ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 11.7.2016

COM(2016) 475 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ

ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΕΤΗΣΙΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2015

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ    

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ    

ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ    

ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ    

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ ΙΙ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015

Επισημαίνεται ότι εξαιτίας της στρογγυλοποίησης των στοιχείων σε εκατομμύρια ευρώ, ορισμένα οικονομικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στους παρακάτω πίνακες μπορεί να μην ανταποκρίνονται στο ακριβές άθροισμα.

1.ΕΕ: Θεσμική διακυβέρνηση και λειτουργία

Η ΕΕ βασίζεται στο κράτος δικαίου. Αυτό σημαίνει ότι κάθε ενέργεια της ΕΕ στηρίζεται σε Συνθήκες που έχουν εγκριθεί εκούσια και με δημοκρατικές διαδικασίες από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Έχει μοναδική θεσμική δομή:

Οι ευρωπαίοι πολίτες επιλέγουν άμεσα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ).

Οι γενικές προτεραιότητες της ΕΕ καθορίζονται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο πλαίσιο του οποίου συνδιασκέπτονται οι ηγέτες των κρατών μελών και της ΕΕ.

Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών εκπροσωπούνται στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης («εφεξής το Συμβούλιο»).

Τα συμφέροντα της ΕΕ στο σύνολό της προωθούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εφεξής «η Επιτροπή»), της οποίας ο Πρόεδρος εκλέγεται από το ΕΚ και τα μέλη της προτείνονται για διορισμό από τις εθνικές κυβερνήσεις, κατόπιν κοινής συμφωνίας με τον εκλεγέντα Πρόεδρο και υπόκεινται, ως σώμα, σε ψήφο έγκρισης του ΕΚ.

Η ΕΕ έχει τη δική της έννομη τάξη, που διακρίνεται από τη διεθνή και συνιστά αναπόσπαστο τμήμα των νομικών συστημάτων των κρατών μελών. Η έννομη τάξη της ΕΕ στηρίζεται σε αυτόνομες πηγές δικαίου. Καθώς πρόκειται για πηγές διαφορετικής φύσεως, χρειάστηκε να θεσπισθεί μια ιεράρχηση μεταξύ τους. Το πρωτογενές δίκαιο βρίσκεται στην κορυφή της ιεραρχίας και εκπροσωπείται από τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ)· τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ)· τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης· άλλες συνθήκες και πρωτόκολλα. Ακολουθούν οι διεθνείς συμφωνίες που έχει συνάψει η ΕΕ, οι γενικές αρχές του δικαίου και το παράγωγο δίκαιο, το οποίο βασίζεται στις Συνθήκες.

Η οργανωτική διακυβέρνηση της ΕΕ αποτελείται από τα θεσμικά όργανα, τους οργανισμούς και τα λοιπά όργανα της ΕΕ που αναφέρονται στη σημείωση 9 των σημειώσεων των δημοσιονομικών καταστάσεων. Τα κύρια θεσμικά όργανα, υπό την έννοια ότι είναι αρμόδια για τη διαμόρφωση πολιτικών και τη λήψη αποφάσεων, είναι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή.

2.Κύριοι πολιτικοί στόχοι της ΕΕ

Στις 3 Μαρτίου 2010 η Επιτροπή πρότεινε τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» η οποία αποτελεί μια δεκαετή στρατηγική για την ανάκαμψη της οικονομίας της ΕΕ. Στοχεύει στην «έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» με μεγαλύτερο συντονισμό μεταξύ εθνικής και ευρωπαϊκής πολιτικής. Έχει συμφωνηθεί η επίτευξη μιας σειράς πρωταρχικών στόχων από την ΕΕ έως το τέλος του 2020. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η απασχόληση, η έρευνα και η ανάπτυξη, το κλίμα/η ενέργεια, η εκπαίδευση, η κοινωνική ένταξη και η μείωση της φτώχειας. Αυτή η μικρή ομάδα στόχων σε επίπεδο ΕΕ μετασχηματίζεται σε εθνικούς στόχους σε κάθε χώρα της ΕΕ προκειμένου να αντικατοπτρίζονται οι διαφορετικές καταστάσεις και περιστάσεις.

Η Ευρώπη έχει εντοπίσει νέες κινητήριες δυνάμεις για την ώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Οι τομείς αυτοί αντιμετωπίζονται με 7 εμβληματικές πρωτοβουλίες:

 Ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη ·

 Ένωση καινοτομίας ·

 Νεολαία σε κίνηση ·

 Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους ·

 Μια βιομηχανική πολιτική για την εποχή της παγκοσμιοποίησης ·

 Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας · και

 Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας .

Στο πλαίσιο κάθε πρωτοβουλίας, τόσο οι αρχές της ΕΕ όσο και οι εθνικές αρχές πρέπει να συντονίσουν τις προσπάθειές τους έτσι ώστε να αλληλοενισχύονται.

Η Επιτροπή που ανέλαβε καθήκοντα τον Νοέμβριο του 2014 όρισε τις ακόλουθες 10 πρωτοβουλίες (έως το 2019), οι οποίες αποτελούν συνέχεια της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»:

Νέα ώθηση στην απασχόληση, την ανάπτυξη και τις επενδύσεις:

Η κύρια πρωτοβουλία της ΕΕ σε αυτή την κατηγορία είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), το οποίο υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τον όμιλο της ΕΤΕπ. Στόχος του είναι να συμβάλει στην αντιμετώπιση του υφιστάμενου επενδυτικού χάσματος στην ΕΕ μέσω της κινητοποίησης της ιδιωτικής χρηματοδότησης για στρατηγικές επενδύσεις σε βασικούς τομείς όπως οι υποδομές, η εκπαίδευση, η έρευνα και η καινοτομία, η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και της χρηματοδότησης υψηλού κινδύνου για μικρές επιχειρήσεις. Αναμένεται ότι με την πρόσθετη χρηματοδότηση από τα κράτη μέλη, τις εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και τους ιδιώτες επενδυτές, οι επενδύσεις στην ΕΕ θα ανέλθουν στο συνολικό ποσό των 315 δισ. EUR.

Ανθεκτική ενεργειακή ένωση συνοδευόμενη από μακρόπνοη πολιτική όσον αφορά την κλιματική αλλαγή:

Η ΕΕ έχει προ πολλού δεσμευθεί στις διεθνείς προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και αισθανόταν το καθήκον να δώσει η ίδια το παράδειγμα μέσω της χάραξης αξιόπιστης πολιτικής στο εσωτερικό της. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έχει ξεκινήσει μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος για την αλλαγή του κλίματος (ΕΠΑΚ). Η ΕΕ έχει καθορίσει στόχους για την προοδευτική μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου που παράγει έως το 2050. Οι βασικοί στόχοι για το κλίμα και την ενέργεια έχουν καθοριστεί στη δέσμη μέτρων για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2020 και στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030. Αυτοί οι στόχοι έχουν οριστεί προκειμένου η ΕΕ να εισέλθει στην πορεία που θα της επιτρέψει να επιτύχει τη μετατροπή της σε οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, όπως περιγράφεται λεπτομερώς στον χάρτη πορείας για τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών επιπέδων ανθρακούχων εκπομπών έως το 2050. Η ΕΕ καταγράφει την πρόοδό της όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών μέσω τακτικής παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων. Η ΕΕ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των διεθνών προσπαθειών προς μια παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα. Μετά την περιορισμένη συμμετοχή χωρών στο πρωτόκολλο του Κιότο και την αδυναμία επίτευξης συμφωνίας στην Κοπεγχάγη το 2009, η ΕΕ επιδίωξε τη δημιουργία μιας μεγάλης συμμαχίας αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών με το φιλόδοξο πνεύμα που διαμόρφωσε την επιτυχή έκβαση της διάσκεψης του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή (COP21) τον Δεκέμβριο του 2015. Σε αυτή τη διάσκεψη, 195 χώρες υιοθέτησαν την πρώτη στα χρονικά καθολική και νομικά δεσμευτική παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα. Η ΕΕ ήταν η πρώτη μεγάλη οικονομία που παρουσίασε την πρόθεση συνεισφοράς της στη νέα συμφωνία τον Μάρτιο του 2015. Ήδη λαμβάνει μέτρα για την υλοποίηση του στόχου της για μείωση των εκπομπών τουλάχιστον κατά 40 % έως το 2030.

Νέα πολιτική για τη μετανάστευση:

Η μετανάστευση αποτελεί μία από τις πολιτικές προτεραιότητες της παρούσας Επιτροπής. Ο κύριος στόχος του εν λόγω ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τη μετανάστευση είναι να προσεγγίσει σφαιρικά το θέμα της μετανάστευσης. Το πρώτο τμήμα του συγκεκριμένου προγράμματος δράσης ορίζει άμεσα μέτρα για την πρόληψη ανθρώπινων τραγωδιών και την ενίσχυση των μηχανισμών αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών. Θα υλοποιηθεί μέσω της ενίσχυσης της παρουσίας στη θάλασσα για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών, της στόχευσης στα εγκληματικά δίκτυα λαθραίας διακίνησης ανθρώπων, της ανταπόκρισης στον μεγάλο όγκο αφίξεων εντός της ΕΕ και της χρησιμοποίησης των επιχειρησιακών και χρηματοοικονομικών μέσων που διαθέτει η ΕΕ για βοήθεια στα κράτη μέλη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Ως πρώτο βήμα, το 2015, μέσω διορθωτικών προϋπολογισμών, η Επιτροπή κατέστησε διαθέσιμη πρόσθετη χρηματοδότηση – βλ. ενότητα 6 κατωτέρω. Επιπροσθέτως, η μακροπρόθεσμη πολιτική για τη μετανάστευση πρέπει να επανακαθοριστεί με βάση τέσσερις πυλώνες: 1) μείωση των κινήτρων για παράτυπη μετανάστευση· 2) διάσωση ζωών και διασφάλιση των εξωτερικών συνόρων· 3) ισχυρή κοινή πολιτική χορήγησης ασύλου· και 4) νέα πολιτική για τη νόμιμη μετανάστευση.

Μια βαθύτερη και δικαιότερη εσωτερική αγορά:

Η ενιαία αγορά είναι ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της Ευρώπης και το καλύτερο εφόδιό της σε εποχές αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης. Αποτελεί την κινητήριο δύναμη για την οικοδόμηση μιας ισχυρότερης και δικαιότερης οικονομίας στην ΕΕ. Επιτρέποντας την περισσότερο ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και του κεφαλαίου, διανοίγει νέες ευκαιρίες για τους πολίτες, τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, δημιουργώντας τις θέσεις εργασίας και την ανάπτυξη που χρειάζεται επειγόντως η Ευρώπη. Οι πιο ολοκληρωμένες και βαθύτερες κεφαλαιαγορές θα διοχετεύσουν περισσότερη χρηματοδότηση στις εταιρείες, ειδικά στις ΜΜΕ, και στα έργα υποδομής. Η βελτιωμένη κινητικότητα των εργαζομένων θα επιτρέψει σε περισσότερα άτομα να κινηθούν πιο ελεύθερα εκεί όπου υπάρχει ανάγκη για τις δεξιότητές τους. Επίσης, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φορολογικής απάτης θα διασφαλίσει ότι όλοι συμβάλλουν κατά το μερίδιο που τους αναλογεί.

Δέσμη μέτρων για την ψηφιακή ενιαία αγορά:

Το διαδίκτυο και οι ψηφιακές τεχνολογίες μεταμορφώνουν τον κόσμο μας. Πλην όμως, οι υφιστάμενοι ηλεκτρονικοί φραγμοί έχουν ως αποτέλεσμα οι πολίτες να χάνουν αγαθά και υπηρεσίες, να περιορίζονται οι ορίζοντες των διαδικτυακών και των νεοφυών εταιρειών, και οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις να μην μπορούν να αξιοποιήσουν στο έπακρο τα ψηφιακά εργαλεία. Επομένως, είναι απαραίτητη η προσαρμογή της ενιαίας αγοράς της ΕΕ στην ψηφιακή εποχή – με την κατάργηση των κανονιστικών φραγμών και τη μετάβαση από τις 28 εθνικές αγορές στη μία ενιαία αγορά. Αυτή η προσαρμογή θα μπορούσε να συνεισφέρει 415 δισ. EUR ετησίως στην οικονομία της ΕΕ και να δημιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας.

Χώρος δικαιοσύνης και θεμελιωδών δικαιωμάτων:

Η ΕΕ δεν είναι απλώς μια κοινή αγορά αγαθών και υπηρεσιών. Οι Ευρωπαίοι μοιράζονται κοινές αξίες που κατοχυρώνονται στις Συνθήκες και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Η ΕΕ πρέπει πάντοτε να λαμβάνει υπόψη τις αξίες αυτές στις προσπάθειές της να πατάξει την τρομοκρατία, την εμπορία ανθρώπων, το λαθρεμπόριο και την εγκληματικότητα στον κυβερνοχώρο. Στόχος είναι η διευκόλυνση της ζωής των Ευρωπαίων που σπουδάζουν, εργάζονται ή παντρεύονται σε άλλες χώρες της ΕΕ. Ως εκ τούτου, ένας από τους βασικούς στόχους είναι η δημιουργία γεφυρών μεταξύ των διαφόρων εθνικών νομικών συστημάτων στην ΕΕ. Ο ενιαίος, χωρίς σύνορα ευρωπαϊκός χώρος δικαιοσύνης θα διασφαλίσει ότι οι πολίτες μπορούν να βασιστούν στο ίδιο σύστημα δικαιωμάτων σε ολόκληρη την ήπειρο.

Ισχυρότερος παγκόσμιος παράγων:

Η ΕΕ χρειάζεται μια ισχυρή κοινή εξωτερική πολιτική για να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις παγκόσμιες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων των κρίσεων στην περιοχή γειτονίας της, να προβάλει τις αξίες της και να συμβάλει στην ειρήνη και την ευημερία σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ισορροπημένη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ:

Η ΕΕ διαπραγματεύεται μια φιλόδοξη και ισορροπημένη συμφωνία συναλλαγών και επενδύσεων με τις ΗΠΑ. Η Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP) θα δημιουργήσει νέες εμπορικές και επενδυτικές ευκαιρίες για τις εταιρείες, μεγάλες και μικρές, καθώς και νέες θέσεις εργασίας. Όσον αφορά τους καταναλωτές, θα μειωθούν οι τιμές και θα διευρυνθούν οι επιλογές, ενώ θα διατηρηθούν τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ σχετικά με την προστασία των καταναλωτών, τα κοινωνικά δικαιώματα και τους περιβαλλοντικούς κανόνες. Επίσης, θα ενισχύσει την επιρροή της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο – μέσω της διαμόρφωσης του παγκόσμιου εμπορίου, της προβολής των αξιών της και της προσέλκυσης περισσότερων επενδύσεων.

Ένωση δημοκρατικής αλλαγής:

Για πρώτη φορά, το 2014, οι χώρες της ΕΕ έπρεπε να λάβουν υπόψη τους τα αποτελέσματα των εκλογών κατά την πρόταση υποψηφίου για το αξίωμα του Προέδρου της Επιτροπής. Αν και αυτό αποτελεί σημαντικό βήμα, είναι μόλις η πρώτη από τις πολλές προσπάθειες που πρέπει να γίνουν για να καταστεί η ΕΕ ακόμη περισσότερο δημοκρατική και να έλθει πιο κοντά στους πολίτες της. Οι Ευρωπαίοι έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν με ποιους πραγματοποιούν συναντήσεις οι Επίτροποι και το προσωπικό της Επιτροπής, οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και οι εκπρόσωποι του Συμβουλίου στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας. Η Επιτροπή έχει δεσμευθεί να δώσει νέα πνοή στη σχέση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και να συνεργαστεί στενότερα με τα εθνικά κοινοβούλια.

Βαθύτερη Οικονομική και Νομισματική Ένωση: συνέχιση των προσπαθειών για την προώθηση της οικονομικής σταθερότητας και την προσέλκυση επενδυτών στην Ευρώπη:

Η εργασία της Επιτροπής σχετικά με την ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης βασίζεται στην έκθεση των πέντε προέδρων , η οποία καθορίζει τέσσερις τομείς στους οποίους απαιτούνται προσπάθειες. Η έκθεση των πέντε προέδρων είναι αποτέλεσμα πολυάριθμων διαβουλεύσεων μεταξύ των κρατών μελών, των θεσμικών οργάνων της ΕΕ που συμμετέχουν και των 5 προέδρων.

3.Προϋπολογισμός της ΕΕ: από την κατάρτιση έως την απαλλαγή

4.Προϋπολογισμός και χρηματοδότηση

Το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) διαμορφώνει τους πολιτικούς στόχους της ΕΕ και θέτει τα ανώτατα ετήσια ποσά (ανώτατα όρια) για τις δαπάνες της ΕΕ συνολικά και ανά βασική κατηγορία δαπάνης (τομέα). Το άθροισμα των ανώτατων ορίων όλων των τομέων είναι το συνολικό ανώτατο όριο των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ χρηματοδοτεί μεγάλο φάσμα πολιτικών και προγραμμάτων σε όλη την ΕΕ. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες που έχουν καθορίσει το ΕΚ και το Συμβούλιο στο ΠΔΠ, η Επιτροπή αναλαμβάνει την εκτέλεση συγκεκριμένων προγραμμάτων, δραστηριοτήτων και έργων. Ο προϋπολογισμός συντάσσεται από την Επιτροπή και εγκρίνεται συνήθως στα μέσα του Δεκεμβρίου από το ΕΚ και το Συμβούλιο, με βάση τη διαδικασία του άρθρου 314 της ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της ισοσκέλισης του προϋπολογισμού, το σύνολο των εσόδων πρέπει να ισούται με το σύνολο των δαπανών (πιστώσεις πληρωμών) για ένα δεδομένο οικονομικό έτος.

Η ΕΕ χρηματοδοτείται με δύο κυρίως τρόπους: έσοδα από ίδιους πόρους και διάφορα έσοδα. Οι ίδιοι πόροι μπορούν να χωριστούν στους παραδοσιακούς ίδιους πόρους (όπως οι τελωνειακοί δασμοί), τους ίδιους πόρους που βασίζονται στον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και στους πόρους που βασίζονται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ). Διάφορα έσοδα προερχόμενα από τις δραστηριότητες της ΕΕ (π.χ. πρόστιμα στον τομέα του ανταγωνισμού) αντιπροσωπεύουν κατά κανόνα λιγότερο από το 10 % των συνολικών εσόδων. Τα έσοδα από ίδιους πόρους απαρτίζουν τη συντριπτική πλειοψηφία της χρηματοδότησης της ΕΕ και περιέρχονται αυτομάτως στην ΕΕ, ούτως ώστε να μπορεί να χρηματοδοτήσει τον προϋπολογισμό της χωρίς να απαιτείται επακόλουθη απόφαση των εθνικών αρχών. Το συνολικό ποσό των ιδίων πόρων που απαιτείται για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού καθορίζεται από το σύνολο των δαπανών μείον διάφορα έσοδα. Το συνολικό ποσό ιδίων πόρων δεν δύναται να υπερβεί το 1,23 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) της ΕΕ.

Ως γενική αρχή, η ΕΕ δεν επιτρέπεται να δανείζεται στις κεφαλαιαγορές ή από χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της.

5.Τρόπος διαχείρισης και ανάλωσης του προϋπολογισμού της ΕΕ

Πρωτογενείς επιχειρησιακές δαπάνες

Οι επιχειρησιακές δαπάνες της ΕΕ καλύπτουν όλους τους τομείς του ΠΔΠ και λαμβάνουν διάφορες μορφές, ανάλογα με τον τρόπο πληρωμής και διαχείρισης των χρημάτων. Από το 2014 και μετά, η Επιτροπή ταξινομεί τις δαπάνες της ως εξής:

Άμεση διαχείριση: πρόκειται για την άμεση εκτέλεση του προϋπολογισμού από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Έμμεση διαχείριση: πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες η Επιτροπή αναθέτει καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε φορείς δικαίου της ΕΕ ή εθνικού δικαίου, όπως στους οργανισμούς της ΕΕ.

Επιμερισμένη διαχείριση: στο πλαίσιο αυτής της μεθόδου εκτέλεσης του προϋπολογισμού, ανατίθενται καθήκοντα σε κράτη μέλη. Περίπου το 80 % των δαπανών εμπίπτει στη συγκεκριμένη μέθοδο διαχείρισης που καλύπτει τομείς όπως οι γεωργικές δαπάνες και οι διαρθρωτικές δράσεις.

Οι διάφοροι δημοσιονομικοί παράγοντες εντός της Επιτροπής

Το Σώμα των Επιτρόπων αναλαμβάνει συλλογικά την πολιτική ευθύνη, αλλά στην πράξη δεν ασκεί το ίδιο τις εξουσίες που του έχουν δοθεί όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Αναθέτει τα καθήκοντα αυτά κατ’ έτος σε συγκεκριμένους υπαλλήλους, οι οποίοι είναι υπόλογοι έναντι του Σώματος των Επιτρόπων, μέσω του δημοσιονομικού κανονισμού (ΔΚ) και του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης (ΚΥΚ). Τα εν λόγω μέλη του προσωπικού - Γενικοί Διευθυντές και προϊστάμενοι υπηρεσιών εν γένει - είναι γνωστά ως «κύριοι διατάκτες» ή «ΚΔ». Με τη σειρά τους τα πρόσωπα αυτά δύνανται επίσης να αναθέσουν καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε «δευτερεύοντες διατάκτες».

