ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 4.6.2025

COM(2025) 650 final

2025/0650(NLE)

Πρόταση

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την παράταση της προσωρινής προστασίας, όπως θεσπίστηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382, έως τις 4 Μαρτίου 2027

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης

Στις 4 Μαρτίου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφαση 2022/382 1 και ενεργοποίησε την οδηγία 2001/55/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2001 (στο εξής: οδηγία για την προσωρινή προστασία) 2 για ορισμένες κατηγορίες 3 ατόμων που εκτοπίστηκαν στις 24 Φεβρουαρίου 2022 ή μετά την ημερομηνία αυτή, ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής εισβολής των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων στην Ουκρανία, που ξεκίνησε την εν λόγω ημερομηνία. Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας για την προσωρινή προστασία, η αρχική διάρκεια της προσωρινής προστασίας ανέρχεται σε ένα έτος, που μπορεί να παραταθεί αυτοδικαίως κατά περιόδους 6 μηνών για ένα ακόμα έτος κατ’ ανώτατο όριο. Η προσωρινή προστασία παρατάθηκε αυτοδικαίως κατά ένα έτος, έως τις 4 Μαρτίου 2024.

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της οδηγίας για την προσωρινή προστασία, όταν εξακολουθούν να υφίστανται λόγοι προσωρινής προστασίας, το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει να παρατείνει την προσωρινή προστασία για ένα έτος κατ’ ανώτατο όριο, με ειδική πλειοψηφία και κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, η οποία εξετάζει επίσης κάθε αίτημα κράτους μέλους που αφορά την εκ μέρους της υποβολή πρότασης στο Συμβούλιο. Η προσωρινή προστασία παρατάθηκε για επιπλέον περιόδους ενός έτους έκαστη, πρώτα έως τις 4 Μαρτίου 2025 4 και αργότερα έως τις 4 Μαρτίου 2026.

Στόχος της παρούσας πρότασης είναι η περαιτέρω παράταση της προσωρινής προστασίας, όπως αυτή καθιερώθηκε με την εκτελεστική απόφαση 2022/382 του Συμβουλίου, κατά ένα έτος. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τη συνέχιση της προσωρινής προστασίας όσον αφορά τις κατηγορίες ατόμων που προσδιορίζονται στην εκτελεστική απόφαση 2022/382 του Συμβουλίου, για την περίοδο από τις 5 Μαρτίου 2026 έως τις 4 Μαρτίου 2027.

Από τον Μάρτιο του 2025, σχεδόν 4,3 εκατομμύρια εκτοπισμένα άτομα από την Ουκρανία 5 , εκ των οποίων το ένα τρίτο είναι παιδιά, απολαμβάνουν προσωρινή προστασία στην ΕΕ 6 . Ο αριθμός των δικαιούχων προσωρινής προστασίας στα κράτη μέλη της ΕΕ παρέμεινε σταθερός σε περίπου 4,3 εκατομμύρια, με ελαφρά σταθερή ανοδική τάση (από 4,15 εκατομμύρια τον Σεπτέμβριο του 2023 σε 4,21 εκατομμύρια τον Απρίλιο του 2024 και σε 4,26 εκατομμύρια τον Μάρτιο του 2025). Η Γερμανία, η Πολωνία και η Τσεχία παραμένουν τα κράτη μέλη που φιλοξενούν τον μεγαλύτερο αριθμό δικαιούχων προσωρινής προστασίας (λίγο κάτω από 1,2 εκατομμύρια στη Γερμανία, σχεδόν 1 εκατομμύριο στην Πολωνία και περίπου 365 000 στην Τσεχία). Μετά την ενεργοποίηση της οδηγίας για την προσωρινή προστασία, τα κράτη μέλη έχουν καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για τη στήριξη των ατόμων που εκτοπίστηκαν από την Ουκρανία, ώστε να διευκολυνθεί η ένταξή τους στις κοινωνίες υποδοχής, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, και στην αγορά εργασίας. Συνέχισαν επίσης τις προσπάθειες για την αύξηση της ικανότητας υποδοχής και του σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης. Η απόκριση της ΕΕ στη ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από μια ισχυρή συνιστώσα αλληλεγγύης, πρώτον προς την Ουκρανία και τον λαό της, όπως αντικατοπτρίζεται στις προσπάθειες των κρατών μελών και των πολιτών τους που φιλοξενούν εκτοπισμένα άτομα και, δεύτερον, μεταξύ των κρατών μελών.

Από την οδηγία για την προσωρινή προστασία συνεπάγεται ότι ένα πρόσωπο μπορεί να επωφεληθεί από τα δικαιώματα που συνδέονται με το καθεστώς μόνο σε ένα κράτος μέλος κάθε φορά· ως εκ τούτου, οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας που μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος για να απολαύσουν προσωρινή προστασία δεν θα πρέπει να επωφελούνται από κοινωνική αρωγή σε δύο κράτη μέλη ταυτόχρονα. Ταυτόχρονα, για να διασφαλιστεί ότι τα δικαιώματα που συνδέονται με την προσωρινή προστασία θα τα απολαμβάνουν σε ένα μόνο κράτος μέλος κάθε φορά και για να αποφεύγονται οι πολλαπλές εγγραφές για προσωρινή προστασία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να απορρίπτουν τις αιτήσεις για άδειες διαμονής που υποβάλλονται βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/55, όταν είναι προφανές ότι το ενδιαφερόμενο μέρος έχει ήδη λάβει άδεια διαμονής για τον λόγο αυτό σε άλλο κράτος μέλος και, ως εκ τούτου, απολαμβάνει τα δικαιώματα που συνδέονται με την προσωρινή προστασία [βλ. σχετικά σημείο 30 της απόφασης του Δικαστηρίου (δέκατο τμήμα), υπόθεση C-753/23 [Krasiliva], της 27ης Φεβρουαρίου 2025].

