδου και των επιδόσεων.

4.1.Βουλγαρία – Πρόγραμμα Kozloduy

Οι μονάδες 1-4 στον σταθμό του Kozloduy διαθέτουν αντιδραστήρες VVER 6 440/230: οι μονάδες 1 και 2 τέθηκαν εκτός λειτουργίας το 2002 και οι μονάδες 3 και 4 το 2006.

Υπό τη διοικητική εποπτεία του Υπουργείου Ενέργειας, η κρατική επιχείρηση ραδιενεργών αποβλήτων (SERAW) είναι ο αρμόδιος φορέας για τον παροπλισμό των μονάδων 1-4 στο Kozloduy και για την κατασκευή και λειτουργία των εθνικών εγκαταστάσεων διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων. Αποστολή του εν λόγω φορέα είναι η ασφαλής διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στη βουλγαρική επικράτεια.

Το πρόγραμμα Kozloduy σημείωσε σημαντική πρόοδο στην αποξήλωση των βοηθητικών κτιρίων, π.χ. στην ολοκλήρωση της αποξήλωσης εξοπλισμού στην αίθουσα στροβίλων τον Αύγουστο του 2019, ένα έτος νωρίτερα από το προβλεπόμενο ( Figure 1 ).

Εικόνα 1:    Πριν και μετά την αποξήλωση του εξοπλισμού στην αίθουσα στροβίλων    
φωτογραφία SERAW

Η εγκατάσταση τήξης με πλάσμα, μια πρωτοποριακή εγκατάσταση για την υψηλής απόδοσης μείωση του όγκου των ραδιενεργών αποβλήτων, ξεκίνησε τη λειτουργία της τον Νοέμβριο του 2018 (στόχος: Μάρτιος 2018) και συνέχισε με την υποστήριξη του παρόχου του συστήματος έως το τέλος του 2019. Πλέον βρίσκεται σε βιομηχανική λειτουργία, ενώ η τεχνική και οικονομική αξιολόγηση της πρώτης επιχειρησιακής εκστρατείας θα ολοκληρωθεί το 2020.

Ο παρόμοιος σχεδιασμός των αντιδραστήρων στο Bohunice και στο Kozloduy παρέχει μια εξαιρετική ευκαιρία ανταλλαγής εμπειριών, μεθόδων και εργαλείων. Αυτή η ανταλλαγή γνώσεων μειώνει τους κινδύνους και το κόστος. Για παράδειγμα, το 2019 επιβεβαιώθηκε η δυνατότητα απομόλυνσης των κύριων κυκλωμάτων στο Kozloduy με βάση την πείρα που αποκτήθηκε από το Bohunice. Στη συνέχεια, προετοιμάστηκε η μεταφορά του εξοπλισμού απομόλυνσης που χρησιμοποιήθηκε στο Bohunice προς το Kozloduy, με στόχο την απομόλυνση των κύριων κυκλωμάτων το 2020 (προβλεπόμενη καταληκτική ημερομηνία: Οκτώβριος 2022).

Οι άδειες για την κατασκευή του αποθετηρίου κοντά στην επιφάνεια για απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας, δηλαδή των εθνικών εγκαταστάσεων διάθεσης, έχουν αμφισβητηθεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια. Το 2019 τα πέντε μέλη του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου έλαβαν τελική απόφαση που επιβεβαίωσε την ισχύ της απόφασης για την περιβαλλοντική εκτίμηση επιπτώσεων.

Οι εργασίες κατασκευής δεν συνεπάγονται κανέναν κίνδυνο ακτινοβολίας ή πυρηνικής ασφάλειας, και συνεχίστηκαν όπως είχε προγραμματιστεί ( Figure 2 ). Ωστόσο, στις 16 Δεκεμβρίου 2019 συνέβη ένα θανατηφόρο ατύχημα στο εργοτάξιο. Οι εργασίες κατασκευής έχουν ανασταλεί έως ότου αναλυθούν πλήρως τα αίτια του ατυχήματος και εφαρμοστούν όλα τα μέτρα για την επανέναρξη των εργασιών υπό τις βέλτιστες συνθήκες υγείας και ασφάλειας.

