19.8.2008   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/1

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής μόνο στον βαθμό κατά τον οποίο αυτή λαμβάνει υπόψη, όχι μόνο τα προβλήματα της ζήτησης, αλλά και ιδίως τη βελτιστοποίηση της προσφοράς, μεριμνώντας ώστε να αποφεύγονται τυχόν προβλήματα και υπερβολές γραφειοκρατικού χαρακτήρα (failures and red tape).

1.2

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η προώθηση δράσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και η ικανότητα δικτύωσης των δράσεων αυτών με σκοπό την υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας είναι καθοριστικής σημασίας για να μπορέσουν να συσταθούν και να αναπτυχθούν καινοτόμες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την έκταση της Ένωσης, αλλά και κυρίως για να διασφαλιστεί η συμμετοχή των τοπικών οικονομικών και κοινωνικών δυνάμεων στις προσπάθειες επίτευξης κοινών στόχων για περισσότερη και ποιοτικότερη απασχόληση σε ένα πλαίσιο αειφόρου παγκόσμιας ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.

1.3

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία του «τριγώνου της γνώσης» —εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία— που διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης και θεωρεί πρωταρχικής σημασίας να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις, να προωθηθεί η αριστεία στην ανώτερη εκπαίδευση και στις εταιρικές σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων και να διασφαλιστεί ότι όλοι οι τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα συμβάλλουν πλήρως στην προώθηση της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, ιδιαίτερα στο τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Τούτο ισχύει ειδικότερα στην περίπτωση των λεγόμενων «ευρωπεριφερειών», όπου η διασύνδεση σε δίκτυο και η ανάπτυξη δεσμών συνεργασίας μεταξύ γειτόνων και εταίρων πραγματοποιείται σε ένα πλαίσιο που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα.

1.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανταγωνιστικότητα και η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, καθώς και η ανάπτυξη της απασχόλησης των ευρωπαϊκών περιφερειών, πρέπει να αντιμετωπίζονται από όλους κατά τρόπο πιο προορατικό και συντονισμένο, σε σχέση με σήμερα, ώστε να διευκολυνθεί η βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν κατά τις προσπάθειες επίτευξης των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

1.5

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη διαπίστωση της Επιτροπής όσον αφορά την έλλειψη από κοινού και συντονισμένης χρήσης των κοινοτικών μέσων, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ύστερα από δέκα και πλέον χρόνια αυτό το σημαντικό θέμα αντιμετωπίζεται ακόμη με όρους ανάλυσης, χωρίς να θίγεται ο πυρήνας του προβλήματος που είναι η ανάγκη ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων «ταυτόχρονου σχεδιασμού» («simultaneous engineering» (1)) μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης, κοινοτικής και ευρωπαϊκής.

1.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη, αλλά όχι επαρκή, την λήψη μέτρων αποκλειστικά στο επίπεδο της ζήτησης. Κρίνει ότι η στάση της «καταγγελίας», ότι δηλ. οι περιφέρειες δεν δίδουν την δέουσα προσοχή, πρέπει να εγκαταλειφθεί, ώστε να μπορέσουν να επιτευχθούν τα εξής:

1.7

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, πρέπει να ληφθούν ριζικά μέτρα στο επίπεδο της προσφοράς προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα συνεκτικό πλαίσιο το οποίο να διασφαλίζει την εύκολη πρόσβαση στο σύνολο των υφιστάμενων μέσων, ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, με την άρση των εμποδίων νομικής φύσεως και την επίλυση των προβλημάτων συγχρονισμού που προκύπτουν, από χρονική άποψη, μεταξύ της έγκρισης της χρηματοδότησης και της χορήγησής της.

1.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ανάπτυξη ενός πρακτικού ευρωπαϊκού οδηγού που να περιλαμβάνει συνοπτικό πίνακα με:

1.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι δεν είναι πλέον δυνατό να συνεχίσει να αναβάλλεται η ανάληψη μιας σαφούς και ειδικής, για την συγκεκριμένη περίπτωση, δράσης προκειμένου να εξασφαλιστούν νέες δεξιότητες «ταυτόχρονου σχεδιασμού», μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης, και να βελτιστοποιηθεί η χρήση και η συγκέντρωση των πόρων στις επιμέρους περιφέρειες.