Η πλατφόρμα καταχώρισης για την προσωρινή προστασία λειτουργεί από τις 31 Μαΐου 2022, με σκοπό να επιτρέψει στα μέρη να ανταλλάσσουν πληροφορίες, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα άτομα που απολαμβάνουν προσωρινή προστασία ή επαρκή προστασία βάσει του εθνικού δικαίου μπορούν να απολαμβάνουν αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους στο κράτος μέλος υποδοχής, περιορίζοντας παράλληλα τις πιθανές καταχρήσεις. Για να διασφαλιστεί η ορθή λειτουργία της πλατφόρμας, εξακολουθεί να είναι σημαντική η τακτική αναφόρτωση δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των αριθμητικών στοιχείων σχετικά με τις ανενεργές καταχωρίσεις, και η ταχεία παρακολούθηση, όπου χρειάζεται, σε περίπτωση διπλής καταχώρισης. Θα συνεχίσει να λειτουργεί για όσο διάστημα εφαρμόζεται προσωρινή προστασία. Στο πλαίσιο αυτό, δεν απαιτείται αλλαγή στη λειτουργία της πλατφόρμας για την παράταση της προσωρινής προστασίας.

Η Eurostat καταρτίζει τις επίσημες ευρωπαϊκές στατιστικές για την προσωρινή προστασία και σχηματίζει εγκαίρως την εικόνα της κατάστασης για επιχειρησιακούς σκοπούς, ωστόσο, η συνεκτική διαχείριση και εποπτεία της έκδοσης αδειών διαμονής απαιτεί τα κράτη μέλη να αναφορτώνουν τακτικά ακριβή και έγκαιρα δεδομένα στην πλατφόρμα καταχώρισης προσωρινής προστασίας, συμπεριλαμβανομένων αριθμητικών στοιχείων σχετικά με τις ανενεργές εγγραφές.

Η ανάγκη να συνεχιστεί η παροχή προστασίας, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα των δικαιούχων προσωρινής προστασίας να απολαμβάνουν προσωρινή προστασία στο κράτος μέλος της επιλογής τους, έχει επηρεάσει το σύστημα υποδοχής ορισμένων κρατών μελών, ιδίως εκείνων που φιλοξενούν μεγάλο αριθμό ατόμων που απολαμβάνουν προσωρινή προστασία και αυτά τα κράτη μέλη πρέπει, ταυτόχρονα, να διαχειριστούν μεγάλο αριθμό αιτούντων διεθνή προστασία ή την έλλειψη στέγασης. Στο πλαίσιο αυτό, στο μέλλον είναι σημαντικό να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την εξασφάλιση καλύτερης εξισορρόπησης των προσπαθειών μεταξύ των κρατών μελών.

Η διασφάλιση της αυτάρκειας των εκτοπισμένων ατόμων και η μετάβασή τους σε μακροχρόνια στέγαση εξακολουθούν να αποτελούν προτεραιότητα.

Στο πλαίσιο αυτό, η διασφάλιση μακροπρόθεσμων και βιώσιμων λύσεων παραμένει καίριας σημασίας για το μέλλον. Δεδομένης της αβεβαιότητας που περιβάλλει την κατάσταση στην Ουκρανία, τα εκτοπισμένα άτομα θα πρέπει να συνεχίσουν να λαμβάνουν προστασία, ωστόσο, είναι σημαντικό, παράλληλα, να προετοιμαστεί το έδαφος για την ομαλή μετάβασή τους από την προσωρινή προστασία, η οποία θα απηχεί καλύτερα την κατάσταση, θα καλύπτει τις ανάγκες όσων διαμένουν στην ΕΕ και θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες της Ουκρανίας για ανάπτυξη ικανοτήτων και ανασυγκρότηση. Αυτή η στρατηγική και σταδιακή προσέγγιση θα επιτρέψει στα εκτοπισμένα άτομα, τα κράτη μέλη και την Ουκρανία να προετοιμαστούν συλλογικά έως ότου η κατάσταση στην Ουκρανία να ευνοεί τις επιστροφές κάτω από ασφαλείς και βιώσιμες συνθήκες και έως ότου να εκλείψουν οι λόγοι για τη συνέχιση της προσωρινής προστασίας. Πέρα από το ότι παρέχει στους δικαιούχους προσωρινής προστασίας πρόσβαση σε ένα σύνολο εναρμονισμένων δικαιωμάτων, η ενεργοποίηση της οδηγίας για την προσωρινή προστασία εξακολουθεί να μετριάζει τον κίνδυνο τα συστήματα ασύλου των κρατών μελών να μην είναι σε θέση να επεξεργαστούν την εισροή χωρίς δυσμενείς επιπτώσεις για την αποτελεσματική λειτουργία τους. Μεταξύ Φεβρουαρίου 2022 και Φεβρουαρίου 2025 υποβλήθηκαν από Ουκρανούς υπηκόους περίπου 72 600 αιτήσεις διεθνούς προστασίας στην ΕΕ (σε σύγκριση με 52 000 μεταξύ Φεβρουαρίου 2022 και Ιουνίου 2024). Τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2025, οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας που υποβλήθηκαν από Ουκρανούς υπηκόους αυξήθηκαν κατά 86 % σε σύγκριση με την περίοδο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου του 2024, ενώ η Γαλλία και η Πολωνία κατατάχθηκαν πρώτη και δεύτερη, αντίστοιχα, ως οι κύριες χώρες υποδοχής των εν λόγω αιτήσεων. Ωστόσο, ο περιορισμένος συνολικός αριθμός αιτήσεων διεθνούς προστασίας εξακολουθεί να δείχνει ότι η προσωρινή προστασία έχει επιτύχει τον σκοπό της που, μεταξύ άλλων, ήταν να αποτραπεί η επιβάρυνση των συστημάτων ασύλου των κρατών μελών.