Εικόνα 2:    Κατασκευή εθνικών εγκαταστάσεων διάθεσης
φωτογραφία SERAW

Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα σημεία αναφοράς των επιδόσεων, η ημερομηνία ολοκλήρωσης του προγράμματος παραμένει το τέλος του 2030. Στην Figure 3 φαίνεται ο όγκος της εργασίας που έχει εκτελεστεί (δεδουλευμένη αξία) έναντι του σχεδίου (σημείο αναφοράς). Το 2018 ο προϋπολογισμός κατά την ολοκλήρωση (συμπεριλαμβανομένων των απρόβλεπτων δαπανών) αναθεωρήθηκε στα 1 358 εκατ. EUR. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση της τάξης του 23 % σε σχέση με την εκτίμηση του 2014, ενώ και η Βουλγαρία έχει αυξήσει αντίστοιχα τη συνεισφορά της.

Εικόνα 3:    Kozloduy – πρόοδος και επιδόσεις

4.2.Σλοβακία – Πρόγραμμα Bohunice

Ο σταθμός Bohunice V1 διαθέτει δύο αντιδραστήρες VVER 440/230. Η μονάδα 1 τέθηκε εκτός λειτουργίας το 2006 και η μονάδα 2 το 2008.

Υπό τη διοικητική εποπτεία του Υπουργείου Οικονομίας, αρμόδιος φορέας για τον παροπλισμό του Bohunice V1 είναι ο οργανισμός Jadrová a vyraďovacia spoločnosť (JAVYS). Αποστολή του είναι ο ασφαλής παροπλισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων, καθώς και η ασφαλής διαχείριση των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων στη σλοβακική επικράτεια.

Το πρόγραμμα παροπλισμού Bohunice είναι το πλέον προηγμένο μεταξύ των τριών προγραμμάτων που λαμβάνουν στήριξη από την ΕΕ και κατά πάσα πιθανότητα θα είναι εκείνο στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιηθεί ο πρώτος πλήρης παροπλισμός αντιδραστήρα τύπου VVER.

Το πρόγραμμα σημείωσε ουσιαστική πρόοδο το 2019. Μετά την ολοκλήρωση της αποξήλωσης του εξοπλισμού της αίθουσας στροβίλων και των βοηθητικών κτιρίων, συμπεριλαμβανομένης της κατεδάφισης των τεσσάρων πύργων ψύξης ( Figure 4 ), ξεκίνησε ουσιαστικά η αποξήλωση των μεγάλων κατασκευαστικών στοιχείων στο κτίριο του αντιδραστήρα.

Εικόνα 4:    Πριν και μετά την αποξήλωση του εξοπλισμού στην αίθουσα στροβίλων    
Πριν και μετά την κατεδάφιση των πύργων ψύξης
   
φωτογραφία JAVYS

Έως τον Ιούλιο του 2019, και οι 12 ατμογεννήτριες, καθεμία από τις οποίες αποτελείται από 145 τόνους χάλυβα, είχαν αφαιρεθεί από το κτίριο του αντιδραστήρα και είχαν μεταφερθεί στην πρώην αίθουσα στροβίλων ( Figure 5 ), όπου ολοκληρώθηκε η κατασκευή του εργαστηρίου ξηρής κοπής και εγκαταστάθηκε ο εξοπλισμός κοπής για τη διάλυση των γεννητριών. Το δεύτερο εξάμηνο του 2019 (στόχος: δεύτερο εξάμηνο του 2019), διαχωρίστηκαν οι συμπιεστές και ξεκίνησε η κατασκευή δύο εργαστηρίων ξηρής κοπής, στα οποία τα εσωτερικά στοιχεία του αντιδραστήρα θα διασπαστούν κάτω από το νερό.

