EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52019IR2974

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Έξυπνες πόλεις: Νέες προκλήσεις για μια δίκαιη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα. Πώς μπορούν να υλοποιηθούν οι ΣΒΑ στην πράξη;»

OJ C 39, 5.2.2020, p. 78–82 (BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)

5.2.2020   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 39/78


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Έξυπνες πόλεις: Νέες προκλήσεις για μια δίκαιη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα. Πώς μπορούν να υλοποιηθούν οι ΣΒΑ στην πράξη;»

(2020/C 39/17)

Γενικός εισηγητής

:

Andries GRYFFROY (BE/EA), μέλος του Φλαμανδικού Κοινοβουλίου

Έγγραφο αναφοράς

:

Επιστολή αίτησης γνωμοδότησης της Φινλανδικής Προεδρίας

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1.

αναγνωρίζει ότι σε μια έξυπνη πόλη τα παραδοσιακά δίκτυα και υπηρεσίες καθίστανται αποδοτικότερα με τη χρήση ψηφιακών και τηλεπικοινωνιακών τεχνολογιών προς όφελος των κατοίκων και των επιχειρήσεών της. Πέραν της χρήσης των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την καλύτερη διαχείριση των πόρων και τη μείωση των εκπομπών, μια έξυπνη πόλη περιλαμβάνει επίσης μια πιο διαδραστική και ταχέως ανταποκρινόμενη δημοτική αρχή που υπηρετεί καλύτερα τον πληθυσμό της μέσω εξυπνότερων δικτύων αστικών συγκοινωνιών, αναβαθμισμένων υποδομών ύδρευσης και διαχείρισης αποβλήτων και αποδοτικότερων μεθόδων φωτισμού και θέρμανσης κτιρίων που δεν θα παραμελούν κανέναν· μια έξυπνη πόλη πρέπει επίσης να δίνει έμφαση στη δημιουργία προσβάσιμων και χωρίς αποκλεισμούς δομών εκπαίδευσης και κατάρτισης, για την ανάπτυξη των ικανοτήτων και των ταλέντων του πληθυσμού και την εξασφάλιση της δυνατότητάς τους να συμμετέχουν στην ανάπτυξη της κοινότητάς τους. Επικροτεί την αυξημένη έμφαση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών ακριβώς για αυτόν τον λόγο, συγκεκριμένα ότι δίδουν έμφαση στο γεγονός ότι η αειφορία απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση όλων των πτυχών που καλύπτουν οι ΣΒΑ·

2.

τονίζει, όπως έχει ήδη πράξει στη γνωμοδότηση με θέμα «Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και διατομεακή συνεργασία για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας» (εισηγήτρια: Kata Tüttő (HU/PES) (1), τη σημασία του συνυπολογισμού της ενεργειακής φτώχειας κατά τον καθορισμό των διαφόρων πολιτικών. Θεωρεί δε μία από τις πιο σημαντικές εξελίξεις των τελευταίων ετών τη ρητή αναγνώριση του γεγονότος ότι στον ισχύοντα και τον μελλοντικό καθορισμό των πολιτικών για την ενέργεια και το κλίμα πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη ο κοινωνικός τους αντίκτυπος·

3.

επαναλαμβάνει, όπως αναφέρθηκε ήδη στη γνωμοδότηση με θέμα «Έξυπνες πόλεις και κοινότητες — Ευρωπαϊκή Σύμπραξη Καινοτομίας» του κ. Ilmar Reepalu (SE/PES), τη σημασία της αναγνώρισης της υφιστάμενης ποικιλίας αστικών οικισμών, είτε θεωρούνται πόλεις είτε όχι, και τη σημασία της σχέσης τους και του συμπληρωματικού τους χαρακτήρα ως προς τις περιβάλλουσες αγροτικές περιοχές· επαναλαμβάνει επίσης, όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση με θέμα «Αναζωογόνηση των αγροτικών περιοχών μέσω έξυπνων χωριών» του κ. Enda Stenson (IE/EA), ότι «όπως συμβαίνει με το μοντέλο των έξυπνων πόλεων, η πρωτοβουλία για τις έξυπνες αγροτικές περιοχές θα πρέπει να υιοθετήσει μια ευρεία προσέγγιση για την ανάπτυξη και την καινοτομία, ώστε να περιλαμβάνει τις ακόλουθες έξι διαστάσεις:

έξυπνη, καινοτόμο, επιχειρηματική και παραγωγική οικονομία·

βελτιωμένη κινητικότητα, με προσβάσιμα, σύγχρονα και βιώσιμα δίκτυα μεταφορών·

όραμα για το περιβάλλον και τη βιώσιμη ενέργεια·

ειδικευμένους και αφοσιωμένους πολίτες·

ποιότητα ζωής όσον αφορά τον πολιτισμό, την υγεία, την ασφάλεια και την εκπαίδευση·

αποτελεσματική, διαφανή και φιλόδοξη διοίκηση»·

τονίζει, ωστόσο, ότι ένα βασικό επιπλέον στοιχείο της προώθησης «έξυπνων» πόλεων πρέπει να είναι η συμμετοχή των πολιτών και η παροχή των συνθηκών που θα τους επιτρέπουν να αναπτύξουν το δυναμικό τους, μέσω της εκπαίδευσης και της υποστήριξης της έρευνας, της καινοτομίας και της κοινωνικής συνοχής. Αυτό απαιτεί επίσης την αποτελεσματική, διαφανή και αξιόπιστη ρύθμιση της προστασίας και της χρήσης δεδομένων·

4.

επισημαίνει το σημερινό χάσμα μεταξύ των περιφερειών, των μεγάλων πόλεων, των κωμοπόλεων και των μικρών κοινοτήτων όσον αφορά τους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, τις δεξιότητες και την ψηφιοποίηση. Σε αυτό το πλαίσιο υπενθυμίζει ότι οι στρατηγικές έξυπνης ανάπτυξης πρέπει να προσαρμόζονται στο μέγεθος της κοινότητας και ότι η προσέγγιση αυτή πρέπει να είναι εξατομικευμένη σε συνάρτηση με την ιδιαίτερη κατάσταση κάθε κοινότητας, παρέχοντας τις αναγκαίες υποδομές και στήριξη ώστε όλες οι ομάδες να έχουν επαρκή πρόσβαση στις υπηρεσίες πληροφόρησης και τις ψηφιακές υπηρεσίες·

5.

επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις συστάσεις της —που εξέδωσε μετά την αξιολόγηση των προτάσεων των ολοκληρωμένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) για την περίοδο 2021-2030, τις οποίες υπέβαλαν τα κράτη μέλη της ΕΕ—, ζήτησε να επιδειχθεί μεγαλύτερη φιλοδοξία ως εγγύηση της επίτευξης των κλιματικών στόχων για το 2030 που έχουν καθοριστεί στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού, καθώς και τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία έως το 2050, μέσω της αύξησης του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης, καθώς και του εκσυγχρονισμού της οικονομίας·

6.

αναγνωρίζει ότι το μέγεθος της πρόκλησης, καθώς και ο εγκάρσιος χαρακτήρας της κλιματικής αλλαγής, απαιτούν ολοκληρωμένες λύσεις που θα βασίζονται στα προβλήματα και θα αντιμετωπίζουν πολλαπλές αλληλοεπιδρούσες και παρεμβαλλόμενες δυναμικές και στόχους·

7.

επισημαίνει τη σημασία της ισχυρής σύνδεσης μεταξύ των ΣΒΑ και των στόχων πολιτικής της πολιτικής συνοχής της περιόδου 2021-2027, ιδίως του στόχου πολιτικής 2 «Μια πιο πράσινη Ευρώπη με χαμηλές εκπομπές άνθρακα μέσω της προώθησης της δίκαιης μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, των πράσινων και μπλε επενδύσεων, της κυκλικής οικονομίας, της προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, της πρόληψης και της διαχείρισης των κινδύνων», η οποία θα μπορούσε να διευκολύνει την υλοποίηση των ΣΒΑ μέσω των ειδικών στόχων που προβλέπονται στις προτάσεις κανονισμού·

8.