1.10

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, ότι έχει πρωταρχική σημασία να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που συνδέονται με την πληθώρα των επιπέδων διακυβέρνησης και τον κατακερματισμό των παρεμβάσεων που απαιτούνται για την ανάκαμψη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, σύμφωνα με τα όσα η ΕΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει σχετικά (2), και προτείνει την προώθηση μιας νέας πρωτοβουλίας με την ονομασία Jasmine (Κοινή βοήθεια υπέρ της υποστήριξης πολυσχεδίων για τη δικτύωση της καινοτομίας στην Ευρώπη) ώστε να αντιμετωπιστούν τα υφιστάμενα θεσμικά κενά, είτε από την πλευρά της ζήτησης είτε από την πλευρά της προσφοράς, και να επιδιωχθεί σημαντική μείωση του γραφειοκρατικού φόρου.

1.11

Η πρωτοβουλία Jasmine θα πρέπει να αποσκοπεί στην βελτίωση της κατανόησης και της συνοχής των συμπεριφορών των διαφόρων φορέων που καλούνται να συμμετάσχουν σε μια διαρθρωμένη σε δίκτυο διαδικασία λήψεως αποφάσεων, εντός ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου τοπικών σχεδίων.

2.1

Οι ευρωπαϊκές περιφέρειες της γνώσης βρίσκονται αντιμέτωπες με πολλούς παράγοντες αλλαγής που αποτελούν μεν προκλήσεις, αλλά και ευκαιρίες, και επηρεάζουν την ικανότητά τους να επιτύχουν τους στόχους της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισσαβώνας.

2.2

Μεταξύ αυτών των παραγόντων αλλαγής αναφέρονται:

—   εξωγενείς παράγοντες: η εντατική διαδικασία παγκοσμιοποίησης· η εμφάνιση ηπειρωτικών περιοχών με έντονο δυναμισμό ανάπτυξης, υψηλές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας και πρώτων υλών, απρόβλεπτες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις· η διεθνοποίηση της καινοτομίας· η αλλαγή του κλίματος· οι μεταναστευτικές πιέσεις, η διαχείριση των οποίων είναι συχνά αδύνατη·

—   ενδογενείς παράγοντες: η γήρανση του πληθυσμού· η απαίτηση της προστασίας του περιβάλλοντος και η διαφύλαξη της ποιότητας ζωής· η απαρχαίωση του παραγωγικού μηχανισμού και των υπηρεσιών· ο εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα· η αυξανόμενη αλληλεπίδραση μεταξύ νέων γνώσεων και διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού· οι περιορισμένες δυνατότητες πολιτιστικής ανάπτυξης και καλλιέργειας της δημιουργικότητας· η ανάγκη ανάπτυξης των κοινών περιφερειακών υποδομών, τόσο των υλικών, όσο και των άυλων.

2.3

Για τα θέματα αυτά η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει τις απόψεις της, είτε γενικά, στο πλαίσιο των εξελίξεων της στρατηγικής της Λισσαβώνας και των κοινοτικών πολιτικών έρευνας και καινοτομίας, περιβάλλοντος και εκπαίδευσης και κατάρτισης, είτε πιο ειδικά.

2.4

Η ΕΟΚΕ είχε επισημάνει κυρίως ότι πρέπει «ολόκληρη η ευρωπαϊκή επικράτεια να προσαρμοσθεί στις προκλήσεις που συνεπάγεται η οικονομία της γνώσης, κατά τρόπο ώστε να μπορέσουν όλες οι περιφέρειες να συνεκτιμήσουν τους στόχους της Λισσαβώνας» (3).