Σύμφωνα με την έρευνα προθέσεων της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) που διενεργήθηκε τον Νοέμβριο του 2024 7 , το ποσοστό των εκτοπισμένων ατόμων που σχεδιάζουν ή ελπίζουν να επιστρέψουν στην Ουκρανία στο μέλλον μειώθηκε σε σύγκριση με έξι μήνες πριν (από 59 % σε 57 %), ενώ έχει αυξηθεί το ποσοστό των ατόμων που δεν έχουν αποφασίσει αν θα επιστρέψουν (από 24 % σε 27 %), καθώς και όσων αναφέρουν ότι δεν ελπίζουν πλέον να επιστρέψουν (11 % σε 12 %). Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) αναφέρει 8 ότι η μεγάλη πλειονότητα των ατόμων που ερωτήθηκαν (70 %) σκοπεύουν να επιστρέψουν στην Ουκρανία εάν και όταν είναι ασφαλές να επιστρέψουν.

Επιπλέον, σύμφωνα με την έρευνα 9 του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA), περίπου ένας στους τρεις (20 %) ερωτηθέντες το 2024 ήταν αποφασισμένος να επιστρέψει ή έτεινε (14 %) να επιστρέψει, γεγονός που συνιστά σημαντική μείωση σε σύγκριση με το 2023 που ήταν ένας στους δύο.

Οι έρευνες αυτές επιβεβαιώνουν ότι η πλειονότητα των εκτοπισμένων ατόμων από την Ουκρανία εξακολουθούν να μην είναι σε θέση να επιστρέψουν στην Ουκρανία κάτω από ασφαλείς και βιώσιμες συνθήκες.

Στην Ουκρανία ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας συνεχίζεται αμείωτα. Οι επιθέσεις της Ρωσίας εξακολουθούν να στοχεύουν σκόπιμα και συστηματικά μη στρατιωτικές υποδομές και κατοικημένες περιοχές. Σύμφωνα με την αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στην Ουκρανία για την παρακολούθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι απώλειες αμάχων τον Μάρτιο του 2025 αυξήθηκαν κατά 70 % σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα το 2024. Αυτό συνιστά σημαντική κλιμάκωση και τονίζει το γεγονός ότι ο πόλεμος συνεχίζει να αφαιρεί ζωές αμάχων.

Οι απρόβλεπτες αεροπορικές επιθέσεις και επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών από ρωσικές δυνάμεις εξακολουθούν να συνιστούν σοβαρή απειλή σε ολόκληρη τη χώρα, πλήττοντας περιοχές που βρίσκονται πολύ πίσω από την πρώτη γραμμή. Οι επιθέσεις αυτές αναδεικνύουν το ευρύ γεωγραφικό πεδίο της συνεχιζόμενης επίθεσης, η οποία γίνεται χωρίς διακρίσεις. Οι αεροπορικές επιθέσεις επηρεάζουν επίσης τις ενεργειακές υποδομές, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, νερό και/ή θέρμανση. Στον τομέα της ενέργειας, σημειώθηκε αύξηση κατά 93 % των περιουσιακών στοιχείων που υπέστησαν ζημίες ή καταστράφηκαν το 2024, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με εκτίμηση του ΔΟΜ, τον Απρίλιο του 2025 στην Ουκρανία υπήρχαν 3 757 000  εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένα άτομα 10 . Τα δύο τρίτα (66 %) των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων είχαν εκτοπιστεί για περισσότερα από δύο χρόνια, ενώ το 79 % είχαν εκτοπιστεί για περισσότερο από ένα έτος. Το ποσοστό των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων που είχαν εκτοπιστεί για περισσότερα από δύο έτη ήταν υψηλότερο μεταξύ των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων που διέμεναν στα δυτικά της χώρας. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν στην τέταρτη έκθεση Ταχείας Εκτίμησης Ζημιών και Αναγκών (RDNA4) 11 , το Υπουργείο Κοινωνικής Πολιτικής καταχώρισε επίσημα 4 642 735 άτομα ως εσωτερικά εκτοπισμένα άτομα. Αναφέρεται ότι η φτώχεια και η επισιτιστική ανασφάλεια αυξήθηκαν το 2024. Οι επιπτώσεις του πολέμου εξακολουθούν να είναι άνισες και πλήττουν πιο έντονα τις γυναίκες, μεταξύ άλλων όσον αφορά την απασχόληση και τις σημαντικές ανάγκες των νοικοκυριών, τα άτομα με αναπηρία, τα παιδιά και τους νέους, τα εσωτερικά εκτοπισμένα άτομα και τους ηλικιωμένους. Περισσότεροι από 12 000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, περισσότεροι από 28 000 τραυματίστηκαν και εκατομμύρια έχασαν τα σπίτια τους.

Το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (OCHA) εκτιμά ότι τον Ιανουάριο του 2025 πάνω από 12,7 εκατομμύρια άνθρωποι στη χώρα θα χρειαστούν επείγουσα ανθρωπιστική βοήθεια μέσα το 2025 12 .

Η ρευστή κατάσταση, σε συνδυασμό με τη δύσκολη ανθρωπιστική κατάσταση στην Ουκρανία, θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε περαιτέρω αφίξεις μεγάλης κλίμακας στην Ένωση, με αποτέλεσμα την ανάγκη παροχής προστασίας σε πρόσθετο αριθμό εκτοπισθέντων.

