Accept Refuse

EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52016AE3623

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση του γεωγραφικού αποκλεισμού και άλλων μορφών διακριτικής μεταχείρισης με βάση την ιθαγένεια, τον τόπο διαμονής ή τον τόπο εγκατάστασης των πελατών εντός της εσωτερικής αγοράς και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ» [COM(2016) 289 final — 2016/0152 (COD)]

OJ C 34, 2.2.2017, p. 93–99 (BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)

2.2.2017   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 34/93


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση του γεωγραφικού αποκλεισμού και άλλων μορφών διακριτικής μεταχείρισης με βάση την ιθαγένεια, τον τόπο διαμονής ή τον τόπο εγκατάστασης των πελατών εντός της εσωτερικής αγοράς και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ»

[COM(2016) 289 final — 2016/0152 (COD)]

(2017/C 034/14)

Εισηγητής:

Joost VAN IERSEL

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 9.6.2016

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.6.2016

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

[COM(2016) 289 final — 2016/0152 (COD)]

Αρμόδιο ειδικευμένο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το ειδικευμένο τμήμα

4.10.2016

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.10.2016

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

520

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

216/3/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση κανονισμού σχετικά με τον γεωγραφικό αποκλεισμό, τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους καταναλωτές, ως απαραίτητο στοιχείο της στρατηγικής για την ψηφιακή ενιαία αγορά («ΨΕΑ»). Πρόκειται όμως για ένα μικρό βήμα, το οποίο δεν είναι ικανό να αλλάξει τα δεδομένα. Οι εταιρείες και οι πελάτες —τόσο οι καταναλωτές όσο και οι εταιρείες ως τελικοί χρήστες— θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες κατά τις αγοραπωλησίες τους σε ολόκληρη την ενιαία αγορά.

1.2.

Η ΕΟΚΕ καλεί επιτακτικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο να θεσπίσουν φιλόδοξες και καλά καθορισμένες νομικές διατάξεις για μια πετυχημένη ΨΕΑ προς όφελος των καταναλωτών και των εταιρειών, καθώς και ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία μιας ανθεκτικής ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο. Οι εν λόγω ρυθμίσεις θα προωθήσουν επίσης μια θετική εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.3.

Απομένει να φανεί κατά πόσον ο εν λόγω κανονισμός θα αμβλύνει πραγματικά την απογοήτευση των καταναλωτών. Αν και το παραδοσιακό, μη ψηφιακό εμπόριο θα παραμείνει σημαντικό, ο αριθμός των εταιρειών που συμμετέχουν επί του παρόντος σε διασυνοριακές ηλεκτρονικές συναλλαγές εξακολουθεί να είναι μάλλον περιορισμένος. Εντούτοις, το δυναμικό των ηλεκτρονικών αγοραπωλησιών, ιδίως σε διασυνοριακό επίπεδο, είναι τεράστιο.

1.4.

Είναι επιτακτική ανάγκη να υπάρχουν ίσοι όροι ανταγωνισμού για το ηλεκτρονικό και το συμβατικό εμπόριο. Ως εκ τούτου, η ΕΕ θα πρέπει να εστιάσει όχι μόνο στην εξάλειψη του αδικαιολόγητου γεωγραφικού αποκλεισμού, αλλά και στην αντιμετώπιση των υπόλοιπων εμποδίων που παρατηρούνται στην ενιαία αγορά και αποθαρρύνουν ή παρεμποδίζουν τους εμπόρους να προβαίνουν σε ηλεκτρονικές ή/και μη ηλεκτρονικές διασυνοριακές πωλήσεις.

1.5.

Θα πρέπει να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ εταιρειών και καταναλωτών μέσω της παράλληλης έγκρισης άλλων νομικών διατάξεων. Ορισμένες από τις σημαντικότερες διατάξεις είναι ο κανονισμός για την παράδοση δεμάτων (1) —ο οποίος αποσκοπεί στον μετριασμό των προβλημάτων που δημιουργούνται κατά τη μεταφορά και στη μείωση του κόστους, μέσω του θεμιτού ανταγωνισμού σε συνδυασμό και με κοινωνικές διατάξεις, και σέβεται απόλυτα τη νομοθεσία της ΕΕ στον εν λόγω τομέα— και μια ισορροπημένη αναθεώρηση των ενωσιακών κανόνων σχετικά με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

1.6.

Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στον αδικαιολόγητο γεωγραφικό αποκλεισμό. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει πολλούς βάσιμους λόγους που μπορεί να έχουν οι εταιρείες, κυρίως οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, για την αποφυγή ή άρνηση των διασυνοριακών ηλεκτρονικών συναλλαγών ή για την προσαρμογή των τιμών ή/και των όρων εξαιτίας των διαφορών που υφίστανται μεταξύ των αγορών. Οι διαφορές αυτές έχουν να κάνουν, μεταξύ άλλων, με τα διαφορετικά νομικά περιβάλλοντα, τις πρόσθετες εθνικές απαιτήσεις, το επιπλέον κόστος μεταφοράς, τις γλωσσικές απαιτήσεις σχετικά με την προσυμβατική ενημέρωση και τις απαιτήσεις ανειλημμένων συναλλαγών.