Η ευθύνη των διατακτών καλύπτει ολόκληρη τη διαχειριστική διαδικασία, από τον προσδιορισμό του τι απαιτείται προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι πολιτικής που έχουν τεθεί από το θεσμικό όργανο έως τη διαχείριση των δραστηριοτήτων που δρομολογούνται τόσο από επιχειρησιακή όσο και από δημοσιονομική άποψη. Κάθε διατάκτης υποχρεούται να προετοιμάσει ετήσια έκθεση δραστηριότητας (ΕΕΔ) για τις δραστηριότητες υπό την ευθύνη του στην οποία αναφέρεται στα αποτελέσματα πολιτικής και στην εύλογη βεβαιότητα την οποία έχει ότι οι πόροι που διατέθηκαν για τις δραστηριότητες οι οποίες περιγράφονται στην έκθεσή του χρησιμοποιήθηκαν για τον προβλεπόμενο σκοπό και σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, και ότι οι ισχύουσες διαδικασίες ελέγχου παρέχουν τις απαιτούμενες εγγυήσεις σχετικά με τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων. Βάσει του άρθρου 66 του ΔΚ, η Επιτροπή διαβιβάζει συνοπτική έκθεση (συγκεφαλαιωτική έκθεση) με βάση τις μεμονωμένες ΕΕΔ στο ΕΚ και στο Συμβούλιο, μέσω της οποίας η Επιτροπή αναλαμβάνει τη συνολική πολιτική ευθύνη της διαχείρισης του προϋπολογισμού της ΕΕ σύμφωνα με το άρθρο 317 της ΣΛΕΕ. Η εν λόγω έκθεση και οι ΕΕΔ διατίθενται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/atwork/planning-and-preparing/synthesis-report/index_el.htm

Σύμφωνα με το άρθρο 318 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή εκδίδει έκθεση αξιολόγησης για την πρόοδο και την επίδοση των προγραμμάτων της Επιτροπής βάσει των ΕΕΔ των διατακτών. Αρχής γενομένης από το οικονομικό έτος 2015, η συγκεφαλαιωτική έκθεση και η έκθεση αξιολόγησης συγχωνεύονται και οι πληροφορίες παρουσιάζονται σε νέα έκθεση με τίτλο «Ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού».

Ο υπόλογος εκτελεί τα εντάλματα πληρωμής και είσπραξης που εκδίδουν οι διατάκτες και είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση του ταμείου, τη θέσπιση λογιστικών κανόνων και μεθόδων, την επικύρωση λογιστικών συστημάτων, την τήρηση λογαριασμών, καθώς και την κατάρτιση των ετήσιων λογαριασμών του θεσμικού οργάνου. Επιπλέον, ο υπόλογος υποχρεούται να υπογράψει τους ετήσιους λογαριασμούς δηλώνοντας ότι παρουσιάζουν πιστά, όσον αφορά όλα τα ουσιαστικά σημεία, την οικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα των πράξεων και τις ταμειακές ροές.

6.Χρηματοοικονομική πληροφόρηση και λογοδοσία

Οι ενοποιημένοι ετήσιοι λογαριασμοί της ΕΕ παρέχουν χρηματοοικονομικές πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες των θεσμικών οργάνων, υπηρεσιών και λοιπών οργανισμών της ΕΕ από άποψη λογιστικής των δεδουλευμένων και λογιστικής του προϋπολογισμού. Οι παρόντες λογαριασμοί δεν περιλαμβάνουν τους ετήσιους λογαριασμούς των κρατών μελών.

Οι ετήσιοι λογαριασμοί της ΕΕ αποτελούνται από δύο χωριστά μεν, αλλά συνδεόμενα μεταξύ τους σκέλη:

α)    τις δημοσιονομικές καταστάσεις και

β)    τις εκθέσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού, που επιτρέπουν τη λεπτομερή παρακολούθηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού.

Η κατάρτιση των ενοποιημένων ετήσιων λογαριασμών της ΕΕ και η διασφάλιση ότι παρουσιάζουν πιστά όσον αφορά όλα τα ουσιαστικά σημεία την οικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα των πράξεων και τις ταμειακές ροές της ΕΕ αποτελεί αρμοδιότητα του υπόλογου της Επιτροπής.

Πέραν της υποβολής των προαναφερθεισών ετήσιων λογαριασμών, καταρτίζονται επίσης ειδικές εκθέσεις για συγκεκριμένους τομείς, όπως η έκθεση για τη δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση, τα χρηματοδοτικά μέσα, τις εγγυήσεις και τις δημοσιονομικές διορθώσεις.

Υποβολή εκθέσεων και λογοδοσία στην Επιτροπή:

7.Λογιστικός έλεγχος και απαλλαγή

Λογιστικός έλεγχος

Οι ετήσιοι λογαριασμοί και η διαχείριση των πόρων της ΕΕ τελούν υπό τον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (το Ελεγκτικό Συνέδριο), δηλαδή του εξωτερικού ελεγκτή της, το οποίο ως μέρος των δραστηριοτήτων του καταρτίζει για το ΕΚ και το Συμβούλιο:

(1)    ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται από τον γενικό προϋπολογισμό, με αναλυτικές παρατηρήσεις για τους ετήσιους λογαριασμούς και τις υποκείμενες πράξεις·

(2)    γνωμοδότηση, βασιζόμενη στους ελέγχους που έχει πραγματοποιήσει, περιλαμβανόμενη στην ετήσια έκθεση υπό μορφή δήλωσης αξιοπιστίας όσον αφορά i) την αξιοπιστία των λογαριασμών και ii) τη νομιμότητα και κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων που περιλαμβάνουν τόσο την είσπραξη εσόδων από τους φορολογουμένους όσο και τις πληρωμές προς τελικούς δικαιούχους· και

(3)    ειδικές εκθέσεις με τα πορίσματα των ελέγχων που διεξάγει σε συγκεκριμένους τομείς.

Απαλλαγή

Το τελικό στάδιο στον κύκλο ζωής ενός προϋπολογισμού είναι η απαλλαγή του προϋπολογισμού για δεδομένο οικονομικό έτος. Η απαλλαγή αποτελεί την πολιτική πτυχή του εξωτερικού ελέγχου της εκτέλεσης του προϋπολογισμού και είναι η απόφαση με την οποία το ΕΚ, ενεργώντας κατόπιν συστάσεως του Συμβουλίου, «αποδεσμεύει» την Επιτροπή (και άλλους φορείς της ΕΕ) από την ευθύνη της διαχείρισης δεδομένου προϋπολογισμού και σηματοδοτεί το τέλος της ύπαρξης του εν λόγω προϋπολογισμού. Η αρμόδια για την απαλλαγή αρχή στην ΕΕ είναι το ΕΚ. Αυτό σημαίνει ότι μετά τον λογιστικό έλεγχο και την οριστικοποίηση των ετήσιων λογαριασμών εναπόκειται στο Συμβούλιο να συστήσει τη χορήγηση απαλλαγής και, στη συνέχεια, στο ΕΚ να χορηγήσει απαλλαγή στην Επιτροπή και σε άλλους φορείς της ΕΕ όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ για δεδομένο οικονομικό έτος. Η απόφαση απαλλαγής βασίζεται στην εξέταση των ετήσιων λογαριασμών, στην ετήσια έκθεση της Επιτροπής για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού (πρώην συγκεφαλαιωτική έκθεση και ετήσια έκθεση αξιολόγησης), στην ετήσια έκθεση, στη γνωμοδότηση ελέγχου και στις ειδικές εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς και στις απαντήσεις της Επιτροπής σε ερωτήσεις και αιτήσεις περαιτέρω πληροφοριών.

Η διαδικασία απαλλαγής δύναται να παράγει τρία αποτελέσματα: χορήγηση, αναστολή ή άρνηση χορήγησης απαλλαγής. Αναπόσπαστο μέρος της ετήσιας διαδικασίας απαλλαγής στο ΕΚ είναι οι ακροάσεις με Επιτρόπους, οι οποίοι δέχονται ερωτήσεις από τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού του ΕΚ σχετικά με τους τομείς πολιτικής που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους. Η τελική έκθεση για τη χορήγηση απαλλαγής, μαζί με ειδικές συστάσεις προς την Επιτροπή για την ανάληψη δράσης, εγκρίνεται στην Ολομέλεια του ΕΚ. Οι συστάσεις του Συμβουλίου για χορήγηση απαλλαγής εγκρίνονται από το Συμβούλιο ECOFIN. Τόσο η έκθεση του ΕΚ για τη χορήγηση απαλλαγής όσο και οι συστάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τη χορήγηση απαλλαγής υπόκεινται στην υποβολή ετήσιας έκθεσης παρακολούθησης στην οποία η Επιτροπή περιγράφει τις συγκεκριμένες δράσεις που ανέλαβε για την εφαρμογή των συστάσεων που διατυπώθηκαν.

8.Ενοποιημένες δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΕ: Οικονομική κατάσταση 2015

9.Έσοδα

Τα περισσότερα έσοδα των θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ προέρχονται από μη ανταλλακτικές συναλλαγές. Ο κατωτέρω πίνακας παρουσιάζει επισκόπηση των βασικών κατηγοριών των εν λόγω εσόδων.

Πενταετής τάση των εσόδων από μη ανταλλακτικές συναλλαγές σε εκατ. EUR:

Το 2014, ο πόρος ΑΕΕ περιλάμβανε σημαντικές αναθεωρήσεις του ΑΕΕ που ανάγονταν στο 2002. Ως εκ τούτου, επρόκειτο για πρωτοφανή ως προς το μέγεθος προσαρμογή των συνεισφορών η οποία ανήλθε συνολικά σε 10 δισ. EUR σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Το γεγονός αυτό εξηγεί το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης το 2015 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Η ανάκτηση δαπανών περιλαμβάνει τα εντάλματα είσπραξης που εκδόθηκαν από την Επιτροπή τα οποία εισπράττονται ή αντισταθμίζουν τις επακόλουθες πληρωμές που καταχωρίστηκαν στο λογιστικό σύστημα της Επιτροπής για την ανάκτηση δαπανών που είχαν καταβληθεί στο παρελθόν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

10.Δαπάνες

Οι δαπάνες ανήλθαν σε 155,9 δισ. EUR, δηλαδή σε χαμηλότερο επίπεδο σε σχέση με το προηγούμενο έτος (2014, 165,3 δισ. EUR). Για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ταμείο Συνοχής (ΤΣ) σημειώθηκε μείωση κατά 4,6 δισ. EUR, που οφειλόταν στην καθυστερημένη εκκίνηση της υλοποίησης της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020. Οι δαπάνες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) μειώθηκαν κατά 2,8 δισ. EUR λόγω της υποβολής λιγότερων δηλώσεων δαπανών για την περίοδο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2007-2013.

Οι κύριες δαπάνες (112,4 δισ. EUR) αφορούν τις πληρωμές μεταφορών που εμπίπτουν στη μέθοδο της επιμερισμένης διαχείρισης. Τα κύρια Ταμεία είναι τα εξής: το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ), το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και άλλα μέσα για την αγροτική ανάπτυξη, το ΕΤΠΑ και το ΤΣ, καθώς και το ΕΚΤ. Κατά το οικονομικό έτος 2015 οι εν λόγω δαπάνες αποτελούσαν σχεδόν το 71 % των συνολικών δαπανών.

Οι δαπάνες οι οποίες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της άμεσης διαχείρισης αφορούν κυρίως την εκτέλεση του προϋπολογισμού από την Επιτροπή, τους εκτελεστικούς οργανισμούς και, από το 2015 και μετά, τα καταπιστευματικά ταμεία. Επίσης, στο πλαίσιο της άμεσης διαχείρισης εμπίπτουν οι διοικητικές δαπάνες όλων των θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ. Στο πλαίσιο της έμμεσης διαχείρισης, ο προϋπολογισμός εκτελείται από οργανισμούς της ΕΕ, φορείς της ΕΕ, τρίτες χώρες, διεθνείς οργανισμούς και άλλες οντότητες. Συνολικά, οι δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της άμεσης και της έμμεσης διαχείρισης συνιστούν το 14 % περίπου των συνολικών δαπανών (22 δισ. EUR).

Η ΕΕ αναγνωρίζει επίσης τις μελλοντικές υποχρεώσεις πληρωμών ως δαπάνες που δεν εμφαίνονται ακόμη στη λογιστική του προϋπολογισμού βάσει ταμειακών συναλλαγών. Ειδικότερα, εμφαίνονται στις οφειλές και τα δεδουλευμένα έξοδα για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη καθώς και στις υποχρεώσεις για συντάξεις και παροχές σε εργαζομένους που σχετίζονται με τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα τα οποία αποκτήθηκαν από τους Επιτρόπους, τους βουλευτές του ΕΚ και το προσωπικό γενικά και οδηγούν σε αρνητικό οικονομικό αποτέλεσμα (οι πληρωμές αυτές θα χρηματοδοτηθούν από μελλοντικούς προϋπολογισμούς και δεν έχουν ακόμη συμπεριληφθεί στα έσοδα).

11.Οικονομικό αποτέλεσμα

Το οικονομικό αποτέλεσμα της περιόδου (δηλαδή το έλλειμμα) ύψους 13 033 εκατ. EUR παρέμεινε σε παρόμοιο επίπεδο με το προηγούμενο έτος.

12.Ενεργητικό

Στοιχεία ενεργητικού 154 δισ. EUR στον ενοποιημένο ισολογισμό της ΕΕ

Τα σημαντικότερα στοιχεία από την πλευρά του ενεργητικού του ισολογισμού είναι τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού (δάνεια, διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού, μετρητά) και τα ποσά προχρηματοδότησης, τα οποία αποτελούν σχεδόν το 83 % των στοιχείων ενεργητικού της ΕΕ. Το ποσό των δανείων μειώθηκε κατά 1,6 δισ. EUR και υποχώρησε σε 57 δισ. EUR, ενώ το ποσό των διαθέσιμων προς πώληση χρηματοδοτικών μέσων που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (δημοσιονομικά μέσα) αυξήθηκε κατά περίπου 460 εκατ. EUR. Στην πλευρά του ενεργητικού στην πτυχή των ενσώματων παγίων περιλαμβάνονται στοιχεία του ενεργητικού σχετικά με το πρόγραμμα Copernicus (1,7 δισ. EUR) και στοιχεία του ενεργητικού του προγράμματος Galileo υπό κατασκευή (2,1 δισ. EUR).

Κατά τα προηγούμενα έτη, τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ κατόρθωσαν να διατηρήσουν τα ποσά που τηρούνται ως ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμά τους στο τέλος του έτους σε χαμηλά επίπεδα. Το υψηλό ταμειακό υπόλοιπο ύψους 21,7 δισ. EUR στις 31 Δεκεμβρίου 2015 οφείλεται κυρίως:

στην καθυστερημένη πληρωμή των υπολοίπων ΑΕΕ και ΦΠΑ του 2014 (5,4 δισ. EUR) των οποίων η καταβολή εκτεινόταν σε όλη τη διάρκεια του 2015, με πολύ μεγάλο μέρος να καταβάλλεται τον Σεπτέμβριο του 2015. Η συνεισφορά των κρατών μελών βάσει του ΦΠΑ και του ΑΕΕ στον προϋπολογισμό της ΕΕ υπόκειται σε ετήσια προσαρμογή, η οποία πραγματοποιείται κάθε έτος την πρώτη εργάσιμη ημέρα του Δεκεμβρίου. Η προσαρμογή το 2014 περιλάμβανε σημαντικές αναθεωρήσεις για το ΑΕΕ που ανάγονταν στο 2002, με αποτέλεσμα η προσαρμογή να μην έχει προηγούμενο σε μέγεθος και να ανέλθει συνολικά σε 9,5 δισ. EUR σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ·

στα υπόλοιπα ΑΕΕ και ΦΠΑ του 2015 (1,4 δισ. EUR)·

στο ΑΕΕ του 2016 το οποίο προκατέβαλαν (0,7 δισ. EUR) δύο κράτη μέλη·

σε πρόστιμα και άλλα έσοδα (1,5 δισ. EUR).

Βάσει των κανονισμών για τους ίδιους πόρους, αυτά τα υπόλοιπα θα μπορούσαν να επιστραφούν στα κράτη μέλη μόνο το 2016 μέσω διορθωτικού προϋπολογισμού.

Προχρηματοδότηση

Επισημαίνεται ότι το επίπεδο των προχρηματοδοτήσεων επηρεάζεται σημαντικά από τον κύκλο του ΠΔΠ, για παράδειγμα κατά την έναρξη της περιόδου του ΠΔΠ, μπορεί να αναμένεται η πληρωμή μεγάλων προκαταβολών στα κράτη μέλη στο πλαίσιο της πολιτικής για τη συνοχή. Η Επιτροπή καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλιστεί ότι τα επίπεδα προχρηματοδότησης διατηρούνται στο ενδεδειγμένο επίπεδο. Απαιτείται η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της διασφάλισης επαρκούς χρηματοδότησης για τα έργα και της έγκαιρης αναγνώρισης των δαπανών.

Το σύνολο των προχρηματοδοτήσεων (εκτός από άλλες προκαταβολές προς τα κράτη μέλη και συνεισφορές προς τα καταπιστευματικά ταμεία) στον ισολογισμό της ΕΕ ανέρχεται σε 40 δισ. EUR (2014: 45 δισ. EUR), εκ των οποίων σχεδόν το σύνολο αφορά τις δραστηριότητες της Επιτροπής. Περίπου το 70 % της προχρηματοδότησης της Επιτροπής αφορά την επιμερισμένη διαχείριση, γεγονός που σημαίνει ότι η εκτέλεση του προϋπολογισμού ανατίθεται στα κράτη μέλη (η Επιτροπή διατηρεί εποπτικό ρόλο).

Προχρηματοδότηση της Επιτροπής ανά μέθοδο διαχείρισης

Τα σημαντικότερα ποσά προχρηματοδοτήσεων στο πλαίσιο της μεθόδου επιμερισμένης διαχείρισης αφορούν το ΕΤΠΑ και το ΤΣ.

Η μακροπρόθεσμη προχρηματοδότηση έχει αυξηθεί κατά 12,6 δισ. EUR σε σχέση με το νέο ΠΔΠ, ενώ η βραχυπρόθεσμη προχρηματοδότηση μειώθηκε κατά 17,7 δισ. EUR. Η αύξηση της μακροπρόθεσμης προχρηματοδότησης οφείλεται κυρίως στις νέες πληρωμές προχρηματοδοτήσεων οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης για το ΠΔΠ της περιόδου 2014-2020 (10 δισ. EUR συνολικά, εκ των οποίων 7 δισ. EUR αφορούν την πολιτική για τη συνοχή). Η μείωση των βραχυπρόθεσμων ποσών επίσης οφείλεται κυρίως στην επιμερισμένη διαχείριση – καθώς το ΠΔΠ 2007-2013 βρίσκεται στο στάδιο της περάτωσης, η σχετική προχρηματοδότηση σταδιακά εκκαθαρίζεται.

Χρηματοδοτικά μέσα υπό άμεση και έμμεση διαχείριση

Τα ακόλουθα στοιχεία εμφανίζονται ως χρηματοδοτικά μέσα στους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ:

δάνεια χορηγούμενα από τον προϋπολογισμό·

δάνεια χορηγούμενα από κεφάλαια δανειοληπτικών πράξεων·

συμμετοχικοί τίτλοι·

μηχανισμοί εγγυήσεων· και

Ταμεία Εγγυήσεων: εγγυήσεις οι οποίες παρέχονται σε εξωτερικές οντότητες (κυρίως στον όμιλο της ΕΤΕπ) για μέσα τα οποία δεν δημιουργούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Η σημασία και ο όγκος των χρηματοδοτικών μέσων που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ στο πλαίσιο της άμεσης και έμμεσης διαχείρισης αυξάνεται κάθε έτος. Η βασική ιδέα πίσω από την προσέγγιση αυτή, σε αντίθεση με την παραδοσιακή μέθοδο της εκτέλεσης του προϋπολογισμού μέσω επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων, είναι ότι για κάθε ευρώ που δαπανάται από τον προϋπολογισμό μέσω των χρηματοδοτικών μέσων, ο τελικός δικαιούχος λαμβάνει περισσότερα από 1 EUR ως χρηματοδοτική στήριξη χάρη στο αποτέλεσμα μόχλευσης. Αυτή η ευφυής χρήση του προϋπολογισμού της ΕΕ αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση του αντικτύπου των διαθέσιμων κεφαλαίων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι και οι επενδύσεις (δηλαδή, οι συμμετοχικοί και χρεωστικοί τίτλοι) που τηρούνται στους μηχανισμούς εγγυήσεων και τα ταμεία εγγυήσεων εμφανίζονται ως χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση στους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ.

Διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού των χρηματοδοτικών μέσων του προϋπολογισμού

Ταμεία Εγγυήσεων

Τα ταμεία εγγυήσεων τα οποία έχουν δημιουργηθεί από την ΕΕ έχουν ιδρυθεί για συγκεκριμένους σκοπούς και τροφοδοτούνται από πληρωμές μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ έτσι ώστε να διαθέτουν ένα αποθεματικό ρευστότητας έναντι δυνητικών ζημιών από τις εγγυημένες δραστηριότητες που αφορούν τις εγγυήσεις που έχουν παρασχεθεί από τον προϋπολογισμό της ΕΕ προς τον όμιλο της ΕΤΕπ. Το κύριο νέο ταμείο εγγυήσεων το οποίο δημιουργήθηκε το 2015 είναι το ταμείο εγγυήσεων του ΕΤΣΕ.

Το ΕΤΣΕ συνιστά μια πρωτοβουλία με στόχο να αυξηθεί η ικανότητα του ομίλου της ΕΤΕπ να αναλαμβάνει κινδύνους, γεγονός που παρέχει στην ΕΤΕπ τη δυνατότητα να επενδύει έως 61 δισ. EUR στην ΕΕ. Το ΕΤΣΕ δεν αποτελεί χωριστή νομική οντότητα ούτε επενδυτικό ταμείο με τη στενή έννοια του όρου. Το αποθεματικό κινδύνου του ΕΤΣΕ παρέχει προστασία στην ΕΤΕπ έναντι των δυνητικών ζημιών από τις υποκείμενες δραστηριότητες. Αποτελείται από ένα κονδύλιο 5 δισ. EUR από τα ίδια κεφάλαια της ΕΤΕπ και μια εγγύηση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους έως 16 δισ. EUR (ανώτατο ποσό). Το ζητούμενο είναι με την πρόσθετη χρηματοδότηση από τα κράτη μέλη, τις εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και τους ιδιώτες επενδυτές, οι επενδύσεις στην ΕΕ να ανέλθουν στο συνολικό ποσό των 315 δισ. EUR.