αναγνωρίζει ότι η μετάβαση σε ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον περιλαμβάνει, εκτός της απεξάρτησης των τομέων της ενέργειας, των κτιρίων και της κινητικότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές και πέραν της αναγκαίας προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία, τον βιώσιμο μετασχηματισμό των συστημάτων γεωργίας και τροφίμων, και την προστασία των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας. Προς τούτο στηρίζει τη δυνητική σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Κλιματικής Ουδετερότητας·

9.

αναγνωρίζει τις προσπάθειες του συμφώνου των Δημάρχων και της πρωτοβουλίας «Καθαρή ενέργεια για τα νησιά της ΕΕ» για την κινητοποίηση των τοπικών αρχών, επιχειρήσεων, ακαδημαϊκής κοινότητας και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και των τοπικών κοινοτικών οργανώσεων, με στόχο την ανάπτυξη στρατηγικών απεξάρτησης από τις ανθρακούχες εκπομπές και καλεί τις ευρωπαϊκές τοπικές και περιφερειακές αρχές να προσχωρήσουν, να εφαρμόσουν και να παρακολουθούν τις δράσεις στο πλαίσιο του συμφώνου των Δημάρχων και της πρωτοβουλίας «Καθαρή ενέργεια για τα νησιά της ΕΕ»·

10.

προσκαλεί τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν το θέμα των έξυπνων κοινοτήτων στα εθνικά τους σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα (National Energy and Climate Plans), αναγνωρίζοντας το μεγάλο δυναμικό του όσον αφορά την αποδοτικότητα κόστους, την ενεργειακή απόδοση και τη μείωση των εκπομπών·

Σχετικά με την έξυπνη διακυβέρνηση έξυπνων κοινοτήτων

11.

επισημαίνει ότι οι έξυπνες πόλεις και κοινότητες παρέχουν εξαιρετική ευκαιρία εφαρμογής μηχανισμών έξυπνης διακυβέρνησης και κατ’ αυτόν τον τρόπο βελτιώνουν την ικανότητα των τοπικών αρχών να λαμβάνουν αποφάσεις σε ένα ολοένα πιο σύνθετο περιβάλλον·

12.

τονίζει την ανάγκη επιτάχυνσης της μετάβασης σε ένα μοντέλο έξυπνης διακυβέρνησης σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο με την ανάπτυξη και εφαρμογή ηλεκτρονικών υπηρεσιών που επιτρέπουν στους πολίτες να έχουν πρόσβαση σε ευρεία σειρά υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης από έναν ενιαίο λογαριασμό·

13.

ζητεί να εξεταστεί η δυνατότητα να αποτελέσει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο μέσο συντονισμού των οικονομικών πολιτικών της ΕΕ ως πλαίσιο δραστηριοποίησης για την ενίσχυση των ΣΒΑ και για το σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της επίτευξής τους σε ολόκληρη την ΕΕ·

14.

τονίζει εκ νέου τον καθοριστικό ρόλο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι τοπικές αρχές θα μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την κλιματική αλλαγή και να υλοποιήσουν τους ΣΒΑ, και θεωρεί τις έξυπνες πόλεις ισχυρό παράγοντα για την επίτευξη του στόχου αυτού·

15.

αναγνωρίζει τη χρήση της φορολογίας και των δημόσιων συμβάσεων ως μέσου επιτάχυνσης της εισαγωγής καινοτόμων και βιώσιμων τεχνολογιών στην αγορά, με την εξασφάλιση ότι η εφαρμογή τους θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ζήτησης και θα επιτρέπει την εφαρμογή τοπικών αποκεντρωμένων λύσεων·

16.

