ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 14.7.2025
COM(2025) 403 final
2025/0218(NLE)
Πρόταση
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
σχετικά με τη θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης για την παράταση της προθεσμίας προσχώρησης του Καζακστάν στη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, όσον αφορά θέματα που σχετίζονται με τα θεσμικά όργανα και τη δημόσια διοίκηση της Ένωσης
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.Αντικείμενο της πρότασης
Η παρούσα πρόταση αφορά την απόφαση για τον καθορισμό της θέσης που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ένωσης κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης τον Σεπτέμβριο του 2025, σε σχέση με την προβλεπόμενη έκδοση απόφασης για τη χορήγηση στο Καζακστάν διετούς παράτασης της προθεσμίας προσχώρησης στη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (στο εξής: «σύμβαση της Κωνσταντινούπολης» ή «σύμβαση»).
1.1.Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης
Η σύμβαση της Κωνσταντινούπολης θεσπίζει ένα ολοκληρωμένο και εναρμονισμένο σύνολο κανόνων για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας στην Ευρώπη και εκτός αυτής. Η σύμβαση τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2014.
Η ΕΕ υπέγραψε τη σύμβαση τον Ιούνιο του 2017 και ολοκλήρωσε τη διαδικασία προσχώρησης στις 28 Ιουνίου 2023, με αποτέλεσμα η σύμβαση να αρχίσει να ισχύει για την ΕΕ την 1η Οκτωβρίου 2023. Η ΕΕ έχει προσχωρήσει στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης όσον αφορά θέματα που εμπίπτουν στην αποκλειστική της αρμοδιότητα, και συγκεκριμένα θέματα που σχετίζονται με τα θεσμικά όργανα και τη δημόσια διοίκηση της Ένωσης και θέματα που άπτονται της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις, και όσον αφορά το άσυλο και τη μη επαναπροώθηση. Όσον αφορά το τελευταίο ζήτημα, η Ιρλανδία και η Δανία δεν δεσμεύονται από την άσκηση της αρμοδιότητας της Ένωσης. Επί του παρόντος τα συμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση είναι 39, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ και 22 κρατών μελών της ΕΕ.
1.2.Η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης
Η Επιτροπή Υπουργών είναι το όργανο λήψης αποφάσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Επιτροπή Υπουργών απαρτίζεται από τους υπουργούς Εξωτερικών των 46 κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης και τους μόνιμους αντιπροσώπους τους στο Στρασβούργο οι οποίοι ενεργούν ως αναπληρωτές. Ο ρόλος και τα καθήκοντα της Επιτροπής Υπουργών περιγράφονται στο κεφάλαιο IV του καταστατικού του Συμβουλίου της Ευρώπης (στο εξής: καταστατικό). Σύμφωνα με το άρθρο 14 του καταστατικού, κάθε μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει έναν αντιπρόσωπο στην Επιτροπή Υπουργών και κάθε αντιπρόσωπος διαθέτει μία ψήφο. Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και, ως εκ τούτου, εκπροσωπούνται στην Επιτροπή Υπουργών. Η Επιτροπή Υπουργών συνεδριάζει σε υπουργικό επίπεδο μία φορά ετησίως και σε επίπεδο αναπληρωτών σε εβδομαδιαία βάση.
1.3.Η προς έκδοση απόφαση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης
Το άρθρο 75 παράγραφος 1 της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης προβλέπει ότι η σύμβαση είναι ανοικτή στην προσχώρηση κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης, κρατών που δεν είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και τα οποία έχουν συμμετάσχει στην ανάπτυξή της, καθώς και της ΕΕ. Το άρθρο 76 παράγραφος 1 προβλέπει επίσης ότι η σύμβαση είναι ανοικτή στην προσχώρηση και τρίτων κρατών που δεν συμμετείχαν στην ανάπτυξή της, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν κληθεί επισήμως από την Επιτροπή Υπουργών να προσχωρήσουν στη σύμβαση. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή Υπουργών, μετά από διαβούλευση με τα Μέρη της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης και αφού λάβει την ομόφωνη συγκατάθεσή τους, μπορεί να καλέσει οποιοδήποτε κράτος το οποίο δεν είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης να προσχωρήσει στη σύμβαση με απόφαση που λαμβάνεται με πλειοψηφία δύο τρίτων της Επιτροπής Υπουργών και με ομόφωνη ψήφο των αντιπροσώπων των Μερών της σύμβασης που δικαιούνται να μετέχουν στην Επιτροπή Υπουργών.