Οι δραστηριότητες του ΕΤΣΕ διεξάγονται σε δύο σκέλη: το σκέλος υποδομών και καινοτομίας το οποίο υλοποιείται από την ΕΤΕπ και το σκέλος για τις ΜΜΕ το οποίο υλοποιείται από το ΕΤΕ· αμφότερα τα σκέλη θα διαθέτουν δανειακό χαρτοφυλάκιο (εγγύηση της ΕΕ ύψους 12,25 δισ. EUR) και συμμετοχικό χαρτοφυλάκιο (εγγύηση της ΕΕ ύψους 3,75 δισ. EUR). Το ΕΤΕ λειτουργεί στο πλαίσιο συμφωνίας με την ΕΤΕπ επί τη βάσει εγγύησης από την ΕΤΕπ την οποία αντεγγυάται η ΕΕ.

Οι ρόλοι της ΕΕ και της ΕΤΕπ στο πλαίσιο του ΕΤΣΕ είναι διακριτοί. Το ΕΤΣΕ έχει συσταθεί στο πλαίσιο της ΕΤΕπ, η οποία χρηματοδοτεί τις δραστηριότητες (δάνεια και συμμετοχικές επενδύσεις) και, για αυτόν τον σκοπό, δανείζεται τα απαραίτητα κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές. Όσον αφορά το σκέλος υποδομών και καινοτομίας, η ΕΤΕπ λαμβάνει τις επενδυτικές αποφάσεις ανεξάρτητα και διαχειρίζεται τις δραστηριότητες σύμφωνα με τους κανόνες και τις διαδικασίες της, κατά τον ίδιο τρόπο που εφαρμόζει τους εν λόγω κανόνες και διαδικασίες στις δικές της δραστηριότητες (ιδίου κινδύνου). Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι επενδύσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο του ΕΤΣΕ παραμένουν εστιασμένες στον ειδικό στόχο της αντιμετώπισης των αδυναμιών της αγοράς που εμποδίζουν τις επενδύσεις στην ΕΕ, καθώς και ότι είναι επιλέξιμες να προστατευθούν με την εγγύηση της ΕΕ, τέθηκε σε εφαρμογή ειδική δομή διακυβέρνησης. Η επιτροπή επενδύσεων των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων εξετάζει κάθε έργο που προτείνεται από την ΕΤΕπ όσον αφορά την επιλεξιμότητά του για κάλυψη από την εγγύηση της ΕΕ. Μόλις επιβεβαιωθεί η επιλεξιμότητα μιας δραστηριότητας, ως δραστηριότητας εγγυημένης από το ΕΤΣΕ, η απόφαση για τη συνέχιση του έργου και τη διαχείρισή του υπόκειται στον κανονικό κύκλο έργου και την κανονική διαδικασία διακυβέρνησης της ΕΤΕπ.

Ο ρόλος της ΕΕ αφορά την παροχή της εγγύησης της ΕΕ για μέρος των δυνητικών ζημιών τις οποίες ενδέχεται να υποστεί η ΕΤΕπ από τις επενδύσεις σε χρεωστικούς και συμμετοχικούς τίτλους. Κατά συνέπεια, η ΕΕ δεν παρεμβαίνει στην τελική επιλογή και τη διαχείριση των δραστηριοτήτων του ΕΤΣΕ, δεν επενδύει χρήματα στις δραστηριότητες του ΕΤΣΕ και δεν αποτελεί άμεσο συμβαλλόμενο μέρος στα υποκείμενα μέσα. Δεδομένου ότι δεν πληρούνται τα κριτήρια ελέγχου και οι λογιστικές απαιτήσεις για την ενοποίηση των λογιστικών κανόνων της ΕΕ (και των IPSAS), τα σχετικά στοιχεία ενεργητικού δεν καταλογίζονται στους ενοποιημένους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ – βλ. επίσης σημείωση 5.2 των ενοποιημένων δημοσιονομικών καταστάσεων.

Ανά πάσα στιγμή, η εγγύηση της ΕΕ περιορίζεται στο ανώτατο ποσό των 16 δισ. EUR και οι σωρευτικές καθαρές πληρωμές από τον προϋπολογισμό της ΕΕ δεν υπερβαίνουν αυτό το ποσό. Οι πληρωμές των εγγυήσεων της ΕΕ θα γίνονται μέσω ενός νεοσυσταθέντος ταμείου εγγυήσεων το οποίο παρέχει το αποθεματικό ρευστότητας έναντι δυνητικών καθαρών ζημιών (αναμενόμενες ζημίες οι οποίες δεν καλύπτονται από τα αναμενόμενα έσοδα) από τις εγγυημένες δραστηριότητες του ΕΤΣΕ. Το ταμείο εγγυήσεων του ΕΤΣΕ θα χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ από το 2016 και μετά, και σταδιακά θα ανέλθει σε 8 δισ. EUR έως το 2022, παρέχοντας επομένως το 50 % της μέγιστης εγγύησης της ΕΕ. Στις 31 Δεκεμβρίου 2015, ποσό 1 350 εκατ. EUR έχει δεσμευθεί και θα καταβληθεί στο ταμείο εγγυήσεων το 2016 (500 εκατ. EUR) και το 2017 (850 εκατ. EUR). Επίσης, περιλαμβάνεται στο ποσό που έχει ανακοινωθεί ως ΥΠΕ στη σημείωση 5.3.1 των ενοποιημένων δημοσιονομικών καταστάσεων.

Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζεται επισκόπηση των χρηματοδοτικών μέσων που χρησιμοποιεί η ΕΕ ανά ΠΔΠ

* Ο κίνδυνος τον οποίο αναλαμβάνει η ΕΕ καλύπτεται πλήρως από προβλέψεις (δηλαδή περιλαμβάνεται στις υποχρεώσεις).

σε εκατ. EUR 

* Ο κίνδυνος τον οποίο αναλαμβάνει η ΕΕ καλύπτεται πλήρως από προβλέψεις (δηλαδή περιλαμβάνεται στις υποχρεώσεις).

Δάνεια χορηγούμενα από κεφάλαια δανειοληπτικών πράξεων

Η ΕΕ έχει αρμοδιότητα, βάσει της Συνθήκης της ΕΕ, να αναλαμβάνει δανειοληπτικές πράξεις που κινητοποιούν τους αναγκαίους χρηματοδοτικούς πόρους για την εκτέλεση των ειδικών εντολών της. Η Επιτροπή, που ενεργεί εξ ονόματος της ΕΕ, εφαρμόζει επί του παρόντος τρία βασικά προγράμματα, τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ - MFA), τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών (ΙΠ – BOP) και τον ευρωπαϊκό μηχανισμό χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (ΕΜΧΣ – EFSM), στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να χορηγεί δάνεια ενώ τα απαιτούμενα κεφάλαια για τη χρηματοδότηση των δανείων που παρέχει η ΕΕ αντλούνται μέσω των κεφαλαιαγορών ή μέσω χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Κατά τη διάρκεια του 2015, η Ιρλανδία ζήτησε επισήμως παράταση της πρώτης προθεσμίας αποπληρωμής του δανείου της ΕΜΧΣ. Η δόση ύψους 5 δισ. EUR διαιρέθηκε σε τρεις νέες δόσεις ύψους 2 δισ. EUR, 1 δισ. EUR και 2 δισ. EUR, με λήξη το 2023, το 2029 και το 2035 αντίστοιχα. Τον Ιανουάριο του 2016, η Πορτογαλία ζήτησε επίσημα την παράταση της πρώτης ημερομηνίας αποπληρωμής του δανείου της ΕΜΧΣ, που έληγε στις 3 Ιουνίου 2016. Η δόση ύψους 4,75 δισ. EUR χρηματοδοτήθηκε εκ νέου με τρεις νέες δόσεις ύψους 1,5 δισ. EUR, 2,25 δισ. EUR και 1 δισ. EUR, με λήξη το 2023, το 2031 και το 2036 αντίστοιχα. Στις 17 Ιουλίου 2015, χορηγήθηκε στην Ελλάδα δάνειο-γέφυρα στο πλαίσιο του ΕΜΧΣ ως προσωρινό δάνειο πριν από τη δανειακή συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ της Ελλάδας και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ). Η πρώτη και μόνη εκταμίευση πραγματοποιήθηκε στις 20 Ιουλίου 2015 και το δάνειο αποπληρώθηκε στο σύνολό του όταν κυρώθηκε από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ η συμφωνία με τον ΕΜΣ. Αυτή η αποπληρωμή πραγματοποιήθηκε στις 20 Αυγούστου 2015.

Επισκόπηση των δανείων που χορηγούνται από κεφάλαια δανειοληπτικών πράξεων σε ονομαστικά ποσά

*    ΜΧΣ, ΕΥΡΑΤΟΜ και υπό εκκαθάριση ΕΚΑΧ.

**    Συμπεριλαμβανομένης της προληπτικής στήριξης.

13.Παθητικό

Στοιχεία παθητικού 226 δισ. EUR στον ενοποιημένο ισολογισμό της ΕΕ του 2015

Το παθητικό συνίσταται κυρίως σε τέσσερα βασικά στοιχεία: Συντάξεις και άλλες υποχρεώσεις παροχών σε εργαζομένους, δανειοληπτικές πράξεις, οφειλές και δεδουλευμένα έξοδα. Η μεγαλύτερη μεταβολή σε σύγκριση με το 2014 είναι η αύξηση των δεδουλευμένων εξόδων κατά σχεδόν 12,4 δισ. EUR λόγω της έναρξης της υλοποίησης του ΠΔΠ της περιόδου 2014-2020, του οποίου το πραγματοποιηθέν κόστος αποτελεί εκτίμηση καθώς τα κράτη μέλη δεν το έχουν δηλώσει ακόμη. Μια ακόμη σημαντική μεταβολή είναι η μείωση των οφειλών κατά περίπου 12,5 δισ. EUR ως προς την πολιτική για τη συνοχή λόγω της υποβολής λιγότερων δηλώσεων δαπανών από τα κράτη μέλη για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Ένας ακόμη παράγοντας είναι το χαμηλότερο επίπεδο υποβολής δηλώσεων δαπανών λόγω της καθυστερημένης εκκίνησης του ΠΔΠ της περιόδου 2014-2020 εξαιτίας των καθυστερήσεων κατά τον ορισμό των αρχών διαχείρισης και ελέγχου από τα κράτη μέλη.

Σύνολο δηλώσεων δαπανών και τιμολογίων που παρελήφθησαν και αναγνωρίστηκαν ως οφειλές

Το γεγονός ότι το παθητικό υπερβαίνει το ενεργητικό δεν σημαίνει ότι τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, αλλά ότι ορισμένα στοιχεία του παθητικού θα χρηματοδοτηθούν από μελλοντικούς ετήσιους προϋπολογισμούς. Έτσι, σύμφωνα με τους κανόνες της λογιστικής σε δεδουλευμένη βάση, πολλά έξοδα αναγνωρίζονται στο έτος 2015 μολονότι μπορεί να καταβληθούν στην πράξη το 2016 ή αργότερα και να χρηματοδοτηθούν από μελλοντικούς προϋπολογισμούς και τα σχετικά έσοδα θα λογιστικοποιηθούν μόνο στις μελλοντικές περιόδους. Τα κυριότερα ποσά που πρέπει να υπογραμμιστούν αφορούν τις δραστηριότητες του ΕΓΤΕ (που καταβλήθηκαν το 2016) και τις παροχές σε εργαζομένους (που πρέπει να καταβληθούν κατά τα επόμενα 30 και πλέον έτη).

14.ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΕ

Επισκόπηση των δημοσιονομικών διορθώσεων και εισπράξεων για το 2015

Ένα σημαντικό ζήτημα όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι η ανάγκη να διασφαλιστεί η κατάλληλη πρόληψη ή η διαπίστωση και η επακόλουθη διόρθωση των αδυναμιών του συστήματος που οδηγούν σε σφάλματα, παρατυπίες και περιπτώσεις απάτης. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην ετήσια έκθεσή του, παρέχει δήλωση αξιοπιστίας σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι ετήσιοι λογαριασμοί, καθώς και το σημαντικό επίπεδο σφάλματος όσον αφορά τις πληρωμές. Η δήλωση αξιοπιστίας συνοδεύει τους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ στη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα.

Οι προστατευτικές ενέργειες της Επιτροπής μετριάζουν τον αντίκτυπο αυτών των σφαλμάτων με δύο βασικούς μηχανισμούς:

(1)    προληπτικούς μηχανισμούς (π.χ. εκ των προτέρων ελέγχους, διακοπές και αναστολές πληρωμών)· και

(2)    διορθωτικούς μηχανισμούς (κυρίως δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβάλλονται σε κράτη μέλη ή συμφωνούνται με αυτά και, σε μικρότερο βαθμό, ανακτήσεις από αποδέκτες πληρωμών της ΕΕ).

Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης (γεωργικές δαπάνες και διαρθρωτικές δράσεις), τα κράτη μέλη είναι πρωτίστως υπεύθυνα σε όλο τον κύκλο ζωής των δαπανών να διασφαλίζουν τη νομιμότητα και την κανονικότητα των δαπανών που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Οι διορθωτικές ενέργειες, δηλαδή οι δημοσιονομικές διορθώσεις και οι εισπράξεις, προκύπτουν από την εποπτεία και τους ελέγχους που διενεργούνται τόσο από την Επιτροπή όσο και, στην περίπτωση των δαπανών στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, από τα κράτη μέλη σχετικά με την επιλεξιμότητα των δαπανών που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Όταν αποφασίζει σχετικά με το ποσό της δημοσιονομικής διόρθωσης ή της είσπραξης, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη φύση και τη σοβαρότητα της παραβίασης της εφαρμοστέας νομοθεσίας και τις χρηματοοικονομικές επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων κατά τις οποίες διαπιστώνονται ελλείψεις στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου. Οι περισσότερες διορθώσεις πραγματοποιούνται μετά την πληρωμή.

Διαδικασία των δημοσιονομικών διορθώσεων και εισπράξεων:

Οι δημοσιονομικές διορθώσεις και οι εισπράξεις παρουσιάζονται σε δύο βασικά στάδια της διαδικασίας. Τα δύο στάδια μπορούν να επέλθουν είτε κατά το ίδιο έτος είτε σε διαφορετικά έτη:

1) Δημοσιονομικές διορθώσεις και εισπράξεις στο στάδιο της επιβεβαίωσης: Τα ποσά αυτά είτε έχουν γίνει αποδεκτά από το οικείο κράτος μέλος είτε έχουν εγκριθεί με απόφαση της Επιτροπής. Το 2015, οι συνολικές δημοσιονομικές διορθώσεις και εισπράξεις που επιβεβαιώθηκαν ανήλθαν σε 3 499 εκατ. EUR (2014: 4 728 εκατ. EUR).

Δημοσιονομικές διορθώσεις και εισπράξεις οι οποίες επιβεβαιώθηκαν το 2015 – ανάλυση ανά τομέα πολιτικής

2) Δημοσιονομικές διορθώσεις και εισπράξεις στο στάδιο της εκτέλεσης: τα ποσά αυτά αντιστοιχούν στο τελικό στάδιο της διαδικασίας κατά την οποία η κατάσταση που διαπιστώθηκε σχετικά με τις αχρεωστήτως καταβληθείσες δαπάνες έχει διορθωθεί οριστικά. Αρκετοί διορθωτικοί μηχανισμοί προβλέπονται στα κανονιστικά πλαίσια ανά τομέα. Το 2015, οι συνολικές δημοσιονομικές διορθώσεις και εισπράξεις που εκτελέστηκαν ανήλθαν σε 3 853 εκατ. EUR (2014: 3 285 εκατ. EUR). Η εκτέλεση των δημοσιονομικών διορθώσεων και των εισπράξεων ενδέχεται να διαρκέσει αρκετά έτη κυρίως λόγω των αποφάσεων για δόσεις ή αναβολές που χορηγούνται στα κράτη μέλη στο πλαίσιο της γεωργικής πολιτικής. Στο πλαίσιο της πολιτικής για τη συνοχή, το νομικό πλαίσιο προβλέπει την εκτέλεση κατά την περάτωση ή μετά την περάτωση της περιόδου προγραμματισμού.

Δημοσιονομικές διορθώσεις και εισπράξεις οι οποίες εκτελέστηκαν το 2015 – ανάλυση ανά τομέα πολιτικής

Οι ανωτέρω πληροφορίες αποτελούν συμπληρωματική γνωστοποίηση η οποία δεν απαιτείται από τα λογιστικά πρότυπα και περιλαμβάνει στοιχεία που δεν προέρχονται πάντα απευθείας από το λογιστικό σύστημα. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με αυτά τα αριθμητικά στοιχεία και τους προληπτικούς και διορθωτικούς μηχανισμούς παρατίθενται στην ετήσια ανακοίνωση για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ, η οποία εκπονείται από την Επιτροπή και διαβιβάζεται στην αρμόδια για την απαλλαγή αρχή και στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Η ανακοίνωση αυτή είναι διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο Europa της Γενικής Διεύθυνσης Προϋπολογισμού.

15.Διαχείριση των κινδύνων και των αβεβαιοτήτων κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ

Οι κίνδυνοι και οι αβεβαιότητες κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ μπορούν να χωριστούν σε δύο βασικές κατηγορίες:

γενικοί και αναμενόμενοι κίνδυνοι και αβεβαιότητες· και

εξαιρετικοί κίνδυνοι και αβεβαιότητες.

16.Γενικοί και αναμενόμενοι κίνδυνοι και αβεβαιότητες

Προβλήματα που αντιμετωπίστηκαν κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους

Μακροοικονομικό περιβάλλον

Το μακροοικονομικό περιβάλλον της ΕΕ έχει αντίκτυπο στην ικανότητα των κρατών μελών της ΕΕ να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις χρηματοδότησης προς τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ και ως εκ τούτου στην ικανότητα της ΕΕ να συνεχίζει να υλοποιεί τις πολιτικές της όπως επισημαίνεται στην ενότητα 2 ανωτέρω. Η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να υποστηρίζεται από μια σειρά θετικών παραγόντων, όπως οι τιμές του πετρελαίου, η συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ και το χρηματοδοτικό κόστος, οι οποίοι έχουν τονώσει τις εξαγωγές και την ιδιωτική κατανάλωση. Ωστόσο, οι επενδύσεις εξακολουθούν να παρεμποδίζονται από την οικονομική αβεβαιότητα και την αβεβαιότητα σε επίπεδο πολιτικής και, σε ορισμένες χώρες, από το υπερβολικό χρέος. Πλέον, καθώς εισέρχεται στο τέταρτο έτος της ανάκαμψής της, η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει δυσκολίες και ουσιαστικούς κινδύνους από την επιβράδυνση των αναδυόμενων οικονομιών. Μέχρι στιγμής, δεν έχει επιτευχθεί αρκετά ισχυρή οικονομική ανάπτυξη που θα μειώσει ουσιαστικά την ανεργία, ενώ περιορισμένες παραμένουν οι ενδείξεις αναζωογόνησης των επενδύσεων, οι οποίες είναι κρίσιμες για τη βιωσιμότητα της ανάκαμψης. Επιπροσθέτως, ο ρυθμός εκτέλεσης του προϋπολογισμού της ΕΕ στο πλαίσιο του ΠΔΠ της περιόδου 2014-2020 είναι μάλλον βραδύς και τα συνεχιζόμενα ζητήματα με την Ελλάδα και τη μεταναστευτική κρίση συμπληρώνουν τη συνολική αυτή εικόνα.

Η οικονομική ανάκαμψη της ζώνης του ευρώ παραμένει σε μέτριο επίπεδο παρά την ουσιαστική στήριξη από τους θετικούς παράγοντες που περιγράφηκαν ανωτέρω και οι οποίοι πλέον είναι πιθανό να καταστούν κάπως ισχυρότεροι και να διαρκέσουν περισσότερο από ό,τι αναμενόταν αρχικά. Ειδικότερα, κυρίως λόγω της άφθονης προσφοράς, η τιμή του πετρελαίου υποχώρησε εκ νέου και πλέον εικάζεται ότι θα παραμείνει σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα και θα ανακάμψει αργότερα. Η δημοσιονομική πολιτική στη ζώνη του ευρώ αρχίζει να γίνεται ελαφρώς ευνοϊκότερη για την ανάπτυξη, ως αποτέλεσμα κυρίως των κρατικών δαπανών που συνδέονται με την εισροή των αιτούντων άσυλο σε ορισμένα κράτη μέλη. Επιπροσθέτως, ο συνδυασμός της ποσοτικής χαλάρωσης και της πιστωτικής χαλάρωσης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) συνεπάγεται ότι το χρηματοδοτικό κόστος στη ζώνη του ευρώ αναμένεται να παραμείνει χαμηλό για μεγαλύτερη χρονική περίοδο από αυτή που αναμενόταν αρχικά και θα συμβάλει περαιτέρω στη μείωση του χρηματοπιστωτικού κατακερματισμού και των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών. Εν τω μεταξύ, η ώθηση από αυτούς τους παράγοντες αντισταθμίζεται ολοένα και περισσότερο από την επιδείνωση του παγκόσμιου περιβάλλοντος, ενώ ορισμένα ζητήματα που κληροδότησε η κρίση (κυρίως ο υψηλός βαθμός αβεβαιότητας σε επίπεδο πολιτικής και τα υψηλά επίπεδα χρέους και ανεργίας) εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη.

