EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52017SC0479

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

SWD/2017/0479 final - 2017/0355 (COD)

Βρυξέλλες,XXX

SWD(2017) 479/2

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

που συνοδεύει το έγγραφο

Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

{COM(2017) 797}
{SWD(2017) 478}


Δελτίο συνοπτικής παρουσίασης

Εκτίμηση επιπτώσεων για την πρόταση οδηγίας για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Α. Ανάγκη ανάληψης δράσης

Γιατί; Ποιο είναι το πρόβλημα που εξετάζεται;

Το πρόβλημα αφορά τον κίνδυνο ανεπαρκούς προστασίας των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων σε νέες και μη τυπικές μορφές απασχόλησης, στα πλαίσια της απαραίτητης προσαρμοστικότητας της αγοράς εργασίας. Η αξιολόγηση REFIT 1 και μια δημόσια διαβούλευση σχετικά με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων 2 αποκάλυψαν τα εξής: 1) ορισμένοι εργαζόμενοι δεν λαμβάνουν γραπτή δήλωση· 2) η ενημέρωση που παρέχεται από τους εργοδότες ενδέχεται να είναι ανεπαρκής και/ή εκπρόθεσμη· 3) η ενίσχυση της επιβολής της νομοθεσίας θα μπορούσε να συμβάλει στην εφαρμογή· 4) αυξημένη έλλειψη προβλεψιμότητας· 5) ανεπαρκή πρόσβαση σε υποχρεωτική κατάρτιση· 6) ποικίλα επίπεδα προστασίας μεταξύ των κρατών μελών, σε συνδυασμό με λιγότερη διαφάνεια στην αγορά εργασίας.

Τι αναμένεται να επιτευχθεί με την παρούσα πρωτοβουλία;

Ο γενικός στόχος είναι η προώθηση πιο ασφαλούς και προβλέψιμης απασχόλησης με παράλληλη διασφάλιση της προσαρμοστικότητας της αγοράς εργασίας. Η πρωτοβουλία έχει ως στόχο να βελτιώσει: 1) την ενημέρωση σχετικά με τους όρους εργασίας· 2) τους όρους εργασίας για όλους τους εργαζομένους, ιδίως εκείνους που βρίσκονται σε μη τυπικές μορφές απασχόλησης, διατηρώντας ταυτόχρονα περιθώρια για προσαρμοστικότητα της αγοράς εργασίας· 3) τη συμμόρφωση με τα πρότυπα των όρων εργασίας και 4) τη διαφάνεια στην αγορά εργασίας, με παράλληλη αποφυγή της επιβολής υπερβολικών επιβαρύνσεων στις επιχειρήσεις.

Ποια είναι η προστιθέμενη αξία της δράσης σε επίπεδο ΕΕ; 

Ο πολλαπλασιασμός των μορφών εργασίας απαιτεί πρόσθετα ελάχιστα πρότυπα για την υποστήριξη της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων, των ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε ολόκληρη την ΕΕ και της ανοδικής σύγκλισης στην απασχόληση και στα κοινωνικά αποτελέσματα. Λαμβανομένων υπόψη των εξελίξεων στην αγορά εργασίας από το 1991, η οδηγία δεν είναι πλέον απολύτως κατάλληλη. Οι αλλαγές που χρειάζεται να γίνουν στην οδηγία για τη διόρθωση αυτών των ελλείψεων μπορούν να γίνουν μόνο σε επίπεδο ΕΕ. 



Β. Λύσεις

Ποιες νομοθετικές και μη νομοθετικές επιλογές πολιτικής έχουν εξεταστεί; Υπάρχει προτιμώμενη επιλογή ή όχι; Γιατί; 

Έχουν εξεταστεί τα ακόλουθα μέτρα: 1) Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής, ώστε να καλύπτονται όλοι οι εργαζόμενοι της ΕΕ· 2) Δικαίωμα σε πληρέστερη και επικαιροποιημένη ενημέρωση· 3) Μείωση της προθεσμίας στην πρώτη ημέρα της απασχόλησης ή νωρίτερα· 4) Νέα ελάχιστα δικαιώματα για όλους τους εργαζομένους· 5) Ενισχυμένη επιβολή της νομοθεσίας.

Τα νέα δικαιώματα (μέτρο 4) είναι τα εξής:

·Δικαίωμα σε μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για τους εργαζομένους των οποίων το ωράριο είναι ως επί το πλείστον μεταβλητό: i) Δικαίωμα σε προκαθορισμένες ημέρες και ώρες αναφοράς ii) Δικαίωμα σε εύλογη προειδοποίηση πριν από νέα ανάθεση

·Δικαίωμα στην παράλληλη απασχόληση (απαγόρευση των ρητρών αποκλειστικότητας)

·Δικαίωμα υποβολής αιτήματος για άλλη μορφή απασχόλησης και λήψης γραπτής απάντησης

·Δικαίωμα σε μέγιστη διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου

·Δικαίωμα σε δωρεάν κατάρτιση, όπως απαιτείται από τη νομοθεσία της ΕΕ, την εθνική νομοθεσία ή τις συλλογικές συμβάσεις.