1.7.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο δικαιολογημένος γεωγραφικός αποκλεισμός λόγω των μεγάλων διαφορών που υφίστανται μεταξύ των βιομηχανικών πολιτικών των κρατών μελών και των διαφορετικών νομικών συστημάτων εμποδίζει την αυθόρμητη ανάπτυξη ΜΜΕ και επεκτεινόμενων επιχειρήσεων («scale-ups») που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι αποκλίσεις αυτές υπονομεύουν με τη σειρά τους τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα που είναι τόσο απαραίτητες για την τόνωση των επενδύσεων και τον καθησυχασμό των αγορών στην ψηφιακή εποχή.

1.8.

Ο προτεινόμενος κανονισμός ορθώς δεν επιβάλλει καμία υποχρέωση στους εμπόρους να παραδίδουν αγαθά ή να παρέχουν υπηρεσίες στη χώρα του πελάτη εάν ο έμπορος δεν παραδίδει ή δεν δραστηριοποιείται (ακόμη) στην εν λόγω χώρα.

1.9.

Κάθε πελάτης της ενιαίας αγοράς θα έχει ορθώς πρόσβαση σε οποιαδήποτε προσφορά και δύναται να αγοράσει το αγαθό ή την υπηρεσία εφόσον προβεί σε ρυθμίσεις για την παραλαβή του αγαθού ή την παροχή της υπηρεσίας σε έδαφος όπου δραστηριοποιείται ήδη ο έμπορος, γεγονός που επιτρέπει ευλόγως στους εμπόρους να χρησιμοποιούν τους κανόνες της χώρας καταγωγής τους.

1.10.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις απαιτήσεις πληροφόρησης που επιβάλλονται στους εμπόρους για την ενίσχυση της διαφάνειας και την παροχή πληροφοριών στον πελάτη, σύμφωνα με την οδηγία του 2011 για τα δικαιώματα των καταναλωτών. Στην περίπτωση αυτή, θα ήταν χρήσιμος ένας ενημερωτικός ιστότοπος της ΕΕ. Στο πλαίσιο της οδηγίας για τα δικαιώματα των καταναλωτών του 2011, οι εταιρείες υποχρεούνται να διασφαλίζουν τη διαφάνεια των τιμών. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τις εταιρείες να υπερβαίνουν τα ελάχιστα πρότυπα προκειμένου να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

1.11.

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τα αρχικά πορίσματα της έρευνας στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου που δημοσιεύτηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2), τα οποία αποδεικνύουν ιδίως ότι το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί σημαντικό μοχλό διαφάνειας των τιμών και του ανταγωνισμού ως προς τις τιμές. Ο αδικαιολόγητος γεωγραφικός αποκλεισμός παρεμποδίζει αυτή τη φυσική εξέλιξη.

1.12.

Ορισμένες πτυχές, ωστόσο, χρήζουν περαιτέρω αποσαφήνισης, και πιο συγκεκριμένα:

1.12.1.

Η διατύπωση σχετικά με την ισχύουσα νομοθεσία πρέπει να αποσαφηνιστεί επειγόντως —το άρθρο 1 παράγραφος 5 αναφέρει ότι ο έμπορος μπορεί να «πωλήσει» ακριβώς όπως κάνει στην πατρίδα του, βασιζόμενος στους κανόνες της χώρας καταγωγής του.

1.12.2.

Οι υπηρεσίες μετά την πώληση (σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, εξόδων επιστροφής, δυνατοτήτων αποζημίωσης κ.λπ.) δεν καλύπτονται συγκεκριμένα από τον κανονισμό και ρυθμίζονται, συνεπώς, από την οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών του 2011. Θα πρέπει να προστεθεί παραπομπή στον κανονισμό για τον γεωγραφικό αποκλεισμό στη ενωσιακή νομοθεσία που θα ισχύει επί του θέματος. Αυτό χρήζει περαιτέρω εξέτασης.

1.12.3.

Ορισμένες σημαντικές διατάξεις, όπως το άρθρο 7 σχετικά με τις κυρώσεις για παραβάσεις και το άρθρο 8 σχετικά με την παροχή συνδρομής στους καταναλωτές, καθιστούν υπεύθυνα τα κράτη μέλη για την επιβολή του κανονισμού. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι πιθανώς διαφορετικές ερμηνείες δεν οδηγούν σε περαιτέρω κατακερματισμό και, κατά συνέπεια, σε αποδυνάμωση των επιπτώσεων του κανονισμού. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την προθυμία της Επιτροπής να θεσπίσει ένα ενωσιακό υπόδειγμα υποβολής καταγγελιών για τους καταναλωτές (3).

1.13.

Η ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 11 για την εφαρμογή του στοιχείου β) της παραγράφου 1 του άρθρου 4, δηλαδή η 1η Ιουλίου 2018, θα πρέπει να παραμείνει ανοικτή και να προσδιοριστεί μεταγενέστερα, ανάλογα με τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας.

1.14.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής για ένα ενιαίο έντυπο καταγγελιών.

2.   Εισαγωγή

2.1.