Πραγματικό ΑΕΠ (πρόβλεψη), ποσοστό πληθωρισμού και ποσοστό ανεργίας σε %, ανά μέσο όρο της ΕΕ 1

Στη ζώνη του ευρώ, προβλέπεται μικρή αύξηση του ΑΕΠ από 1,6 % το 2015 σε 1,7 % το 2016. Όταν αρχίσει η ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας, οι θετικές επιδράσεις αναμένεται να γίνουν αισθητές αργότερα εντός του 2016 και το 2017. Επίσης, ορισμένες από τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες υλοποιούνται στα κράτη μέλη αναμένεται να συνεχίσουν να έχουν θετικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη. Καθώς θα υποχωρούν τα ζητήματα που κληροδότησε η κρίση, η κατανάλωση και οι επενδύσεις αναμένεται να ωφεληθούν. Αν και τα επίπεδα του χρέους παραμένουν υψηλά σε ορισμένα μέρη της οικονομίας, οι συνθήκες εύκολης χρηματοδότησης αναμένεται να περιορίσουν τις έντονες πιέσεις απομόχλευσης. Συνολικά, η ανάπτυξη του ΑΕΠ της ζώνης του ευρώ αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω στο 1,9 % το 2017. Το 2016, τα κράτη μέλη αναμένεται να συνεχίσουν να κινούνται σε πορεία ανάκαμψης, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, όπου αναμένεται περαιτέρω αύξηση της ανάπτυξης κατά τη διάρκεια του έτους. Το Επενδυτικό Σχέδιο για την Ευρώπη θεσπίστηκε για να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του υφιστάμενου επενδυτικού χάσματος στην ΕΕ μέσω της κινητοποίησης της ιδιωτικής χρηματοδότησης για στρατηγικές επενδύσεις σε βασικούς τομείς, και επίσης αναμένεται να αρχίσει να έχει θετικό αντίκτυπο στις δημόσιες και τις ιδιωτικές επενδύσεις. Το 2017, η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να σημειώσει άνοδο σε όλα τα κράτη μέλη.

Το 2015, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στη ζώνη του ευρώ αναμένεται να έχει μειωθεί στο 2,2 % του ΑΕΠ και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω στο 1,9 % και στο 1,6 % το 2016 και το 2017 αντίστοιχα. Το επόμενο έτος, με την παραδοχή ότι δεν θα υπάρξει μεταβολή στην πολιτική, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να παραμείνει γενικά σταθερό τόσο στη ζώνη του ευρώ όσο και στην ΕΕ. Ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ εκτιμάται ότι θα μειωθεί από το ανώτατο επίπεδο του 94,5 % που είχε φθάσει το 2014 στο 91,3 % το 2017.

Η βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας συνεχίζεται, ενώ η μέτρια οικονομική ανάπτυξη στηρίζει την ήπια αύξηση στην ανάπτυξη της απασχόλησης. Συνολικά, η απασχόληση στη ζώνη του ευρώ αναμένεται να έχει αυξηθεί κατά 1,1 % το 2015 και προβλέπεται να συνεχίσει να αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό περίπου και κατά το τρέχον έτος και στη συνέχεια λόγω της ενίσχυσης της οικονομικής δραστηριότητας, της βελτίωσης της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης και της υψηλότερης συσσώρευσης κεφαλαίου.

Η οικονομική προοπτική της ζώνης του ευρώ παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη και οι συνολικοί κίνδυνοι συνδέονται σαφώς με την αρνητική προοπτική. Οι κίνδυνοι για την προοπτική ανάπτυξης από την παγκόσμια οικονομία και τις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν αυξηθεί σαφώς, ειδικότερα λόγω της επιβράδυνσης της ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας και άλλων αναδυόμενων αγορών, η οποία θα μπορούσε να πυροδοτήσει ισχυρότερες δευτερογενείς επιπτώσεις από τις αναμενόμενες ή να είναι χειρότερη από τις προβλέψεις. Σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα σχετικά με την προσαρμογή στην Κίνα, η συνέχιση της κανονικοποίησης της νομισματικής πολιτικής στις ΗΠΑ θα μπορούσε να έχει ακόμη περισσότερο αρνητικό αντίκτυπο στις ευάλωτες οικονομίες των αναδυόμενων αγορών, ειδικά σε όσες έχουν υψηλά επίπεδα χρέους εκφρασμένου σε ξένο νόμισμα, ενώ θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει και τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών. Η επέλευση οποιουδήποτε από αυτούς τους κινδύνους δυσμενούς εξέλιξης θα είχε ως αποτέλεσμα αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις στα κράτη μέλη μέσω διαφόρων διαύλων μεταφοράς. Επίσης, τελευταία, έχουν αυξηθεί και οι εγχώριοι κίνδυνοι στην Ευρώπη. Τυχόν μη αναμενόμενη υποτροπή της κρίσης στην Ελλάδα θα μπορούσε να επιβαρύνει περισσότερο τις επενδυτικές αποφάσεις και επομένως την οικονομική ανάπτυξη. Επιπλέον, εάν οι σημαντικές πολιτικές προκλήσεις δεν αντιμετωπιστούν επιτυχώς σε επίπεδο ΕΕ (π.χ. διαχείριση των μεταναστευτικών ροών), θα μπορούσαν να πυροδοτηθούν εξελίξεις που συνιστούν εμπόδια στην ανάπτυξη.

Ταμεία εγγυήσεων για εγγυήσεις που έχουν δοθεί

Η ΕΕ έχει δώσει εγγυήσεις στον όμιλο της ΕΤΕπ για δάνεια τα οποία έχουν χορηγηθεί εκτός της ΕΕ και για τις δανειακές και συμμετοχικές δραστηριότητες του ΕΤΣΕ. Στις 31 Δεκεμβρίου 2015, η ΕΕ εμφανίζει στις σημειώσεις των δημοσιονομικών καταστάσεων (βλ. σημείωση 5.2.1) ενδεχόμενες υποχρεώσεις και για τα δύο είδη εγγυήσεων ύψους 19,7 δισ. EUR. Προκειμένου να μετριαστεί ο κίνδυνος για τον προϋπολογισμό της ΕΕ από τυχόν κατάπτωση εγγύησης από την ΕΤΕπ, η Επιτροπή έχει δημιουργήσει χωριστά ταμεία εγγυήσεων, δηλαδή το Ταμείο Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις και το ταμείο εγγυήσεων του ΕΤΣΕ.

Το Ταμείο Εγγυήσεων για εξωτερικές δράσεις τροφοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ έτσι ώστε να καλύπτεται το 9 % των υπολοίπων των ανεξόφλητων εγγυημένων δανείων στο τέλος του έτους. Στις 31 Δεκεμβρίου 2015, η συνολική αξία των στοιχείων ενεργητικού ύψους 2,1 δισ. EUR καλύπτει μέγιστη έκθεση της ΕΕ ύψους 19,45 δισ. EUR. Το ταμείο εγγυήσεων του ΕΤΣΕ από το 2016 και εφεξής σταδιακά θα ανέλθει σε 8 δισ. EUR έως το 2022, και επομένως θα καλύπτει το 50 % της μέγιστης έκθεσης της εγγύησης της ΕΕ ύψους 16 δισ. EUR.

Δανειοληπτικές και δανειοδοτικές πράξεις

Η ΕΕ έχει αρμοδιότητα, βάσει της Συνθήκης της ΕΕ, να αναλαμβάνει δανειοληπτικές πράξεις που κινητοποιούν τους αναγκαίους χρηματοδοτικούς πόρους για την εκτέλεση των ειδικών εντολών της. Η Επιτροπή, που ενεργεί εξ ονόματος της ΕΕ, εφαρμόζει επί του παρόντος τρία βασικά προγράμματα, τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ - MFA), τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών (ΙΠ – BOP) και τον ευρωπαϊκό μηχανισμό χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (ΕΜΧΣ – EFSM), στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να χορηγεί δάνεια ενώ τα απαιτούμενα κεφάλαια για τη χρηματοδότηση των δανείων που παρέχει η ΕΕ αντλούνται μέσω των κεφαλαιαγορών ή μέσω χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Οι δανειοληπτικές και δανειοδοτικές πράξεις της ΕΕ είναι πράξεις εκτός προϋπολογισμού. Κατά γενικό κανόνα, οι αντληθέντες πόροι γίνονται αντικείμενο δανεισμού στη δικαιούχο χώρα στο πλαίσιο συνακόλουθης πράξης, δηλαδή με το ίδιο τοκομερίδιο, την ίδια ληκτότητα και το ίδιο ποσό. Παρά τη μεθοδολογία των συνακόλουθων δανειοδοτικών πράξεων, η εξυπηρέτηση του χρέους των χρηματοδοτικών μέσων αποτελεί νομική υποχρέωση της ΕΕ, η οποία εξασφαλίζει ότι όλες οι πληρωμές καλύπτουν ολόκληρο το ποσό και πραγματοποιούνται εγκαίρως.

Η Επιτροπή, προκειμένου να μετριάσει τον κίνδυνο να μην μπορεί να αποπληρώσει τα δάνεια, έχει θέσει σε εφαρμογή διαδικασίες ώστε να διασφαλίσει την επιστροφή δανείων ακόμη και σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής του δανείου. Για το πρόγραμμα κάθε χώρας, οι αποφάσεις του ΕΚ, του Συμβουλίου και της Επιτροπής προσδιορίζουν το συνολικό χορηγηθέν ποσό, τον (μέγιστο) αριθμό των προς εκταμίευση δόσεων και τη μέγιστη (μέση) ληκτότητα του συνολικού δανείου. Στη συνέχεια, η Επιτροπή και η δικαιούχος χώρα συμφωνούν για τις παραμέτρους δανεισμού/χρηματοδότησης, καθώς και για τις δόσεις και την τμηματική καταβολή τους. Επιπλέον, όλες οι δόσεις εκτός από την πρώτη εξαρτώνται από τη συμμόρφωση με αυστηρούς όρους, με συμφωνηθέντες όρους και με όρους παρόμοιους με αυτούς της στήριξης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), στο πλαίσιο κοινής χρηματοδοτικής συνδρομής ΕΕ/ΔΝΤ, πράγμα το οποίο αποτελεί άλλον ένα παράγοντα που επηρεάζει το χρονοδιάγραμμα της χρηματοδότησης. Συνεπώς, το χρονοδιάγραμμα και οι ληκτότητες εξαρτώνται από τη σχετική δανειακή δραστηριότητα της ΕΕ. Η χρηματοδότηση εκφράζεται αποκλειστικά σε ευρώ και οι προθεσμίες λήξης κυμαίνονται μεταξύ 3 και 30 ετών.

Ο κατωτέρω πίνακας παρέχει επισκόπηση του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος επιστροφής σε ονομαστική αξία των ανεξόφλητων δανείων ΕΜΧΣ και ΙΠ την ημερομηνία υπογραφής αυτών των λογαριασμών:

Οι δανειοληπτικές πράξεις της ΕΕ συνιστούν άμεσες και άνευ όρων υποχρεώσεις της ΕΕ και είναι εγγυημένες από τα 28 κράτη μέλη. Οι δανειοληπτικές πράξεις που έχουν συναφθεί για τη χρηματοδότηση δανείων τα οποία χορηγούνται σε χώρες εκτός της ΕΕ καλύπτονται από το Ταμείο Εγγυήσεων για εξωτερικές δράσεις. Σε περίπτωση αθέτησης αυτής της υποχρέωσης εκ μέρους δικαιούχου κράτους μέλους, η εξυπηρέτηση του χρέους θα γίνει, ενδεχομένως, από τα ταμειακά διαθέσιμα της Επιτροπής. Αν αυτό δεν είναι δυνατό, η Επιτροπή θα αντλήσει τα απαιτούμενα κεφάλαια από τα κράτη μέλη. Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ για τους ιδίους πόρους (άρθρο 12 του κανονισμού αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου), τα κράτη μέλη της ΕΕ υποχρεούνται εκ του νόμου να διαθέσουν επαρκή κονδύλια για την κάλυψη των υποχρεώσεων της ΕΕ. Έτσι, οι επενδυτές είναι εκτεθειμένοι μόνο στον πιστωτικό κίνδυνο της ΕΕ και όχι στον πιστωτικό κίνδυνο του δικαιούχου των χρηματοδοτούμενων δανείων. Οι συνακόλουθες δανειοδοτικές πράξεις («back-to-back») εξασφαλίζουν ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν αναλαμβάνει κανέναν κίνδυνο επιτοκίου ή συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Οι διακυβερνητικοί μηχανισμοί χρηματοοικονομικής σταθερότητας, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) και ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ΕΜΣ), βρίσκονται εκτός του πλαισίου της Συνθήκης της ΕΕ και επομένως δεν περιλαμβάνονται στους ενοποιημένους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ.

17.Εξαιρετικοί κίνδυνοι και αβεβαιότητες

Κάθε έτος, η ΕΕ εκτίθεται σε μη αναμενόμενους κινδύνους και αβεβαιότητες, και αποτελεί στόχο των θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ η εξεύρεση άμεσων λύσεων στα ζητήματα που αντιμετωπίζουν κατά τη διάρκεια του έτους. Κατά το οικονομικό έτος 2015, η προσφυγική κρίση, οι δυσκολίες των ευρωπαίων αγροτών και η κατάσταση όσον αφορά τις ανεξόφλητες δηλώσεις δαπανών και τα τιμολόγια που παρελήφθησαν στο τέλος του έτους αποτέλεσαν τους σημαντικότερους κινδύνους και αβεβαιότητες που έπρεπε να αντιμετωπιστούν.

Διαχείριση της προσφυγικής κρίσης

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι μηνών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εργαστεί για μια ταχεία και συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση στους κινδύνους και στις αβεβαιότητες που σχετίζονται με την προσφυγική κρίση, υποβάλλοντας σειρά προτάσεων οι οποίες έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να εφοδιάσουν τα κράτη μέλη με τα απαραίτητα εργαλεία για την καλύτερη διαχείριση του μεγάλου αριθμού αφίξεων. Από τον τριπλασιασμό της παρουσίας στη θάλασσα· μέσω ενός νέου συστήματος αλληλεγγύης έκτακτης ανάγκης για τη μετεγκατάσταση αιτούντων άσυλο από τις χώρες που πλήττονται περισσότερο· μέσω μιας άνευ προηγουμένου κινητοποίησης του προϋπολογισμού της ΕΕ με ποσό που υπερβαίνει τα 10 δισ. EUR για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης και την παροχή βοήθειας στις χώρες που πλήττονται περισσότερο· με την παροχή νέου πλαισίου συντονισμού και συνεργασίας για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων· με την έναρξη νέας εταιρικής σχέσης με την Τουρκία· μέχρι μια φιλόδοξη πρόταση για νέα Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει την ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου και μετανάστευσης για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων που αντιμετωπίζει. Παρά τα μέτρα αυτά που ελήφθησαν, η αβεβαιότητα σχετικά με την έντονη εισροή αιτούντων άσυλο και τον οικονομικό αντίκτυπό της παραμένει υψηλή.

Ως πρώτο και άμεσο μέτρο, η Επιτροπή ενίσχυσε τη χρηματοδότηση για τα έτη 2015 και 2016 των Frontex, Europol και EASO (170 εκατ. EUR) και αύξησε τις χρηματοδοτικές συνεισφορές στο Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ) και στο Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ) που στην αρχή ανέρχονταν σε 2 δισ. EUR σε 3,7 δισ. EUR. Η άμεση χρηματοδοτική στήριξη δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την προσφυγική κρίση εκτός της ΕΕ οδήγησε σε αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας (2,2 δισ. EUR), στη δημιουργία του καταπιστευματικού ταμείου της ΕΕ για τη Συρία (500 εκατ. EUR), στη δημιουργία του καταπιστευματικού ταμείου έκτακτης ανάγκης της ΕΕ για την Αφρική (1,8 δισ. EUR), στη δημιουργία της διευκόλυνσης για τους πρόσφυγες στην Τουρκία (1 δισ. EUR) και σε άλλα μέτρα που σχετίζονται με την ασφάλεια και τον έλεγχο των συνόρων (300 εκατ. EUR), την αντιτρομοκρατική δράση (100 εκατ. EUR) και την επιστροφή των εκτοπισμένων ατόμων και των προσφύγων (280 εκατ. EUR).

Δέσμη μέτρων στήριξης για τους ευρωπαίους γεωργούς

Το γενικό πολιτικό περιβάλλον και το περιβάλλον των αγορών κατά το οικονομικό έτος 2015 οδήγησε σε δυσκολίες τους ευρωπαίους γεωργούς όσον αφορά την ταμειακή τους κατάσταση, οι οποίες συνδέονταν επίσης με την αυξανόμενη αστάθεια των αγορών. Αυτές οι δυσκολίες δημιούργησαν κινδύνους όχι μόνο για τους ευρωπαίους γεωργούς, αλλά και για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ όσον αφορά την εκ μέρους τους επιτυχή εφαρμογή της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Η Επιτροπή ανταποκρίθηκε στην κατάσταση αυτή με την κινητοποίηση σημαντικής ενίσχυσης ύψους 420 εκατ. EUR για την αντιμετώπιση των προβλημάτων στους κλάδους των γαλακτοκομικών και του χοίρειου κρέατος κατά τα επόμενα έτη. Επιπροσθέτως, ελήφθησαν και άλλα μέτρα όπως η θέσπιση νέων καθεστώτων ενίσχυσης της ιδιωτικής αποθεματοποίησης για τα γαλακτοκομικά προϊόντα και το χοίρειο κρέας και η δυνατότητα προκαταβολής άμεσων ενισχύσεων στους γεωργούς. Συνολικά, με τα ληφθέντα κατά το 2015 μέτρα η συνολική δέσμη μέτρων (μελλοντικοί προϋπολογισμοί) για τους ευρωπαίους γεωργούς ανέρχεται σε περίπου 500 εκατ. EUR. Αυτή η άμεση ανταπόκριση δείχνει ότι η Επιτροπή λαμβάνει πολύ σοβαρά υπόψη την ευθύνη της έναντι των γεωργών και ότι είναι έτοιμη να τη συμπληρώσει με τα κατάλληλα κονδύλια.

Δηλώσεις δαπανών και τιμολόγια προς πληρωμή

Το ζήτημα που προέκυψε το 2015 αναφορικά με τις δηλώσεις δαπανών και τα τιμολόγια προς πληρωμή ήταν το εξής:

ο μη αναμενόμενος ρυθμός υποβολής δηλώσεων δαπανών και τιμολογίων, ο οποίος δεν συμβάδιζε με τις προβλέψεις, και έτσι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έπρεπε να προσαρμοστούν στις ανάγκες πληρωμών· και

η έλλειψη πιστώσεων πληρωμών στο τέλος του έτους για την πληρωμή των δηλώσεων δαπανών και των τιμολογίων που ελήφθησαν και έπρεπε να χρηματοδοτηθούν μέσω διορθωτικών προϋπολογισμών.

Έπειτα από αρκετά έτη έντονων πιέσεων στις πιστώσεις πληρωμών, κατά το οικονομικό έτος 2015 παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση όσον αφορά τις πληρωμές. Το ποσό των δηλώσεων δαπανών και των τιμολογίων προς πληρωμή στο τέλος του έτους μειώθηκε από 25,8 δισ. EUR το 2014 σε 15,2 δισ. EUR στο τέλος του 2015. Το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης αφορά τις προηγούμενες περιόδους προγραμματισμού της πολιτικής για τη συνοχή, καθώς το ποσό που αφορούσε τις δηλώσεις δαπανών και τα τιμολόγια προς πληρωμή για τα προγράμματα 2014-2020 ήταν ασήμαντο στο τέλος του 2014 και του 2015.

Στο πλαίσιο της Επιτροπής, οι βραχυπρόθεσμες προβλέψεις ταμειακών ροών πραγματοποιούνται σε εβδομαδιαία βάση (μερικές φορές σε ημερήσια βάση) ώστε να διασφαλιστεί η εκπλήρωση των άμεσων υποχρεώσεων πληρωμής της ΕΕ, εντός των ορίων των διαθέσιμων πιστώσεων πληρωμών στον προϋπολογισμό. Αυτές οι βραχυπρόθεσμες προβλέψεις αποτελούν τη βάση που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ποσού των ιδίων πόρων που θα απαιτηθεί μηνιαίως από τα κράτη μέλη. Την πρώτη εργάσιμη ημέρα κάθε μήνα, τα κράτη μέλη πρέπει να πιστώνουν τους λογαριασμούς ιδίων πόρων της Επιτροπής με ένα δωδέκατο του συνολικού ποσού των πόρων που βασίζονται στον ΦΠΑ και στο ΑΕΕ το οποίο εγγράφεται στον προϋπολογισμό της Ένωσης. Ανάλογα με την ταμειακή κατάσταση της Επιτροπής, μπορεί να ζητηθεί από τα κράτη μέλη, εντός του πρώτου τριμήνου του έτους, να επισπεύσουν κατά έναν ή δύο μήνες την καταβολή των πόρων που βασίζονται στον ΦΠΑ και στο ΑΕΕ. Οι εν λόγω προκαταβολές πρέπει να αφαιρεθούν από τις προσκλήσεις προς καταβολή σε μεταγενέστερους μήνες, ανάλογα με τις προβλεπόμενες ανάγκες σε ρευστά.

Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η Επιτροπή παρακολουθεί λεπτομερώς τις υποχρεώσεις πληρωμής της ΕΕ ως μέρος των τακτικών δραστηριοτήτων της. Για παράδειγμα, αυτό είναι αναγκαίο για την προετοιμασία των προτάσεων της Επιτροπής για το ΠΔΠ, ως μέρος της ετήσιας κατάρτισης του προϋπολογισμού και κατά την κατάρτιση διορθωτικών προϋπολογισμών. Κατά τη φάση των διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ, τα μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν και οι παραδοχές στις οποίες βασίζονται παρακολουθούνται τακτικά και επικαιροποιούνται όταν απαιτείται. Τα αποτελέσματα των μοντέλων λαμβάνονται υπόψη στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό σχετικά με τον καθορισμό του ανώτατου ορίου πληρωμών του ΠΔΠ.