Η προτιμώμενη επιλογή είναι ένας συνδυασμός όλων των ανωτέρω μέτρων, ως πλέον πρόσφορων για την επίτευξη των στόχων πολιτικής.

Ποιος υποστηρίζει κάθε επιλογή; 

Η προτιμώμενη επιλογή είναι εκείνη που ευθυγραμμίζεται περισσότερο με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως διακηρύχθηκε από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή.

Είναι η πλησιέστερη στα αιτήματα που υπέβαλαν το Κοινοβούλιο και οι οργανώσεις των εργαζομένων κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαβούλευσης σύμφωνα με το άρθρο 154 της ΣΛΕΕ 3 . Η Επιτροπή, προκειμένου να αντιμετωπίσει κάποιες ανησυχίες των εργοδοτών, απέρριψε ορισμένες κατευθύνσεις δράσης που προτάθηκαν στο πρώτο στάδιο της διαβούλευσης και δεν έδωσε συνέχεια σε ορισμένες προτάσεις των οργανώσεων των εργαζομένων. Η προτιμώμενη επιλογή εξισορροπεί την ουσιώδη προστασία των εργαζομένων με την προσαρμοστικότητα για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και την καινοτομία της αγοράς εργασίας.

Γ. Επιπτώσεις της προτιμώμενης επιλογής

Ποια είναι τα οφέλη της προτιμώμενης επιλογής (αν υπάρχουν, ειδάλλως των κυριότερων επιλογών); 

Αναμένεται ουσιαστική βελτίωση των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης. Τουλάχιστον 2-3 εκατομμύρια εργαζόμενοι με μη τυπική απασχόληση θα υπαχθούν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. 8-16 εκατομμύρια εργαζόμενοι θα ξεκινήσουν σε μια νέα θέση εργασίας με σαφείς πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους. Η βελτιωμένη προβλεψιμότητα για περίπου 4-7 εκατομμύρια εργαζομένους αναμένεται να βελτιώσει την ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής και την υγεία τους. Περίπου 14 εκατομμύρια εργαζόμενοι θα μπορούσαν να υποβάλουν αίτημα για νέα μορφή εργασίας. Χωρίς ρήτρες αποκλειστικότητας περίπου 91.000-364.000 κατά παραγγελία εργαζόμενοι μπορούν να αναζητήσουν πρόσθετη απασχόληση και να κερδίσουν επιπλέον 355-1 424 εκατ. EUR ανά έτος. Το δικαίωμα των εργαζομένων να λαμβάνουν δωρεάν υποχρεωτική κατάρτιση θα επιβεβαιωθεί και θα έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε μέσα επανόρθωσης. Οι εργοδότες θα ωφεληθούν χάρη στον πιο βιώσιμο ανταγωνισμό, την αυξημένη ασφάλεια δικαίου και τη συνολική βελτίωση της διαφάνειας στις αγορές εργασίας. Χωρίς ρήτρες αποκλειστικότητας, οι εργαζόμενοι θα είναι διαθέσιμοι για να εργαστούν σε άλλους εργοδότες, γεγονός που ενδέχεται να αποφέρει ετήσια έσοδα 42-167 εκατ. EUR για τους εν λόγω εργοδότες. Τα μη ποσοτικοποιημένα οφέλη για τους εργοδότες περιλαμβάνουν υψηλότερη διατήρηση και αφοσίωση των εργαζομένων, υγιέστερες εργασιακές σχέσεις, λιγότερες καταγγελίες και δικαστικές υποθέσεις και καλύτερο προγραμματισμό των πόρων· όλα αυτά συμβάλλουν στη συνολική αύξηση της παραγωγικότητας.

Ποιο είναι το κόστος της προτιμώμενης επιλογής (αν υπάρχει, ειδάλλως των κυριότερων επιλογών); 

Δεν υπάρχει σημαντικό κόστος για τους εργαζομένους. Για τους εργοδότες: το κόστος έκδοσης νέας ή αναθεωρημένης γραπτής δήλωσης αναμένεται να ανέλθει σε 18-153 EUR για τις ΜΜΕ και 10-45 EUR για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις θα επιβαρυνθούν επίσης με κατ’ αποκοπή δαπάνες που σχετίζονται με την εξοικείωση με τη νέα οδηγία: κατά μέσο όρο 53 EUR για μια ΜΜΕ και 39 EUR για μια μεγαλύτερη επιχείρηση. Το κόστος της ανταπόκρισης σε αιτήματα για νέα μορφή απασχόλησης αναμένεται να είναι παρόμοιο με εκείνο που προκύπτει από την έκδοση νέας γραπτής δήλωσης. Οι εργοδότες προβλέπουν ορισμένες μέτριες έμμεσες δαπάνες (νομικές συμβουλές, αναθεωρημένα συστήματα προγραμματισμού, χρόνος διαχείρισης ανθρώπινων πόρων, ενημέρωση για το προσωπικό κ.λπ.). Απώλειες ευελιξίας θα σημειωθούν μόνο οριακά (δηλαδή για το μικρό ποσοστό των εργοδοτών που κάνουν εκτενή χρήση των πιο ευέλικτων μορφών απασχόλησης). Δεν αναμένονται σημαντικές σωρευτικές επιπτώσεις στους μισθούς, παρά το γεγονός ότι τα άτομα θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να κερδίζουν περισσότερα χρήματα μέσω της μειωμένης υποαπασχόλησης και των πιο προβλέψιμων όρων εργασίας.