Τόσο ο ψηφιακός μετασχηματισμός των εταιρειών όσο και οι ψηφιακές αγορές εξαπλώνονται με ταχείς ρυθμούς παγκοσμίως. Δεδομένων των τεράστιων συνεπειών αυτών των δυναμικών διαδικασιών, η Επιτροπή ορθώς έχει δηλώσει ότι η ψηφιακή ενιαία αγορά («ΨΕΑ») αποτελεί μία από τις ύψιστες προτεραιότητές της.

2.2.

Η ΕΟΚΕ συμμετέχει επίσης ενεργά σε συζητήσεις σχετικά με τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Σε μια σειρά γνωμοδοτήσεων, η ΕΟΚΕ έχει ήδη σχολιάσει τις γενικές και οριζόντιες πτυχές της ψηφιοποίησης, καθώς και προτάσεις σχετικά με συγκεκριμένα ζητήματα που έχει παρουσιάσει η Επιτροπή (4).

2.3.

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η ψηφιακή επανάσταση απαιτεί εύρωστες συνθήκες που συμβάλλουν στην προώθηση της ενιαίας αγοράς σε αυτή τη νέα εποχή. Οι συνθήκες αυτές πρέπει να προσδιοριστούν με ένα κατάλληλο —νέο ή/και αναθεωρημένο— νομοθετικό πλαίσιο, που διαφυλάσσει τα δικαιώματα των πολιτών και των καταναλωτών. Επιπλέον, οι εταιρείες θα πρέπει να ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία και καινοτόμες λύσεις ώστε να δραστηριοποιούνται σε διασυνοριακό επίπεδο.

2.4.

Καθεμία από τις 16 νομοθετικές και μη νομοθετικές προτάσεις που περιέχονται στη δέσμη μέτρων για την ΨΕΑ πρέπει να εξεταστεί πλήρως με αφετηρία το γεγονός αυτό, και το ίδιο ισχύει για την πρόταση σχετικά με τον γεωγραφικό αποκλεισμό.

2.5.

Η αξιολόγηση των υφιστάμενων πρακτικών καθιστά σαφές ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά εμπόδια όσον αφορά τις διασυνοριακές ηλεκτρονικές συναλλαγές. Η περιορισμένη διασυνοριακή ανάπτυξη της αγοράς δεν αποτελεί συχνά συνέπεια του αθέμιτου κατακερματισμού της αγοράς, αλλά αποτέλεσμα της αβεβαιότητας των εμπόρων σχετικά με τη στάση των καταναλωτών και των εναπομεινάντων διοικητικών εμποδίων, των διαφορετικών κανονιστικών περιβαλλόντων και των γλωσσικών φραγμών. Αβεβαιότητες τέτοιου τύπου είναι επιζήμιες και για την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

2.6.

Η έλλειψη πληροφόρησης συμβάλλει επίσης στο γεγονός ότι το ηλεκτρονικό εμπόριο (τόσο οι αγορές όσο και οι πωλήσεις) αναπτύσσεται ραγδαία σε εθνικό επίπεδο, αλλά παραμένει υπανάπτυκτο στο διασυνοριακό περιβάλλον.

2.7.

Υπάρχουν επίσης ουσιαστικές διαφορές ως προς τις διεθνικές συναλλαγές μεταξύ κλάδων, μεγαλύτερων και μικρότερων εταιρειών και τύπων φορέων εκμετάλλευσης, όπως οι λιανοπωλητές ή οι μεσάζοντες και οι ιστότοποι, ενώ ο όγκος των διεθνών ηλεκτρονικών συναλλαγών ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών.

2.8.

Η κατάσταση είναι περίπλοκη. Προκειμένου να προωθηθούν οι απαιτούμενοι ίσοι όροι ανταγωνισμού, καθώς και διαφανείς λύσεις για τις εταιρείες και τους καταναλωτές, η δέσμη νομικών μέτρων για την ΨΕΑ θα πρέπει να εισαχθεί με συνεκτικό τρόπο, ενώ ταυτόχρονα άλλες νομοθετικές διατάξεις για συναφή θέματα, για παράδειγμα σχετικά με τον ΦΠΑ, την παράδοση δεμάτων, τον κανονισμό για τη διάθεση των αποβλήτων και το καταναλωτικό δίκαιο, θα πρέπει να συνάδουν απόλυτα.

2.9.

Οι οικονομικές και τεχνολογικές τάσεις είναι μη αναστρέψιμες. Συνεπώς, σε έναν κόσμο όπου οι ηλεκτρονικές συναλλαγές θα αυξηθούν ούτως ή άλλως, πρέπει να επιτευχθεί το συντομότερο δυνατόν ο στόχος της δημιουργίας ίσων όρων ανταγωνισμού στην Ευρώπη τόσο για τους πολίτες όσο και για τις εταιρείες.

3.   Ευρύτερο πλαίσιο

3.1.