Η τρέχουσα αβεβαιότητα και αστάθεια της κατάστασης στο εσωτερικό της Ουκρανίας δείχνει ότι οι συνθήκες επί του παρόντος δεν επιτρέπουν τον τερματισμό της προσωρινής προστασίας για τους δικαιούχους προσωρινής προστασίας που βρίσκονται επί του παρόντος στα κράτη μέλη της ΕΕ και για όσους ενδέχεται να εξακολουθούν να έχουν ανάγκη. Τα άτομα αυτά εξακολουθούν να λαμβάνουν προστασία στο εσωτερικό της Ένωσης. Ομοίως, εξακολουθεί να υφίσταται ο κίνδυνος τα εθνικά συστήματα ασύλου να μην λειτουργήσουν αποτελεσματικά, εάν η προσωρινή προστασία παύσει σύντομα και όλα αυτά τα άτομα ζητήσουν διεθνή προστασία ταυτόχρονα.

Με βάση τις ανωτέρω εξελίξεις, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι λόγοι για την προσωρινή προστασία εξακολουθούν να υφίστανται σήμερα και ότι, ως εκ τούτου, η προσωρινή προστασία θα πρέπει να παραταθεί ως αναγκαία και κατάλληλη αντιμετώπιση της τρέχουσας κατάστασης. Η παράταση θα πρέπει να εγκριθεί το συντομότερο δυνατόν, και για ένα ακόμη έτος, δηλαδή για την περίοδο από τις 5 Μαρτίου 2026 έως τις 4 Μαρτίου 2027, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της οδηγίας για την προσωρινή προστασία. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι στα άτομα που εκτοπίζονται από την Ουκρανία και φιλοξενούνται στα κράτη μέλη της ΕΕ παρέχονται η μεγαλύτερη δυνατή σταθερότητα και προοπτικές υπό τις παρούσες συνθήκες.

Αυτό συνάδει με τη δέσμευση της Ένωσης να παράσχει στήριξη στην Ουκρανία και τον λαό της για όσο διάστημα χρειαστεί και με τη στήριξή της για μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη, με βάση τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου. Εάν οι περιστάσεις εξελιχθούν κατά τρόπο ώστε να μπορεί να τηρηθεί βιώσιμη κατάπαυση του πυρός πριν από τις 4 Μαρτίου 2027, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί στην περίπτωση αυτή να υποβάλει στο Συμβούλιο πρόταση σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας για την προσωρινή προστασία. Η διάταξη αυτή επιτρέπει στο Συμβούλιο να τερματίσει την προσωρινή προστασία με απόφαση που λαμβάνεται με ειδική πλειοψηφία έπειτα από πρόταση της Επιτροπής, η οποία επίσης εξετάζει κάθε αίτημα κράτους μέλους που αφορά την εκ μέρους της υποβολή πρότασης στο Συμβούλιο. Μια τέτοια απόφαση του Συμβουλίου θα έπρεπε να βασίζεται στη διαπίστωση ότι η κατάσταση στη χώρα καταγωγής επιτρέπει την ασφαλή και βιώσιμη επιστροφή των ατόμων στα οποία είχε χορηγηθεί προσωρινή προστασία, με τον δέοντα σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και την τήρηση των υποχρεώσεων των κρατών μελών όσον αφορά τη μη επαναπροώθηση.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν εγκαίρως τα αναγκαία διοικητικά και νομικά μέτρα (όπως η ανανέωση των αδειών διαμονής) για την προετοιμασία της παράτασης της προσωρινής προστασίας.

•Συνέπεια με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής

Η παρούσα πρόταση συνάδει πλήρως με το κεκτημένο της ΕΕ για το άσυλο, δεδομένου ότι η οδηγία για την προσωρινή προστασία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και προβλέφθηκε για να αντιμετωπίσει μια έκτακτη κατάσταση μαζικής εισροής εκτοπισμένων ατόμων, όπως συμβαίνει επί του παρόντος λόγω της ρωσικής γενικής στρατιωτικής εισβολής στην Ουκρανία. Συνάδει, επίσης, πλήρως με τον στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης ανοικτού στα άτομα τα οποία, εξαναγκασμένα από τις περιστάσεις, αναζητούν νόμιμα προστασία στην Ένωση.

Τα στοιχεία της πρότασης συνάδουν επίσης με τις νομικές πράξεις που συνθέτουν το σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο, οι οποίες εγκρίθηκαν πρόσφατα τον Μάιο του 2024. Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμφώνησαν να διατηρήσουν την οδηγία για την προσωρινή προστασία στο πλαίσιο της εργαλειοθήκης που έχει στη διάθεσή της η ΕΕ για καταστάσεις μαζικών αφίξεων. H οδηγία για την προσωρινή προστασία έχει αποδειχθεί απαραίτητο μέσο για την παροχή άμεσης προστασίας στην ΕΕ. Στο παρόν στάδιο, εξακολουθεί να αποτελεί το καταλληλότερο μέσο για την αντιμετώπιση του εκτοπισμού που προκλήθηκε από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

•Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης

2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ

•Νομική βάση

Ο τίτλος V της ΣΛΕΕ για τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης αναθέτει ορισμένες αρμοδιότητες σχετικά με τα θέματα αυτά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αρμοδιότητες αυτές πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με το άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή εφόσον και κατά τον βαθμό που οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη μεμονωμένα, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η κατάσταση στην Ουκρανία ως αποτέλεσμα του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας εξακολουθεί να επηρεάζει την ΕΕ στο σύνολό της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση την αντιμετώπισε με μια άνευ προηγουμένου και ενιαία απόκριση. Αυτό δείχνει ότι εξακολουθούν να απαιτούνται ενωσιακές λύσεις και στήριξη από την ΕΕ, καθώς και ισχυρός συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ, καθώς υπάρχει συνεχής ανάγκη για όλα τα κράτη μέλη να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στην κατάσταση από κοινού και να διασφαλίζουν την εφαρμογή των ίδιων προτύπων και ενός εναρμονισμένου συνόλου δικαιωμάτων σε ολόκληρη την Ένωση για τα 4,3 εκατομμύρια άτομα που φιλοξενούνται επί του παρόντος στην Ένωση. Πέρα από την υφιστάμενη εμμένουσα μαζική εισροή, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο περαιτέρω αφίξεων μεγάλης κλίμακας λόγω της συνεχιζόμενης αστάθειας της κατάστασης στην Ουκρανία. Είναι σαφές ότι τα μέτρα που λαμβάνονται από μεμονωμένα κράτη μέλη δεν μπορούν να ανταποκριθούν ικανοποιητικά στην ανάγκη για μια κοινή ενωσιακή προσέγγιση σε ό,τι συνιστά σαφώς πρόκληση κοινή σε ολόκληρη την ΕΕ.

Μια τέτοια κοινή προσέγγιση δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη μεμονωμένα και μπορεί, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της παρούσας προτεινόμενης εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου, να επιτευχθεί καλύτερα και να συντονιστεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, όπως αναφέρεται επίσης από τα ίδια τα κράτη μέλη. Συνεπώς, η Ένωση πρέπει να παρέμβει και δύναται να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

•Αναλογικότητα

Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η προτεινόμενη εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου προβλέπει παράταση της προσωρινής προστασίας για περιορισμένο χρονικό διάστημα, δηλαδή για ένα έτος για τη συγκεκριμένη ομάδα ατόμων στην οποία εφαρμόζεται ήδη.

•Επιλογή της νομικής πράξης

3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

•Τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής

Επιπροσθέτως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, άλλοι οργανισμοί, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και τα Ηνωμένα Έθνη, καθώς και η κυβέρνηση της Ουκρανίας αξιολογούν τακτικά την κατάσταση στην Ουκρανία. Η Παγκόσμια Τράπεζα δημοσιεύει εκθέσεις σχετικά με την ταχεία εκτίμηση των ζημιών και των αναγκών της Ουκρανίας 14 .

•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη και συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας

Για τη συλλογή τεκμηριωμένων πληροφοριών, η Επιτροπή είχε τακτικές διαβουλεύσεις, μέσω του δικτύου για την ετοιμότητα αντιμετώπισης και τη διαχείριση μεταναστευτικών κρίσεων και της πλατφόρμας αλληλεγγύης, με τις αρχές των κρατών μελών, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και τους αρμόδιους οργανισμούς της ΕΕ, τις ουκρανικές αρχές και διεθνείς οργανισμούς, συνεχίζοντας παράλληλα την ανταλλαγή απόψεων με μη κυβερνητικές οργανώσεις και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τις εκ περιτροπής Προεδρίες του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαβουλεύτηκε με τα κράτη μέλη σχετικά με το μέλλον της προσωρινής προστασίας μετά τον Μάρτιο του 2025 σε υπουργικό επίπεδο, καθώς και σε μια σειρά συναντήσεων τον Απρίλιο του 2025 στο πλαίσιο της Ομάδας του Συμβουλίου «Ένταξη, μετανάστευση και απομάκρυνση» (IMEX), της Στρατηγικής Επιτροπής του Συμβουλίου για τη Μετανάστευση, τα Σύνορα και το Άσυλο (SCIFA) και στην Ομάδα «Άσυλο», όπου τα κράτη μέλη τόνισαν την ανάγκη να παραταθεί η προσωρινή προστασία το συντομότερο δυνατόν για ένα επιπλέον έτος για τη διατήρηση της κοινής ευρωπαϊκής απόκρισης. Στην τελευταία συνεδρίαση της SCIFA τον Απρίλιο του 2024, τα κράτη μέλη αναγνώρισαν ότι η τρέχουσα ασταθής κατάσταση δεν επιτρέπει την αλλαγή του πεδίου εφαρμογής της προσωρινής προστασίας. Ωστόσο, εάν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές στο μέλλον, και προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή με τη σταδιακή και συντονισμένη μετάβαση από την προσωρινή προστασία, θα διεξαχθούν περαιτέρω συζητήσεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της προσωρινής προστασίας.

Στην πλατφόρμα αλληλεγγύης διεξήχθησαν παράλληλες και συμπληρωματικές συζητήσεις, όπου τα κράτη μέλη εξέφρασαν ομόφωνα την ανάγκη παράτασης της προσωρινής προστασίας για ένα επιπλέον έτος, ώστε να διατηρηθεί μια κοινή ευρωπαϊκή αντίδραση, να παρασχεθεί σαφήνεια στους δικαιούχους και να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία διοικητικά και νομικά μέτρα σε εθνικό επίπεδο (όπως η ανανέωση των αδειών διαμονής). Παράλληλα, η Επιτροπή πραγματοποίησε τακτικές επαφές με τις ουκρανικές αρχές για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με την επιτόπια κατάσταση. Ταυτόχρονα, πραγματοποιήθηκαν ανταλλαγές και προβληματισμοί στα προαναφερόμενα φόρουμ σχετικά με την ανάγκη να προβλεφθούν, παράλληλα με περαιτέρω παράταση, οι προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της ομαλής μετάβασης από την προσωρινή προστασία, η οποία θα εξασφάλιζε ευελιξία ώστε να είναι σε θέση να ανταποκρίνεται καλύτερα στην ασταθή κατάσταση και να αντικατοπτρίζει καλύτερα την κατάσταση των εκτοπισμένων ατόμων στην ΕΕ και στην Ουκρανία. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας για την προσωρινή προστασία, η Επιτροπή ζήτησε συγκεκριμένα τη γνώμη της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, η οποία αξιολόγησε την κατάσταση, παρείχε σχετικές πληροφορίες, και διεξήγαγε έρευνες σχετικά με τις προθέσεις των εκτοπισμένων ατόμων. Τον Μάρτιο του 2025, 109 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών δημοσίευσαν κοινή δήλωση 16 σχετικά με την κατάσταση των εκτοπισμένων ατόμων από την Ουκρανία, καλώντας, μεταξύ άλλων, την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο να προτείνει περαιτέρω παράταση της προσωρινής προστασίας.