2.5

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ είχε επισημάνει ότι «τα νέα ανταγωνιστικά μοντέλα της παγκόσμιας αγοράς επιβάλλουν μεγάλες αλλαγές. Οι νέες ολοκληρωμένες πλατφόρμες και η δικτυακή οργάνωση καλούνται να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της έρευνας και της καινοτομίας, της διαχείρισης του νέου ανθρώπινου δυναμικού, της προώθησης και της εμπορίας, της χρηματοδότησης και της επιχειρηματικής πίστης, της διοικητικής μέριμνας, της μελέτης της αγοράς και της παροχής υπηρεσιών στους πελάτες» (4).

2.6

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της ότι η προώθηση δράσεων σε τοπικό επίπεδο και η ικανότητα δικτύωσης των δράσεων αυτών για να υλοποιηθεί η στρατηγική της Λισσαβώνας είναι καίριας σημασίας για να μπορέσει να ενθαρρυνθεί η σύσταση καινοτόμων επιχειρήσεων σε ένα πλαίσιο βιώσιμης ανάπτυξης και ανταγωνισμού. Αυτό θα πρέπει κυρίως να ισχύει στην περίπτωση των λεγόμενων «ευρωπεριφερειών», στις οποίες η διασύνδεση σε δίκτυο και η ανάπτυξη συνεργασίας μεταξύ γειτόνων και εταίρων πραγματοποιούνται σε ένα πλαίσιο που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα.

2.7

Στη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο σχετικά με τις προοπτικές του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, η ΕΟΚΕ είχε προτείνει «να συμπληρωθεί ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας από έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Γνώσης με στόχο τη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας της γνώσης» και τόνιζε ότι «απαραίτητος είναι ο συντονισμός εκ μέρους της Επιτροπής, προκειμένου να δημιουργηθούν αποτελεσματικές διοικητικές και συμβουλευτικές δομές, καθώς επίσης εύρυθμη οργάνωση της εργασίας» (5).

2.8

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία του «τριγώνου της γνώσης» —εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία— που διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης και θεωρεί πρωταρχικής σημασίας να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις, να προωθηθεί η αριστεία στην ανώτερη εκπαίδευση και στις εταιρικές σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων και να διασφαλιστεί ότι όλοι οι τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα συμβάλλουν πλήρως στην προώθηση της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

2.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανταγωνιστικότητα και η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, καθώς και η ανάπτυξη της απασχόλησης των ευρωπαϊκών περιφερειών, πρέπει να αντιμετωπίζονται από όλους κατά τρόπο πιο προορατικό και συντονισμένο. Η Επιτροπή πρέπει, συνεπώς, να επιδιώξει την υπέρβαση των εμποδίων που θέτουν οι διάφορες νομικές βάσεις και τα διαφορετικά κριτήρια που ισχύουν για τις επιμέρους διαδικασίες, ώστε να καταστεί δυνατή η βελτιστοποίηση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων στο πλαίσιο των προσπαθειών επίτευξης των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας, με τη βοήθεια των διαφόρων μέσων του κοινοτικού προϋπολογισμού: δίνοντας απαντήσεις στον φορολογούμενο ακόμη και όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της κοινής πρόσβασης, του συντονισμού, των συνεργειών και του συγχρονισμού των παρεμβάσεων που εκτελούνται σε κοινοτικό ή πανευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί η κρίσιμη μάζα που απαιτείται για να υπάρξουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα.

2.10

Σύμφωνα με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση της αναθεωρημένης ατζέντας της Λισσαβώνας, η πολιτική συνοχής ορίζει τρεις στρατηγικές προτεραιότητες (6):

2.11

Όσον αφορά την προσφορά, οι δυσκολίες επίτευξης πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων και διασφάλισης της χρήσης των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων κατά τρόπο συντονισμένο για την επίτευξη των στόχων αυτών, οφείλονται στα εγγενή χαρακτηριστικά των ίδιων των μέσων, δηλαδή:

2.12

Όσον αφορά τη ζήτηση, στις περιφέρειες διαπιστώνονται συχνά:

2.13

Οι ελλείψεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με την εξασφάλιση τεχνικής βοήθειας και συντονισμού για όλα τα κοινοτικά προγράμματα, ήδη από την έναρξη ισχύος τους.