θεωρεί τα ανοιχτά δεδομένα σε τυποποιημένους μορφότυπους βασικό εργαλείο για την υποστήριξη της δημιουργίας και της ανάπτυξης έξυπνων πόλεων και τονίζει ότι, μαζί με αυτά, η παροχή «ανοιχτών συστατικών μερών» (π.χ. ανοιχτή διεπαφή προγραμματισμού εφαρμογών/API) θα λειτουργήσει ως σημαντικό βήμα για την ταχύτερη και πιο ευέλικτη δημιουργία και τον πολλαπλασιασμό λύσεων για έξυπνες πόλεις·

17.

αναγνωρίζει το δυναμικό των δεδομένων που δημιουργούν οι διεπαφές χρήστη στον πραγματικό κόσμο, όπως οι κινητές συσκευές των πολιτών ή οι έξυπνοι μετρητές, και ζητεί την ανάπτυξη ολοκληρωμένων πλαισίων για την ενσωμάτωση και την αξιοποίηση των δεδομένων που δημιουργούν οι χρήστες για τους σκοπούς της έξυπνης διακυβέρνησης και, ταυτόχρονα, τα οποία θα εξασφαλίζουν την απαιτούμενη προστασία για τους ιδιοκτήτες των δεδομένων αυτών.

18.

υπενθυμίζει τη σημασία της υποστήριξης των κλιματικών στόχων σε περιφερειακό ή σε δημοτικό επίπεδο, τόσο όταν αυτοί επιβάλλονται άμεσα όσο και όταν προκύπτουν από κλιματικούς στόχους σε υψηλότερο επίπεδο, με ικανές τεχνικές και επιστημονικές τοπικές οδούς μετάβασης προς την επίτευξη των τεθέντων στόχων·

19.

υπογραμμίζει ότι η έξυπνη, αειφόρος αστική διακυβέρνηση περιλαμβάνει τη στροφή από τις βραχυπρόθεσμες, μη ολιστικές πολιτικές σε μακροπρόθεσμες, συστημικές προσεγγίσεις με βάση τη μάθηση. Αυτή η στροφή απαιτεί στρατηγική και συνεχή διαχείριση της αλλαγής, που θα εφαρμόζεται στις υφιστάμενες δομές αστικής διακυβέρνησης οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε βραχυπρόθεσμη και κατακερματισμένη λήψη αποφάσεων·

20.

επισημαίνει ότι, εκτός της σημασίας της επιβολής στόχων, είναι επίσης αναγκαία η κατάρτιση των συγκεκριμένων απαιτούμενων μέτρων και της συνεπακόλουθης παρακολούθησης της εφαρμογής τους, ώστε να μπορούν να γίνουν οι τυχόν απαραίτητες προσαρμογές. Η συγκρότηση δικτύων μάθησης με άλλους φορείς και με κέντρα γνώσης θα βελτιώσει αυτή τη «διαδικασία μάθησης» στόχων έναντι μέτρων·

Έξυπνες πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά, και υλοποίηση των ΣΒΑ

21.

υπενθυμίζει ότι η ΕτΠ εργάζεται εντατικά τα τελευταία χρόνια για το πλαίσιο των ΣΒΑ και ότι οι πρόσφατες γνωμοδοτήσεις με θέμα «Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ): βάση για μια μακροπρόθεσμη στρατηγική της ΕΕ για μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030» του Arnoldas Abramavičius (LT/EPP) (2) και «Προς μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030: συνέχεια που δόθηκε στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, στην οικολογική μετάβαση και στη συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή» της Sirpa Hertell (FI/EPP) (3) συνοψίζουν τη θέση της Επιτροπής των Περιφερειών·

22.