Εικόνα 5:    Εργαστήριο και αποθήκευση ατμογεννητριών στην πρώην αίθουσα στροβίλων
φωτογραφία JAVYS

Το 2018 το 97,5 % των αποβλήτων που υποβάλλονταν σε επεξεργασία στο Bohunice ήταν ανακυκλώσιμα, το 1,7 % ήταν μη ανακυκλώσιμα και το 0,8 % ήταν ραδιενεργά. Το 2019 η δυναμικότητα διάθεσης για απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας, τα οποία αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 90 % των συνολικών ραδιενεργών αποβλήτων κατ’ όγκο, αυξήθηκε περίπου κατά 30 % στο αποθετήριο Mochovce.

Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα σημεία αναφοράς των επιδόσεων, η ημερομηνία ολοκλήρωσης του προγράμματος παραμένει το τέλος του 2025. Στην Figure 6 φαίνεται ο όγκος της εργασίας που έχει εκτελεστεί (δεδουλευμένη αξία) έναντι του σχεδίου (σημείο αναφοράς). Ο προϋπολογισμός κατά την ολοκλήρωση (συμπεριλαμβανομένων των απρόβλεπτων δαπανών) επικαιροποιήθηκε το 2018 στα 1 238 εκατ. EUR, περίπου 1 % λιγότερο από τις εκτιμήσεις του 2014. Η νέα εκτίμηση υποστηρίζεται από καινοτόμο σχέδιο κινδύνων και απρόβλεπτων δαπανών, το οποίο προσφέρει υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης.

Εικόνα 6:    Bohunice – πρόοδος και επιδόσεις

4.3.Λιθουανία – Πρόγραμμα Ignalina

Ο σταθμός Ignalina διαθέτει δύο αντιδραστήρες RBMK 7 1500. Η μονάδα 1 τέθηκε εκτός λειτουργίας το 2004 και η μονάδα 2 το 2009.

Υπό τη διοικητική εποπτεία του Υπουργείου Ενέργειας, η κρατική επιχείρηση Ignalina Nuclear Power Plant (INPP) είναι ο αρμόδιος φορέας για τις εγκαταστάσεις στις οποίες πραγματοποιούνται εργασίες παροπλισμού και, από το 2019, για τις εγκαταστάσεις διάθεσης αποβλήτων.

Η αφαίρεση συστοιχιών αναλωμένων καυσίμων από τα κτίρια αντιδραστήρων (μονάδες 1 και 2) συνεχίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2016. Πλέον τα καύσιμα έχουν αφαιρεθεί πλήρως και από τους δύο αντιδραστήρες. Το υπόλοιπο περιεχόμενο των δεξαμενών αναλωμένων καυσίμων μεταφέρεται σε βυτία αποθήκευσης και εντέλει στην εγκατάσταση προσωρινής αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων. Έως το τέλος του 2019 περισσότερο από το 75% (στόχος: 69%) των συστοιχιών αναλωμένων καυσίμων είχαν αποθηκευτεί με ασφάλεια στις νέες αυτές ειδικές εγκαταστάσεις. Αυτή η επιχείρηση προβλέπεται να συνεχιστεί έως τον Ιούλιο του 2022.

Εντωμεταξύ, η INPP έχει ξεκινήσει τις προετοιμασίες για τον χειρισμό των στοιχείων καυσίμων που έχουν υποστεί σοβαρή βλάβη και για τον καθαρισμό, την εκκένωση και την απομόλυνση των δεξαμενών αναλωμένων καυσίμων.

Εικόνα 7:    Βυτία για την αποθήκευση συστοιχιών αναλωμένων καυσίμων στην εγκατάσταση προσωρινής αποθήκευσης
φωτογραφία INPP

Πριν (9/2016)

Μετά (9/2019)

Με την αποξήλωση 50 000 τόνων (στόχος: 40 658 τόνοι) υλικού από την αίθουσα στροβίλων, η αφαίρεση και η απομόλυνση του εξοπλισμού πλέον ολοκληρώνεται. Το κτίριο επί του παρόντος χρησιμοποιείται ως χώρος προσωρινής αποθήκευσης για το υλικό που υποβάλλεται σε διαδικασία εκκαθάρισης πριν από την άρση του ρυθμιστικού ελέγχου και για τα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας προτού μεταφερθούν σε εγκατάσταση τελικής διάθεσης.