•Θεμελιώδη δικαιώματα

4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Από την έναρξη του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, οι ανάγκες χρηματοδότησης που συνδέονται με την εφαρμογή της οδηγίας για την προσωρινή προστασία έχουν καλυφθεί στον προϋπολογισμό των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 και 2021-2027, και ειδικότερα στο πλαίσιο της των εσωτερικών υποθέσεων και της πολιτικής συνοχής 17 .

5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης

Το άρθρο 1 θεσπίζει την παράταση της προσωρινής προστασίας για ένα έτος (από τις 5 Μαρτίου 2026 έως τις 4 Μαρτίου 2027) για τα εκτοπισμένα άτομα που αναφέρονται στο άρθρο 2 της εκτελεστικής απόφασης 2022/382 του Συμβουλίου.

Το άρθρο 2 καθορίζει την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας απόφασης.

2025/0650 (NLE)

Πρόταση

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την παράταση της προσωρινής προστασίας, όπως θεσπίστηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382, έως τις 4 Μαρτίου 2027

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη την οδηγία 2001/55/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2001, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων και μέτρα για τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής αυτών των ατόμων 18 , και ιδίως το άρθρο 4 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)Στις 4 Μαρτίου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 19 που διαπιστώνει την ύπαρξη μαζικής εισροής εκτοπισθέντων από την Ουκρανία κατά την έννοια του άρθρου 5 της οδηγίας 2001/55/ΕΚ και έχει ως αποτέλεσμα την εφαρμογή προσωρινής προστασίας.

(2)Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 2001/55/ΕΚ, η προσωρινή προστασία εφαρμόστηκε αρχικά για αρχική περίοδο ενός έτους, έως τις 4 Μαρτίου 2023, και στη συνέχεια παρατάθηκε αυτοδικαίως για ένα επιπλέον έτος έως τις 4 Μαρτίου 2024.

(3)Στις 19 Οκτωβρίου 2023 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2023/2409 20 για την παράταση της προσωρινής προστασίας, που θεσπίστηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 έως τις 4 Μαρτίου 2025. Στις 11 Ιουνίου 2024 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2024/1836 21 για την παράταση της προσωρινής προστασίας, που θεσπίστηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 έως τις 4 Μαρτίου 2026.

(4)Στο πλαίσιο της ενεργοποίησης της οδηγίας 2001/55/ΕΚ, τα κράτη μέλη συμφώνησαν ομόφωνα σε δήλωση 22 να μην εφαρμόσουν το άρθρο 11 της οδηγίας αυτής {οδηγία 2001/55/ΕΚ} σε σχέση με τα άτομα που απολαμβάνουν προσωρινή προστασία σε συγκεκριμένο κράτος μέλος σύμφωνα με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 και μετακινούνται σε άλλο κράτος μέλος χωρίς άδεια, εκτός εάν τα κράτη μέλη συμφωνήσουν διαφορετικά σε διμερή βάση.

(5)Ένα άτομο απολαμβάνει τα δικαιώματα που συνδέονται με την προσωρινή προστασία σε ένα μόνο κράτος μέλος κάθε φορά·για να εξασφαλιστεί ότι αυτό τηρείται και για να αποφεύγονται οι πολλαπλές εγγραφές για προσωρινή προστασία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να απορρίπτουν τις αιτήσεις για άδειες διαμονής που υποβάλλονται βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 1 της οδηγίας 2001/55/ΕΚ, όταν είναι προφανές ότι το άτομο έχει ήδη λάβει άδεια διαμονής σε αυτή τη βάση σε άλλο κράτος μέλος και, ως εκ τούτου, απολαμβάνει τα δικαιώματα που συνδέονται με την προσωρινή προστασία, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής αρωγής. Αυτό συνάδει με την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση C-753/23 και ιδίως με τη σκέψη 30.

(6)Τα κράτη μέλη, προκειμένου να σχηματίσουν εγκαίρως την εικόνα της κατάστασης για επιχειρησιακούς σκοπούς και να εξασφαλίσουν συνεκτική διαχείριση και εποπτεία της έκδοσης αδειών διαμονής, αναφορτώνουν τακτικά ακριβή και έγκαιρα δεδομένα στην πλατφόρμα καταχώρισης προσωρινής προστασίας, συμπεριλαμβανομένων αριθμητικών στοιχείων σχετικά με τις ανενεργές εγγραφές.