Γεγονός μετά την ημερομηνία του ισολογισμού - Δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο

Στις 23 Ιουνίου 2016, οι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου ψήφισαν υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για να υλοποιηθεί η απόφαση αυτή του βρετανικού λαού, πρέπει να γίνει επίκληση του άρθρου 50 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το άρθρο αυτό καθορίζει τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται όταν ένα κράτος μέλος αποφασίζει να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόνο μετά την ενεργοποίηση του άρθρου αυτού μπορούν να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Σύμφωνα με τους προσανατολισμούς του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Ένωση προβαίνει τότε σε διαπραγματεύσεις και συνάπτει με το Ηνωμένο Βασίλειο συμφωνία που καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρησή του, λαμβάνοντας υπόψη το πλαίσιο των μελλοντικών του σχέσεων με την Ένωση. Κατά την υπογραφή των παρόντων λογαριασμών, δεν είχε πραγματοποιηθεί επίσημη γνωστοποίηση της ενεργοποίησης του άρθρου 50.

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ

Οι ενοποιημένοι ετήσιοι λογαριασμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2015 καταρτίστηκαν με βάση τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς βάσει του άρθρου 148 παράγραφος 2 του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δια της παρούσης, δηλώνω ότι οι ετήσιοι ενοποιημένοι λογαριασμοί καταρτίστηκαν σύμφωνα με τον Τίτλο IX του ισχύοντος δημοσιονομικού κανονισμού και σύμφωνα με τις λογιστικές αρχές, τους κανόνες και τις μεθόδους που ορίζονται στις σημειώσεις των δημοσιονομικών καταστάσεων.

Από τους υπόλογους των εν λόγω θεσμικών οργάνων και οργανισμών, αφού πιστοποίησαν την αξιοπιστία τους, παρέλαβα όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται για την κατάρτιση των λογαριασμών, οι οποίοι παρουσιάζουν τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και την εκτέλεση του προϋπολογισμού.

Δια της παρούσης, πιστοποιώ ότι, με βάση τις πληροφορίες αυτές και τους ελέγχους τους οποίους έκρινα αναγκαίους να διενεργήσω πριν από την υπογραφή των λογαριασμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διαθέτω εύλογη βεβαιότητα ότι οι λογαριασμοί παρουσιάζουν πιστά όσον αφορά όλα τα ουσιαστικά σημεία την οικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα των πράξεων και τις ταμειακές ροές της Ευρωπαϊκής Ένωσης

[υπογραφή]

Manfred Kraff

Υπόλογος της Επιτροπής

8 Ιουλίου 2016

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015

ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Επισημαίνεται ότι εξαιτίας της στρογγυλοποίησης των στοιχείων σε εκατομμύρια ευρώ, ορισμένα οικονομικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στους παρακάτω πίνακες μπορεί να μην ανταποκρίνονται στο ακριβές άθροισμα.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ    

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ    

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ    

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ    

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ    

1.ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

2.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

* Στις 25 Νοεμβρίου 2015, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε προϋπολογισμό ο οποίος προβλέπει την πληρωμή των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων της Ένωσης από ιδίους πόρους που πρέπει να εισπραχθούν ή να ζητηθούν από τα κράτη μέλη το 2016. Επιπροσθέτως, δυνάμει του άρθρου 83 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης (κανονισμός αριθ. 259/68 του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 1968, όπως τροποποιήθηκε), τα κράτη μέλη εγγυώνται από κοινού τις υποχρεώσεις που αφορούν τις συντάξεις.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

*

Εκτελέστηκαν από κράτη μέλη: Επιμερισμένη διαχείριση

Εκτελέστηκαν από την Επιτροπή, τους εκτελεστικούς οργανισμούς και τα καταπιστευματικά ταμεία: Άμεση Διαχείριση

Εκτελέστηκαν από άλλες υπηρεσίες και φορείς της ΕΕ, τρίτες χώρες, διεθνείς οργανισμούς και άλλες οντότητες: Έμμεση διαχείριση.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

1.ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

1.1.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

Η λογιστική της ΕΕ τηρείται σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου (ΕΕ L 298 της 26.10.2012, σ. 1) ο οποίος στο εξής, αναφέρεται ως «δημοσιονομικός κανονισμός» και του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1268/2012 της Επιτροπής, της 29ης Οκτωβρίου 2012 (ΕΕ L 362 της 31.12.2012, σ. 1), σχετικά με τους κανόνες εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού.

Σύμφωνα με το άρθρο 143 του δημοσιονομικού κανονισμού, η ΕΕ καταρτίζει τις δημοσιονομικές καταστάσεις της σύμφωνα με τους κανόνες της λογιστικής σε δεδουλευμένη βάση οι οποίοι βασίζονται στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα του Δημόσιου Τομέα (IPSAS). Αυτοί οι κανόνες λογιστικής, που υιοθετήθηκαν από τον υπόλογο της Επιτροπής, πρέπει να εφαρμόζονται από όλα τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ που εμπίπτουν στο πεδίο της ενοποίησης, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο σύνολο κανόνων όσον αφορά τη λογιστική μεταχείριση, την εκτίμηση της αξίας και την εμφάνιση των λογαριασμών με στόχο την εναρμόνιση των διαδικασιών κατάρτισης των δημοσιονομικών καταστάσεων και την ενοποίηση. Οι λογαριασμοί αυτοί τηρούνται σε ευρώ ανά ημερολογιακό έτος.

1.2.ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Στόχος των δημοσιονομικών καταστάσεων είναι να παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες σε ένα ευρύ φάσμα χρηστών για την οικονομική κατάσταση, την απόδοση και τις ταμειακές ροές μιας οντότητας. Στόχος της ΕΕ ως οντότητα δημόσιου τομέα, είναι ειδικότερα η παροχή χρήσιμων πληροφοριών για τη λήψη αποφάσεων και την απόδειξη της λογιστικής αξιοπιστίας της ίδιας της οντότητας όσον αφορά τους πόρους που έχουν τεθεί στη διάθεσή της. Το παρόν έγγραφο καταρτίστηκε με βάση τους στόχους αυτούς.

Οι γενικές κατευθύνσεις (ή οι λογιστικές αρχές) που πρέπει να τηρούνται κατά την κατάρτιση των δημοσιονομικών καταστάσεων ορίζονται στον λογιστικό κανόνα 1 της ΕΕ «Οικονομικές καταστάσεις» και είναι οι ίδιες με αυτές που περιγράφονται στα IPSAS 1, δηλαδή: πιστή παρουσίαση, δεδουλευμένη βάση, συνέχεια της δράσης, συνεκτικότητα της παρουσίασης, συγκεντρωτική παρουσίαση, συμψηφισμός και συγκριτικές πληροφορίες. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της δημοσιονομικής έκθεσης σύμφωνα με το άρθρο 144 του δημοσιονομικού κανονισμού είναι συνάφεια, αξιοπιστία, σαφήνεια και συγκρισιμότητα.

Για την κατάρτιση των δημοσιονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τους προαναφερθέντες κανόνες και αρχές, η διοίκηση πρέπει να προβαίνει σε εκτιμήσεις που επηρεάζουν τα ποσά ορισμένων θέσεων του ισολογισμού και της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων, καθώς και τις πληροφορίες σχετικά με χρηματοδοτικά μέσα και ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις.

1.3.ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ

Πεδίο ενοποίησης

Οι ενοποιημένες δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΕ περιλαμβάνουν όλες τις σημαντικές ελεγχόμενες οντότητες (δηλαδή τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Επιτροπής, καθώς και τους οργανισμούς της ΕΕ), συγγενείς και κοινές επιχειρήσεις. Ο πλήρης κατάλογος των ενοποιημένων οντοτήτων παρατίθεται στη σημείωση 9 των δημοσιονομικών καταστάσεων της ΕΕ. Πλέον, περιλαμβάνουν 52 ελεγχόμενες οντότητες, 7 κοινές επιχειρήσεις και 1 συγγενή επιχείρηση. Σε σύγκριση με το 2014, το πεδίο της ενοποίησης παρέμεινε αμετάβλητο με εξαίρεση την προσθήκη μίας νέας κοινής επιχείρησης και την αφαίρεση μίας κοινής επιχείρησης – βλ. σημείωση 2.3.

Ελεγχόμενες οντότητες

Η απόφαση να συμπεριληφθεί οντότητα στο πεδίο εφαρμογής της ενοποίησης βασίζεται στην έννοια του ελέγχου. Ελεγχόμενες οντότητες είναι όλες οι οντότητες επί των οποίων η ΕΕ έχει, άμεσα ή έμμεσα, την εξουσία να ελέγχει τις οικονομικές και λειτουργικές πολιτικές, ώστε να επωφελείται από τις δραστηριότητες των οντοτήτων αυτών. Επί του παρόντος, η εξουσία αυτή πρέπει να μπορεί να ασκείται. Οι ελεγχόμενες οντότητες είναι πλήρως ενοποιημένες. Η ενοποίηση αρχίζει την ημερομηνία του πρώτου ελέγχου και τελειώνει με την περάτωση αυτών των ελέγχων.

Οι πλέον κοινοί δείκτες ελέγχου στο πλαίσιο της ΕΕ είναι οι ακόλουθοι: η δημιουργία της οντότητας μέσω ιδρυτικών συνθηκών ή παράγωγου δικαίου, η χρηματοδότηση της οντότητας από τον γενικό προϋπολογισμό, η ύπαρξη δικαιωμάτων ψήφου στα διευθυντικά όργανα, ο λογιστικός έλεγχος από το Συνέδριο και η απαλλαγή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Για να αποφασισθεί κατά πόσο ένα ή όλα τα προαναφερθέντα κριτήρια επαρκούν για τη διενέργεια ελέγχου, γίνεται επιμέρους εκτίμηση για κάθε οντότητα.

Με βάση την προσέγγιση αυτή, τα θεσμικά όργανα (εκτός από την ΕΚΤ) και οι οργανισμοί της ΕΕ (με εξαίρεση τους οργανισμούς του πρώην 2ου πυλώνα) θεωρείται ότι τελούν υπό τον αποκλειστικό έλεγχο της ΕΕ και ως εκ τούτου συμπεριλαμβάνονται στο πεδίο ενοποίησης. Επιπλέον, η υπό εκκαθάριση Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) θεωρείται επίσης ως ελεγχόμενη οντότητα.

Όλες οι ουσιώδεις «ενδοεταιρικές συναλλαγές και υπόλοιπα» μεταξύ των ελεγχόμενων οντοτήτων της ΕΕ απαλείφονται, ενώ τα μη υλοποιηθέντα κέρδη και ζημίες από τις εν λόγω συναλλαγές δεν είναι ουσιώδη και συνεπώς δεν απαλείφονται.

Κοινές επιχειρήσεις

Κοινή επιχείρηση είναι μια συμβατική ρύθμιση με την οποία η ΕΕ και ένα ή περισσότερα μέρη (οι «εταίροι») αναλαμβάνουν οικονομική δραστηριότητα υποκείμενη σε κοινό έλεγχο. Ως κοινός έλεγχος ορίζεται ο συμβατικός επιμερισμός του ελέγχου, άμεσα ή έμμεσα, μιας δραστηριότητας που συνίσταται σε δυναμικό εξυπηρέτησης. Οι συμμετοχές σε κοινές επιχειρήσεις καταλογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (βλ. 1.5.4 κατωτέρω).

Συγγενείς επιχειρήσεις

Συγγενείς επιχειρήσεις είναι οι οντότητες επί των οποίων η EE ασκεί, άμεσα ή έμμεσα, σημαντική επιρροή, αλλά όχι έλεγχο. Τεκμαίρεται ότι ασκείται σημαντική επιρροή εάν η EE κατέχει άμεσα ή έμμεσα 20 % και πλέον των δικαιωμάτων ψήφου. Οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις καταλογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (βλ. 1.5.4 κατωτέρω).

Μη ενοποιημένες οντότητες τα κεφάλαια των οποίων διαχειρίζεται η Επιτροπή

Η Επιτροπή διαχειρίζεται τα κεφάλαια του κοινού καθεστώτος ασφάλισης ασθένειας για το προσωπικό της ΕΕ, τα κεφάλαια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης και τα κεφάλαια του Ταμείου Εγγύησης Συμμετεχόντων, για λογαριασμό τους. Ωστόσο, επειδή οι οντότητες αυτές δεν ελέγχονται από την ΕΕ, δεν έχουν ενοποιηθεί στις οικονομικές της καταστάσεις.

1.4.BΑΣΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ

Νομίσματα και βάσεις μετατροπής

Νόμισμα λειτουργίας και τηρούμενο νόμισμα

Οι δημοσιονομικές καταστάσεις καταρτίζονται σε εκατομμύρια ευρώ, διότι το ευρώ αποτελεί το νόμισμα λειτουργίας και το τηρούμενο νόμισμα της ΕΕ.

Συναλλαγές και υπόλοιπα

Οι συναλλαγές σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται σε ευρώ με βάση τη συναλλαγματική ισοτιμία την ημερομηνία των συναλλαγών. Τα συναλλαγματικά κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από τον διακανονισμό συναλλαγών σε ξένο νόμισμα και από την εκ νέου μετατροπή στο τέλος της χρήσης των συναλλαγματικών ισοτιμιών χρηματικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού σε ξένα νομίσματα αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων.

Εφαρμόζονται διαφορετικές μέθοδοι μετατροπής για τα ενσώματα πάγια και άυλα περιουσιακά στοιχεία τα οποία αποτιμώνται στην τιμή αγοράς, η οποία μετατρέπεται σε ευρώ με βάση την ισοτιμία που ίσχυε την ημέρα της αγοράς τους.

Τα υπόλοιπα τέλους χρήσης χρηματικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού εκφρασμένων σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται σε ευρώ με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες της 31ης Δεκεμβρίου:

Συναλλαγματικές ισοτιμίες του ευρώ

Οι μεταβολές στην εύλογη αξία χρηματικών χρηματοοικονομικών μέσων εκφρασμένων σε ξένο νόμισμα και χαρακτηρισμένων ως διαθέσιμων προς πώληση που οφείλονται σε διαφορά μετατροπής αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Διαφορές μετατροπής μη χρηματικών χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού αποτιμώμενων στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Οι διαφορές μετατροπής μη χρηματικών χρηματοοικονομικών μέσων ταξινομημένων ως διαθέσιμων προς πώληση περιλαμβάνονται στο αποθεματικό εύλογης αξίας.

Χρησιμοποίηση εκτιμήσεων

Σύμφωνα με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα του Δημόσιου Τομέα (International Public Sector Accounting Standards — IPSAS) και τις γενικώς παραδεκτές λογιστικές αρχές, οι δημοσιονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν, αναγκαστικά, ποσά στηριζόμενα σε εκτιμήσεις και παραδοχές των διαχειριστών με βάση τις πλέον αξιόπιστες διαθέσιμες πληροφορίες. Στις σημαντικές εκτιμήσεις συγκαταλέγονται, χωρίς να περιορίζονται σε αυτά: ποσά για υποχρεώσεις παροχών στους εργαζομένους, προβλέψεις, ο χρηματοοικονομικός κίνδυνος επί αποθεμάτων και εισπρακτέων λογαριασμών, τα δεδουλευμένα έσοδα και έξοδα, οι ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις, ο βαθμός απομείωσης της αξίας άυλων περιουσιακών στοιχείων και ενσώματων παγίων και τα ποσά που ανακοινώνονται στις σημειώσεις σχετικά με τα χρηματοδοτικά μέσα. Τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν από τις εκτιμήσεις αυτές. Οι αλλαγές όσον αφορά τις εκτιμήσεις λαμβάνονται υπόψη την περίοδο κατά την οποία καθίστανται γνωστές.

1.5.ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Άυλα περιουσιακά στοιχεία

Οι αποκτηθείσες άδειες λογισμικού υπολογιστών εμφανίζονται στο ιστορικό τους κόστος μείον σωρευμένες αποσβέσεις και ζημίες απομείωσης. Τα περιουσιακά στοιχεία υφίστανται γραμμική απόσβεση επί της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους. Η εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή των άυλων περιουσιακών στοιχείων εξαρτάται από τη συγκεκριμένη διάρκεια του οικονομικού ή νομικού κύκλου ζωής που ορίζεται με συμφωνία. Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία που αναπτύσσονται εσωτερικά κεφαλαιοποιούνται όταν πληρούνται τα σχετικά κριτήρια των λογιστικών κανόνων της ΕΕ και αφορούν μόνο τη φάση ανάπτυξης του περιουσιακού στοιχείου. Στις κεφαλαιοποιήσιμες δαπάνες περιλαμβάνονται όλες οι άμεσα καταλογίσιμες δαπάνες που απαιτούνται για τη δημιουργία, την παραγωγή και την προετοιμασία του περιουσιακού στοιχείου για τη λειτουργία που έχει προσδιορίσει η διοίκηση. Οι δαπάνες που αφορούν ερευνητικές δραστηριότητες, μη κεφαλαιοποιήσιμες αναπτυξιακές δαπάνες και δαπάνες συντήρησης αναγνωρίζονται ως έξοδα, κάθε φορά που πραγματοποιούνται.    

Ενσώματα πάγια

Όλα τα ενσώματα πάγια εμφανίζονται στο ιστορικό τους κόστος μείον σωρευμένες αποσβέσεις και ζημίες απομείωσης. Στο κόστος περιλαμβάνονται οι δαπάνες που αφορούν άμεσα στην απόκτηση, την κατασκευή ή τη μεταφορά του εκάστοτε στοιχείου του ενεργητικού.

Τα επακόλουθα έξοδα περιλαμβάνονται στη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου ή, ανάλογα με την περίπτωση, αναγνωρίζονται ως χωριστό περιουσιακό στοιχείο μόνον όταν υπάρχει πιθανότητα να απορρεύσουν από αυτό στο μέλλον οικονομικά οφέλη ή δυναμικό εξυπηρέτησης για την ΕΕ και το κόστος του συγκεκριμένου στοιχείου μπορεί να μετρηθεί με αξιόπιστο τρόπο. Οι δαπάνες επισκευής και συντήρησης χρεώνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων κατά τη διάρκεια της δημοσιονομικής περιόδου κατά την οποία πραγματοποιούνται.

Γήπεδα και έργα τέχνης δεν υφίστανται απόσβεση, δεδομένου ότι η ωφέλιμη ζωή τους είναι αορίστου διάρκειας. Τα υπό κατασκευή πάγια στοιχεία ενεργητικού δεν υφίστανται απόσβεση, δεδομένου ότι δεν είναι ακόμη διαθέσιμα προς χρήση. Η απόσβεση άλλων στοιχείων ενεργητικού υπολογίζεται σύμφωνα με τη γραμμική μέθοδο για τον καταλογισμό του κόστους τους μείον τις υπολειμματικές τους αξίες κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους, ως εξής:

Κέρδη ή ζημίες από πωλήσεις προκύπτουν από τη σύγκριση των προσόδων μείον τα έξοδα πώλησης με τη λογιστική αξία του πωληθέντος στοιχείου και περιλαμβάνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων.

Μισθώσεις

Οι μισθώσεις ενσώματων στοιχείων κατατάσσονται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις, όταν ουσιαστικά οι κίνδυνοι και τα οφέλη από την κυριότητα περιέρχονται στο σύνολό τους στην ΕΕ. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνται κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ εύλογης αξίας του μισθωμένου στοιχείου και παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Οι τόκοι, οι οποίοι αποτελούν στοιχείο των πληρωμών μισθωμάτων της χρηματοδοτικής μίσθωσης, χρεώνονται ως δαπάνες κατά τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης υπολογισμένες με σταθερό περιοδικό επιτόκιο ως προς το ανεξόφλητο υπόλοιπο. Οι υποχρεώσεις μίσθωσης, μείον το κόστος χρηματοδότησης, περιλαμβάνονται στα στοιχεία παθητικού (μακροπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα). Οι τόκοι, οι οποίοι αποτελούν στοιχείο του κόστους χρηματοδότησης, χρεώνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων, ως εξής για την περίοδο της μίσθωσης, έτσι ώστε, για κάθε περίοδο, να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο ως προς το υπόλοιπο της υποχρέωσης. Τα στοιχεία ενεργητικού στο πλαίσιο χρηματοδοτικών μισθώσεων αποσβένονται με βάση τη μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ ωφέλιμης ζωής και χρόνου μίσθωσης.

Σε περίπτωση που στον εκμισθωτή αναλογεί σημαντικό μερίδιο των κινδύνων και οφελών κυριότητας, οι μισθώσεις ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές μισθωμάτων των λειτουργικών μισθώσεων αναγνωρίζονται ως έξοδο στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων με βάση τη σταθερή μέθοδο καθ’ όλη τη διάρκεια της μίσθωσης.

Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού

Στοιχεία ενεργητικού με αόριστη διάρκεια ζωής δεν υπόκεινται σε απόσβεση/απαξίωση, αλλά ελέγχονται κατ’ έτος για το ενδεχόμενο απομείωσης της αξίας τους. Στοιχεία ενεργητικού που υπόκεινται σε απόσβεση/απαξίωση ελέγχονται για το ενδεχόμενο απομείωσης της αξίας τους κάθε φορά που υπάρχουν ενδείξεις ότι εξαιτίας ορισμένων γεγονότων ή αλλαγής των περιστάσεων, η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι εισπρακτέα. Ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για το ποσό κατά το οποίο η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου υπερβαίνει το εισπρακτέο ποσό. Εισπρακτέο ποσό είναι η υψηλότερη τιμή μεταξύ εύλογης αξίας ενός περιουσιακού στοιχείου μείον το κόστος πώλησης, και αξίας χρήσης.