Η αποξήλωση των αντιδραστήρων της Ignalina αποτελεί πρόκληση μοναδική στο είδος της: ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει αποξηλωθεί μεγάλος αντιδραστήρας με πυρήνα από γραφίτη. Σε πρώτη φάση (2020 έως 2027), η INPP θα αφαιρέσει όλο τον εξοπλισμό γύρω από το φρεάτιο του αντιδραστήρα και στην κορυφή του. Στη συνέχεια, προετοιμάζεται η αφαίρεση του γραφίτη από το φρεάτιομε οικονομοτεχνική 8 μελέτη και με τον αναλυτικό σχεδιασμό της προτιμώμενης λύσης και της εγκατάστασης για την προσωρινή αποθήκευση των αποβλήτων γραφίτη που έχουν ακτινοβοληθεί.

Η κατασκευή της εγκατάστασης εναπόθεσης αποβλήτων πολύ χαμηλής ραδιενέργειας έχει ολοκληρωθεί και η πρώτη εκστρατεία φόρτωσης έχει προγραμματιστεί για το δεύτερο εξάμηνο του 2020. Η έναρξη της διαδικασίας σύναψης συμβάσεων για την κατασκευή του αποθετηρίου κοντά στην επιφάνεια για τα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας είχε προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο του 2020, αλλά υπάρχει καθυστέρηση λόγω σχεδιαστικής έγκρισης των τεχνικών αναθεωρήσεων, ώστε να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις περί δημόσιων συμβάσεων. Με αυτές τις δύο εγκαταστάσεις, η INPP θα έχει όλα τα εργαλεία που χρειάζεται για τη διαχείριση, την αποθήκευση και τη διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων σύμφωνα με το σχέδιο παροπλισμού.

Εικόνα 8:    Νέες εγκαταστάσεις διαχείρισης, αποθήκευσης και διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων

Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα σημεία αναφοράς των επιδόσεων, η ημερομηνία ολοκλήρωσης του προγράμματος παραμένει το 2038. Στην Figure 9 φαίνεται ο όγκος της εργασίας που έχει εκτελεστεί (δεδουλευμένη αξία) έναντι του σχεδίου (σημείο αναφοράς). Ο προϋπολογισμός κατά την ολοκλήρωση (συμπεριλαμβανομένων των απρόβλεπτων δαπανών) παραμένει αμετάβλητος στα 3 377 εκατ. EUR.

Εικόνα 9:    Ignalina – πρόοδος και επιδόσεις

4.4.Έργα στον τομέα της ενέργειας

Μέχρι το 2013 στο πλαίσιο των προγραμμάτων συνδρομής διατέθηκαν κεφάλαια για έργα στον τομέα της ενέργειας, σύμφωνα με τις αντίστοιχες συνθήκες προσχώρησης των κρατών μελών και τις εθνικές ενεργειακές πολιτικές τους. Η εκτίμηση επιπτώσεων που καταρτίστηκε πριν από τα τρέχοντα προγράμματα (2014-2020) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα εν λόγω μέτρα θα επιτύχουν τους στόχους τους με την υφιστάμενη χρηματοδότηση και στη συνέχεια θα πρέπει να διακοπούν. Ως εκ τούτου, το τρέχον πρόγραμμα περιορίζεται στην υλοποίηση των σχεδίων παροπλισμού, ώστε να αποτελεί το επίκεντρο των πόρων και των δομών διακυβέρνησης.

Το 2019 η Επιτροπή ολοκλήρωσε την εκ των υστέρων αξιολόγηση των έργων στον τομέα της ενέργειας που είχαν χρηματοδοτηθεί κατά την περίοδο 2007-2013. Είχε δεσμευτεί ποσό άνω των 947 εκατ. EUR για τη στήριξη 58 έργων μέσω των οποίων επιδιώκονταν οι εξής στόχοι:

·περιβαλλοντική αναβάθμιση (συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης)·

·εκσυγχρονισμός της συμβατικής παραγωγής ενέργειας·

·αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμός της μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας·

·αύξηση της ασφάλειας εφοδιασμού· και

·αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (μόνο για τη Βουλγαρία).