επαναλαμβάνει την «την επιτακτική ανάγκη για από κοινού συμφωνημένα απτά ορόσημα, δείκτες και μετρήσεις σε πραγματικό χρόνο σχετικά με την αλλαγή του κλίματος και τους ΣΒΑ σε δήμους, πόλεις και περιφέρειες προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της οικονομικής, περιβαλλοντικής, κοινωνικής και πολιτιστικής βιωσιμότητας», όπως αναφέρθηκε στη γνωμοδότηση με θέμα «Προς μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030: συνέχεια που δόθηκε στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, στην οικολογική μετάβαση και στη συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή» της Sirpa Hertell (FI/EPP) (4). Σε αυτό το πλαίσιο τονίζει ότι οι έξυπνες πόλεις και κοινότητες μπορούν να πρωτοπορήσουν, χάρη στις έξυπνες τεχνολογίες και διαδικασίες συλλογής δεδομένων που εφαρμόζουν·

23.

επαναλαμβάνει «την ανάγκη για ισχυρά υποεθνικά δεδομένα για το κλίμα και τη σημασία της χρήσης νέας τεχνολογίας, όπως είναι η τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι κλιματικές δράσεις των τοπικών κοινοτήτων. Εν προκειμένω, υπενθυμίζει ότι είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η βάση δεδομένων του συμφώνου των Δημάρχων και να δημιουργηθεί μια γέφυρα μεταξύ των τοπικών δεδομένων και των εθνικά καθορισμένων συνεισφορών μέσω της θέσπισης τοπικά καθορισμένων συνεισφορών (5)· Υπενθυμίζει δε εκ νέου την καθοριστική σημασία του εφοδιασμού των έξυπνων πόλεων και κοινοτήτων με εργαλεία για την τόνωση της ικανότητάς τους να συλλέγουν και να αναλύουν δεδομένα και να τα αξιοποιούν για τη βελτίωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων·

24.

φρονεί πως μια έξυπνη προσέγγιση θα είναι βασικό εργαλείο για την επίτευξη των επιδιώξεων του ΣΒΑ 11 «Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες», καθώς και του ΣΒΑ 13 (καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής)·

25.

αναγνωρίζει ότι οι έξυπνες πόλεις οφείλουν να εντάσσουν τους πολίτες τους στην πορεία τους, προκειμένου να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση του τοπικού τους πλαισίου· η ανθρώπινη πρωτοβουλία, που θα στηρίζεται και θα συμπληρώνεται από τις ΤΠΕ, καθώς και η παροχή υπηρεσιών προσαρμοσμένων στους πολίτες σε επίπεδο τοπικής κοινότητας, μπορεί να επιτρέψουν τον εντοπισμό και την εφαρμογή έξυπνων λύσεων και συλλογικών ιδεών που θα βελτιώνουν τις πόλεις και θα ενισχύουν την αειφορία τους, οικοδομώντας έτσι κοινωνικό κεφάλαιο και ανθεκτικές κοινότητες, χωρίς να λησμονείται η ανάγκη αντιμετώπισης της ενεργειακής φτώχειας· σε αυτό το πλαίσιο τονίζει τη σημασία της γεφύρωσης του ψηφιακού χάσματος και της αναβάθμισης των δεξιοτήτων των πολιτών ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι έξυπνες κοινότητες δεν διαχωρίζουν τους ευπαθείς πολίτες και ότι αποφεύγεται κάθε είδος κοινωνικού αποκλεισμού· θεωρεί εξίσου σημαντική την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και των καινοτόμων τεχνολογιών στη δημόσια κοινωνική στέγαση, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια·

Έξυπνες πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά και μετάβαση σε μια αποδοτική από πλευράς πόρων, κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη βασισμένη στη βιοποικιλότητα

26.

θεωρεί ότι, προκειμένου να καταστεί δυνατή η έξυπνη μετάβαση, είναι στρατηγικά σκόπιμο να αναπτυχθούν ειδικά προγράμματα που θα αποσκοπούν στην ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων του πληθυσμού, ενώ θα λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές ηλικιακές και επαγγελματικές καταστάσεις, με βάση συγκρίσιμες εμπειρίες και ορθές πρακτικές όσον αφορά τα έργα έξυπνων πόλεων·

27.