(7)Περίπου 4,3 εκατομμύρια εκτοπισμένα άτομα από την Ουκρανία λαμβάνουν επί του παρόντος προσωρινή προστασία στην Ένωση. Ο συνολικός αριθμός καταχωρίσεων ατόμων που απολαμβάνουν προσωρινή προστασία παρέμεινε σταθερός στα 4,3 εκατομμύρια περίπου, με ελαφρά σταθερή ανοδική τάση και με λίγα άτομα να αναφέρουν ότι επιστρέφουν στην Ουκρανία σε μόνιμη βάση. Η κατάσταση στην Ουκρανία δεν επιτρέπει στην πλειονότητα των εκτοπισμένων ατόμων να επιστρέψουν στην Ουκρανία κάτω από ασφαλείς και βιώσιμες συνθήκες. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης εκτιμά ότι τον Απρίλιο του 2025 3 757 000 εκατομμύρια άτομα είχαν εκτοπιστεί στο εσωτερικό της Ουκρανίας. Τα δύο τρίτα (66 %) των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων είχαν εκτοπιστεί για περισσότερα από δύο χρόνια, ενώ το 79 % είχαν εκτοπιστεί για περισσότερο από ένα έτος. Το ποσοστό των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων που είχαν εκτοπιστεί για περισσότερα από δύο έτη ήταν υψηλότερο μεταξύ των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων που διέμεναν στα δυτικά της χώρας (78 %). Το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών εκτιμά ότι πάνω από 12,7 εκατομμύρια άνθρωποι στη χώρα χρειάζονται επείγουσα ανθρωπιστική βοήθεια το 2025.

(8)Επιπλέον, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο περαιτέρω αφίξεων σε μεγάλη κλίμακα λόγω των δύσκολων ανθρωπιστικών συνθηκών, της ευρύτερης αστάθειας και της αβεβαιότητας της κατάστασης στην Ουκρανία ως αποτέλεσμα του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας, μεταξύ των οποίων επανειλημμένες αεροπορικές επιθέσεις κατά αμάχων σε ολόκληρη τη χώρα. Εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος κλιμάκωσης. Ταυτόχρονα, ο κίνδυνος για την αποδοτική λειτουργία των εθνικών συστημάτων ασύλου εξακολουθεί να είναι το ενδεχόμενο επικείμενης παύσης της προσωρινής προστασίας και ταυτόχρονης υποβολής αιτήσεων διεθνούς προστασίας από όλους τους δικαιούχους.

(9)Δεδομένου ότι ο μεγάλος αριθμός των εκτοπισμένων ατόμων στην Ένωση που επωφελούνται από προσωρινή προστασία δεν είναι πιθανό να μειωθεί όσο συνεχίζεται ο πόλεμος κατά της Ουκρανίας, η παράταση της προσωρινής προστασίας είναι αναγκαία για την αντιμετώπιση της κατάστασης των ατόμων που επωφελούνται επί του παρόντος από προσωρινή προστασία στην Ένωση ή που θα χρειαστούν την εν λόγω προστασία από τις 5 Μαρτίου 2026, καθώς προβλέπει άμεση προστασία και πρόσβαση σε εναρμονισμένο σύνολο δικαιωμάτων, μειώνοντας παράλληλα τις διατυπώσεις στο ελάχιστο σε περίπτωση μαζικής εισροής στην Ένωση. Η παράταση της προσωρινής προστασίας θα συμβάλει επίσης στο να διασφαλιστεί ότι τα συστήματα ασύλου των κρατών μελών δεν θα επιβαρυνθούν από τη σημαντική αύξηση του αριθμού των αιτήσεων διεθνούς προστασίας που θα μπορούσαν να υποβληθούν από άτομα που επωφελούνται από προσωρινή προστασία έως τις 4 Μαρτίου 2026, σε περίπτωση που η προσωρινή προστασία παύσει έως την ημερομηνία αυτή, ή από άτομα που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία και φθάνουν στην Ένωση μετά την εν λόγω ημερομηνία και πριν από τις 4 Μαρτίου 2027.

(10)Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι εξακολουθούν να συντρέχουν οι λόγοι προσωρινής προστασίας, η προσωρινή προστασία για τις κατηγορίες εκτοπισμένων ατόμων που αναφέρονται στην εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 θα πρέπει να παραταθεί έως τις 4 Μαρτίου 2027.

(11)Η παρούσα απόφαση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(12)Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει εκ νέου τη δέσμευσή του να παράσχει στήριξη στην Ουκρανία και τον λαό της για όσο διάστημα χρειαστεί και επαναλαμβάνει την υποστήριξή του για μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη, με βάση τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου και σε περίπτωση βιώσιμης κατάπαυσης του πυρός, το Συμβούλιο είναι έτοιμο να ενεργήσει σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο β) της οδηγίας 2001/55/ΕΚ.

(13)Η Ιρλανδία δεσμεύεται από την οδηγία 2001/55/ΕΚ και, ως εκ τούτου, συμμετέχει στην έκδοση και εφαρμογή της παρούσας απόφασης.

(14)Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 22 σχετικά με τη θέση της Δανίας, το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Δανία δεν συμμετέχει στην έκδοση της παρούσας εκτελεστικής απόφασης και δεν δεσμεύεται από αυτήν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η προσωρινή προστασία που παρέχεται στα άτομα που εκτοπίζονται από την Ουκρανία, όπως αναφέρεται στο άρθρο 2 της εκτελεστικής απόφασης (ΕΕ) 2022/382 και όπως παρατάθηκε με τις εκτελεστικές αποφάσεις (ΕΕ) 2023/2409 και (ΕΕ) 2024/1836, παρατείνεται για περίοδο ενός έτους έως τις 4 Μαρτίου 2027.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες,

(1)     Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 2022, που διαπιστώνει την ύπαρξη μαζικής εισροής εκτοπισθέντων από την Ουκρανία κατά την έννοια του άρθρου 5 της οδηγίας 2001/55/ΕΚ και έχει ως αποτέλεσμα την εφαρμογή προσωρινής προστασίας

(2)     Οδηγία 2001/55/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2001, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων και μέτρα για τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής αυτών των ατόμων .