2.14

Οι αξιέπαινες πρωτοβουλίες συνέργειας που προβλέπεται να αναπτυχθούν στο πλαίσιο των διαφόρων προγραμμάτων και διαρθρωτικών παρεμβάσεων κατά την ίδια περίοδο, 2007-2013, φαίνεται να αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά όχι επαρκή, για την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων.

2.15

Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να επικροτήσει διάφορες πρωτοβουλίες της Επιτροπής, όπως η πρωτοβουλία Jeremie, και πρότεινε τη δημιουργία ενός «σημείου επαφής JEREMIE» νοούμενου ως μονάδας συντονισμού των διαφόρων δράσεων της πρωτοβουλίας και ενημέρωσης ως προς αυτήν, επισημαίνοντας ότι «λείπει ένα σχέδιο ικανό να συντονίζει και να ολοκληρώνει τα πολυάριθμα μέσα που υπάρχουν σήμερα και αφορούν την πίστωση» (8).

2.16

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει και συμφωνεί πλήρως με τις δηλώσεις της επιτρόπου Danuta Hübner για τις πρωτοβουλίες Jasper, Jeremie και Jessica (9)«που δημιούργησαν νέες δυναμικές και προοπτικές επενδύσεων, ανάπτυξης και απασχόλησης σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο ακόμη και μεταξύ των κοινωνικών εταίρων όλων των περιφερειών της ΕΕ».

2.17

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που υιοθέτησε η Επιτροπή Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας της ΕΕ (CREST) (10), και οι οποίες δημοσιεύτηκαν τον Σεπτέμβριο του 2007, αποτελούν ένα σημαντικό μέσο προσανατολισμού, αν και περιορισμένο στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ του κοινοτικού προγράμματος πλαισίου ΕΤΑ και των νέων διαρθρωτικών ταμείων.

3.1

Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στο να αναδείξει τις συνέργειες που ενδεχομένως θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στο πλαίσιο του σχεδιασμού των χρηματοδοτικών μηχανισμών των ευρωπαϊκών πολιτικών έρευνας, καινοτομίας και συνοχής, οι οποίοι βρίσκονται στη διάθεση των ενδιαφερόμενων φορέων, ώστε να καταστούν ανταγωνιστικότερες οι ευρωπαϊκές περιφέρειες ανάλογα με την ικανότητα απορρόφησης που έχουν.

3.2

Αναφέρονται ως βασικά μέσα δράσης το 7o πρόγραμμα-πλαίσιο (7ΠΠ) ΕΤΑ και το νέο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (ΠΑΚ), μαζί με τους νέους προσανατολισμούς των διαρθρωτικών ταμείων και του ταμείου συνοχής.

3.3

Η Επιτροπή αναφέρει ότι ενήργησε με τη βοήθεια μιας σειράς συμβουλευτικών ομάδων συντονισμού, οι οποίες πρότειναν:

3.4

Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τους όρους συντονισμού για την ανάπτυξη και τη χρήση των κοινοτικών μέσων, με την θέσπιση συστημάτων ενημέρωσης των ενδιαφερόμενων φορέων σχετικά με τις ευκαιρίες που τους παρέχονται, και δεσμεύεται να δημοσιεύσει, έως τα τέλη του 2007, έναν πρακτικό οδηγό ευκαιριών χρηματοδότησης για τα ερευνητικά ιδρύματα, με τους όρους που προβλέπονται από τους επιμέρους εθνικούς και περιφερειακούς μηχανισμούς για τη συντονισμένη πρόσβαση στους διαφόρους κοινοτικούς μηχανισμούς.

4.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη «διάγνωση» της Επιτροπής όσον αφορά την έλλειψη συντονισμένης και από κοινού χρήσης των κοινοτικών μέσων στα οποία αναφέρεται, αλλά δεν συμφωνεί με την «θεραπεία» επειδή την θεωρεί ανεπαρκή για την επίτευξη των στόχων των κοινοτικών πολιτικών, ιδίως στον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας και της κατάρτισης.