Η υπολειμματική αξία και ωφέλιμη ζωή των άυλων και ενσώματων πάγιων στοιχείων ενεργητικού επανεξετάζονται και, ενδεχομένως, προσαρμόζονται τουλάχιστον μία φορά το χρόνο. Η λογιστική αξία ενός περιουσιακού στοιχείου προσαρμόζεται αμέσως στο εκτιμώμενο εισπρακτέο ποσό (υπηρεσίας), αν είναι μεγαλύτερη από αυτό. Αν οι λόγοι για απομειώσεις αξίας που αναγνωρίστηκαν κατά τα προηγούμενα έτη δεν ισχύουν πλέον, αυτές οι ζημίες απομείωσης αντιλογίζονται κατάλληλα.

Επενδύσεις καταλογιζόμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης

Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις και σε κοινές επιχειρήσεις

Οι συμμετοχές σε συγγενείς και σε κοινές επιχειρήσεις καταλογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης και αναγνωρίζονται αρχικά στην τιμή κόστους. Οι συμμετοχές της ΕΕ στα αποτελέσματα των συγγενών και των κοινών επιχειρήσεών της αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων, και οι συμμετοχές της στις μεταβολές των αποθεματικών αναγνωρίζονται στα αποθεματικά. Το αρχικό κόστος μαζί με όλες τις μεταβολές (περαιτέρω συνεισφορές, μερίδιο οικονομικών αποτελεσμάτων και μεταβολές αποθεματικών, απομειώσεις αξίας, και μερίσματα) δίνουν τη λογιστική αξία των συγγενών ή των κοινών επιχειρήσεων στις οικονομικές καταστάσεις την ημερομηνία του ισολογισμού. Τα μερίσματα από συγγενή ή κοινή επιχείρηση μειώνουν τη λογιστική αξία του στοιχείου ενεργητικού.

Εάν το μερίδιο της ΕΕ στα ελλείμματα της κοινής επιχείρησης ισούται ή υπερβαίνει τη συμμετοχή της στην κοινή επιχείρηση, η ΕΕ παύει να αναγνωρίζει το μερίδιό της από τις περαιτέρω ζημίες («μη αναγνωρισμένες ζημίες»). Το μη αναγνωρισμένο μερίδιο των ζημιών είναι το αποτέλεσμα μιας τεχνικής για τη λογιστική καταχώριση που απαιτείται όταν χρησιμοποιείται η λογιστική μέθοδος της καθαρής θέσης. Αυτές οι μη αναγνωρισμένες ζημίες δεν αντιπροσωπεύουν ζημίες για την ΕΕ και οφείλονται στο γεγονός ότι η αναγνώριση εξόδων πραγματοποιείται συνήθως πριν από την αύξηση του κεφαλαίου για την σε είδος συνεισφορά εταίρων εκτός της ΕΕ.

Τα μη υλοποιηθέντα κέρδη και ζημίες από συναλλαγές μεταξύ της ΕΕ και των συγγενών ή κοινών επιχειρήσεών της δεν είναι ουσιώδη και συνεπώς δεν απαλείφονται. Οι λογιστικές αρχές των συγγενών ή κοινών επιχειρήσεων μπορεί να διαφέρουν από αυτές της EE για παρεμφερείς συναλλαγές και γεγονότα υπό παρόμοιες συνθήκες.

Αν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης αξίας απαιτείται μείωση στο χαμηλότερο εισπρακτέο ποσό. Το εισπρακτέο ποσό προσδιορίζεται όπως περιγράφεται στη σημείωση 1.5.3. Αν ο λόγος για μείωση αξίας παύσει να ισχύει σε μεταγενέστερη ημερομηνία, η ζημία απομείωσης αντιλογίζεται στη λογιστική αξία που θα είχε προσδιοριστεί αν δεν είχε αναγνωριστεί ζημία απομείωσης.

Όταν η ΕΕ συμμετέχει με μερίδιο 20 % και πλέον σε ταμείο επενδυτικών κεφαλαίων, δεν προσπαθεί να ασκήσει σημαντική επιρροή επ’ αυτών. Συνεπώς, τα ταμεία αυτά αντιμετωπίζονται ως χρηματοοικονομικά μέσα και ταξινομούνται ως χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση.

Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού

Ταξινόμηση

Η ΕΕ ταξινομεί τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού της στις ακόλουθες κατηγορίες: χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, δάνεια και απαιτήσεις, επενδύσεις που διακρατούνται μέχρι τη λήξη, και διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού. Η ταξινόμηση των χρηματοδοτικών μέσων καθορίζεται κατά την αρχική αναγνώριση και επανεκτιμάται την ημερομηνία κάθε ισολογισμού.

(I)Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων

Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται στην κατηγορία αυτή αν έχουν αποκτηθεί κυρίως για λόγους βραχυπρόθεσμης πώλησης ή αν έχουν χαρακτηρισθεί έτσι από την ΕΕ. Τα παράγωγα ταξινομούνται επίσης στην κατηγορία αυτή. Τα στοιχεία ενεργητικού στην κατηγορία αυτή ταξινομούνται ως κυκλοφορούν ενεργητικό αν προβλέπεται ότι θα υλοποιηθούν εντός 12 μηνών από την ημερομηνία του ισολογισμού. Κατά τη διάρκεια αυτού του οικονομικού έτους, η ΕΕ δεν είχε καθόλου χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην κατηγορία αυτή.

(II)Δάνεια και απαιτήσεις

Τα δάνεια και οι απαιτήσεις είναι μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού με καθορισμένες ή προσδιοριστέες πληρωμές που δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ενεργό αγορά. Προκύπτουν όταν η ΕΕ παρέχει χρήματα, αγαθά ή υπηρεσίες απευθείας σε έναν οφειλέτη χωρίς πρόθεση διαπραγμάτευσης της απαίτησης ή σε περίπτωση που η ΕΕ υποκαθιστά τον αρχικό δανειστή στα δικαιώματα έπειτα από πληρωμή την οποία κατέβαλε η ΕΕ δυνάμει σύμβασης εγγύησης. Οι πληρωμές που λήγουν εντός 12 μηνών από την ημερομηνία του ισολογισμού ταξινομούνται στο κυκλοφορούν ενεργητικό. Οι πληρωμές που λήγουν μετά την παρέλευση 12 μηνών από την ημερομηνία του ισολογισμού ταξινομούνται στο μη κυκλοφορούν ενεργητικό. Τα δάνεια και οι απαιτήσεις περιλαμβάνουν καταθέσεις όψεως με αρχική προθεσμία λήξης άνω των τριών μηνών.

(III)Διακρατούμενες μέχρι τη λήξη επενδύσεις

Επενδύσεις διακρατούμενες μέχρι τη λήξη τους είναι μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού με καθορισμένες ή προσδιορίσιμες πληρωμές και σταθερές προθεσμίες, τις οποίες η ΕΕ έχει σαφώς την πρόθεση και τη δυνατότητα να διακρατήσει μέχρι τη λήξη τους. Κατά τη διάρκεια αυτού του οικονομικού έτους, η ΕΕ δεν είχε καθόλου επενδύσεις στην κατηγορία αυτήν.

(IV)Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση

Διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού είναι μη παράγωγα στοιχεία τα οποία είτε χαρακτηρίζονται ως τέτοια είτε δεν ανήκουν σε καμία από τις υπόλοιπες κατηγορίες. Ταξινομούνται είτε ως κυκλοφορούν είτε ως μη κυκλοφορούν ενεργητικό, ανάλογα με τη χρονική περίοδο κατά την οποία η ΕΕ αναμένει να τα διακρατήσει, που συνήθως είναι η ημερομηνία λήξης. Οι επενδύσεις σε οντότητες οι οποίες ούτε ενοποιούνται ούτε καταλογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, καθώς και σε άλλες επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου (π.χ. πράξεις επιχειρηματικού κεφαλαίου), ταξινομούνται επίσης ως διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού.

Αρχική αναγνώριση και επιμέτρηση

Αγοραπωλησίες χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, διακρατούμενων μέχρι τη λήξη και διαθέσιμων προς πώληση (εκτός από τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ισοδύναμά τους) αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία της συναλλαγής, δηλαδή την ημερομηνία κατά την οποία η ΕΕ αναλαμβάνει δέσμευση αγοράς ή πώλησης του στοιχείου ενεργητικού. Τα δάνεια αναγνωρίζονται όταν μεταβιβάζονται μετρητά στους δανειζόμενους. Τα χρηματοοικονομικά μέσα αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους. Για όλα τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που δεν αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, το κόστος συναλλαγής προστίθεται στην εύλογη αξία τους κατά την αρχική αναγνώριση. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους, ενώ το κόστος συναλλαγής καταχωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων.

Η εύλογη αξία ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού κατά την αρχική αναγνώριση, ισοδυναμεί συνήθως με την τιμή συναλλαγής (δηλαδή, με την εύλογη αξία του καταβληθέντος τιμήματος). Ωστόσο, όταν χορηγείται μακροπρόθεσμο δάνειο άτοκο ή με επιτόκιο κατώτερο της αγοράς, ως εύλογη αξία του μπορεί να ληφθεί η παρούσα αξία όλων των μελλοντικών εισπράξεων προεξοφλημένων με το ισχύον επιτόκιο για παρεμφερές μέσο παρόμοιας πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Τα δάνεια που χορηγούνται μετρώνται στην ονομαστική τους αξία, η οποία θεωρείται ότι είναι η εύλογη αξία του δανείου. Αυτό αιτιολογείται ως εξής:

-Το «εμπορικό περιβάλλον» για τις δανειοδοτικές πράξεις της ΕΕ είναι πολύ συγκεκριμένο και διαφορετικό από την κεφαλαιαγορά που χρησιμοποιείται για την έκδοση εμπορικών και κρατικών ομολόγων. Δεδομένου ότι οι δανειστές στις αγορές αυτές έχουν την ευκαιρία να επιλέξουν εναλλακτικές επενδύσεις, η ευκαιρία/δυνατότητα συνυπολογίζεται στις τιμές της αγοράς. Ωστόσο, αυτή η ευκαιρία για εναλλακτικές επενδύσεις δεν ισχύει για την ΕΕ, στην οποία δεν επιτρέπεται να επενδύει χρήματα στις κεφαλαιαγορές, αλλά μπορεί μόνο να δανείζεται κεφάλαια με σκοπό τη χορήγηση δανείων με το ίδιο επιτόκιο. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ δεν έχει την εναλλακτική επιλογή μεταξύ δανειοδοτικών ή επενδυτικών πράξεων για τα κεφάλαια τα οποία δανείζεται. Έτσι, δεν υπάρχει «κόστος ευκαιρίας» και συνεπώς ούτε βάση σύγκρισης με τις τιμές της αγοράς. Στην πραγματικότητα, οι δανειοδοτικές πράξεις της ΕΕ αυτές καθ' αυτές αντιπροσωπεύουν την αγορά. Στην ουσία, δεδομένου ότι η «επιλογή» του κόστους ευκαιρίας δεν ισχύει, η τιμή αγοράς δεν αντανακλά ορθά την ουσία των δανειοδοτικών συναλλαγών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, δεν είναι σκόπιμο να προσδιορίζεται η εύλογη αξία των δανειοδοτικών πράξεων της ΕΕ σε σχέση με εμπορικά ή κρατικά ομόλογα.

-Επίσης, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ενεργός αγορά ή άλλες παρόμοιες πράξεις προς σύγκριση, το επιτόκιο που πρέπει να χρησιμοποιείται από την ΕΕ για την αποτίμηση των δανειοδοτικών της πράξεων με βάση την εύλογη αξία στο πλαίσιο των δανείων ΕΜΧΣ, ΙΠ και άλλων παρόμοιων δανείων, θα πρέπει να είναι το επιτόκιο που χρεώνεται.

-Επιπλέον, για τα δάνεια αυτά, υπάρχουν αντισταθμιστικά αποτελέσματα μεταξύ δανειοληπτικών και δανειοδοτικών πράξεων λόγω του χαρακτήρα τους ως «συνακόλουθες πράξεις». Έτσι, το αποτελεσματικό επιτόκιο για τις δανειοδοτικές πράξεις ισούται με το αποτελεσματικό επιτόκιο για τις σχετικές δανειοληπτικές πράξεις. Το κόστος συναλλαγής που βαρύνει την ΕΕ, το οποίο στη συνέχεια μετακυλίεται στον δικαιούχο του δανείου, αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων.

Τα χρηματοοικονομικά μέσα παύουν να αναγνωρίζονται όταν τα δικαιώματα είσπραξης ταμειακών ροών από τις επενδύσεις έχουν λήξει ή όταν η ΕΕ έχει μεταβιβάσει όλους τους κινδύνους και τα οφέλη κυριότητας σε άλλο μέρος.

Επακόλουθη επιμέτρηση

(I)Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων καταχωρίζονται λογιστικώς στη συνέχεια στην εύλογη αξία τους. Τα αποτελέσματα που απορρέουν από μεταβολές της εύλογης αξίας «χρηματοοικονομικών μέσων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους χάρη στα αποτελέσματα» συμπεριλαμβάνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων της περιόδου κατά την οποία προέκυψαν. Επί του παρόντος, η ΕΕ δεν έχει επενδύσεις αυτής της κατηγορίας.

(II)Τα δάνεια και οι απαιτήσεις, καθώς και οι διακρατούμενες μέχρι τη λήξη επενδύσεις καταχωρίζονται στο αποσβεσμένο κόστος με τη μέθοδο του αποτελεσματικού επιτοκίου. Στην περίπτωση δανείων χορηγηθέντων από δανειακούς πόρους, εφαρμόζεται το ίδιο αποτελεσματικό επιτόκιο τόσο στις δανειοδοτικές όσο και στις δανειοληπτικές πράξεις, δεδομένου ότι τα δάνεια αυτά έχουν τα χαρακτηριστικά «συνακόλουθων πράξεων», και οι διαφορές μεταξύ των δανειοδοτικών και δανειοληπτικών όρων και ποσών δεν είναι ουσιώδεις. Το κόστος συναλλαγής που βαρύνει την ΕΕ, το οποίο στη συνέχεια μετακυλίεται στον δικαιούχο του δανείου, αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων.

(III)Επενδύσεις διακρατούμενες μέχρι τη λήξη τους – επί του παρόντος η ΕΕ δεν έχει επενδύσεις διακρατούμενες μέχρι τη λήξη τους.

(IV)Τα διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού καταχωρίζονται λογιστικώς στη συνέχεια στην εύλογη αξία τους. Τα αποτελέσματα που απορρέουν από μεταβολές της εύλογης αξίας διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού αναγνωρίζονται στο αποθεματικό εύλογης αξίας, εκτός από τις διαφορές μετατροπής χρηματικών στοιχείων ενεργητικού οι οποίες αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Όταν στοιχεία ενεργητικού που έχουν ταξινομηθεί ως διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού παύουν να αναγνωρίζονται ή υφίστανται απομείωση αξίας, οι σωρευτικές προσαρμογές εύλογης αξίας που αναγνωρίζονταν στο αποθεματικό εύλογης αξίας αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Οι τόκοι επί διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού υπολογιζόμενοι βάσει της μεθόδου του αποτελεσματικού επιτοκίου αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Μερίσματα από διαθέσιμους προς πώληση συμμετοχικούς τίτλους αναγνωρίζονται όταν διαπιστώνεται το δικαίωμα της ΕΕ να λαμβάνει πληρωμές.

Οι εύλογες αξίες επενδύσεων εισηγμένων σε ενεργές αγορές βασίζονται σε τρέχουσες τιμές ζήτησης. Αν η αγορά ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού είναι μη ενεργή (και για μη εισηγμένους τίτλους), η ΕΕ υπολογίζει την εύλογη αξία χρησιμοποιώντας τεχνικές αποτίμησης. Σε αυτές περιλαμβάνεται η χρήση πρόσφατων συναλλαγών σε καθαρά εμπορική βάση, η αναφορά σε άλλα μέσα ίδιας φύσεως, η ανάλυση προεξοφλημένων ταμειακών ροών, τα μοντέλα τιμολόγησης δικαιωμάτων προαίρεσης και άλλες τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιούνται ευρέως από τους συμμετέχοντες στην αγορά.

Σε περίπτωση που η εύλογη αξία επενδύσεων σε συμμετοχικούς τίτλους που δεν έχουν χρηματιστηριακή τιμή σε ενεργό αγορά δεν μπορεί να μετρηθεί με αξιοπιστία, οι επενδύσεις αποτιμώνται στην τιμή κόστους μείον τις ζημίες από απομείωση αξίας.

Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού

Η ΕΕ ελέγχει κατά την ημερομηνία του ισολογισμού αν υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις ως προς την απομείωση αξίας ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού. Απομείωση αξίας χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού και ζημίες απομείωσης υφίστανται όταν, και μόνον όταν, υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις μείωσης της αξίας του ως αποτέλεσμα ενός ή περισσότερων γεγονότων επελθόντων μετά την αρχική αναγνώριση του στοιχείου ενεργητικού και όταν η ζημία (ή ζημίες) έχει αντίκτυπο στις εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού που μπορεί να εκτιμηθεί με αξιοπιστία.

α)    Στοιχεία ενεργητικού που επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος

Αν υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις ότι επήλθε ζημία απομείωσης σε δάνεια και απαιτήσεις ή σε επενδύσεις διακρατούμενες μέχρι τη λήξη τους αποτιμώμενες στο αποσβεσμένο κόστος τους, το ποσό της ζημίας υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας του στοιχείου και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών (χωρίς μελλοντικές πιστωτικές ζημίες που δεν έχουν πραγματοποιηθεί) προεξοφλημένη με το αρχικό αποτελεσματικό επιτόκιο του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού. Η λογιστική αξία του στοιχείου ενεργητικού μειώνεται και το ποσό της ζημίας αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Αν ένα δάνειο ή μια επένδυση διακρατούμενη μέχρι τη λήξη φέρει μεταβλητό επιτόκιο, ως συντελεστής προεξόφλησης για τη μέτρηση της ζημίας απομείωσης λαμβάνεται το τρέχον αποτελεσματικό επιτόκιο που προσδιορίζει η σύμβαση. Ο υπολογισμός της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού καλυμμένου από εξασφαλίσεις, αντικατοπτρίζει τις ταμειακές ροές που ενδέχεται να προκύψουν από κατάσχεση μείον τις δαπάνες απόκτησης και πώλησης των εξασφαλίσεων, ανεξαρτήτως του αν υπάρχει πιθανότητα κατάσχεσης. Αν σε μεταγενέστερη περίοδο, το ποσό της ζημίας απομείωσης ελαττωθεί και η ελάττωση αυτή μπορεί να συνδεθεί αντικειμενικά με ένα γεγονός που συνέβη μετά την αναγνώριση της απομείωσης, η ζημία απομείωσης που είχε ήδη αναγνωρισθεί αντιλογίζεται μέσω της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων.

β)    Στοιχεία ενεργητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία

Στην περίπτωση επενδύσεων μετοχικού κεφαλαίου ταξινομημένων ως διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων, προκειμένου να θεωρηθεί ότι υφίσταται απομείωση της αξίας τους απαιτείται σημαντική ή σταθερή (παρατεταμένη) υποχώρηση της εύλογης αξίας τους κάτω από το κόστος. Αν υπάρχουν τέτοιες αποδείξεις για διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού, η σωρευτική ζημία - μετρούμενη ως η διαφορά μεταξύ κόστους απόκτησης και τρέχουσας εύλογης αξίας, μείον τυχόν ζημίες απομείωσης του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού αναγνωρισθείσες στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων - αφαιρείται από τα αποθεματικά και αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Οι ζημίες απομείωσης που αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων σε σχέση με συμμετοχικούς τίτλους δεν αντιλογίζονται μέσω της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων. Αν, σε μεταγενέστερη περίοδο, η εύλογη αξία ενός χρεωστικού τίτλου ταξινομημένου ως διαθέσιμου προς πώληση χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού αυξηθεί και η αύξηση αυτή μπορεί να συνδεθεί αντικειμενικά με γεγονός που επήλθε μετά την αναγνώριση της ζημίας απομείωσης, η ζημία απομείωσης αντιλογίζεται μέσω της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων.

Επενδύσεις σε ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων

Οι επενδύσεις σε ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων ταξινομούνται ως χρηματοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση και, ως εκ τούτου, εμφανίζονται στην εύλογη αξία τους, με κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από τις μεταβολές της εύλογης αξίας (συμπεριλαμβανομένων των συναλλαγματικών διαφορών) οι οποίες αναγνωρίζονται στο αποθεματικό εύλογης αξίας. Οι επενδύσεις σε ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων, δεδομένου ότι δεν έχουν χρηματιστηριακή τιμή σε ενεργό αγορά, αποτιμώνται μεμονωμένα με βάση τη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους αγοράς και καθαρής αξίας ενεργητικού. Τα μη υλοποιηθέντα κέρδη που προκύπτουν από τη μέτρηση της εύλογης αξίας αναγνωρίζονται μέσω των αποθεματικών και οι μη υλοποιηθείσες ζημίες ελέγχονται για το ενδεχόμενο απομείωσης αξίας, έτσι ώστε να προσδιοριστεί αν πρέπει να αναγνωρισθούν ως ζημίες απομείωσης στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων ή ως μεταβολές στο αποθεματικό εύλογης αξίας.

Αποθέματα

Τα αποθέματα εμφανίζονται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους και καθαρής πραγματοποιήσιμης αξίας. Το κόστος προσδιορίζεται με τη μέθοδο FIFO (first-in, first-out). Το κόστος έτοιμων και ημιτελών προϊόντων περιλαμβάνει πρώτες ύλες, άμεσα εργατικά, άλλες άμεσα καταλογίσιμες δαπάνες και συναφή γενικά έξοδα παραγωγής (βάσει του κανονικού δυναμικού εκμετάλλευσης). Η καθαρή πραγματοποιήσιμη αξία αντιστοιχεί στην εκτιμώμενη τιμή πώλησης υπό κανονικές εμπορικές συνθήκες, μείον τα έξοδα ολοκλήρωσης και πώλησης. Όταν τα αποθέματα διακρατούνται προς διανομή δωρεάν ή με κάποιο ονομαστικό αντίτιμο, τότε μετρώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους και τρέχοντος κόστους αντικατάστασης. Το τρέχον κόστος αντικατάστασης ισοδυναμεί με το ποσό που θα κατέβαλε η ΕΕ για την αγορά του υπόψη στοιχείου την ημερομηνία του ισολογισμού.