Πώς θα επηρεαστούν οι επιχειρήσεις, οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις;

Είναι πιθανό ότι οι ΜΜΕ θα δαπανούν κάπως περισσότερα ανά γραπτή δήλωση και ενδέχεται να έχουν υψηλότερες δαπάνες εξοικείωσης. Ωστόσο, ο συνολικός αντίκτυπος των μέτρων θα εξαρτηθεί από το επιχειρηματικό μοντέλο της εταιρείας και όχι από το μέγεθός της (π.χ. βαθμός εξάρτησης από μη τυπικές μορφές εργασίας). Τα υποδείγματα θα μπορούσαν να επιτρέψουν εξοικονόμηση (30-40 % ανά γραπτή δήλωση που παρέχεται) και ιδίως να διευκολύνουν τη συμμόρφωση στις ΜΜΕ. Ένα λιγότερο επαχθές καθεστώς για τις ΜΜΕ σε περίπτωση αιτημάτων για νέα μορφή απασχόλησης αναμένεται να μειώσει το κόστος για τις ΜΜΕ.

Θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στις εθνικές διοικητικές αρχές;

Μέτριο κόστος για την προσαρμογή των νομικών πλαισίων των κρατών μελών. Κάποιο κόστος που σχετίζεται με την ενισχυμένη επιβολή της νομοθεσίας. Συνολικά, μπορεί να αναμένεται μείωση της αδήλωτης εργασίας, καθώς τα προτεινόμενα μέτρα διευκολύνουν την επιθεώρηση και την επιβολή της νομοθεσίας. Μπορούν να αναμένονται πρόσθετα φορολογικά έσοδα και εξοικονόμηση στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης: φορολογικά έσοδα που σχετίζονται με την απαγόρευση των ρητρών αποκλειστικότητας: 46-185 εκατ. EUR ετησίως· αδήλωτη εργασία που μεταβαίνει στην επίσημη οικονομία: 8-25 εκατ. EUR ετησίως σε φορολογικά έσοδα· 4-24 εκατ. EUR ετησίως σε μειωμένες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης.

Θα υπάρξουν άλλες σημαντικές επιπτώσεις; 

Ένα πιο ομοιόμορφο πεδίο εφαρμογής και σαφέστερες πληροφορίες σχετικά με τους όρους εργασίας θα στηρίξουν την κινητικότητα τόσο εντός των εθνικών αγορών εργασίας όσο και σε ολόκληρη την ΕΕ. Μπορεί να αναμένεται μείωση της αδήλωτης εργασίας. Μπορεί να αναμένεται σημαντική συμβολή στα θεμελιώδη δικαιώματα, ιδίως όσον αφορά την ελευθερία επιλογής επαγγέλματος και το δικαίωμα προς εργασία, την ισότητα ανδρών και γυναικών και το δικαίωμα αποτελεσματικής επανόρθωσης και πρόσβασης στη δικαιοσύνη.

Δ. Παρακολούθηση

Πότε θα επανεξεταστεί η πολιτική;

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την εφαρμογή στα κράτη μέλη και θα αναθεωρήσει την οδηγία, σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους σε επίπεδο ΕΕ, εξασφαλίζοντας επαρκές χρονικό διάστημα για την αξιολόγηση των συνεπειών της πρωτοβουλίας μετά την πλήρη εφαρμογή της.

(1)

Αξιολόγηση REFIT της οδηγίας 91/533/ΕΟΚ, SWD(2017) 205 final, της 26.4.2017· http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=706&langId=en&intPageId=202

(2)

SWD(2017)206 Έκθεση της δημόσιας διαβούλευσης, που συνοδεύει το έγγραφο «Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων»

(3)

Η Επιτροπή έλαβε υπό σημείωση την έκκληση του Κοινοβουλίου για την κατάρτιση νέας οδηγίας-πλαισίου σχετικά με τους αξιοπρεπείς όρους εργασίας, αλλά θεώρησε ότι, στο παρόν στάδιο, μια πιο αναλογική προσέγγιση έγκειται σε μια πιο στοχευμένη πράξη, λαμβάνοντας υπόψη την υφιστάμενη νομική βάση, τις αποκλίνουσες απόψεις των κοινωνικών εταίρων και την υποχρέωση του άρθρου 153 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.

Top