Στην παρούσα εποχή των ανακατατάξεων, οι βιομηχανίες —μεταποιητικές και παροχής υπηρεσιών— μεταβάλλονται διαρκώς, ανακύπτουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα συνεργατικής οικονομίας και οι μέθοδοι του εμπορίου προσαρμόζονται αντιστοίχως. Τα κοινωνικά μέσα και οι κοινωνικές υπηρεσίες επηρεάζουν θεμελιωδώς την ανάπτυξη νέων προτύπων εμπορίου και αγοράς αγαθών. Έχουν τεράστιες επιπτώσεις τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους καταναλωτές. Η ΕΕ θα πρέπει να μεριμνήσει ώστε οι υφιστάμενες και οι νέες νομοθετικές ρυθμίσεις να συνάδουν με τις νέες πραγματικότητες της αγοράς, χωρίς να υιοθετήσει μια αυστηρή προσέγγιση, ούτως ώστε να μην παρεμποδίσει την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων και καινοτόμων προσεγγίσεων.

3.2.

Ο γεωγραφικός αποκλεισμός έρχεται σε αντίθεση με μια βασική αρχή της ενιαίας αγοράς. Ενώ υπάρχουν συχνά λόγοι οι οποίοι δικαιολογούν τη διαφορετική μεταχείριση όσον αφορά την τιμολόγηση ή τις προϋποθέσεις που προκύπτουν, π.χ. από τον εναπομένοντα κατακερματισμό της αγοράς ή τις διαφορές μεταξύ των εθνικών αγορών, οι επιχειρήσεις, καθώς και οι καταναλωτές, θα επωφεληθούν από μια ανοικτή και ανταγωνιστική αγορά που προσφέρει ποικίλες επιλογές και καλύτερη ποιότητα σε δίκαιες τιμές.

3.3.

Η σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών («business to consumer» — B2C) —καταναλωτών και επιχειρήσεων ως τελικών χρηστών— πρέπει να εξεταστεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Οι εταιρείες είναι —τώρα περισσότερο από ποτέ— υποχρεωμένες να καινοτομούν και να εργάζονται αποτελεσματικά σε μέτριες τιμές. Οι νέες ριζοσπαστικές ανακαλύψεις υπερβαίνουν τα εσκαμμένα και βοηθούν τις επιχειρήσεις να καταστούν πιο ισχυρές και ανθεκτικές. Για τον λόγο αυτό, μεταξύ άλλων, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τον στόχο της κατάργησης κάθε μορφής διακρίσεων κατά του πελάτη λόγω ιθαγένειας ή/και τόπου διαμονής.

3.4.

Εντούτοις, η απόφαση διεθνούς επέκτασης είναι και θα παραμείνει αποκλειστικό δικαίωμα κάθε εταιρείας. Έχει αποδειχθεί πρακτικά ότι οι (περισσότερες) εταιρείες επιλέγουν την εθνική προσέγγιση.

3.5.

Σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, η Ευρώπη εξακολουθεί να προχωράει με αργούς ρυθμούς. Ο ψηφιακός τομέας στην Κίνα και στην Ινδία βρίσκεται σε πορεία επίτευξης ισχυρών θέσεων. Από τους 20 κορυφαίους στον κόσμο ηγέτες του διαδικτύου, ούτε ένας δεν είναι ευρωπαϊκή εταιρεία. Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, η Ευρώπη είναι ο πρωταθλητής των νεοσύστατων επιχειρήσεων. Ωστόσο, ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής αγοράς παρεμποδίζει την αυτόβουλη ανάπτυξη νεοσύστατων και επεκτεινόμενων επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Ο κατακερματισμός της αγοράς συχνά αναστέλλει την ανάπτυξη της αγοράς.

3.6.

Η Επιτροπή ορθώς προβαίνει σε διάκριση μεταξύ δικαιολογημένου και αδικαιολόγητου γεωγραφικού αποκλεισμού. Ο δικαιολογημένος γεωγραφικός αποκλεισμός στο πλαίσιο του B2C εμπορίου συμβαίνει πρωτίστως ως αποτέλεσμα του κατακερματισμού της ενωσιακής αγοράς και καταστάσεων που χαρακτηρίζονται από έλλειψη διαφάνειας.

3.7.

Πολύ χαρακτηριστική παρενέργεια της καταπολέμησης του γεωγραφικού αποκλεισμού είναι η ξεκάθαρη αποκάλυψη (νέων) αποτυχιών στην εσωτερική αγορά. Είναι απαραίτητο να αναλύσουμε, προσεκτικά και κατά περίπτωση, κατά πόσον συντρέχουν λόγοι περιορισμού της πρόσβασης σε μια ορισμένη υπηρεσία ή διαφορετικής μεταχείρισης από άποψη τιμολόγησης ή/και προϋποθέσεων λόγω ιθαγένειας ή τόπου διαμονής.

3.8.

Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να είχε παρουσιαστεί μια εικόνα του πιθανού γεωγραφικού αποκλεισμού και της εξέλιξης της αγοράς σε μια μεγάλη εγχώρια αγορά όπως οι ΗΠΑ, όσο δύσκολη και δαπανηρή και αν θα ήταν μια τέτοια ανάλυση. Θα παρείχε, θεωρητικά, ένα μοντέλο το οποίο θα μπορούσε να ακολουθήσει η Ευρώπη. Όπως και στην Ευρώπη, οι επιμέρους πολιτείες των ΗΠΑ μπορεί να διατηρούν επίσης ορισμένες νομικές εξουσίες που παρεμποδίζουν τις εθνικές δραστηριότητες, όμως είναι σίγουρα λιγότερο φιλόδοξες από ό,τι στην Ευρώπη. Η ελεύθερη επιχειρηματικότητα και η καταναλωτική ζήτηση τάσσονται πιθανώς υπερβολικά υπέρ του B2C ηλεκτρονικού εμπορίου, παρέχοντας γόνιμο έδαφος για ανταγωνισμό και για ταχέως αναπτυσσόμενες νεοσύστατες και επεκτεινόμενες επιχειρήσεις στην εγχώρια αγορά των ΗΠΑ.

3.9.

Μια τέτοια εικόνα μπορεί να συμβάλλει στην αξιολόγηση των πιθανών εξελίξεων στην Ευρώπη. Οι αναλύσεις της Επιτροπής, βάσει της διεξαγωγής ερευνών σε επιχειρήσεις, περιγράφουν τις τρέχουσες πρακτικές των αγορών που είναι κατά κανόνα εθνικές. Το παράδειγμα των ΗΠΑ καταδεικνύει το πραγματικό δυναμικό οικονομικής δραστηριότητας του μοντέλου B2C ηλεκτρονικού εμπορίου άπαξ και εξαλειφθούν όλοι οι μείζονες φραγμοί.

3.10.

Η προώθηση των διασυνοριακών πωλήσεων έχει ήδη συμπεριληφθεί στην ατζέντα της ΕΕ εδώ και λίγο καιρό. Μια σειρά οδηγιών —όπως η οδηγία του 2006 για τις υπηρεσίες και η οδηγία του 2011 για τα δικαιώματα των καταναλωτών— έχουν τεθεί σε εφαρμογή. Οι οδηγίες αυτές τονίζουν την προστασία των καταναλωτών, ενώ στόχος τους είναι να υποχρεώσουν τις εταιρείες να εξασφαλίζουν επαρκή διαφάνεια για τους καταναλωτές και να καταργήσουν τον αδικαιολόγητο γεωγραφικό αποκλεισμό.

3.11.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για την ανεπαρκή και λανθασμένη εφαρμογή, καθώς και για την αδύναμη επιβολή της υφιστάμενης νομοθεσίας της ΕΕ, που συχνά δημιουργεί μακροχρόνια εμπόδια.

3.12.

Μέχρι σήμερα, όμως, τα αποτελέσματα των νομικών διατάξεων για την ενθάρρυνση του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου παραμένουν περιορισμένα. Βάσει φιλόδοξων μελετών της αγοράς και δημοσκοπήσεων σε επιχειρήσεις και καταναλωτές, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στις περιπτώσεις όπου οι ψηφιακές αγορές έχουν καταστεί φυσιολογικές για τον καταναλωτή, οι διασυνοριακές ηλεκτρονικές αγορές εξακολουθούν να αποτελούν εξαίρεση. Μόνο οι μισές εταιρείες που προβαίνουν σε ηλεκτρονικές πωλήσεις δραστηριοποιούνται σε διασυνοριακό επίπεδο (5).

3.13.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι διασυνοριακοί περιορισμοί που συνδέονται με την ιθαγένεια ή τον τόπο διαμονής υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στην ενιαία αγορά και θα πρέπει, κατά συνέπεια, να καταπολεμηθούν. Βάσει εκτενών ερευνών, μπορούμε δικαίως να συμπεράνουμε ότι τόσο οι καταναλωτές όσο και ο επιχειρηματικός τομέας υποστηρίζουν πολύ το άνοιγμα της ευρωπαϊκής αγοράς στο B2C ηλεκτρονικό εμπόριο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει την ίδια άποψη (6).

4.   Τρέχουσα κατάσταση

4.1.

Προκειμένου να βελτιωθούν οι διασυνοριακές αγοραπωλησίες, η Επιτροπή έχει συντάξει μια δέσμη μέτρων σε διάφορους τομείς, όπως την εγγραφή στο μητρώο ΦΠΑ και τους κανόνες περί ΦΠΑ για το ηλεκτρονικό εμπόριο, την παράδοση δεμάτων, τη μεταρρύθμιση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, μια μεταρρύθμιση του κανονισμού περί προστασίας των καταναλωτών. Είναι επίσης σημαντικό οι κάθετες συμφωνίες μεταξύ προμηθευτών και διανομέων και τα μονομερή μέτρα από μεμονωμένες επιχειρήσεις να συνάδουν απόλυτα με την πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ.

4.2.

Η πρόταση κανονισμού σχετικά με τον γεωγραφικό αποκλεισμό αποτελεί μέρος αυτής της γενικής δέσμης. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πολλοί σημαντικοί τομείς δεν καλύπτονται από τον κανονισμό, παραδείγματος χάρη οι ασθενείς/ο κλάδος υγείας, οι σιδηροδρομικές επιβατικές μεταφορές, οι (λιανικές) χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η ηλεκτρονική μουσική, οι οπτικοακουστικές υπηρεσίες και ορισμένες μορφές τυχερών παιχνιδιών. Το σκεπτικό είναι ότι οι τομείς αυτοί απαιτούν ειδικές τομεακές διατάξεις που, σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, θα πρέπει να θεσπιστούν σύντομα προκειμένου να καλύψουν τα κενά της νομοθεσίας σχετικά με την ΨΕΑ.