Στις 22 Απριλίου 2020 η Επιτροπή Υπουργών αποφάσισε να καλέσει το Καζακστάν να προσχωρήσει στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Σύμφωνα με την απόφαση, η πρόσκληση ίσχυε για πέντε έτη από την έκδοσή της, δηλαδή έως τις 23 Απριλίου 2025.
Με επιστολή τής 3ής Απριλίου 2025, το Καζακστάν ζήτησε διετή παράταση της προθεσμίας προσχώρησης στη σύμβαση, ώστε να μπορέσει να ολοκληρώσει τις εσωτερικές του διαδικασίες. Τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και τα Μέρη της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης ενημερώθηκαν με επιστολή τής 7ης Απριλίου 2025 σχετικά με το αίτημα και ότι απαιτείται νέα απόφαση της Επιτροπής Υπουργών. Η ομάδα εισηγητών της Επιτροπής Υπουργών για τη νομική συνεργασία (GR-J) αναμένεται να εξετάσει το αίτημα κατά τη συνεδρίασή της στις 11 Σεπτεμβρίου 2025, κατά την οποία η Επιτροπή Υπουργών αναμένεται να εκδώσει απόφαση για την διετή παράταση της προθεσμίας προσχώρησης του Καζακστάν στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, όπως ζητήθηκε (στο εξής: προς έκδοση απόφαση).
2.Θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ένωσης
Η θέση που προτείνεται να ληφθεί εξ ονόματος της ΕΕ κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Υπουργών τον Σεπτέμβριο του 2025 είναι η υποστήριξη της διετούς παράτασης της προθεσμίας προσχώρησης του Καζακστάν στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, ώστε να δοθεί στο Καζακστάν ο απαραίτητος χρόνος για να ολοκληρώσει τις εσωτερικές του διαδικασίες. Η προσχώρηση του Καζακστάν θα είναι επωφελής για την Ένωση, δεδομένου ότι θα επεκτείνει τα φιλόδοξα πρότυπα της σύμβασης για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας στην εν λόγω χώρα.
3.Νομική βάση
3.1.Διαδικαστική νομική βάση
3.1.1.Αρχές
Το άρθρο 218 παράγραφος 9 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει την έκδοση αποφάσεων για τον καθορισμό «των θέσεων που θα πρέπει να ληφθούν, εξ ονόματος της Ένωσης, σε όργανο που συνιστάται από δεδομένη συμφωνία, όταν το εν λόγω όργανο καλείται να θεσπίσει πράξεις που παράγουν έννομα αποτελέσματα, με εξαίρεση τις πράξεις που συμπληρώνουν ή τροποποιούν το θεσμικό πλαίσιο της συμφωνίας».
Το άρθρο 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το αν η Ένωση είναι μέλος του σχετικού οργάνου ή συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας.
Η έννοια των «πράξεων που παράγουν έννομα αποτελέσματα» περιλαμβάνει πράξεις που παράγουν έννομα αποτελέσματα δυνάμει των κανόνων του διεθνούς δικαίου που διέπουν το εκάστοτε όργανο. Η έννοια των «πράξεων που παράγουν έννομα αποτελέσματα» περιλαμβάνει επίσης πράξεις οργανωτικού χαρακτήρα που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις εντός του οργάνου, για παράδειγμα εάν ένα όργανο με εξουσίες λήψης αποφάσεων αποδέχεται μια νέα χώρα ως μέλος.
3.1.2.Εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση
Η Επιτροπή Υπουργών είναι όργανο που έχει συσταθεί με βάση συμφωνία, και συγκεκριμένα το καταστατικό. Η απόφαση παράτασης της προθεσμίας προσχώρησης του Καζακστάν στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, την οποία καλείται να εγκρίνει η Επιτροπή Υπουργών, συνιστά πράξη που παράγει έννομα αποτελέσματα. Η παράταση της προθεσμίας προσχώρησης στη σύμβαση ισοδυναμεί με «ανανέωση» της πρόσκλησης, καθώς η αρχική πρόσκληση έληξε στις 23 Απριλίου 2025. Εάν η προθεσμία παραταθεί και εάν το Καζακστάν προσχωρήσει στη σύμβαση εντός του ανανεωμένου χρονοδιαγράμματος, θα συναφθούν σχέσεις βάσει συνθήκης μεταξύ της ΕΕ και του Καζακστάν στο πλαίσιο της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. Η απόφαση που λαμβάνεται από την Επιτροπή Υπουργών μπορεί επίσης να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για την Ένωση, διότι η προσχώρηση του Καζακστάν θα επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις στο πλαίσιο της επιτροπής των Μερών της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. Η προς έκδοση πράξη δεν συμπληρώνει ούτε τροποποιεί το θεσμικό πλαίσιο της συμφωνίας. Συνεπώς, η διαδικαστική νομική βάση για την προτεινόμενη απόφαση είναι το άρθρο 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ.