επικροτεί τα πρωτοπόρα εγχειρήματα ορισμένων έξυπνων κοινοτήτων που στρέφονται ήδη σε λύσεις κυκλικής οικονομίας για τα κτίρια, την κινητικότητα, τα προϊόντα, τη διαχείριση αποβλήτων και τον σχεδιασμό και τη διαχείριση των εδαφών τους και ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθήσει περαιτέρω αυτήν την πτυχή για όλες τις έξυπνες κοινότητες. Αυτά θα συνεισφέρουν σημαντικά στην επίτευξη των ΣΒΑ·

28.

επισημαίνει ότι οι έξυπνες τεχνολογίες επιτελούν καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση της δέσμης μέτρων για την καθαρή ενέργεια και στην επιτυχημένη υλοποίηση της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια. Σε αυτό το πλαίσιο θεωρεί τις έξυπνες πόλεις και κοινότητες ισχυρό εργαλείο για την εξασφάλιση της εφαρμογής αυτών των έξυπνων τεχνολογιών κατά τρόπο συνεπή και εναρμονισμένο, που θα αξιοποιεί στο έπακρο τις υφιστάμενες δυνητικές συνεργίες·

29.

θεωρεί τις τοπικές ενεργειακές κοινότητες ισχυρό πόρο που εξασφαλίζει μια δίκαιη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια και προωθεί τη συμμετοχή των πολιτών στις έξυπνες πόλεις και κοινότητες και υπενθυμίζει σε αυτό το πλαίσιο τις προτάσεις που κατέθεσε στη γνωμοδότησή της επί του θέματος (6)·

30.

υπενθυμίζει ότι η φύση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στους ΣΒΑ που σχετίζονται με τη φτώχεια, την πείνα, την υγεία, την ευημερία και τις βιώσιμες πόλεις. Τονίζει δε ότι οι έξυπνες πόλεις και κοινότητες θα πρέπει να εξετάσουν λύσεις βασισμένες στη φύση και οικολογικές υποδομές ως ζωτικής σημασίας συμπληρωματικές πολιτικές για την εξασφάλιση της διατήρησης των οικοσυστημικών υπηρεσιών και της βιοποικιλότητας καθώς και για την προώθηση της βιώσιμης χρήσης τους και τον περιορισμό της δέσμευσης γης·

31.

υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή μακροπρόθεσμη στρατηγική για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 αναγνωρίζει τον κεντρικό ρόλο των έξυπνων τεχνολογιών και πόλεων στην επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας·

32.

υπενθυμίζει, εκτός από την καλύτερη συνεκτίμηση της κλιματικής αλλαγής στον προϋπολογισμό, τις εκκλήσεις να ληφθούν επίσης αποτελεσματικά μέτρα για τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα, με στόχο τη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την ενθάρρυνση της αλλαγής συμπεριφοράς και τη συγκέντρωση των απαραίτητων πόρων με στόχο να επιτευχθεί μια δίκαιη μετάβαση·

33.

τονίζει ότι η μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα δημιουργεί ποιοτικές θέσεις εργασίας στην κυκλική οικονομία, στους τομείς καθαρής ενέργειας, τροφίμων και γεωργίας και καλεί την ΕΕ να αυξήσει τη συνοχή των κλιματικών στόχων μέσω της πολιτικής συνοχής, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+) και του InvestEU·

34.

επισημαίνει πως οι λύσεις «έξυπνου νερού» έχουν ολοένα μεγαλύτερη σημασία ως συστατικό στοιχείο μιας ολοκληρωμένης πολιτικής έξυπνων πόλεων με στόχο κλιματικά βιώσιμες λύσεις·

35.

υπενθυμίζει τη σημασία της υλοποίησης έξυπνων υποδομών και θεωρεί τις έξυπνες πόλεις και κοινότητες φυσικούς πρωτοπόρους στο συγκεκριμένο πεδίο·

36.