Το ποσοστό συγχρηματοδότησης από την ΕΕ κυμάνθηκε κατά μέσο όρο στο 50,4 % με διακυμάνσεις ανάλογα με τη σχέση ανάμεσα στο έργο και στην πρόωρη παύση της λειτουργίας των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, τον τύπο του έργου και το δημόσιο ή ιδιωτικό καθεστώς του δικαιούχου της επιχορήγησης. Στη Βουλγαρία αντιστοιχεί το υψηλότερο ποσοστό του δεσμευμένου προϋπολογισμού (401 εκατ. EUR) και ο μεγαλύτερος αριθμός έργων (38). Στη Λιθουανία και στη Σλοβακία υλοποιήθηκαν λιγότερα έργα, αλλά με υψηλότερα κονδύλια ανά έργο κατά μέσο όρο (Λιθουανία: 364 εκατ. EUR για 15 έργα· Σλοβακία: 182 εκατ. EUR για 5 έργα).

Τα έργα στον τομέα της ενέργειας στη Βουλγαρία αφορούσαν ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα, με ιδιαίτερη έμφαση στα κατάντη δομικά στοιχεία (δίκτυα και κατανάλωση). Στη Λιθουανία, δόθηκε έμφαση κυρίως στα ανάντη στοιχεία (την παραγωγή), ιδιαίτερα με την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του μεγαλύτερου συμβατικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής στη χώρα, ώστε να αντικατασταθεί η δυναμικότητά του και εν μέρει να συμμορφωθεί με τις ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές απαιτήσεις σε σχέση με τις εκπομπές των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Σλοβακία, το μεγαλύτερο ποσοστό των πόρων διατέθηκε για τα δίκτυα, συγκεκριμένα για τη μεταφορά, προκειμένου να βελτιωθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού.

Εικόνα 10:    Αριθμός έργων στον τομέα της ενέργειας που έλαβαν στήριξη ανάλογα με τη θέση τους στην αξιακή αλυσίδα, ανά χώρα

Συνολικά, έως το τέλος του 2019 είχαν ολοκληρωθεί 40 έργα στον τομέα της ενέργειας, τα οποία αντιστοιχούν στο 75 % των κεφαλαίων που διατέθηκαν. Τα τελευταία 18 έργα αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός του 2020.

Η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα που ελήφθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος ήταν αφενός καθοριστικής σημασίας και αφετέρου έγκαιρα στις τρεις χώρες, καθώς κανένα άλλο πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να συναγωνιστεί την εμβέλεια και τον αριθμό των έργων που καλύφθηκαν. Το πρόγραμμα προσέφερε αποτελεσματική στήριξη σε μέτρα μετριασμού σε ολόκληρο το μήκος της ενεργειακής αξιακής αλυσίδας, ανάλογα με τις ανάγκες σε εθνικό επίπεδο. Συνέβαλε στην κατασκευή και στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών δικτύων, διευκολύνοντας τις συνδέσεις και διαφοροποιώντας το ενεργειακό μείγμα. Από την πλευρά της κατανάλωσης, στήριξε την ανακαίνιση εκατοντάδων δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων και χιλιάδων νοικοκυριών, τον εκσυγχρονισμό των δικτύων τηλεθέρμανσης, την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης στον βιομηχανικό κλάδο και τη βελτίωση του δημόσιου φωτισμού σε 35 πόλεις.

Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, το πρόγραμμα θα συμβάλει:

üστη βελτίωση της ασφάλειας εφοδιασμού μετά την απώλεια της πυρηνικής δυναμικότητας·

üστη διασφάλιση αξιόπιστης διανομής ηλεκτρικού ρεύματος·

üστην προώθηση της ενσωμάτωσης στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά·

üστην ενίσχυση της διαφοροποίησης της ενέργειας· και

üστη βελτίωση της έντασης ενέργειας.