4.3.

Το ίδιο ισχύει και για το εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Μολονότι τα ζητήματα δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ορθώς εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης, αν και υπάρχει σίγουρα συσχέτιση, η ΕΟΚΕ καλεί επιτακτικά την Επιτροπή να λάβει κατάλληλα μέτρα για την καταπολέμηση του κατακερματισμού στον τομέα αυτό, για την άμβλυνση της απογοήτευσης των καταναλωτών και για την παροχή βοήθειας με στόχο τη δημιουργία μιας γνήσιας ψηφιακής ενιαίας αγοράς.

4.4.

Η σύνοψη της δημόσιας διαβούλευσης του 2015 για τον γεωγραφικό αποκλεισμό καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τόσο οι καταναλωτές όσο και οι επιχειρήσεις είναι γενικά δυσαρεστημένοι με τον τρέχοντα κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς. Φαίνεται ότι οι εταιρείες και οι επιχειρηματικές ενώσεις, παρ’ όλα αυτά, αποδέχονται την τρέχουσα κατάσταση, αποδίδοντάς τη στα διαφορετικά νομικά συστήματα που υπάρχουν στα διάφορα κράτη μέλη (7).

4.5.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σημαντικό για τις ΜΜΕ το γεγονός ότι η πρόταση δεν δημιουργεί υποχρέωση παράδοσης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Εντούτοις, οι ΜΜΕ θα επωφεληθούν σίγουρα από τις ευκαιρίες (8) που τους προσφέρονται πωλώντας προϊόντα και υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ευρώπη, ιδίως στις παραμεθόριες περιοχές, απολαμβάνοντας, ως τελικοί χρήστες, τα ίδια δικαιώματα με τους καταναλωτές, πράγμα χρήσιμο κατά την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών από άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η επιτυχής εφαρμογή του κανονισμού σχετικά με τις υπηρεσίες παράδοσης δεμάτων είναι απαραίτητη για τη στήριξη και τόνωση του διασυνοριακού εμπορίου.

4.6.

Οι αποκλίσεις μεταξύ των νομικών συστημάτων εξηγούν τη διάκριση μεταξύ δικαιολογημένου και αδικαιολόγητου γεωγραφικού αποκλεισμού. Εκτός από την κατηγορία εταιρειών που απλώς αποφασίζουν να μην επεκταθούν διεθνώς, οι επιφυλάξεις των επιχειρήσεων σχετικά με την κατάργηση του γεωγραφικού αποκλεισμού πρέπει να αποδοθούν σε μεγάλο βαθμό στην υφιστάμενη αβεβαιότητα σχετικά με τις διαφορετικές πρακτικές που εφαρμόζονται στην Ευρώπη και παρεμποδίζουν τις διεθνείς συναλλαγές.

4.7.

Οι καταναλωτές έχουν πολλά παράπονα σχετικά με τις διασυνοριακές συναλλαγές, παρότι τα διαθέσιμα δείγματα είναι σχετικά περιορισμένου μεγέθους και θα ήταν σκόπιμη περαιτέρω αξιολόγηση. Τα παράπονα καλύπτουν ευρύ φάσμα ζητημάτων, όπως την έλλειψη πληροφόρησης, τους περιορισμούς στην παράδοση ή την άρνηση παράδοσης, την αδυναμία παροχής αιτιολόγησης ή διευκρινίσεων σε περίπτωση άρνησης παροχής υπηρεσιών ή αγαθών, την ανακατεύθυνση, τις διαφορές στις τιμές, τη μη αποδοχή ορισμένων πιστωτικών καρτών, τη διαφοροποίηση βάσει της τιμολόγησης και των διευθύνσεων παράδοσης και των γλωσσών. Ορισμένα από αυτά απορρέουν από τις διαφορές μεταξύ των νομικών συστημάτων. Άλλα, ωστόσο, που προκύπτουν από συμβατικές διατάξεις ή εναρμονισμένες πρακτικές, και οδηγούν σε αρκετά διαδεδομένο κάθετο κατακερματισμό της αγοράς, δηλαδή βάσει προσωπικών χαρακτηριστικών, θα πρέπει να απαγορευθούν (9). Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και των επιχειρήσεων στην ψηφιακή αγορά είναι ουσιώδους σημασίας για την τόνωση του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου προς όφελος των καταναλωτών, των εταιρειών και των πολιτών.

4.8.