(3)    Το άρθρο 2 της εκτελεστικής απόφασης 2022/382 του Συμβουλίου προβλέπει ότι η προσωρινή προστασία εφαρμόζεται στις εξής κατηγορίες: α) Ουκρανούς υπηκόους που διέμεναν στην Ουκρανία πριν από τις 24 Φεβρουαρίου 2022· β) ανιθαγενείς και υπηκόους τρίτων χωρών εκτός της Ουκρανίας, οι οποίοι απολάμβαναν διεθνή προστασία ή ισοδύναμη εθνική προστασία στην Ουκρανία πριν από τις 24 Φεβρουαρίου 2022· και γ) μέλη της οικογένειας των προσώπων που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β). Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν είτε την παρούσα απόφαση είτε παρέχουν επαρκή προστασία βάσει του εθνικού τους δικαίου, όσον αφορά τους ανιθαγενείς και τους υπηκόους τρίτων χωρών εκτός της Ουκρανίας, οι οποίοι μπορούν να αποδείξουν ότι διέμεναν νόμιμα στην Ουκρανία πριν από τις 24 Φεβρουαρίου 2022 βάσει έγκυρης μόνιμης άδειας διαμονής που εκδίδεται σύμφωνα με το ουκρανικό δίκαιο, και οι οποίοι δεν είναι σε θέση να επιστρέψουν υπό ασφαλείς και βιώσιμες συνθήκες στη χώρα ή την περιοχή καταγωγής τους.

(4)     Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2023/2409 του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2023, για την παράταση της προσωρινής προστασίας, όπως θεσπίστηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 (europa.eu) .

(5)    Πάνω από 4,4 εκατομμύρια, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών της ΕΕ, της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν, της Νορβηγίας και της Ελβετίας.

(6)    Εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά, όλα τα αριθμητικά στοιχεία για την προσωρινή και διεθνή προστασία προέρχονται από την Eurostat ( βάση δεδομένων — Eurostat ). 

(7)     Lives on hold: Intentions and Perspectives of Refugees, Refugee Returnees and IDPs from Ukraine, November 2024 (Ζωή σε αναμονή: προθέσεις και προοπτικές των προσφύγων, των επαναπατριζόμενων προσφύγων και των εσωτερικά εκτοπισμένων από την Ουκρανία, Νοέμβριος 2024) .

(8)     Ukraine Regional Response: Needs, Intentions, and Border Crossings | Displacement Tracking Matrix (Περιφερειακή απόκριση για την Ουκρανία: ανάγκες, προθέσεις και διελεύσεις συνόρων | Πίνακας παρακολούθησης των εκτοπίσεων)

(9)     Έρευνες για τους εισερχόμενους μετανάστες από την Ουκρανία: Έκθεση κινήσεων και επιστροφών (Δεκέμβριος 2024) .

(10)     Ukraine - Conditions of Return Assessment Factsheet - Round 9 (May 2024) [Ουκρανία — Ενημερωτικό δελτίο για την αξιολόγηση των συνθηκών επιστροφής — Γύρος 9 (Μάιος 2024)] .

(11)     Ukraine - Fourth Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA4) : February 2022 - December 2024 .  (Τέταρτη ταχεία εκτίμηση των ζημιών και των αναγκών της Ουκρανίας - RDNA4): Φεβρουάριος 2022 - Δεκέμβριος 2024).

(12)     Ukraine Humanitarian Needs and Response Plan 2025 (April 2025) [EN/UK] - Ukraine | [Ανθρωπιστικές ανάγκες και σχέδιο αντίδρασης για την Ουκρανία 2025 (Απρίλιος 2025) [EN/UK] - Ουκρανία|] ReliefWeb .

(13)    Η πλατφόρμα δημιουργήθηκε από την Επιτροπή, με σκοπό τον συντονισμό της επιχειρησιακής αντιμετώπισης των κρατών μελών, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης 2022/382 του Συμβουλίου. Μεταξύ άλλων, συλλέγει πληροφορίες και εξετάζει τις ανάγκες που εντοπίζονται στα κράτη μέλη, και συντονίζει την επιχειρησιακή παρακολούθηση για την αντιμετώπιση αυτών των αναγκών.

(14)     World Bank Group, «Ukraine Fourth Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA4)» (February2022 – December 2024) [Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας, «Τέταρτη ταχεία εκτίμηση ζημιών και αναγκών της Ουκρανίας (RDNA4) (Φεβρουάριος 2022 – Δεκέμβριος 2024)] .

(15)     Ukraine Refugee Situation (Κατάσταση των προσφύγων από την Ουκρανία) .

(16)     Κοινή δήλωση υπογεγραμμένη από 109 ανθρωπιστικές οργανώσεις και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για μακροπρόθεσμες λύσεις για τους εκτοπισθέντες Ουκρανούς .

(17)    Η δράση συνοχής για τους πρόσφυγες στην Ευρώπη, η λεγόμενη δέσμη μέτρων «CARE» (CARE, CARE-plus και Fast-CARE)

(18)    ΕΕ L 212 της 7.8.2001, σ. 12, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2001/55/oj .

(19)    Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 2022, που διαπιστώνει την ύπαρξη μαζικής εισροής εκτοπισθέντων από την Ουκρανία κατά την έννοια του άρθρου 5 της οδηγίας 2001/55/ΕΚ και έχει ως αποτέλεσμα την εφαρμογή προσωρινής προστασίας (ΕΕ L 71 της 4.3.2022, σ. 1, ELI:  http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2022/382/oj ).

(20)    Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2023/2409 του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2023, για την παράταση της προσωρινής προστασίας, όπως θεσπίστηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 (ΕΕ L, 2023/2409, 24.10.2023, ELI:  http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2023/2409/oj ).

(21)    Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2024/1836 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2024, για την παράταση της προσωρινής προστασίας, όπως θεσπίστηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 (ΕΕ L, 2024/1836, 3.7.2024, ELI:  http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2024/1836/oj ).

(22)     Δήλωση των κρατών μελών .