Προχρηματοδοτήσεις

Η προχρηματοδότηση είναι πληρωμή που αποβλέπει στην παροχή προκαταβολής, δηλαδή χρηματικού αποθέματος, στον δικαιούχο. Μπορεί να κατανεμηθεί σε διάφορες δόσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου που ορίζεται στην εκάστοτε σύμβαση, απόφαση, συμφωνία ή βασική νομική πράξη. Το χρηματικό απόθεμα ή η προκαταβολή επιστρέφεται ή χρησιμοποιείται για τον σκοπό για τον οποίο έχει παρασχεθεί κατά τη διάρκεια της περιόδου που ορίζεται στη συμφωνία. Αν ο δικαιούχος δεν πραγματοποιήσει επιλέξιμες δαπάνες, υποχρεούται να επιστρέψει την προχρηματοδότηση στην ΕΕ. Το ύψος της προχρηματοδότησης μπορεί να μειωθεί (εξ ολοκλήρου ή εν μέρει) κατά τις επιλέξιμες δαπάνες (που αναγνωρίζονται ως έξοδα).

Στις μεταγενέστερες ημερομηνίες ισολογισμού, η προχρηματοδότηση μετράται στο ποσό που είχε αρχικά αναγνωριστεί στον ισολογισμό μείον τις επιλέξιμες δαπάνες (περιλαμβανομένων των εκτιμώμενων ποσών, κατά περίπτωση) που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου.

Οι τόκοι επί των προχρηματοδοτήσεων αναγνωρίζονται στο μέτρο που καθίστανται δεδουλευμένοι σύμφωνα με ό,τι προβλέπεται στη σχετική συμφωνία. Στο τέλος της χρήσης, εκτιμώνται τα έσοδα από δεδουλευμένους τόκους, βάσει των πλέον αξιόπιστων πληροφοριών, και η εκτίμηση αυτή περιλαμβάνεται στον ισολογισμό.

Λοιπές προκαταβολές στα κράτη μέλη οι οποίες πηγάζουν από την επιστροφή από την ΕΕ των ποσών που κατέβαλαν ως προκαταβολές τα κράτη μέλη στους δικαιούχους τους (περιλαμβανομένων των «χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο επιμερισμένης διαχείρισης») αναγνωρίζονται ως στοιχεία ενεργητικού και παρουσιάζονται στον τομέα των προχρηματοδοτήσεων. Στη συνέχεια, οι λοιπές προκαταβολές στα κράτη μέλη μετρώνται στο ποσό που είχε αρχικά αναγνωριστεί στον ισολογισμό μείον τη βέλτιστη εκτίμηση των επιλέξιμων δαπανών με τις οποίες επιβαρύνθηκαν οι τελικοί δικαιούχοι. Ο υπολογισμός γίνεται με βάση εύλογες και βάσιμες παραδοχές.

Οι συνεισφορές της ΕΕ στα καταπιστευματικά ταμεία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης ή σε άλλες μη ενοποιούμενες οντότητες ταξινομούνται επίσης ως προχρηματοδοτήσεις, δεδομένου ότι σκοπός τους είναι η παροχή χρηματικού αποθεματικού στο καταπιστευματικό ταμείο προκειμένου να είναι σε θέση να χρηματοδοτεί τις συγκεκριμένες δράσεις που ορίζονται στους σκοπούς του καταπιστευματικού ταμείου. Οι συνεισφορές της ΕΕ στα καταπιστευματικά ταμεία μετρώνται στο αρχικό ποσό της συνεισφοράς της ΕΕ μείον τις επιλέξιμες δαπάνες, περιλαμβανομένων των εκτιμώμενων ποσών κατά περίπτωση, με τις οποίες επιβαρύνθηκε το καταπιστευματικό ταμείο κατά την περίοδο αναφοράς και κατανέμονται στη συνεισφορά της ΕΕ σύμφωνα με την υποκείμενη συμφωνία.

Απαιτήσεις από ανταλλακτικές συναλλαγές και εισπρακτέα ποσά από μη ανταλλακτικές συναλλαγές

Δεδομένου ότι οι λογιστικοί κανόνες της ΕΕ απαιτούν χωριστή παρουσίαση των ανταλλακτικών και μη ανταλλακτικών συναλλαγών, για τον σκοπό της κατάρτισης των λογαριασμών, οι απαιτήσεις ορίζονται ως προερχόμενες από ανταλλακτικές συναλλαγές και τα εισπρακτέα ποσά ορίζονται ως προερχόμενα από μη ανταλλακτικές συναλλαγές (όταν η ΕΕ λαμβάνει αξία από μια άλλη οντότητα χωρίς να δίνει απευθείας σχεδόν ίση αξία σε αντάλλαγμα (για παράδειγμα, τα εισπρακτέα ποσά από τα κράτη μέλη που αφορούν τους ίδιους πόρους).

Οι απαιτήσεις από ανταλλακτικές συναλλαγές πληρούν τον ορισμό των χρηματοδοτικών μέσων και, ως εκ τούτου, ταξινομούνται ως δάνεια και απαιτήσεις και μετρώνται αναλόγως (βλ. σημείωση 1.5.5 ανωτέρω). Οι πληροφορίες που δίδονται στις σημειώσεις των χρηματοδοτικών μέσων σχετικά με απαιτήσεις από ανταλλακτικές συναλλαγές περιλαμβάνουν τα δεδουλευμένα έσοδα και τα προεισπραχθέντα έξοδα από ανταλλακτικές συναλλαγές δεδομένου ότι δεν είναι ουσιώδη.

Τα εισπρακτέα ποσά από μη ανταλλακτικές συναλλαγές καταχωρίζονται στο αρχικό ποσό (προσαρμοσμένο για τόκους και πρόστιμα) μείον την απομείωση αξίας. Η προσαρμογή για απομείωση αξίας εισπρακτέων ποσών από
μη ανταλλακτικές συναλλαγές πραγματοποιείται όταν υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις ότι η ΕΕ δεν θα μπορέσει να εισπράξει όλα τα ποσά που της οφείλονται βάσει των αρχικών όρων των εισπρακτέων ποσών από μη ανταλλακτικές συναλλαγές. Το ποσό της απομείωσης είναι η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας του στοιχείου ενεργητικού και του εισπρακτέου ποσού. Το ποσό της απομείωσης αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Πραγματοποιείται επίσης γενική απομείωση με βάση την αποκτηθείσα πείρα για μη εισπραχθέντα εντάλματα είσπραξης τα οποία δεν αποτελούν ήδη αντικείμενο συγκεκριμένης απομείωσης. Σχετικά με τη λογιστική μεταχείριση δεδουλευμένων εσόδων στο τέλος της χρήσης, βλ. σημείωση 1.5.14 κατωτέρω. Ποσά που εμφανίζονται και γνωστοποιούνται ως εισπρακτέα από μη ανταλλακτικές συναλλαγές δεν είναι χρηματοδοτικά μέσα δεδομένου ότι δεν απορρέουν από σύμβαση με την οποία δημιουργείται χρηματοοικονομικό στοιχείο παθητικού ή συμμετοχικός τίτλος. Ωστόσο, στις σημειώσεις των δημοσιονομικών καταστάσεων τα εισπρακτέα ποσά από μη ανταλλακτικές συναλλαγές αναφέρονται μαζί με απαιτήσεις από ανταλλακτικές συναλλαγές, ανάλογα με την περίπτωση.

Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμά τους

Τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ισοδύναμά τους είναι χρηματοοικονομικά μέσα και ταξινομούνται ως διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα διαθέσιμα μετρητά, οι τραπεζικές καταθέσεις όψεως ή με μικρή περίοδο προειδοποίησης και άλλες βραχυπρόθεσμες επενδύσεις ρευστών διαθεσίμων με αρχικές προθεσμίες λήξης τριών μηνών ή μικρότερες.

Συντάξεις και άλλες παροχές σε εργαζομένους

Συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις

Η ΕΕ τηρεί συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών. Μολονότι το προσωπικό συνεισφέρει κατά το ένα τρίτο του προβλεπόμενου κόστους των παροχών αυτών από τον μισθό του, η υποχρέωση δεν χρηματοδοτείται. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στον ισολογισμό όσον αφορά τα συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία των υποχρεώσεων καθορισμένων παροχών κατά την ημερομηνία του ισολογισμού μείον την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων που υπηρετούν το πρόγραμμα. Η υποχρέωση καθορισμένων παροχών υπολογίζεται από αναλογιστές με βάση τη μέθοδο της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας. Η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών προσδιορίζεται με την προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών εκροών με βάση τα επιτόκια κρατικών ομολόγων που έχουν εκδοθεί στο νόμισμα στο οποίο πρόκειται να καταβληθούν οι παροχές και έχουν προθεσμία λήξης που πλησιάζει τους όρους της υπόψη συνταξιοδοτικής υποχρέωσης.

Τα αναλογιστικά κέρδη και ζημίες που απορρέουν από προσαρμογές με βάση την πείρα και τις μεταβολές των αναλογιστικών παραδοχών αναγνωρίζονται αμέσως στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται αμέσως στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων, εκτός αν οι μεταβολές στο πρόγραμμα συνταξιοδότησης εξαρτώνται από το αν οι εργαζόμενοι θα παραμείνουν στη θέση τους για συγκεκριμένη χρονική περίοδο (περίοδος απαιτούμενη για την απόκτηση συνταξιοδοτικού δικαιώματος). Στην περίπτωση αυτή, το κόστος προϋπηρεσίας αποσβένεται σε γραμμική βάση κατά την περίοδο απόκτησης συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη μετά την αποχώρηση από την υπηρεσία

Η ΕΕ παρέχει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στους υπαλλήλους της με την επιστροφή των ιατρικών εξόδων. Δημιουργήθηκε ένα χωριστό ταμείο για την τρέχουσα διαχείρισή της. Από το σύστημα αυτό επωφελούνται τόσο οι εν ενεργεία υπάλληλοι, οι συνταξιούχοι και οι χήροι/ες όσο και άλλοι συγγενείς. Οι παροχές που χορηγούνται στους «αέργους» (συνταξιούχους, ορφανά, κ.λπ.) ταξινομούνται ως «Παροχές σε εργαζομένους μετά την αποχώρηση». Λόγω της φύσης των παροχών αυτών, απαιτείται αναλογιστικός υπολογισμός. Η υποχρέωση στον ισολογισμό προσδιορίζεται σε παρόμοια βάση με αυτή που προβλέπεται για τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις (βλ. ανωτέρω).

Προβλέψεις

Οι προβλέψεις αναγνωρίζονται εφόσον η ΕΕ υπέχει υποχρέωση προβλεπόμενη ή απορρέουσα από τον νόμο έναντι τρίτων μερών ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, εφόσον είναι πολύ πιθανό να απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της υποχρέωσης και εφόσον το ποσό μπορεί να εκτιμηθεί με αξιοπιστία. Δεν αναγνωρίζονται προβλέψεις για μελλοντικές λειτουργικές ζημίες. Το ποσό της πρόβλεψης ισούται με τη βέλτιστη δυνατή εκτίμηση των εξόδων που αναμένεται ότι θα απαιτηθούν για τον διακανονισμό μιας παρούσας υποχρέωσης κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Όταν η πρόβλεψη περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό επί μέρους στοιχείων, η υποχρέωση εκτιμάται μέσω της στάθμισης όλων των δυνατών αποτελεσμάτων με τις αντίστοιχες πιθανότητες πραγματοποίησής τους (μέθοδος «αναμενόμενης αξίας»).

Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις

Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ταξινομούνται ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στην εύλογη αξία τους μέσω των αποτελεσμάτων ή ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στο αποσβεσμένο κόστος τους. Οι δανειοληπτικές πράξεις απαρτίζονται από δάνεια από πιστωτικά ιδρύματα και χρεωστικούς τίτλους. Αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους, η οποία ισοδυναμεί με τα έσοδα από την έκδοσή τους (εύλογη αξία ληφθέντος αντιτίμου) μείον τις πραγματοποιηθείσες δαπάνες συναλλαγής, και στη συνέχεια καταχωρίζονται στο αποσβεσμένο κόστος τους με τη μέθοδο του αποτελεσματικού επιτοκίου. Η διαφορά μεταξύ εσόδων, μείον δαπάνες συναλλαγής, και αξίας εξαγοράς αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων για τη διάρκεια της δανειοληπτικής πράξης, με τη μέθοδο του αποτελεσματικού επιτοκίου.

Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ταξινομούνται ως μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός από εκείνες με προθεσμία λήξης μικρότερη των 12 μηνών από την ημερομηνία του ισολογισμού. Στην περίπτωση δανείων χορηγηθέντων από δανειακούς πόρους, η μέθοδος του αποτελεσματικού επιτοκίου δεν δύναται να εφαρμοσθεί χωριστά στις δανειοδοτικές και τις δανειοληπτικές πράξεις, βάσει του σκεπτικού της ουσιαστικής σημασίας. Το κόστος συναλλαγής που βαρύνει την ΕΕ, το οποίο στη συνέχεια μετακυλίεται στον δικαιούχο του δανείου, αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων.

Στις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που ταξινομούνται στην εύλογη αξία τους μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται παράγωγα όταν η εύλογη αξία τους είναι αρνητική. Υφίστανται την ίδια λογιστική μεταχείριση όπως τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην εύλογη αξία τους μέσω των αποτελεσμάτων, βλ. σημείωση 1.5.5. Κατά τη διάρκεια αυτού του οικονομικού έτους, η ΕΕ δεν είχε καθόλου χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού στην κατηγορία αυτή.

Οφειλές

Σημαντικό μέρος των οφειλών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αφορά τις ανταλλακτικές συναλλαγές όπως η αγορά αγαθών ή υπηρεσιών. Αντιθέτως, πρόκειται για μη εξοφληθείσες αιτήσεις δαπανών που έχουν υποβάλει οι δικαιούχοι επιχορήγησης ή άλλου είδους χρηματοδότησης ΕΕ (μη ανταλλακτικές συναλλαγές). Καταχωρίζονται ως οφειλές για το σχετικό ποσό όταν υποβληθεί η αίτηση δαπανών. Μετά τον έλεγχο και την αποδοχή των επιλέξιμων δαπανών, οι οφειλές αποτιμώνται στο αποδεκτό και επιλέξιμο ποσό.

Οι οφειλές που αφορούν την αγορά αγαθών και υπηρεσιών αναγνωρίζονται κατά την παραλαβή τιμολογίου για το αρχικό ποσό και τα σχετικά έξοδα εγγράφονται στους λογαριασμούς κατά την παράδοση και αποδοχή των αγαθών ή υπηρεσιών από την ΕΕ.

Τα καταπιστευματικά ταμεία της ΕΕ τα οποία δημιουργεί και διαχειρίζεται η Επιτροπή θεωρούνται μέρος των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων της Επιτροπής και καταλογίζονται στους λογαριασμούς της Επιτροπής. Επομένως, οι συνεισφορές από άλλους δωρητές προς τα καταπιστευματικά ταμεία της ΕΕ πληρούν τα κριτήρια εσόδων από μη ανταλλακτικές συναλλαγές υπό όρους και εμφανίζονται ως στοιχεία παθητικού μέχρι το καταπιστευματικό ταμείο να επιβαρυνθεί με το κόστος. Το καταπιστευματικό ταμείο απαιτείται να χρηματοδοτεί συγκεκριμένα έργα και να επιστρέψει τα υπολειπόμενα κεφάλαια κατά την εκκαθάρισή του. Κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, τα υπόλοιπα των υποχρεώσεων από συνεισφορές μετρώνται στο ποσό των συνεισφορών που εισπράχθηκαν μείον τις δαπάνες με τις οποίες επιβαρύνθηκε το καταπιστευματικό ταμείο, περιλαμβανομένων των εκτιμώμενων ποσών κατά περίπτωση, και κατανέμονται στις συνεισφορές άλλων δωρητών σύμφωνα με τις υποκείμενες συμφωνίες.

Δεδουλευμένα έσοδα και προεισπραχθέντα έξοδα

Οι συναλλαγές και τα γεγονότα αναγνωρίζονται στις δημοσιονομικές καταστάσεις της περιόδου την οποία αφορούν. Στο τέλος του έτους, αν δεν έχει εκδοθεί τιμολόγιο, αλλά η σχετική υπηρεσία έχει παρασχεθεί ή τα σχετικά αγαθά έχουν παραδοθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή υφίσταται συμβατική σχέση (δηλαδή με αναφορά σε Συνθήκη) αναγνωρίζεται δεδουλευμένο έσοδο στις δημοσιονομικές καταστάσεις. Επιπλέον, στο τέλος του έτους, αν εκδοθεί τιμολόγιο, αλλά οι σχετικές υπηρεσίες δεν έχουν ακόμη παρασχεθεί ή τα σχετικά αγαθά δεν έχουν ακόμη παραδοθεί, τα έσοδα θα προεισπραχθούν και θα αναγνωριστούν την επόμενη λογιστική περίοδο.

Τα έξοδα καταλογίζονται, επίσης, στην περίοδο την οποία αφορούν. Στο τέλος της λογιστικής περιόδου, τα δεδουλευμένα έξοδα αναγνωρίζονται βάσει της εκτιμώμενης αξίας της υποχρέωσης μεταβίβασης για την περίοδο. Ο υπολογισμός των δεδουλευμένων εξόδων ακολουθεί λεπτομερείς επιχειρησιακές και πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής οι οποίες εξασφαλίζουν ότι οι οικονομικές καταστάσεις παρέχουν πιστή εικόνα των οικονομικών και λοιπών φαινομένων που έχουν σκοπό να παρουσιάσουν.

1.6.ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Έσοδα

ΕΣΟΔΑ ΑΠΟ ΜΗ ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ

Η συντριπτική πλειοψηφία των εσόδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφορά μη ανταλλακτικές συναλλαγές:

Πόροι βασιζόμενοι στο ΑΕΕ και στον ΦΠΑ

Τα έσοδα αναγνωρίζονται για την περίοδο για την οποία η Επιτροπή απευθύνει στα κράτη μέλη αίτηση για την καταβολή κεφαλαίων, αξιώνοντας με τον τρόπο αυτόν την πληρωμή των συνεισφορών τους. Τα έσοδα μετρώνται με βάση το «αιτηθέν ποσό». Δεδομένου ότι οι πόροι ΦΠΑ και ΑΕΕ βασίζονται σε εκτιμήσεις των δεδομένων για το εν λόγω οικονομικό έτος, μπορούν να αναθεωρηθούν ανάλογα με τις μεταβολές που επέρχονται έως ότου τα κράτη μέλη δημοσιεύσουν τα οριστικά δεδομένα. Το αποτέλεσμα μεταβολής στην εκτίμηση λαμβάνεται υπόψη κατά τον προσδιορισμό του καθαρού πλεονάσματος ή ελλείμματος της περιόδου κατά την οποία επήλθε η μεταβολή.

Παραδοσιακοί ίδιοι πόροι

Απαιτήσεις από μη ανταλλακτικές συναλλαγές και συναφή έσοδα αναγνωρίζονται κατά τη λήψη των σχετικών μηνιαίων καταστάσεων της λογιστικής «Α» (περιλαμβανομένων των εισπραχθέντων δασμών και των εγγυημένων οφειλόμενων ποσών για τα οποία δεν έχει γίνει προσφυγή) που καταθέτουν τα κράτη μέλη. Τα έσοδα τα οποία τα κράτη μέλη έχουν εισπράξει για την εν λόγω περίοδο, αλλά που δεν έχουν καταβάλει ακόμη στην Επιτροπή, την ημερομηνία του ισολογισμού εκτιμώνται και αναγνωρίζονται ως δεδουλευμένα. Οι τριμηνιαίες καταστάσεις λογιστικής «Β» (περιλαμβανομένων των μη εισπραχθέντων και των μη εγγυημένων δασμών, καθώς και των εγγυημένων ποσών για τα οποία έχει γίνει προσφυγή από τους οφειλέτες) που καταθέτουν τα κράτη μέλη αναγνωρίζονται ως έσοδα μείον τις δαπάνες είσπραξης τις οποίες δικαιούνται. Επιπλέον, αναγνωρίζεται μείωση αξίας για το ποσό του εκτιμώμενου ελλείμματος είσπραξης.

Πρόστιμα

Έσοδα από πρόστιμα αναγνωρίζονται όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση λαμβάνει απόφαση επιβολής προστίμου και την κοινοποιεί επισήμως στον ενδιαφερόμενο. Εάν υφίστανται αμφιβολίες περί της φερεγγυότητας της επιχείρησης αναγνωρίζεται μείωση στην αξία της απαίτησης. Μετά την απόφαση επιβολής προστίμου, ο οφειλέτης μπορεί εντός δύο μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησης:

-είτε να δεχθεί την απόφαση, οπότε οφείλει να πληρώσει το ποσό του προστίμου εντός της προθεσμίας που έχει οριστεί και, επομένως, το ποσό αυτό εισπράττεται οριστικά από την ΕΕ,

-είτε να μη δεχθεί την απόφαση, οπότε ασκεί προσφυγή βάσει του δικαίου της ΕΕ.

Ωστόσο, ακόμη και αν έχει ασκηθεί προσφυγή, το πρόστιμο πρέπει να καταβληθεί εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας των τριών μηνών, δεδομένου ότι η προσφυγή δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα (άρθρο 278 της Συνθήκης της ΕΕ) ή, υπό ορισμένες προϋποθέσεις και εφόσον συμφωνήσει ο υπόλογος της Επιτροπής, ο οφειλέτης μπορεί αντ’ αυτού να καταβάλει τραπεζική εγγύηση.