Εκτός από τη διαφορετική μεταχείριση όσον αφορά τις τιμές, τις προϋποθέσεις ή άλλες πτυχές για υπηρεσίες που παρέχονται ταυτόχρονα και στην ίδια τοποθεσία (π.χ. μέσω του εντοπισμού των διευθύνσεων ΙΡ ή της κατάρτισης προφίλ), θα πρέπει να απαγορεύεται και ο αδικαιολόγητος γεωγραφικός αποκλεισμός. Δεν δικαιολογείται η συστηματική διαφορετική μεταχείριση όσον αφορά υπηρεσίες όπως η ενοικίαση αυτοκινήτου, τα πάρκα ψυχαγωγίας ή τα ξενοδοχεία. Οι εποχιακές προσφορές ή οι διαφορές στις τιμές, ωστόσο, π.χ. κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών —και άρα σε προσωρινή και οριζόντια βάση— θα πρέπει να επιτρέπονται.

4.9.

Οι συμβατικοί περιορισμοί στις διασυνοριακές πωλήσεις εμφανίζονται με διάφορες μορφές και οι συμβατικοί εδαφικοί περιορισμοί συναντώνται σε όλες τις κατηγορίες προϊόντων (10). Ορισμένοι εμφανώς αδικαιολόγητοι περιορισμοί, ωστόσο, είναι πράγματι απαράδεκτοι, όπως το σύνηθες παράδειγμα των διαφορετικών τιμών. Η Επιτροπή έχει δίκιο να μιλάει για γκρίζα ζώνη (11) στο πλαίσιο αυτό. Οι διαφορές στις τιμές, π.χ., μπορούν να εξηγηθούν (τουλάχιστον εν μέρει) από τις διαφορετικές αγορές, τις διαφορετικές στοχευόμενες κατηγορίες καταναλωτών και το υψηλότερο κόστος που προκύπτει λόγω των διαφορετικών ή επιπλέον εθνικών κανονισμών και νομικών συμβουλών, υπηρεσιών πληρωμών, παράδοσης και χειρισμού επιστροφών (12).

4.10.

Αρνητικές αντιλήψεις και αντίστοιχα παράπονα σχετικά με τις ψευδείς υποσχέσεις της ενιαίας αγοράς είναι ευρέως διαδεδομένα τόσο στους καταναλωτές όσο και στις επιχειρήσεις. Τα παράπονα αυτά προκύπτουν βασικά από δύο φαινόμενα αλληλεπικάλυψης: τις εθνικές βιομηχανικές πολιτικές και την αποκλίνουσα νομοθεσία.

4.11.

Η ΕΟΚΕ έχει επικρίνει επανειλημμένως την ύπαρξη 28 βιομηχανικών πολιτικών, καθώς η εθνική εστίαση σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική παρεμποδίζει ενωσιακές επιχειρηματικές δραστηριότητες και, ειδικότερα, υπονομεύει τις δυνατότητες διασυνοριακής δραστηριοποίησης των ΜΜΕ. Οι μη συντονισμένες εθνικές πολιτικές με εμφανή έλλειψη ομοιομορφίας, κατά περίπτωση, παρεμποδίζουν τον διασυνοριακό σχεδιασμό. Τα απρόβλεπτα ή αυθαίρετα κρατικά μέτρα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την αβεβαιότητα.

4.12.

Το υφιστάμενο τοπίο είναι σίγουρα ενδιαφέρον: υπάρχουν διαφορετικά εθνικά πρότυπα και διαφορετικά συστήματα πιστοποίησης· ορισμένοι ιστότοποι μπλοκάρονται προκειμένου να μην πραγματοποιούν πωλήσεις από άλλη χώρα· τα καθεστώτα πληρωμών συνήθως διαφέρουν· οι γλωσσικές απαιτήσεις μπορεί να είναι απαγορευτικές· οι αρχές εποπτείας της αγοράς επιβάλλουν μερικές φορές επιπλέον απαιτήσεις (13) και οι υφιστάμενες οδηγίες της ΕΕ δεν εφαρμόζονται σωστά ή δεν εφαρμόζονται καθόλου. Ένα γνωστό παράδειγμα είναι το άρθρο 20 της οδηγίας για τις υπηρεσίες, το οποίο αγνοούν συστηματικά τα κράτη μέλη, παρότι στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει έλλειψη σαφήνειας σχετικά με τον σωστό τρόπο επιβολής του άρθρου. Όλοι αυτοί οι παράγοντες υπονομεύουν τόσο τη διαφάνεια της αγοράς όσο και το επιθυμητό επίπεδο ίσων όρων ανταγωνισμού.

4.13.

Η εσωτερική αγορά είναι καίριο ζήτημα. Η ηλεκτρονική κοινωνία φέρνει την ενιαία αγορά στο επίκεντρο. Εταιρείες και καταναλωτές σε ολόκληρη την Ευρώπη έρχονται πιο κοντά. Ένα κλικ του ποντικιού ανοίγει αμέσως ένα ευρύτατο φάσμα δυνατοτήτων και επιλογών. Οι ευκαιρίες για εξειδικευμένα προϊόντα και προσαρμοσμένες λύσεις μπορούν να αυξηθούν εκθετικά. Θα πρέπει, ωστόσο, να έχουμε υπόψη ότι, ακόμη και αν η ενιαία αγορά λειτουργούσε άψογα, θα εξακολουθούσαν να υπάρχουν διαφορές μεταξύ των περιφερειών.

4.14.