3.2.Ουσιαστική νομική βάση
3.2.1.Αρχές
Η ουσιαστική νομική βάση για την έκδοση απόφασης δυνάμει του άρθρου 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ εξαρτάται πρωτίστως από τον στόχο και το περιεχόμενο της προς έκδοση πράξης για την οποία λαμβάνεται θέση εξ ονόματος της Ένωσης. Εάν η προς έκδοση πράξη επιδιώκει διττό σκοπό ή έχει δύο συνιστώσες και εάν ένας από τους σκοπούς ή μία από τις συνιστώσες μπορεί να χαρακτηριστεί κύριος/-α, ενώ ο/η άλλος/-η έχει απλώς παρεπόμενο χαρακτήρα, η απόφαση δυνάμει του άρθρου 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ πρέπει να στηρίζεται σε μία και μόνο ουσιαστική νομική βάση, ήτοι εκείνη που επιβάλλει ο κύριος ή πρωτεύων σκοπός ή συνιστώσα.
Σε περίπτωση που η προς έκδοση πράξη επιδιώκει συγχρόνως πολλούς στόχους ή έχει πολλές συνιστώσες οι οποίοι/-ες συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους, χωρίς ο ένας / η μία να έχει παρεπόμενο χαρακτήρα σε σχέση με τον/την άλλο/-η, η ουσιαστική νομική βάση της απόφασης δυνάμει του άρθρου 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ θα πρέπει να περιλαμβάνει, κατ’ εξαίρεση, τις διάφορες αντίστοιχες νομικές βάσεις.
3.2.2.Εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση
Ως προς την ουσιαστική νομική βάση, η ΕΕ έχει προσχωρήσει στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης όσον αφορά θέματα που εμπίπτουν στην αποκλειστική της αρμοδιότητα, δηλαδή θέματα που σχετίζονται με τα θεσμικά όργανα και τη δημόσια διοίκηση της Ένωσης και θέματα που άπτονται της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις και όσον αφορά το άσυλο και τη μη επαναπροώθηση. Η προσχώρηση της ΕΕ στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης χωρίστηκε σε δύο διαφορετικές αποφάσεις του Συμβουλίου προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ειδική θέση της Δανίας και της Ιρλανδίας όσον αφορά τον τίτλο V της ΣΛΕΕ. Κατά συνέπεια, η απόφαση για τον καθορισμό της θέσης που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ένωσης στην Επιτροπή Υπουργών πρέπει να χωριστεί σε δύο παράλληλες αποφάσεις, καθώς η συμβατική σχέση με το Καζακστάν θα συναφθεί για όλες τις πτυχές της σύμβασης. Η παρούσα απόφαση αφορά θέματα που σχετίζονται με τα θεσμικά όργανα και τη δημόσια διοίκηση της Ένωσης. Συνεπώς, η ουσιαστική νομική βάση της προτεινόμενης απόφασης είναι το άρθρο 336 της ΣΛΕΕ.
3.3.Συμπέρασμα
Η νομική βάση της προτεινόμενης απόφασης είναι το άρθρο 336 της ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ.
2025/0218 (NLE)
Πρόταση
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
σχετικά με τη θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης για την παράταση της προθεσμίας προσχώρησης του Καζακστάν στη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, όσον αφορά θέματα που σχετίζονται με τα θεσμικά όργανα και τη δημόσια διοίκηση της Ένωσης
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 336 σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφος 9,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Η σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (στο εξής: «σύμβαση της Κωνσταντινούπολης» ή «σύμβαση») συνήφθη από την Ένωση με την απόφαση (ΕΕ) 2023/1075 του Συμβουλίου, όσον αφορά τα θεσμικά όργανα και τη δημόσια διοίκηση της Ένωσης, και με την απόφαση (ΕΕ) 2023/1076 του Συμβουλίου, όσον αφορά θέματα που άπτονται της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις και όσον αφορά το άσυλο και τη μη επαναπροώθηση, και τέθηκε σε ισχύ για την Ένωση την 1η Οκτωβρίου 2023. Επί του παρόντος τα συμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση είναι 39, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ και 22 κρατών μελών της ΕΕ.