Αν η επιχείρηση προσφύγει κατά της απόφασης και έχει ήδη καταβάλει, σε προσωρινή βάση, το πρόστιμο, το σχετικό ποσό καταχωρίζεται ως ενδεχόμενη υποχρέωση. Ωστόσο, επειδή οι προσφυγές κατά των αποφάσεων της ΕΕ από τους ενδιαφερομένους δεν έχουν ανασταλτικό αποτέλεσμα, το εισπραττόμενο ποσό χρησιμεύει για τον συμψηφισμό του εισπρακτέου ποσού. Αν αντί πληρωμής ληφθεί εγγύηση, τότε το πρόστιμο παραμένει ως εισπρακτέο ποσό. Αν υπάρχει το ενδεχόμενο το Γενικό Δικαστήριο να μην αποφανθεί υπέρ της ΕΕ, αναγνωρίζεται σχετική πρόβλεψη για την κάλυψη αυτού του κινδύνου. Αντίθετα, αν έχει δοθεί εγγύηση, τότε καταχωρίζεται αντίστοιχη μείωση αξίας όσον αφορά το εισπρακτέο ποσό που εκκρεμεί. Οι τόκοι που εισπράττει η Επιτροπή από τους τραπεζικούς λογαριασμούς στους οποίους κατατίθενται οι πληρωμές που λαμβάνει αναγνωρίζονται σωρευτικά ως έσοδα και οι τυχόν ενδεχόμενες υποχρεώσεις αυξάνονται αντιστοίχως.

Από το 2010, η Επιτροπή διαχειρίζεται όλα τα προσωρινά εισπραχθέντα πρόστιμα σε ένα ταμείο που δημιουργήθηκε ειδικά για τον σκοπό αυτόν (BUFI). Τα ποσά αυτά επενδύονται σε χρηματοοικονομικά μέσα τα οποία ταξινομούνται ως διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού.

ΕΣΟΔΑ ΑΠΟ ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ

Τα έσοδα από την πώληση αγαθών ή υπηρεσιών αναγνωρίζονται όταν μεταβιβάζεται στον αγοραστή σημαντικό μέρος του κινδύνου και των οφελών που απορρέουν από την κυριότητα των αγαθών. Έσοδα συνδεόμενα με συναλλαγή που συνεπάγεται την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται ανάλογα με στάδιο εξέλιξης της συναλλαγής την ημερομηνία του ισολογισμού.

Έσοδα και έξοδα υπό μορφή τόκων

Έσοδα και έξοδα υπό μορφή τόκων αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων με βάση τη μέθοδο του αποτελεσματικού επιτοκίου. Πρόκειται για μέθοδο υπολογισμού του αποσβεσμένου κόστους ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού και καταλογισμού των σχετικών εσόδων ή δαπανών υπό μορφή τόκων της περιόδου αναφοράς. Κατά τον υπολογισμό του αποτελεσματικού επιτοκίου, η ΕΕ εκτιμά τις ταμειακές ροές λαμβάνοντας υπόψη όλους τους συμβατικούς όρους του χρηματοοικονομικού μέσου (π.χ. δυνατότητες προπληρωμής) χωρίς, ωστόσο, τις μελλοντικές πιστωτικές ζημίες. Ο υπολογισμός περιλαμβάνει όλες τις αμοιβές και πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των συμβαλλομένων μερών που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του αποτελεσματικού επιτοκίου, το κόστος συναλλαγής και άλλες προσαυξήσεις ή εκπτώσεις.

Αφ’ ης στιγμής μειωθεί η αξία ενός μεμονωμένου χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού ή μιας ομάδας παρόμοιων μεταξύ τους χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού ως αποτέλεσμα ζημίας απομείωσης, τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται με βάση το επιτόκιο για την προεξόφληση μελλοντικών ταμειακών ροών για τους σκοπούς της επιμέτρησης της ζημίας απομείωσης.

Έσοδα από μερίσματα

Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται κατά τη βεβαίωση του δικαιώματος λήψης πληρωμών.

Δαπάνες

Τα έξοδα από μη ανταλλακτικές συναλλαγές συνιστούν την πλειονότητα των εξόδων της ΕΕ. Αφορούν μεταβιβάσεις προς δικαιούχους και λαμβάνουν τρεις μορφές: δικαιώματα, μεταβιβάσεις στο πλαίσιο συμφωνίας και επιλεκτικές επιχορηγήσεις, συνεισφορές και δωρεές.

Οι μεταβιβάσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα την περίοδο στην οποία συνέβησαν τα γενεσιουργά ως προς τη μεταβίβαση γεγονότα, εφόσον η φύση της μεταβίβασης επιτρέπεται από κάποια κανονιστική ρύθμιση (δημοσιονομικός κανονισμός, κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων, ή άλλη κανονιστική ρύθμιση) ή εφόσον έχει υπογραφεί συμφωνία που επιτρέπει τη μεταβίβαση, εφόσον ο δικαιούχος πληροί τα κριτήρια επιλεξιμότητας, και εφόσον είναι δυνατή η εύλογη εκτίμηση του οφειλόμενου ποσού.

Κατά τη λήψη αίτησης πληρωμής ή δήλωσης δαπανών που πληροί τα κριτήρια αναγνώρισης, αυτή αναγνωρίζεται ως έξοδο κατά το επιλέξιμο ποσό. Στο τέλος του έτους, πραγματοποιηθείσες επιλέξιμες δαπάνες οφειλόμενες στους δικαιούχους και οι οποίες δεν έχουν ακόμη καταχωρηθεί, εκτιμώνται και καταχωρίζονται ως δεδουλευμένα έξοδα.

Έξοδα από ανταλλακτικές συναλλαγές που απορρέουν από την αγορά αγαθών και υπηρεσιών αναγνωρίζονται κατά την παράδοση προμηθειών στην ΕΕ και την αποδοχή τους από αυτήν. Αποτιμώνται στο αρχικό ποσό του τιμολογίου. Επιπροσθέτως, κατά την ημερομηνία ισολογισμού, τα έξοδα που αφορούν υπηρεσία η οποία παρασχέθηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου, για την οποία δεν έχει ακόμη ληφθεί ή εγκριθεί το τιμολόγιο, εκτιμώνται και αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων.

1.7.ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ

Ενδεχόμενες απαιτήσεις

Ενδεχόμενη απαίτηση είναι ένα πιθανό στοιχείο ενεργητικού που απορρέει από παρελθόντα γεγονότα και του οποίου η ύπαρξη θα επιβεβαιωθεί μόνον εφόσον συμβούν ή δεν συμβούν ένα ή περισσότερα αβέβαια μελλοντικά γεγονότα τα οποία δεν ελέγχει πλήρως η ΕΕ. Πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενη απαίτηση παρέχονται όταν υπάρχει πιθανότητα εισροής οικονομικών οφελών ή δυναμικού εξυπηρέτησης.

Ενδεχόμενες υποχρεώσεις

Ενδεχόμενη υποχρέωση είναι ένα πιθανό στοιχείο παθητικού που απορρέει από παρελθόντα γεγονότα και του οποίου η ύπαρξη θα επιβεβαιωθεί μόνον εφόσον συμβούν ή δεν συμβούν ένα ή περισσότερα αβέβαια μελλοντικά γεγονότα τα οποία δεν ελέγχει πλήρως η ΕΕ, ή μια παρούσα υποχρέωση που απορρέει από παρελθόντα γεγονότα, αλλά δεν αναγνωρίζεται διότι: δεν είναι πιθανό ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων που συνίσταται σε οικονομικά οφέλη ή δυναμικό εξυπηρέτησης προκειμένου να διακανονισθεί η υποχρέωση, ή διότι το ποσό της υποχρέωσης δεν μπορεί να αποτιμηθεί με επαρκή ακρίβεια, όπερ είναι σπάνιο.

2.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ

2.1.ΆYΛΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Τα ανωτέρω ποσά αφορούν κατά κύριο λόγο λογισμικό υπολογιστών.

2.2.ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ

Η αύξηση των ενσώματων παγίων αφορά κυρίως την περαιτέρω ανάπτυξη των στοιχείων ενεργητικού που συνδέονται με τα διαστημικά προγράμματα Galileo και Copernicus, τα οποία αναπτύσσονται με τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕΟΔ).

Όσον αφορά το πρόγραμμα Galileo, δηλαδή το παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα πλοήγησης της ΕΕ (GNSS), τα στοιχεία ενεργητικού υπό κατασκευή στις 31 Δεκεμβρίου 2015 ανέρχονταν συνολικά σε 2 110 εκατ. EUR (2014: 1 478 εκατ. EUR). Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, μη κεφαλαιοποιήσιμες αναπτυξιακές δαπάνες ύψους 17 εκατ. EUR (2014: 17 εκατ. EUR) αναγνωρίστηκαν ως έξοδα. Όταν ολοκληρωθεί, το σύστημα θα περιλαμβάνει 30 δορυφόρους και ένα δίκτυο επίγειων σταθμών. Κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, είχαν ήδη εκτοξευθεί συνολικά 12 δορυφόροι του συστήματος Galileo.

Όσον αφορά το πρόγραμμα Copernicus, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα γεωσκόπησης, τα σχετικά στοιχεία ενεργητικού έχουν αναγνωριστεί στον ισολογισμό της ΕΕ από το 2014, αμέσως μετά τη μεταφορά τους από τον ΕΟΔ. Κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, αναγνωρίστηκε ως στοιχείο ενεργητικού υπό κατασκευή ποσό 1 188 εκατ. EUR που αφορά τους δορυφόρους του προγράμματος Copernicus που βρίσκονται επί του παρόντος υπό κατασκευή (2014: 1 228 εκατ. EUR). Επιπροσθέτως, ποσό 498 εκατ. EUR που αφορά τους δορυφόρους σε τροχιά Sentinel 1A και 2Α έχει αναγνωριστεί ως στοιχείο ενεργητικού στο κεφάλαιο των ενσωμάτων παγίων, καθαρό από σωρευτικές αποσβέσεις (2014: 283 εκατ. EUR), αφού ο Sentinel 2A εκτοξεύθηκε και κατέστη λειτουργικός κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Οι δορυφόροι Sentinel 1A και 2A αποσβένονται στη διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής τους των 7 ετών.

Ενσώματα πάγια

2.3.ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΤΑΛΟΓΙΖΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ

Οι συμμετοχές σε κοινές επιχειρήσεις και συγγενείς επιχειρήσεις καταλογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης.

Συμμετοχές σε κοινές επιχειρήσεις

* Για λεπτομερή επεξήγηση των μη αναγνωριζόμενων ζημιών, βλ. σημείωση 1.5.4.

Οι ακόλουθες λογιστικές αξίες καταλογίζονται στην Επιτροπή με βάση το ποσοστό συμμετοχής της:

Διεθνής οργανισμός ενέργειας σύντηξης (ITER)

Κατόπιν επανεξέτασης της λογιστικής αντιμετώπισης των κοινών επιχειρήσεων, διαπιστώθηκε ότι ο διεθνής οργανισμός ενέργειας σύντηξης (ITER) δεν πληροί τα κριτήρια για να αναγνωριστεί ως κοινή επιχείρηση. Από το 2015, δεν καταγράφεται πλέον ως κοινή επιχείρηση και οι συνεισφορές της ΕΕ στον οργανισμό ITER αντιμετωπίζονται λογιστικά ως έξοδα. Δεδομένου ότι η λογιστική αξία του οργανισμού ITER στις 31 Δεκεμβρίου 2014 ήταν μηδενική, και ο αντίκτυπος της μεταβολής δεν είναι ουσιώδης, δεν έγινε καμία προσαρμογή στα αποτελέσματα των προηγούμενων ετών.

Κοινή επιχείρηση GALILEO (GJU)

Η GJU τέθηκε υπό εκκαθάριση στο τέλος του 2006 και η διαδικασία συνεχίζεται ακόμη. Η οντότητα αυτή συνέχισε να είναι αδρανής και υπό εκκαθάριση το 2015.

Κοινή επιχείρηση SESAR

Στις 31 Δεκεμβρίου 2015, η Επιτροπή κατείχε ποσοστό συμμετοχής 41,28 % (2014: 43,53 %) στο SESAR.

Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες

Δημιουργήθηκαν συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με τη μορφή κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών (ΚΤΠ), που εφαρμόσθηκαν μέσω κοινών επιχειρήσεων (ΚΕ) κατά την έννοια του άρθρου 187 της Συνθήκης, προκειμένου να εφαρμοσθούν οι στόχοι του θεματολογίου της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Οι κοινές επιχειρήσεις βιομηχανιών βιοπροϊόντων (ΒΒ), Clean Sky, Πρωτοβουλίας για Καινοτόμα Φάρμακα (ΠΚΦ), ECSEL (συγχώνευση των πρώην ΚΕ ARTEMIS και ENIAC) και κυψελών καυσίμου και υδρογόνου (ΚΚΥ) είναι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με τη μορφή ΚΤΠ. Το ποσοστό συμμετοχής στο τέλος του έτους έχει ως εξής: 57,81 % στη ΒΒ (2014: N/A), 63,59 % (2014: 61,39 %) στην Clean Sky, 67,07 % (2014: 80,47 %) στην ΠΚΦ, 96,29 % (2014: 95,47 %) στην ECSEL και 64,86 % (2014: 70,85 %) στην ΚΚΥ.

Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις

Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων

Η συμμετοχή της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) αντιμετωπίζεται ως συμμετοχή σε συγγενή επιχείρηση με τη λογιστική μέθοδο της καθαρής θέσης. Το ΕΤΕ είναι το χρηματοπιστωτικό όργανο της ΕΕ που ειδικεύεται στα επιχειρηματικά κεφάλαια και στις εγγυήσεις προς ΜΜΕ.

Οι ακόλουθες λογιστικές αξίες καταλογίζονται στην Επιτροπή με βάση το ποσοστό συμμετοχής της:

Η Επιτροπή κατέβαλε το 20 % της συμμετοχής της, ενώ το υπόλοιπο είναι μη απαιτητό και ανέρχεται σε 909 εκατ. EUR.

2.4.ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ

Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση

Επενδύσεις BUFI

Τα προσωρινά εισπραχθέντα πρόστιμα που αφορούν υποθέσεις ανταγωνισμού κατανέμονται σε ένα ταμείο που δημιουργήθηκε ειδικά για τον σκοπό αυτόν (ταμείο BUFI) και επενδύονται από την Επιτροπή σε χρεωστικούς τίτλους οι οποίοι ταξινομούνται ως διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού.

Ταμείο Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις

Το Ταμείο Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις καλύπτει δάνεια εγγυημένα από την ΕΕ, ιδίως δε τις δανειοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ εκτός της ΕΕ, τα δάνεια μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (ΜΧΣ) και τα δάνεια Ευρατόμ εκτός της ΕΕ. Είναι ένα μακροπρόθεσμο μέσο (μη κυκλοφορούν μέρος: 1 614 εκατ. EUR) που τελεί υπό τη διαχείριση της ΕΤΕπ και προορίζεται για την κάλυψη υπερήμερων δάνειων καλυπτόμενων από εγγύηση της ΕΕ. Το Ταμείο Εγγυήσεων τροφοδοτείται με ποσά που καταβάλλονται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με τους τόκους από τοποθετήσεις των διαθεσίμων του Ταμείου και με τις εισπράξεις ποσών από τους οφειλέτες που αθέτησαν τις υποχρεώσεις τους, εφόσον το Ταμείο έχει κληθεί να παρέμβει ως εγγυητής. Τα ετήσια πλεονάσματα που ενδεχομένως προκύπτουν επιστρέφονται ως έσοδα για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η ΕΕ υποχρεούται να συστήσει αποθεματικό εγγύησης για την κάλυψη δανείων προς τρίτες χώρες. Το αποθεματικό αυτό προορίζεται για την αντιμετώπιση των αναγκών τροφοδότησης του Ταμείου Εγγυήσεων και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, για τις καταπτώσεις εγγυήσεων που υπερβαίνουν το διαθέσιμο ποσό του εν λόγω Ταμείου, έτσι ώστε να είναι δυνατός ο καταλογισμός τους στον προϋπολογισμό. Το αποθεματικό αυτό αντιστοιχεί στο ποσοστό-στόχο του 9 % των εκκρεμών δανείων στο τέλος του έτους.

Υπό εκκαθάριση ΕΚΑΧ

Όσον αφορά τα ποσά της υπό εκκαθάριση ΕΚΑΧ, όλα τα διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού είναι χρεωστικοί τίτλοι σε ευρώ εισηγμένοι σε χρηματιστήριο.

Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης

Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) δεν είναι εισηγμένη σε χρηματιστήριο και λαμβανομένων υπόψη των συμβατικών περιορισμών που επιβάλλονται από το καταστατικό της, οι οποίοι αφορούν, μεταξύ άλλων, την πώληση μεριδίων συμμετοχής, η οποία ανέρχεται στο κόστος απόκτησης και επιτρέπεται μόνο στους υφιστάμενους μετόχους, οι μετοχές της Επιτροπής στην ΕΤΑΑ αποτιμώνται στην τιμή κόστους μείον τις τυχόν μειώσεις αξίας.

Δημοσιονομικά μέσα

Η ΕΕ έχει διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού με τη μορφή χρεωστικών τίτλων (π.χ. ομόλογα) και συμμετοχικών τίτλων. Οι χρεωστικοί τίτλοι χρησιμοποιούνται κυρίως για την προσωρινή επένδυση των ποσών που κατανέμονται στα μέσα εγγύησης και επιμερισμού των κινδύνων της ΕΕ έως ότου χρησιμοποιηθούν για την ικανοποίηση των καταπτώσεων των εγγυήσεων.

Χρηματοδοτική διευκόλυνση επιμερισμού των κινδύνων

Η ΕΤΕπ διαχειρίζεται τη χρηματοδοτική διευκόλυνση επιμερισμού των κινδύνων (RSFF) και το χαρτοφυλάκιο επενδύσεων της Επιτροπής χρησιμοποιείται ως πρόβλεψη για χρηματοοικονομικούς κινδύνους δανείων και εγγυήσεων της ΕΤΕπ σχετικά με επιλέξιμα ερευνητικά προγράμματα. Συνολικά, η Επιτροπή διέθεσε προϋπολογισμό ύψους 1 δισ. EUR στην RSFF στο πλαίσιο του ΠΔΠ της περιόδου 2007-2013. Στο πλαίσιο του ΠΔΠ για την περίοδο 2014-2020, δεν προβλέπονται νέες συνεισφορές από τον προϋπολογισμό στην RSFF. Το 2015, 65 εκατ. EUR της συνεισφοράς της ΕΕ στη RSFF μεταφέρθηκαν στο χρεωστικό μέσο που τη διαδέχθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Στις 31 Δεκεμβρίου 2015, η συνεισφορά της Επιτροπής στη RSFF, συμπεριλαμβανομένων επίσης της ΕΖΕΣ και τρίτων χωρών, ανήλθε σε 791 εκατ. EUR. Επισημαίνεται ότι ο συνολικός κίνδυνος της Επιτροπής περιορίζεται στο ποσό το οποίο συνεισφέρει στη διευκόλυνση.

Ορίζοντας 2020

Δυνάμει του κανονισμού της ΕΕ για τη θέσπιση του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζοντας 2020» για την έρευνα και την καινοτομία (2014-2020), θεσπίστηκαν νέα χρηματοδοτικά μέσα προκειμένου να ενισχυθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση των οντοτήτων που διεξάγουν δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας. Τα μέσα αυτά είναι: η InnovFin υπηρεσία παροχής δανείων και εγγυήσεων για έρευνα και καινοτομία – στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή συμμετέχει στον χρηματοοικονομικό κίνδυνο ενός χαρτοφυλακίου νέων χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων τις οποίες έχει αναλάβει η ΕΤΕπ, οι InnovFin εγγυήσεις υπέρ των ΜΜΕ περιλαμβανομένου του μέσου εγγύησης χωρίς ανώτατο όριο της πρωτοβουλίας για τις ΜΜΕ (SIUGI) – μηχανισμοί εγγυοδοσίας τους οποίους διαχειρίζεται το ΕΤΕ και παρέχει εγγυήσεις και αντεγγυήσεις σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για τα νέα χαρτοφυλάκια δανείων (στο πλαίσιο του μέσου SIUGI, η Επιτροπή συμμετέχει στον χρηματοοικονομικό κίνδυνο που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη, το ΕΤΕ και η ΕΤΕπ μέσω των εγγυήσεων που παρέχει) και ο InnovFin μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την έρευνα και καινοτομία ο οποίος τροφοδοτεί τις επενδύσεις σε ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων και τον οποίο διαχειρίζεται το ΕΤΕ. Στις 31 Δεκεμβρίου 2015, η συνολική συνεισφορά της ΕΕ στα χρηματοδοτικά μέσα του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» ανήλθε σε 1 060 εκατ. EUR.

Διαδικασία εκκίνησης του ΕΜΤ

Πρόκειται για συμμετοχικούς τίτλους οι οποίοι χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα «Ανάπτυξη και Απασχόληση», το πρόγραμμα MAP, το πρόγραμμα CIP και το πιλοτικό πρόγραμμα μεταφοράς τεχνολογίας, υπό την καταπιστευματική διαχείριση του ΕΤΕ, και στηρίζουν τη σύσταση και τη χρηματοδότηση ΜΜΕ κατά το στάδιο εκκίνησης επενδύοντας σε κατάλληλα ειδικευμένα ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων.

Ιεράρχηση εύλογης αξίας των διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού:

Κατά τη διάρκεια της περιόδου, ποσό 10 εκατ. EUR μεταφέρθηκε από το επίπεδο 2 στο επίπεδο 1.