υπενθυμίζει ότι η ενεργειακή απόδοση των κτιρίων αποτελεί μείζονος σημασίας παράγοντα για την επιτυχημένη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα και ότι οι έξυπνες λύσεις καλούνται να επιτελέσουν καθοριστικό ρόλο· σε αυτό το πλαίσιο υπενθυμίζει ότι οι έξυπνες λύσεις δεν θα είναι αποτελεσματικές παρά μόνον εάν εντάσσονται στο πλαίσιο των έξυπνων πόλεων και κοινοτήτων και δεν υλοποιούνται μεμονωμένα· υπενθυμίζει δε σχετικά το σημαντικό ρόλο της πρωτοβουλίας «Έξυπνη χρηματοδότηση για έξυπνα κτίρια» στην παροχή μηχανισμών χρηματοδότησης προς τούτο·

37.

επισημαίνει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην εφαρμογή μιας αειφόρου πολιτικής στέγασης και συμβάλλουν με ουσιαστικό τρόπο στην επίτευξη των στόχων πολιτικής της ΕΕ στην πράξη·

38.

ζητεί την παροχή κινήτρων για τη μεγιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης στα νέα κτίρια και τις μετασκευές βάσει προτύπων συμβατών με το Πρότυπο Παθητικής Κατοικίας, από κοινού, όπου κρίνεται σκόπιμο, με τη χρήση έξυπνων τεχνολογιών στα κτίρια·

39.

υπενθυμίζει τη στήριξη της ΕτΠ στα σχέδια βιώσιμης αστικής κινητικότητας (ΣΒΑΚ) με βάση την πολυτροπικότητα και τη συντονισμένη χρήση αστικών-περιφερειακών μεταφορών και εφοδιαστικής χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών, υπογραμμίζοντας τον καίριο ρόλο των σιδηροδρομικών και υδάτινων μεταφορών για τη μείωση των εκπομπών·

40.

υπενθυμίζει ότι ο τομέας των αστικών συγκοινωνιών βιώνει και διαμορφώνει σήμερα μια ριζική στροφή, με ταυτόχρονες μεταβάσεις στους τομείς της χρήσης ενέργειας (ηλεκτροκίνηση, εναλλακτικά καύσιμα), των τεχνολογιών (ΕΣΜ/ευφυή συστήματα μεταφορών) και της συμπεριφοράς (οικονομία του διαμοιρασμού, έμφαση στην ενεργητική μετακίνηση). Αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν τόσο τις επιβατικές όσο και τις εμπορευματικές μεταφορές, τόσο τις επαγγελματικές όσο και τις ιδιωτικές μετακινήσεις. Η στροφή αυτή μπορεί να κατευθυνθεί προς την επίτευξη των στόχων των έξυπνων πόλων, όπως η τόνωση της τοπικής αγοράς καινοτομίας, η ενσωμάτωση των καλύτερων διαθέσιμων τεχνολογιών και η βασισμένη στη γνώση λήψη αποφάσεων·

41.

θεωρεί επίσης ότι οι έξυπνες τεχνολογίες κινητικότητας μπορούν να συμβάλουν στην εξεύρεση λύσεων βιώσιμης κινητικότητας σε αραιοκατοικημένες περιοχές, αγροτικές ζώνες και απόκεντρες περιφέρειες, καθώς και να προωθήσουν ένα ενεργό πρότυπο κινητικότητας που μπορεί να βελτιώσει την υγεία των πολιτών·

Δημιουργία περισσότερων ευκαιριών προκειμένου οι έξυπνες κοινότητες να χρηματοδοτούν και να επιταχύνουν την υλοποίηση καινοτόμων λύσεων

42.

υπενθυμίζει ότι οι εξόχως απόκεντρες περιοχές και οι άλλες νησιωτικές περιοχές αποτελούν προνομιακούς τόπους για πειραματισμό νέων τεχνολογικών και ενεργειακών λύσεων και διαδικασιών, και ότι θεωρούνται επίσης «ζωντανά εργαστήρια». Η απομόνωση, η απόσταση από το κέντρο της Ευρώπης, η μεγάλη βιοποικιλότητα, η εγγύτητα και η προσβασιμότητα στη θάλασσα, τα ακραία περιβαλλοντικά (ατμοσφαιρικά και γεωλογικά) φαινόμενα και η διαθεσιμότητα της γεωθερμίας, στο πλαίσιο της ανάπτυξης λύσεων για την υλοποίηση των ΣΒΑ, όχι μόνο δεν αποτελούν περιορισμούς, αλλά γεωγραφικά πλεονεκτήματα για τη δοκιμή πρωτοτύπων τόσο υπό ελεγχόμενες συνθήκες όσο και ύψιστης δυσκολίας·

43.