(2)Η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης (στο εξής: Επιτροπή Υπουργών) είναι το όργανο λήψης αποφάσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Απαρτίζεται από τους υπουργούς Εξωτερικών των 46 κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης και τους μόνιμους αντιπροσώπους τους στο Στρασβούργο, οι οποίοι ενεργούν ως αναπληρωτές. Ο ρόλος και τα καθήκοντα της Επιτροπής Υπουργών περιγράφονται στο κεφάλαιο IV του καταστατικού του Συμβουλίου της Ευρώπης. Σύμφωνα με το άρθρο 14 του καταστατικού, κάθε μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει έναν αντιπρόσωπο στην Επιτροπή Υπουργών και κάθε αντιπρόσωπος διαθέτει μία ψήφο. Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και, ως εκ τούτου, εκπροσωπούνται στην Επιτροπή Υπουργών.
(3)Σύμφωνα με το άρθρο 76 παράγραφος 1 της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, η Επιτροπή Υπουργών, μετά από διαβούλευση με τα Μέρη της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης και αφού λάβει την ομόφωνη συγκατάθεσή τους, μπορεί να καλέσει κράτος που δεν είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης να προσχωρήσει στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Για την εν λόγω απόφαση απαιτείται η πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο 20 στοιχείο δ) του καταστατικού (πλειοψηφία δύο τρίτων της Επιτροπής Υπουργών) και η ομόφωνη ψήφος των αντιπροσώπων των Μερών της σύμβασης που δικαιούνται να μετέχουν στην Επιτροπή Υπουργών.
(4)Στις 22 Απριλίου 2020 η Επιτροπή Υπουργών αποφάσισε να καλέσει το Καζακστάν να προσχωρήσει στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Σύμφωνα με την απόφαση, η πρόσκληση ίσχυε για πέντε έτη από την έκδοσή της, δηλαδή έως τις 23 Απριλίου 2025.
(5)Με επιστολή τής 3ής Απριλίου 2025, το Καζακστάν ζήτησε διετή παράταση της προθεσμίας προσχώρησης του στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, ώστε να μπορέσει να ολοκληρώσει τις εσωτερικές του διαδικασίες.
(6)Η Επιτροπή Υπουργών, κατά τη συνεδρίασή της τον Σεπτέμβριο του 2025, αναμένεται να εκδώσει απόφαση με την οποία θα χορηγηθεί στο Καζακστάν διετής παράταση της προθεσμίας προσχώρησης στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.
(7)Είναι σκόπιμο να καθοριστεί η θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ένωσης στο πλαίσιο της Επιτροπής Υπουργών, δεδομένου ότι η παράταση της προθεσμίας προσχώρησης του Καζακστάν στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης ενδέχεται να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για την Ένωση. Η παράταση ανανεώνει την πρόσκληση προς το Καζακστάν να προσχωρήσει —της οποίας η προθεσμία είχε παρέλθει— και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να συνεπάγεται τη σύναψη σχέσεων βάσει συνθήκης μεταξύ της Ένωσης και του Καζακστάν στο πλαίσιο της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. Η απόφαση μπορεί επίσης να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις στο πλαίσιο της Επιτροπής των Μερών της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης.
(8)Η προσχώρηση του Καζακστάν θα είναι επωφελής για την Ένωση, δεδομένου ότι θα επεκτείνει τα φιλόδοξα πρότυπα της σύμβασης στην εν λόγω χώρα. Ως εκ τούτου, η θέση της Ένωσης θα πρέπει να είναι η χορήγηση στο Καζακστάν δύο επιπλέον ετών για την ολοκλήρωση των εσωτερικών διαδικασιών του.
(9)Δεδομένου ότι η Ένωση δεν είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, αλλά όλα τα κράτη μέλη είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, η θέση της Ένωσης πρέπει να εκφραστεί από τα κράτη μέλη της Ένωσης, ενεργούντα από κοινού,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ένωσης κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης τον Σεπτέμβριο του 2025 είναι η υποστήριξη της διετούς παράτασης της προθεσμίας προσχώρησης του Καζακστάν στη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.
Άρθρο 2
Η θέση που αναφέρεται στο άρθρο 1 εκφράζεται από τα κράτη μέλη της Ένωσης που είναι μέλη της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, τα οποία ενεργούν από κοινού.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημερομηνία της έκδοσής της.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο/Η Πρόεδρος