4.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή (11) ότι «για την υλοποίηση της ανανεωμένης σύμπραξης για τη μεγέθυνση και την απασχόληση είναι απαραίτητη η προσπάθεια προώθησης της οικονομίας της γνώσης, μέσω κυρίως της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας», θεωρεί όμως ότι η σύμπραξη αυτή πρέπει να αποτελεί κοινή ευθύνη όλων των ενδιαφερόμενων μερών, αρχικά σε κοινοτικό επίπεδο και, στη συνέχεια, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

4.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, πέραν της ανάπτυξης μιας περιφερειακής στρατηγικής έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας, θα πρέπει να αξιοποιούνται περισσότερο:

4.4

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ πρέπει να αναληφθεί ουσιαστική δράση στο επίπεδο της προσφοράς, ώστε να εξασφαλιστεί ένα πλαίσιο εύκολης πρόσβασης στο σύνολο των μέσων που παρέχονται για την ανταγωνιστική ανάπτυξη των ευρωπαϊκών περιφερειών, σύμφωνα με τους στόχους της «κοινωνικά υπεύθυνης περιφέρειας», με τη διασφάλιση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων, των εμπορικών επιμελητηρίων, των ακαδημαϊκών κύκλων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, με βάση στρατηγικές αειφορίας της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής (13), τόσο από πλευράς παραγωγής όσο και από πλευράς βιώσιμης κατανάλωσης.

4.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι η υπόδειξη των μέσων που συμβάλλουν στην οικονομική μεγέθυνση και στην ποιοτική και ποσοτική βελτίωση της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, μέσω της έρευνας και της καινοτομίας, είναι μονομερής από την πλευρά των κοινοτικών μέσων παρέμβασης και ελλιπής από την πλευρά των ευκαιριών που διαθέτουν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες και του συντονισμού των πανευρωπαϊκών και διεθνών μέσων που μπορούν να αξιοποιηθούν.

4.6

Στην ανακοίνωση δεν γίνεται αναφορά, παρά μόνο στο περιθώριο (14), στις δυνατότητες παρέμβασης που μπορούν να εξασφαλίσουν:

4.7

Επίσης, δεν αναφέρονται τα πανευρωπαϊκά προγράμματα και πρωτοβουλίες μη κοινοτικής προέλευσης που αποσκοπούν, ωστόσο, στην ανάπτυξη της καινοτομίας στην επικράτεια της ΕΕ όπως:

4.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι οι δυσκολίες και τα εμπόδια που συνδέονται με την κοινή και συντονισμένη χρήση των μέσων που μπορούν να εφαρμοστούν στα διάφορα επίπεδα (19) —πάντα με βάση τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, άρθρο 54, παράγραφος 5— και για τα οποία γίνεται λόγος στην ανακοίνωση της Επιτροπής, πρέπει να προσδιοριστούν καλύτερα, όχι μόνο όσον αφορά τις διαφορετικές νομικές βάσεις, το εξειδικευμένο θεματικό περιεχόμενο, τις γεωγραφικές περιοχές και τους όρους εφαρμογής, αλλά και όσον αφορά ουσιαστικές διαφορές, που ενίοτε καταλήγουν να θέτουν εμπόδια, όπως:

4.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ανάπτυξη ενός πρακτικού ευρωπαϊκού οδηγού που να συνοψίζει τις κοινοτικές και πανευρωπαϊκές τυπολογίες εκπόνησης σχεδίων, τα διάφορα κριτήρια αξιολόγησης, τη συμβατότητα και τη συμπληρωματικότητα των πιθανών παρεμβάσεων.