τονίζει το δυναμικό τοπικών ζωνών όπου ευέλικτα και καινοτόμα κανονιστικά εργαλεία ή εναλλακτικές λύσεις έναντι των κανονισμών μπορούν να δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες στο αστικό πλαίσιο, πράγμα που δυνητικά θα επιτρέψει την εξερεύνηση, και ενδεχομένως τη μεταγενέστερη εφαρμογή, βιώσιμων λύσεων (π.χ. στον τομέα της στέγασης)· η πόλη ως «μηχανή μάθησης» διευκολύνει την κοινωνική μάθηση και επιτρέπει τη συνεργασία που μπορεί να μειώσει τους κοινωνικούς κινδύνους·

44.

υπογραμμίζει τη σημασία της αποκέντρωσης στον φορολογικό τομέα, προκειμένου να διευκολυνθεί η βελτίωση της ενσωμάτωσης περιφερειακών και (μεγάλης κλίμακας) αστικών φορολογικών μέτρων για το κλίμα στο τοπικό πλαίσιο·

45.

επισημαίνει τη σημασία του εφοδιασμού των τοπικών κοινοτήτων με εργαλεία και δραστηριότητες οικοδόμησης ικανοτήτων που θα τους επιτρέψουν τη μετάβαση σε έξυπνες κοινότητες, γεφυρώνοντας το ψηφιακό χάσμα και εξασφαλίζοντας ότι δεν θα λησμονηθεί κανένας πολίτης και καμία περιοχή·

46.

υπενθυμίζει τον καθοριστικής σημασίας ρόλο των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) στην υλοποίηση έξυπνων πόλεων και κοινοτήτων και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες για τη δημιουργία των συνθηκών που θα ευνοούν την εφαρμογή του μέσου από τις μεγάλες και μικρές τοπικές κοινότητες·

47.

εμμένει στο ρόλο των έξυπνων κοινοτήτων ως κινητήριων δυνάμεων μιας έξυπνης και χωρίς αποκλεισμούς ενεργειακής μετάβασης και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να στηρίξει περαιτέρω τη δράση των έξυπνων πόλεων και κοινοτήτων μέσω ειδικών και προσβάσιμων μηχανισμών χρηματοδότησης·

48.

επικροτεί την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ορίσει αποστολή για κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις στο πλαίσιο του νέου προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη»·

49.

ζητεί η κλιματική πολιτική της ΕΕ να είναι ολιστική και να θεμελιώνεται σε μια συστημική και ολοκληρωμένη προσέγγιση, επισημαίνοντας ότι, μέχρι στιγμής, οι πολιτικές της ΕΕ και οι εθνικές πολιτικές είναι συχνά κατακερματισμένες μεταξύ διαφορετικών τομέων και κατηγοριών και μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών.

Βρυξέλλες, 9 Οκτωβρίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών

Karl-Heinz LAMBERTZ


(1)  COR-2018-05877-00-01-AC-TRA (EN) (ΕΕ C 404 της 29.11.2019, σ. 53).

(2)  COR-2019-00239-00-00-AC-TRA (EN) (ΕΕ C 404 της 29.11.2019, σ. 16).

(3)  COR-2019-00965-00-01-PAC-TRA (EN) (βλέπε σελίδα 27 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

(4)  COR-2019-00965-00-01-PAC-TRA (EL).

(5)  COR-2019-00965-00-01-PAC-TRA (EL).

(6)  ΕΕ C 86 της 7.3.2019, σ. 36.


Top