Είχε και άλλες, έμμεσες συνέπειες, όπως τη βελτίωση της αξιοπιστίας της παροχής ενέργειας, τον μετριασμό της αύξησης της τιμής της ενέργειας, τη μείωση της ενεργειακής έντασης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των τοπικών επιχειρήσεων. Συνέβαλε επίσης στην ανάπτυξη ικανοτήτων στις τρεις χώρες, με αποτέλεσμα την προσέλκυση επενδύσεων, μεταξύ άλλων και από τον ιδιωτικό τομέα.

5.Ανταλλαγή γνώσεων

Ανταλλαγή γνώσεων πραγματοποιείται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό. Τον Μάρτιο του 2019 πραγματοποιήθηκε το τέταρτο τριμερές σεμινάριο ανταλλαγής γνώσεων στο Bohunice. Συμμετείχαν οι αρμόδιοι φορείς παροπλισμού (JAVYS, SERAW και INPP) και εκπρόσωποι του Κοινού Κέντρου Ερευνών και του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Καθώς τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων προχωρούν, η ανταλλαγή γνώσεων και οι συνέργειες αποκτούν πιο απτή διάσταση, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνεται εξοικονόμηση χρόνου και κόστους στα έργα παροπλισμού. Το 2019 οι βασικοί τομείς στους οποίους πραγματοποιείται ανταλλαγή γνώσεων είναι η απομόλυνση των κύριων κυκλωμάτων και η αποτέφρωση των ραδιενεργών αποβλήτων, μέσω πιο συμβατικού εξοπλισμού ή με την προηγμένης τεχνολογίας εγκατάσταση τήξης με πλάσμα (βλ. ενότητα 4.1).

Στις προτάσεις της για τους νέους κανονισμούς, η Επιτροπή έχει συμπεριλάβει την απαίτηση για ανταλλαγή των εμπειριών και των διδαγμάτων που αντλούνται από τα προγράμματα σε ολόκληρη την ΕΕ.

6.Συμπεράσματα

Σύμφωνα με τις προσδοκίες, η Βουλγαρία, η Λιθουανία και η Σλοβακία συνέχισαν να σημειώνουν αποτελεσματική πρόοδο όσον αφορά τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών τους το 2019. Με βάση τις μέχρι στιγμής ενδείξεις, τα επίπεδα ασφάλειας στις εγκαταστάσεις θα βελτιωθούν σε μεγάλο βαθμό χάρη στη χρηματοδότηση που παρέχει η ΕΕ από το ΠΔΠ για την περίοδο 2014-2020.

Το σύστημα διακυβέρνησης έχει επικαιροποιηθεί και έχει αποδειχθεί ότι σε βάθος χρόνου είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και τα προβλήματα που προκύπτουν λόγω της πολυπλοκότητας των προγραμμάτων. Η ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ των δικαιούχων είχε θετικό αντίκτυπο στα προγράμματα και συνέβαλε στις πρόσφατες επιτυχίες. Η Επιτροπή έχει στηριχθεί στα ανωτέρω για να δημιουργήσει ισχυρές συνέργειες, π.χ. το 2020, για την απομόλυνση των κύριων κυκλωμάτων στο Kozloduy θα αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία που ανέπτυξε ο οργανισμός JAVYS και θα χρησιμοποιηθεί ο εξοπλισμός που αποκτήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Bohunice.

Δεν απαιτείται πρόσθετη χρηματοδότηση για την επίτευξη των στόχων που ορίζονται στους ισχύοντες κανονισμούς του Συμβουλίου. Για την ολοκλήρωση των προγραμμάτων παροπλισμού έως τη μη αναστρέψιμη κατάσταση παροπλισμού θα απαιτηθεί πρόσθετη χρηματοδότηση κατά την περίοδο 2021-2027, για την οποία η Επιτροπή έχει προτείνει νέους κανονισμούς4. Στις προτάσεις αυτές καθορίζονται επίσης τα επίπεδα εθνικής συνεισφοράς, ώστε να εξαλειφθούν οι εναπομένουσες αβεβαιότητες όσον αφορά την απαιτούμενη χρηματοδότηση.

Οι προοπτικές για το 2020 υπόσχονται περαιτέρω σημαντικές εξελίξεις:

Βουλγαρία

Øη κατασκευή της εθνικής εγκατάστασης διάθεσης αποβλήτων πρέπει να προχωρήσει με σταθερό ρυθμό·

Øη εγκατάσταση τήξης με πλάσμα θα πρέπει να τεθεί σε πλήρη βιομηχανική λειτουργία και να δημιουργήσει σχετική τεχνογνωσία· και

Øθα πρέπει να σημειωθεί πρόοδος στη διαχείριση των παλαιών αποβλήτων, καθώς και στις εργασίες απομόλυνσης και αποξήλωσης στο κτίριο των αντιδραστήρων·

Σλοβακία

Øαναμένεται σταθερή πρόοδος στην αποξήλωση μεγάλων κατασκευαστικών στοιχείων από το κτίριο των αντιδραστήρων, συμπεριλαμβανομένων των λεβήτων των αντιδραστήρων, ώστε να ακολουθήσει το τελικό στάδιο του παροπλισμού·

Λιθουανία

Øη μεταφορά των βυτίων αναλωμένων καυσίμων στην εγκατάσταση αποθήκευσης θα συνεχιστεί απρόσκοπτα·

Øθα χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά η εγκατάσταση διάθεσης αποβλήτων πολύ χαμηλής ραδιενέργειας·

Øθα ξεκινήσει η κατασκευή της εγκατάστασης διάθεσης αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας· και

Øοι προετοιμασίες για την αποξήλωση του πυρήνα γραφίτη που έχει ακτινοβοληθεί θα υλοποιηθούν στην πράξη με την υποστήριξη ειδικών.

Για τα τρία προγράμματα, η Επιτροπή θα εκπονήσει μελέτη σχετικά με τα συστήματα EVM που ήδη εφαρμόζονται, προκειμένου να εντοπίσει βέλτιστες πρακτικές και πιθανούς τρόπους διαρκούς βελτίωσης.

(1)    Κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με στήριξη της Ένωσης για τα προγράμματα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία και την κατάργηση των κανονισμών (Ευρατόμ) αριθ. 549/2007 και (Ευρατόμ) αριθ. 647/2010 (ΕΕ L 346 της 20.12.2013, σ. 1)· διορθωτικό (ΕΕ L 8 της 11.1.2014, σ. 31)·    
κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1369/2013 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με στήριξη της Ένωσης για το πρόγραμμα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Λιθουανία και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1990/2006 (ΕΕ L 346 της 20.12.2013, σ. 7)· διορθωτικά (ΕΕ L 8 της 11.1.2014, σ. 30 και ΕΕ L 121 της 24.4.2014, σ. 59).
(2)    COM(2018) 468.
(3)    Οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 2011, η οποία θεσπίζει κοινοτικό πλαίσιο για την υπεύθυνη και ασφαλή διαχείριση αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων (ΕΕ L 199 της 2.8.2011, σ. 48).
(4)    COM(2018) 466 και COM(2018) 467.
(5)    ISO 21508:2018 Διαχείριση δεδουλευμένης αξίας στη διαχείριση έργων και προγραμμάτων.
(6)    Вводо-водяной энергетический реактор / vodo-vodyanoi energetichesky reaktor (VVER – αντιδραστήρας ηλεκτροπαραγωγής νερού-νερού) ο οποίος αποτελείται από διαδοχικούς αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος.
(7)    Реактор Большой Мощности Канальный / reaktor bolshoy moshchnosti kanalnyy (RBMK – αντιδραστήρας υψηλής ισχύος με διαύλους) ανήκει στην κατηγορία αντιδραστήρων πυρηνικής ενέργειας που χρησιμοποιούν γραφίτη (τέτοιου τύπου αντιδραστήρας ήταν επίσης εγκατεστημένος και στο Τσερνόμπιλ).
(8)    Η οικονομοτεχνική μελέτη ακολουθεί μια επαναληπτική διαδικασία εντοπισμού, αξιολόγησης και ορισμού επιλογών.
Top