4.10

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη ανάληψης μιας κοινής και συντονισμένης δράσης για «τη σχέση κοινοτικών διαρθρωτικών πολιτικών και πολιτικών έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ, όπως επανειλημμένα είχε ζητήσει η ΕΟΚΕ», υπογραμμίζοντας ότι «ο στενός συντονισμός των πολιτικών αυτών είναι απαραίτητος για την επίτευξη της βέλτιστης συνεργασίας προκειμένου να υπάρξει πλήρης ανταπόκριση στις ανάγκες του πολίτη, της επιχείρησης και της κοινωνίας, με απώτερο στόχο τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη αειφόρο και αρμονική ανάπτυξη, σύμφωνα με την ολοκληρωμένη προσέγγιση “επίλυσης προβλημάτων” της ΕΤΑ και δεδομένου του γεγονότος ότι οι άυλες επενδύσεις αποτελούν καθοριστικής σημασίας παράγοντα για την ανάπτυξη» (20).

4.11

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την πληθώρα των κοινοτικών πολιτικών που συμβάλλουν, μαζί με την πολιτική συνοχής και την πολιτική έρευνας, στην επίτευξη του στόχου της ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, επαναλαμβάνει δε την ανάγκη υιοθέτησης μιας ολοκληρωμένης και συντονισμένης προσέγγισης, δηλαδή την ανάγκη:

4.12

Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τα όσα έχει ήδη εκφράσει σε προηγούμενη γνωμοδότησή της (23):

4.12.1

Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης την ολοκλήρωση των κοινοτικών προγραμμάτων κατάρτισης.

4.13

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που ύστερα από δέκα και πλέον χρόνια αυτό το σημαντικό θέμα αντιμετωπίζεται ακόμη με όρους ανάλυσης, χωρίς να θίγεται ο πυρήνας του προβλήματος που είναι η ανάγκη ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων «ταυτόχρονου σχεδιασμού» μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης: τεχνολογικής, επίδειξης, καινοτομίας, διάδοσης, κατάρτισης, χρηματοδοτικής, κλπ, που αποσκοπούν σε ένα θετικό αποτέλεσμα στον παραγωγικό και οικονομικό ιστό των διαφόρων περιφερειών (24).

4.14

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν είναι πλέον δυνατό να συνεχίσει να αναβάλλεται η ανάληψη μιας σαφούς και ειδικής, για την συγκεκριμένη περίπτωση, δράσης, διότι διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να μειωθούν η ανταγωνιστικότητα και οι θέσεις απασχόλησης στις ευρωπαϊκές περιφέρειες.

5.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την ανάγκη η πρωτοβουλία JASMINE να αποτελέσει ένα εθελοντικό μέσο απλοποίησης και εξάλειψης των γραφειοκρατικών, διαδικαστικών και σχεδιαστικών εμποδίων που τίθενται στην από κοινού χρήση πανευρωπαϊκών, κοινοτικών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων, πράγμα που είναι σύμφωνο με την απαίτηση της ταχείας ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ).

5.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, σήμερα, έχει πρωταρχική σημασία να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που συνδέονται με την πληθώρα των βαθμίδων διαχείρισης των διαφόρων παρεμβάσεων, ώστε να διασφαλιστεί η ανάκαμψη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, και, συνεπώς, προτείνει την προώθηση μιας νέας πρωτοβουλίας με την ονομασία Jasmine (Κοινή βοήθεια υπέρ της υποστήριξης πολυσχεδίων για τη δικτύωση της καινοτομίας στην Ευρώπη), για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων θεσμικών ελλείψεων, τόσο στο επίπεδο της ζήτησης όσο στο επίπεδο της προσφοράς, που παρουσιάζουν οι παρεμβάσεις στήριξης της καινοτομίας και της έρευνας στο τοπικό επίπεδο.

5.3

Η κοινοτική δράση θα μπορούσε να βασιστεί στο σύστημα της δικτύωσης πολιτικών (Policy Networking) και να διαρθρωθεί ως εξής:

5.4

Οι νέες προτεραιότητες των περιφερειακών προγραμμάτων, που εστιάζονται στην καινοτομία, στην ανταγωνιστικότητα και στην αμοιβαία μάθηση καθ' όλη τη διάρκεια του ενεργού βίου, αναμένεται ότι θα συμβάλουν στην ανάπτυξη ενεργών πολιτικών ενίσχυσης και υποστήριξης της τοπικής ανταγωνιστικότητας, χάρη στη χρηματοδότηση περιφερειακών και διαπεριφερειακών δράσεων πρόβλεψης και περιφερειακών συσπειρώσεων και δικτύων, που θα εκφράζουν ένα κοινό στρατηγικό όραμα, αποδεκτό από κάθε περιφέρεια, το οποίο θα χρησιμεύει ως βάση για την παροχή τεχνικής βοήθειας όσον αφορά τη βέλτιστη χρήση, από όλους, των εθνικών, κοινοτικών, πανευρωπαϊκών μέσων και των πλέον κατάλληλων ΣΔΙΤ.