Τεχνητοί φραγμοί παρεμποδίζουν τις εταιρείες, και δη τις ΜΜΕ, να αναπτυχθούν αυτοβούλως. Οι εταιρείες αναζητούν εναρμονισμένες ενέργειες για να παρακάμψουν τα προβλήματα ή να ξεπεράσουν τα εμπόδια προκειμένου να εξασφαλίσουν μια θέση στην αγορά. Οι κάθετες και οι οριζόντιες συμφωνίες μεταξύ εμπόρων και διανομέων, καθώς και οι διάφορες μορφές κατακερματισμού της αγοράς που γενικά πιστεύεται ότι αποτελούν αδικαιολόγητο γεωγραφικό αποκλεισμό, συχνά πρέπει επίσης να θεωρούνται αμυντικά μέτρα κατά των αυθαίρετων εθνικών φραγμών, όπως τους αποκαλούν οι εταιρείες. Για παράδειγμα, τα έξοδα μεταφοράς και το κόστος των υπηρεσιών μετά την πώληση λόγω των εθνικών πολιτικών ενδέχεται να αποδειχθούν αναπάντεχα υψηλότερα. Μια εταιρεία που είναι υποχρεωμένη να πραγματοποιεί παράδοση σε κάθε περίπτωση μπορεί να δυσκολευτεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της υπό το πρίσμα άγνωστων συνθηκών.

4.15.

Ενίοτε, χρησιμοποιούνται διασυνοριακοί διαμεσολαβητές για να εξομαλύνουν τις εθνικές επιπλοκές μεταξύ της εταιρείας στη χώρα καταγωγής και των πελατών σε άλλη χώρα. Όσο χρήσιμο και αν είναι αυτό, δεν διευκολύνει γενικά τις άμεσες σχέσεις μεταξύ των προμηθευτριών επιχειρήσεων και των πελατών.

4.16.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο αδικαιολόγητος γεωγραφικός αποκλεισμός πρέπει να χαρτογραφηθεί και να καταπολεμηθεί, αλλά η ΕΟΚΕ επιμένει ότι, κατά την εφαρμογή των σωστών προϋποθέσεων, πρέπει να εξάγονται και τα σωστά συμπεράσματα από τον συνεχιζόμενο κατακερματισμό της εσωτερικής αγοράς λόγω των διαφορετικών εθνικών προσεγγίσεων.

Βρυξέλλες, 19 Οκτωβρίου 2016.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Γιώργος ΝΤΑΣΗΣ


(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την πρόταση κανονισμού για τις υπηρεσίες διασυνοριακής παράδοσης δεμάτων που θα συμπληρώσει τις προτάσεις που υποβάλλονται στην παρούσα γνωμοδότηση (βλέπε σελίδα 106 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

(2)  Η έρευνα δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2015 και τα αρχικά πορίσματα δημοσιοποιήθηκαν στις 15 Σεπτεμβρίου 2016.

(3)  Δεδομένων των διαφορετικών προσεγγίσεων μεταξύ των χωρών, κάθε άλλο παρά εύκολο είναι να επιτευχθεί αυτό. Το ζήτημα βρίσκεται υπό συζήτηση μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου.

(4)  ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 86·

ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 57·

ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 51·

ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 65.

(5)  Βλέπε την εκτίμηση των επιπτώσεων σχετικά με τον γεωγραφικό αποκλεισμό και άλλες μορφές διακριτικής μεταχείρισης με βάση την ιθαγένεια, τον τόπο διαμονής ή τον τόπο εγκατάστασης στην Ευρώπη [COM(2016) 289 final, σ. 2]. Εντούτοις, η Επιτροπή ορθώς δήλωσε στην ανακοίνωση του 2012 σχετικά με τις υπηρεσίες ότι οι επιχειρήσεις είναι ελεύθερες να καθορίσουν το γεωγραφικό πεδίο στο οποίο εκτείνουν τις δραστηριότητές τους στην ΕΕ, ακόμη και όταν προβαίνουν σε ηλεκτρονικές πωλήσεις.

(6)  Βλέπε ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 19ης Ιανουαρίου 2016 σχετικά με την πορεία προς μια νομοθετική πράξη για την ψηφιακή ενιαία αγορά [2015/2147(INI)], κεφάλαιο 2.

(7)  Περίληψη των απαντήσεων στη δημόσια διαβούλευση του 2015 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τον γεωγραφικό αποκλεισμό, σ. 15.

(8)  Βλέπε Ευρωπαϊκή Συμμαχία Μικρών Επιχειρήσεων (European Small Business Alliance — ESBA).

(9)  Βλέπε επίσης Έγγραφο ζητημάτων σχετικά με τα αρχικά πορίσματα της έρευνας στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου που πραγματοποιήθηκε από τη ΓΔ Ανταγωνισμού SWD(2016) 70 final, σημείο (7).

(10)  Στο ίδιο, σημεία 98 και 99.

(11)  Στο ίδιο, σημείο 102. Αυτή η γκρίζα ζώνη θα πρέπει να προσδιοριστεί σαφέστερα.

(12)  Στο ίδιο, σημείο 114.

(13)  Βλέπε, για παράδειγμα, τη Γερμανία.


Top