5.5

Η πρωτοβουλία Jasmine, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα είδος «σήματος εγγύησης» έναντι των διαφόρων οργανισμών και χρηματοδοτικών προγραμμάτων, διευκολύνοντας την έγκριση άμεσων συμπληρωματικών σχεδίων και/ή σχεδίων διαρθρωμένων σε διαδοχικές φάσεις, χάρη σε ένα «Μνημόνιο Συνεννόησης» ή σε συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και άλλων κοινοτικών και μη οργανισμών ή μέσω διοικητικών ρυθμίσεων της Επιτροπής οι οποίες θα απευθύνονται στις διάφορες υπηρεσίες της που είναι αρμόδιες για τα επιμέρους προγράμματα, ώστε οι διάφοροι χρηματοδοτικοί οργανισμοί, στους οποίους θα υποβάλλονται οι δέσμες προτάσεων, να λαμβάνουν ενιαία τεκμηρίωση σχετικά με τα σχέδια.

5.6

Στόχος της πρωτοβουλίας Jasmine θα είναι να διευκολύνει την κινητοποίηση χρηματοδοτικών πόρων που εξαρτώνται από διάφορες βαθμίδες διαχείρισης και από διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης, είτε δημόσιου είτε ιδιωτικού χαρακτήρα, προκειμένου να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή κρίσιμη μάζα πόρων και, κατ' επέκταση, να ενισχυθεί το γενικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, με σκοπό την υλοποίηση ενός ενιαίου πλαισίου πολλαπλών σχεδίων που να ανταποκρίνεται πλήρως στο κοινό στρατηγικό όραμα ευρωπαϊκών περιφερειών με ενισχυμένα τα δυνατά τους σημεία στον τομέα της τεχνολογίας και της καινοτομίας.

5.7

Η πρωτοβουλία Jasmine θα πρέπει να βασίζεται στις εμπειρίες της πρωτοβουλίας Lead Market, στις ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες και στις κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες και στα αποτελέσματα της Eranet και της Eranet-PLUS, των πρωτοβουλιών Περιφέρειες για την Οικονομική Αλλαγή και Pro Inno, καθώς και στα συμπεράσματα των πρωτοβουλιών Jeremie, Jaspers και Jessica (28).

5.8

Η πρωτοβουλία Jasmine θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτιστοποίηση των προσπαθειών έρευνας και καινοτομίας που καταβάλλουν οι περιφέρειες και οι επιχειρήσεις, το ανθρώπινο δυναμικό, τα πανεπιστήμια και τα κέντρα έρευνας, καθώς και οι διοικήσεις που ασκούν δραστηριότητα στον εν λόγω τομέα —ακόμη και μέσω της KIC (Κοινότητα γνώσης και καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας)— πρέπει όμως να υπενθυμιστεί ότι η καινοτομία αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, επιχειρηματική δραστηριότητα που πρέπει να μπορεί να αναπτυχθεί υπό τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις λειτουργίας, κυρίως όσον αφορά θέματα όπως η φορολόγηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων, η διαχείριση και η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, καθώς οι εκπαιδευτικές και επιμορφωτικές δομές αριστείας, προκειμένου να μπορέσουν να δημιουργηθούν περισσότερες και ποιοτικότερες θέσεις απασχόλησης.

5.9

Τέλος, η πρωτοβουλία Jasmine θα μπορούσε να συμβάλει στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων πλεονεκτημάτων των περιφερειών και στην προώθηση των ανταλλαγών στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας.