ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 20.7.2021
SWD(2021) 713 final
ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου
Κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Κροατία
που συνοδεύει το έγγραφο
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ
Έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου
Η κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση
{COM(2021) 700 final} - {SWD(2021) 701 final} - {SWD(2021) 702 final} - {SWD(2021) 703 final} - {SWD(2021) 704 final} - {SWD(2021) 705 final} - {SWD(2021) 706 final} - {SWD(2021) 707 final} - {SWD(2021) 708 final} - {SWD(2021) 709 final} - {SWD(2021) 710 final} - {SWD(2021) 711 final} - {SWD(2021) 712 final} - {SWD(2021) 714 final} - {SWD(2021) 715 final} - {SWD(2021) 716 final} - {SWD(2021) 717 final} - {SWD(2021) 718 final} - {SWD(2021) 719 final} - {SWD(2021) 720 final} - {SWD(2021) 721 final} - {SWD(2021) 722 final} - {SWD(2021) 723 final} - {SWD(2021) 724 final} - {SWD(2021) 725 final} - {SWD(2021) 726 final} - {SWD(2021) 727 final}
Περίληψη
Το κροατικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης έχει σημειώσει πρόοδο σε σχέση με τη μείωση της διάρκειας των διαδικασιών και των συσσωρευμένων υποθέσεων, ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις για την αντιμετώπιση σοβαρών προκλήσεων όσον αφορά την αποδοτικότητα και την ποιότητα. Η συνεχιζόμενη επέκταση των νέων εργαλείων ηλεκτρονικής επικοινωνίας στα δικαστήρια οδήγησε στη σταδιακή αύξηση της χρήσης τους. Η υπό εξέλιξη διαδικασία διορισμού του νέου προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις, με επαναλαμβανόμενες απαξιωτικές δημόσιες δηλώσεις κατά δικαστών. Στο πλαίσιο των αποκλινουσών απόψεων σχετικά με τον επόμενο πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου, το Συνταγματικό Δικαστήριο τόνισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των κρατικών αρχών. Το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο υπέβαλε προτάσεις για την ενίσχυση του ρόλου του στην επιλογή δικαστών —ζήτημα που επισημάνθηκε ήδη στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου. Σειρά εικαζόμενων παραβιάσεων δεοντολογίας και πειθαρχικών παραβάσεων από δικαστές οδήγησαν σε προσφυγές ενώπιον του Κρατικού Δικαστικού Συμβουλίου και των Συμβουλίων Δικαστών, καθώς και σε ποινική έρευνα. Το επίπεδο της εκλαμβανόμενης ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης παραμένει πολύ χαμηλό. Εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις προσωπικού στο Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και το Εισαγγελικό Συμβούλιο, παρόλο που έχουν διατεθεί ορισμένες περιορισμένες ενισχύσεις για την επαλήθευση των πρόσφατα δημοσιευμένων δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων δικαστών και εισαγγελέων.
Μια νέα στρατηγική για την πρόληψη της διαφθοράς για την περίοδο 2021-2030 βρίσκεται στο στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης. Όπως και η προηγούμενη στρατηγική, το σχέδιο πρότασης της στρατηγικής προβλέπει επίσης την ενίσχυση του νομικού πλαισίου για την πρόληψη της σύγκρουσης συμφερόντων, το οποίο βρίσκεται επί του παρόντος σε στάδιο κατάρτισης. Δεν υφίστανται ακόμη κώδικες δεοντολογίας για τα μέλη της κυβέρνησης και τους βουλευτές, ενώ η μεταπήδηση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα ρυθμίζεται μόνον εν μέρει. Δεν έχουν θεσπιστεί ακόμη λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τις δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων (lobbying). Ενώ ανακοινώθηκαν αλλαγές στο πλαίσιο της πολιτικής ασυλίας των μελών της κυβέρνησης, δεν έχει αναληφθεί ακόμη η ανάλογη νομοθετική δράση. Οι διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων εξακολουθούν να αποτελούν τομέα υψηλού κινδύνου για διαφθορά και έχουν διαπιστωθεί αρκετές περιπτώσεις λόγω καταγγελιών από μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος. Συνεχίζεται η δίωξη και η διερεύνηση υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου, αλλά λόγω των παρατεταμένων διαδικασιών οι καταδικαστικές αποφάσεις συχνά καθυστερούν.
Η Κροατία επικαιροποιεί τη νομοθεσία της για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας με σκοπό τη μεταφορά της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, ενώ η αναθεώρηση του νόμου για τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας δεν έχει ακόμη εγκριθεί το 2021. Εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την πολιτική ανεξαρτησία του Οργανισμού Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας και προβλέπονται νέες απαιτήσεις προσόντων για τα πιθανά μέλη του διοικητικού του οργάνου στο πλαίσιο της αναθεώρησης του εν λόγω νόμου. Η Κροατία διαθέτει άρτιο πλαίσιο για τη διαφάνεια των πληροφοριών σχετικά με την ιδιοκτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας και προβλέπει περαιτέρω βελτιώσεις. Μολονότι η κρατική διαφήμιση ρυθμίζεται εν μέρει από τον νόμο για τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας, τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι συχνά υπονομεύει την πολιτική ανεξαρτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας που εξαρτώνται οικονομικά από την εν λόγω χρηματοδότηση, κυρίως σε τοπικό επίπεδο. Υφίσταται νομικό πλαίσιο για την προστασία των δημοσιογράφων, οι οποίοι όμως εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με απειλές. Ειδικότερα, ο μεγάλος αριθμός στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP) με στόχο δημοσιογράφους εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Η πρόσβαση σε πληροφορίες κατοχυρώνεται από τη νομοθεσία, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση των αιτημάτων των δημοσιογράφων.
Όσον αφορά το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών (θεσμικά αντίβαρα), μολονότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις είναι ενσωματωμένες στις νομοθετικές διαδικασίες, τα ενδιαφερόμενα μέρη θεωρούν ότι η συμμετοχή των πολιτών είναι μάλλον τυπική παρά ουσιαστική. Η Κροατία δεν κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τα μέτρα λόγω της πανδημίας COVID-19 βασίστηκαν στον εις διπλούν τροποποιημένο νόμο σχετικά με τις λοιμώδεις νόσους. Το Συνταγματικό Δικαστήριο επανεξέτασε τα μέτρα αυτά, διαπιστώνοντας ότι ήταν συμβατά με το Σύνταγμα και αποφάνθηκε επίσης ότι το Κοινοβούλιο θα πρέπει να βρει τρόπους ώστε να διασφαλίσει την άσκηση των καθηκόντων του κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η πρόσβαση του Συνηγόρου του Πολίτη στις πληροφορίες που απαιτούνται για τη διεξαγωγή ερευνών πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω. Το εθνικό σχέδιο για τη δημιουργία και τη διαμόρφωση του κατάλληλου περιβάλλοντος για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών κατά την περίοδο 2021-2027 παραμένει στο στάδιο της εκπόνησης από το 2016 —ζήτημα που επισημάνθηκε στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου.
I.Σύστημα απονομής δικαιοσύνης
Η Κροατία διαθέτει σύστημα απονομής δικαιοσύνης τριών βαθμίδων, με δικαστήρια γενικής και ειδικής δικαιοδοσίας. Τα πρωτοβάθμια δικαστήρια γενικής δικαιοδοσίας, τα οποία εκδικάζουν αστικές και ποινικές υποθέσεις, απαρτίζονται από δημοτικά δικαστήρια (34), ενώ τα επαρχιακά δικαστήρια (15) είναι τα δευτεροβάθμια δικαστήρια γενικής δικαιοδοσίας με ορισμένες αρμοδιότητες ως πρωτοβάθμια δικαστήρια. Τα δικαστήρια ειδικής δικαιοδοσίας περιλαμβάνουν εννέα εμποροδικεία και τέσσερα διοικητικά δικαστήρια σε πρώτο βαθμό, καθώς και το Ανώτερο Ποινικό Δικαστήριο, το Ανώτερο Πλημμελειοδικείο, το Ανώτερο Εμποροδικείο και το Ανώτερο Διοικητικό Δικαστήριο σε δεύτερο βαθμό. Το Ανώτατο Δικαστήριο εκδικάζει όλα τα είδη υποθέσεων. Το Συνταγματικό Δικαστήριο διενεργεί συνταγματικό έλεγχο. Ένα ανεξάρτητο Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο διασφαλίζει την αυτονομία και την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος
. Η Εισαγγελία (DO) είναι αυτόνομο, ανεξάρτητο δικαστικό όργανο, το οποίο ενεργεί ως εισαγγελική αρχή, κινεί νομικές διαδικασίες για την προστασία της κρατικής περιουσίας και ασκεί ένδικα μέσα για την προστασία του Συντάγματος και των νόμων. Η Εισαγγελία διευθύνεται από εισαγγελέα. Ο γενικός εισαγγελέας είναι ο επικεφαλής της Εισαγγελίας της Δημοκρατίας της Κροατίας (DORH), ως η ανώτατη κρατική εισαγγελική αρχή. Οι εξουσίες όσον αφορά τον διορισμό και τη σταδιοδρομία των εισαγγελέων και των αντιεισαγγελέων εναπόκεινται στο Εισαγγελικό Συμβούλιο, ενώ οι εξουσίες όσον αφορά την εκπροσώπηση και τη διαχείριση εναπόκεινται στον γενικό εισαγγελέα
. Το Εισαγγελικό Συμβούλιο είναι ανεξάρτητο και αυτοδιοικούμενο όργανο, επιφορτισμένο με τη διασφάλιση της αυτονομίας και της ανεξαρτησίας της Εισαγγελίας
. Η Κροατία συμμετέχει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO). Ο Κροατικός Δικηγορικός Σύλλογος είναι ανεξάρτητη, αυτοδιοικούμενη επαγγελματική οργάνωση, η οποία είναι επιφορτισμένη με τις πειθαρχικές διαδικασίες κατά δικηγόρων.
Ανεξαρτησία
Το επίπεδο της εκλαμβανόμενης ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης σημειώνει καθοδική τάση. Το επίπεδο της εκλαμβανόμενης ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης μεταξύ του ευρέος κοινού επιδεινώθηκε το 2021 και παραμένει το χαμηλότερο στην ΕΕ (το ποσοστό του ευρέος κοινού που θεωρεί ότι η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης είναι αρκετά καλή ή πολύ καλή μειώθηκε από 24 % σε 17 %)
. Μεταξύ των εταιρειών, το επίπεδο της εκλαμβανόμενης ανεξαρτησίας είναι επίσης πολύ χαμηλό και μειώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο στην ΕΕ (το ποσοστό των εταιρειών που θεωρούν ότι η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης είναι αρκετά καλή ή πολύ καλή παρέμεινε στο 16 %, ενώ το ποσοστό των εταιρειών που θεωρούν ότι η ανεξαρτησία ήταν πολύ χαμηλή αυξήθηκε από 36 % σε 43 %)
. Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2021 παρουσιάζει συνεχή καθοδική τάση από το 2016. Ο βασικότερος λόγος τον οποίο επικαλείται το ευρύ κοινό για την εκλαμβανόμενη έλλειψη ανεξαρτησίας των δικαστηρίων και των δικαστών είναι η αντίληψη περί παρέμβασης ή πίεσης από την κυβέρνηση και τους πολιτικούς
. Λεπτομερέστερες έρευνες θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων με εξέταση των ειδικών λόγων μεταξύ διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών του συστήματος απονομής δικαιοσύνης στους οποίους βασίζεται το συνεχώς χαμηλό επίπεδο της εκλαμβανόμενης ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης
.
Η υπό εξέλιξη διαδικασία διορισμού του νέου προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις και το Συνταγματικό Δικαστήριο τόνισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των κρατικών αρχών. Στις 15 Ιουλίου 2021 έληξε η τετραετής θητεία του προηγούμενου προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου. Η διαδικασία διορισμού του νέου προέδρου οδήγησε σε έντονη ανταλλαγή απόψεων μεταξύ υψηλόβαθμων εκπροσώπων των κρατικών αρχών, η οποία περιλάμβανε επανειλημμένες αρνητικές δηλώσεις σχετικά με το Ανώτατο Δικαστήριο και άλλους δικαστές. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου διορίζεται από το Κοινοβούλιο κατόπιν πρότασης του προέδρου της Δημοκρατίας. Η Γενική Συνέλευση του Ανώτατου Δικαστηρίου και η αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή γνωμοδοτούν σχετικά με τους υποψηφίους. Όπως διευκρινίζεται από το Συνταγματικό Δικαστήριο, οι γνώμες αυτές, οι οποίες πρέπει να διατυπώνονται για όλους τους υποψηφίους, δεν είναι δεσμευτικές για τον πρόεδρο της Δημοκρατίας. Σύμφωνα με τις τροποποιήσεις που εγκρίθηκαν το 2018, τον Φεβρουάριο του 2021 το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο διαβίβασε στο Γραφείο του προέδρου της Δημοκρατίας τις αιτήσεις των τριών υποψηφίων (συμπεριλαμβανομένου του εν ενεργεία προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου). Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας πρότεινε στο Κοινοβούλιο υποψήφιο που δεν είχε υποβάλει αίτηση για την πλήρωση της κενής θέσης, ισχυριζόμενος ότι οι τροποποιήσεις του νόμου του 2018 για τα δικαστήρια, οι οποίες προβλέπουν τη διαδικασία πλήρωσης της κενής θέσης, είναι «αντισυνταγματικές». Στη συνέχεια, το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι τροποποιήσεις του 2018 ήταν σύμφωνες με το Σύνταγμα. Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι ο πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να επιλέξει μόνο μεταξύ των υποψηφίων που υπέβαλαν αίτηση για την πλήρωση της κενής θέσης· ωστόσο, ο πρόεδρος μπορεί επίσης να αποφασίσει να μην προτείνει κανέναν από τους υποψηφίους που υπέβαλαν αίτηση και να ενημερώσει το Κοινοβούλιο. Ένας αποτυχών υποψήφιος μπορεί να ζητήσει επανεξέταση της απόφασης του Κοινοβουλίου ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο τόνισε επίσης τη συνταγματική απαίτηση της συνεργασίας μεταξύ των κρατικών αρχών με σκοπό την εξεύρεση κοινών λύσεων σύμφωνα με το κράτος δικαίου και την αποφυγή αποσταθεροποιητικών καταστάσεων, οι οποίες θα παρεμπόδιζαν τη λειτουργία του Ανώτατου Δικαστηρίου. Μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας ζήτησε την αναδημοσίευση της κενής θέσης. Μετά από νέα ανακοίνωση, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας τον Ιούνιο του 2021 πρότεινε στο Κοινοβούλιο έναν από τους πέντε υποψηφίους που υπέβαλαν αίτηση (δεν έχει υποβάλει αίτηση εν ενεργεία δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου), αλλά το Κοινοβούλιο δεν διόρισε τον υποψήφιο. Στις 7 Ιουλίου 2021 το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο δημοσίευσε την τρίτη δημόσια πρόσκληση. Δεδομένου ότι ο νέος πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν έχει διοριστεί πριν από τη λήξη της θητείας του προηγούμενου προέδρου, ο ρόλος αυτός θα ασκείται, ενδεχομένως για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, από τον αναπληρωτή πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο υποψήφιος για το αξίωμα του προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου θα μπορούσε να διοριστεί ταυτόχρονα ως νέος δικαστής (εάν το πρόσωπο δεν ήταν ήδη δικαστής), αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με τη διαδικασία επιλογής δικαστών, όπου οι συνταγματικές ή άλλες νομικές διατάξεις ορίζουν ότι ο αρχηγός κράτους, η κυβέρνηση ή η νομοθετική εξουσία λαμβάνουν τις αποφάσεις, η γνώμη ανεξάρτητης και αρμόδιας αρχής που έχει καταρτιστεί σε μεγάλο βαθμό από το δικαστικό σώμα (στην περίπτωση αυτή, η Γενική Συνέλευση του Ανώτατου Δικαστηρίου) θα πρέπει να εφαρμόζεται στην πράξη από την αρμόδια για τους διορισμούς αρχή.
Το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο υπέβαλε προτάσεις για την ενίσχυση του ρόλου του στην επιλογή δικαστών. Στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου διαπιστώθηκε ότι το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και το Εισαγγελικό Συμβούλιο αντιμετωπίζουν προκλήσεις μετά τις τροποποιήσεις που περιόρισαν τον ρόλο τους στην επιλογή δικαστών και εισαγγελέων. Όσον αφορά τους δικαστές, οι τροποποιήσεις του 2018 μείωσαν τον αριθμό των μορίων που μπορεί να απονείμει το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο στους υποψηφίους βάσει της συνέντευξης, γεγονός που περιόρισε τη δυνατότητα του συμβουλίου να διακρίνει μεταξύ των υποψηφίων. Τον Μάρτιο του 2021 το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο εκπόνησε ανάλυση των διατάξεων του νόμου για την επιλογή των δικαστών και πρότεινε αλλαγές. Το συμβούλιο τόνισε ότι οι ισχύουσες διατάξεις για τη χορήγηση μορίων στους υποψηφίους κατά τη διαδικασία επιλογής υπονόμευαν την ικανότητά της να ενεργεί ως ανεξάρτητο και αυτόνομο όργανο, επιφορτισμένο με τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Σύμφωνα με το συμβούλιο, το ισχύον σύστημα, στο πλαίσιο του οποίου τα μόρια που επιτεύχθηκαν στην κρατική σχολή για δικαστικούς λειτουργούς έχουν καθοριστικό ρόλο στην επιλογή των δικαστών, αφήνει το συμβούλιο χωρίς σημαντικό ρόλο ή επιρροή στην επιλογή των δικαστών. Οι νέες προτάσεις εξετάζουν τρόπους βελτίωσης του ρόλου του συμβουλίου στη διαδικασία επιλογής. Το συμβούλιο πρότεινε επίσης βελτιώσεις στο πλαίσιο των πειθαρχικών διαδικασιών που αφορούν δικαστές, ιδίως όσον αφορά τις προθεσμίες. Από την άποψη αυτή, οι πόροι που διατίθενται στο Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και στο Εισαγγελικό Συμβούλιο αποτελούν σημαντικά στοιχεία για τη βελτίωση της ποιότητας των εργασιών και των δύο συμβουλίων.
Το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και το Εισαγγελικό Συμβούλιο έλαβαν πρόσθετους πόρους για την επαλήθευση των πρόσφατα δημοσιευμένων δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων δικαστών και εισαγγελέων. Τον Ιανουάριο του 2021 οι δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων δικαστών και εισαγγελέων δημοσιεύτηκαν στο διαδίκτυο και δημοσιοποιήθηκαν. Η έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου διαπίστωσε ότι θα ήταν αναγκαία η στήριξη με ηλεκτρονικά εργαλεία και επαρκείς ανθρώπινους πόρους, ώστε να διασφαλιστεί ότι το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και το Εισαγγελικό Συμβούλιο μπορούν να επαληθεύουν αποτελεσματικά και γρήγορα τις δηλώσεις, ει δυνατόν πριν ακόμη και από τη δημοσίευσή τους στο διαδίκτυο. Αμφότερα τα συμβούλια έχουν αρχίσει να λαμβάνουν μέτρα για να καταστήσουν δυνατή τη σύνδεση των οικείων συστημάτων ΤΠΕ με τις βάσεις δεδομένων των αρμόδιων αρχών. Ωστόσο, η σύνδεση των συμβουλίων με αυτές τις βάσεις δεδομένων, μόλις επιτευχθεί, θα καταστήσει δυνατή την αποτελεσματικότερη επαλήθευση των περιουσιακών στοιχείων. Όπως αναφέρεται στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου, τα εν λόγω συστήματα ΤΠΕ δεν εντοπίζουν αυτόματα ανακολουθίες μεταξύ των δηλωθέντων και των πραγματικών περιουσιακών στοιχείων δικαστών και εισαγγελέων. Τον Απρίλιο του 2021 τα συμβούλια δέχθηκαν τρεις υπαλλήλους (ένας δημόσιος υπάλληλος μεταφέρθηκε στο Εισαγγελικό Συμβούλιο και δύο μεταφέρθηκαν στο Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο), οι οποίοι μετατέθηκαν προσωρινά από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Διοίκησης, προκειμένου να συνδράμουν στη μη αυτόματη επαλήθευση των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων. Η εφαρμογή αυτοματοποιημένης λύσης λογισμικού και για τα δύο συμβούλια, με στόχο την αυτοματοποιημένη σύγκριση δεδομένων, προβλέπεται να εισαχθεί έως το τέλος του 2021. Περαιτέρω βελτιώσεις της λύσης λογισμικού, τόσο για τα δύο συμβούλια όσο και για την Επιτροπή για την επίλυση συγκρούσεων συμφερόντων (η οποία χρησιμοποιεί μια λύση λογισμικού από το 2018), προβλέπονται μόνο για το 2024, σύμφωνα με το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.
Το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο, τα Συμβούλια Δικαστών και οι ανακριτικές αρχές αντιδρούν σε σειρά εικαζόμενων παραβιάσεων δεοντολογίας και πειθαρχικών παραβάσεων από δικαστές. Στις αρχές του 2021 πολλά περιστατικά στα οποία συμμετείχαν δικαστές αναφέρθηκαν εκτενώς στον Τύπο και συζητήθηκαν δημοσίως, τα οποία εικάζεται ότι έλαβαν χώρα το 2020 και το 2021. Μία περίπτωση αφορούσε πέντε δικαστές που φέρεται ότι παραβίασαν τους περιορισμούς της πανδημίας COVID-19. Η διαδικασία κινήθηκε από τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου για παράβαση του Κώδικα Δικαστικής Δεοντολογίας. Τον Μάρτιο ένα Συμβούλιο Δικαστών διαπίστωσε παραβίαση που αφορούσε έναν δικαστή, ενώ ένα άλλο Συμβούλιο Δικαστών δεν διαπίστωσε παραβίαση όσον αφορά τους υπόλοιπους τέσσερις δικαστές. Στο πλαίσιο προσφυγής κατά και των πέντε αποφάσεων, το Συμβούλιο Δεοντολογίας στις 13 Μαΐου 2021 αποφάσισε ότι και οι πέντε δικαστές παραβίασαν τον Κώδικα Δεοντολογίας λόγω παραβίασης των περιορισμών της πανδημίας COVID-19. Η δεύτερη περίπτωση αφορούσε καταγγελίες για παραβάσεις σε θέματα αμεροληψίας και ανάρμοστα δώρα του υπόπτου σε δικαστές που εκδικάζουν ποινική υπόθεση (εξέχουσα δημόσια προσωπικότητα), όπου ο πρόεδρος του οικείου δικαστηρίου κίνησε πειθαρχική διαδικασία ενώπιον του Κρατικού Δικαστικού Συμβουλίου. Οι διαδικασίες που αφορούν δικαστές, συμπεριλαμβανομένων των ποινικών διαδικασιών, βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Τα Συμβούλια Δικαστών των δικαστηρίων αποφαίνονται επί παραβάσεων του Κώδικα Δικαστικής Δεοντολογίας όσον αφορά τους δικαστές των δικαστηρίων αυτών. Η απόφαση μπορεί να προσβληθεί ενώπιον του Συμβουλίου Δεοντολογίας, ενός δικαστικού σχηματισμού που επιλέγεται από τους προέδρους όλων των Συμβουλίων Δικαστών. Οι αποφάσεις σχετικά με πειθαρχικές κυρώσεις κατά δικαστών λαμβάνονται από το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και μπορούν να προσβληθούν ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Ποιότητα
Η χρήση εργαλείων ηλεκτρονικής επικοινωνίας στα δικαστήρια αυξάνεται σταδιακά. Σύμφωνα με τον πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2021, οι τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) για τη διαχείριση υποθέσεων και η ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ δικαστηρίων και διαδίκων εξακολουθούν να κατατάσσονται μεταξύ των λιγότερο ανεπτυγμένων στην ΕΕ. Όσον αφορά τη χρήση ΤΠΕ στη διαχείριση υποθέσεων, η εισαγωγή του συστήματος ηλεκτρονικών αρχείων («e-File») για τα τελευταία εναπομένοντα δικαστήρια βρίσκεται σε εξέλιξη και πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2021. Όσον αφορά τα εργαλεία ηλεκτρονικής επικοινωνίας, το σύστημα ηλεκτρονικής επικοινωνίας («e-Communication»), το οποίο επιτρέπει την ηλεκτρονική ανταλλαγή εγγράφων με τα δικαστήρια, έχει εισαχθεί στα εμποροδικεία, στα επαρχιακά και δημοτικά δικαστήρια, στο Ανώτερο Εμποροδικείο και στο Ανώτατο Δικαστήριο (μόνο για αστικές υποθέσεις). Επί του παρόντος, οι κύριοι χρήστες του συστήματος αυτού είναι δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, δικαστικοί εμπειρογνώμονες, εκτιμητές και διερμηνείς, καθώς και διαχειριστές διαδικασιών αφερεγγυότητας. Η χρήση του συστήματος ηλεκτρονικής επικοινωνίας αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του 2020, μετά τη θέσπιση του νόμου για την υποχρεωτική ηλεκτρονική επικοινωνία όσον αφορά νομικά πρόσωπα (οι πολίτες εξακολουθούν να έχουν την επιλογή να χρησιμοποιούν τον έντυπο τρόπο). Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης, ιδίως όσον αφορά τις ποινικές υποθέσεις: μολονότι υφίστανται οι τεχνικές προϋποθέσεις για την ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ εισαγγελέων και δικαστηρίων, θα είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν τροποποιήσεις στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, που προβλέπονται για το 2022. Όσον αφορά την ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ εισαγγελέων και αστυνομίας, έχει διενεργηθεί δοκιμή. Η αστυνομία αποστέλλει στα δικαστήρια απαγγελίες κατηγοριών για πλημμελήματα, ωστόσο, χρειάζονται νομοθετικές τροποποιήσεις για την ηλεκτρονική επικοινωνία των δικαστηρίων με την αστυνομία. Η δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων πρώτου και δεύτερου βαθμού δικαιοδοσίας παραμένει πολύ περιορισμένη. Το σύστημα ηλεκτρονικών αρχείων προβλέπεται να αναβαθμιστεί έως το 2023 με ειδική ενότητα ανωνυμοποίησης, η οποία θα επιτρέπει τη δημοσίευση των αποφάσεων σε δημόσια προσβάσιμη διαδικτυακή πύλη με δυνατότητα αναζήτησης.
Το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και τα Εισαγγελικά Συμβούλια έλαβαν ορισμένες προσωρινές ενισχύσεις, ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη ανθρώπινων πόρων. Όπως αναφέρεται στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου, το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και το Εισαγγελικό Συμβούλιο έχουν σημαντικές εξουσίες
, αλλά η διοικητική τους ικανότητα παραμένει πολύ περιορισμένη και η κατάσταση δεν έχει βελτιωθεί σημαντικά. Μολονότι το 2020 και τα δύο συμβούλια έλαβαν επίσημα περισσότερους χρηματοδοτικούς πόρους (25 % περισσότερους για το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο και 40 % περισσότερους για το Εισαγγελικό Συμβούλιο σε σύγκριση με το 2019), οι σχετικοί με την πανδημία COVID-19 περιορισμοί αναβλήθηκαν με τη χρήση των πόρων αυτών για την πρόσληψη νέου προσωπικού. Μέχρι στιγμής, τα συμβούλια έλαβαν μόνον ορισμένες προσωρινές ενισχύσεις προκειμένου να επαληθεύσουν τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων των δικαστών και των εισαγγελέων.
Νέο Ανώτερο Ποινικό Δικαστήριο ξεκίνησε τις εργασίες του ως εφετείο ειδικής δικαιοδοσίας σε ποινικές υποθέσεις. Τον Ιανουάριο του 2021 το Ανώτερο Ποινικό Δικαστήριο ξεκίνησε τις εργασίες του ως δικαστήριο ειδικής δικαιοδοσίας, αρμόδιο να αποφαίνεται επί προσφυγών κατά αποφάσεων των επαρχιακών δικαστηρίων (είτε ως πρωτοβάθμια είτε ως δευτεροβάθμια ποινικά δικαστήρια)
. Το δικαστήριο άρχισε τις εργασίες του μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία το Ανώτερο Ποινικό Δικαστήριο δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τη συνταγματική θέση του Ανώτατου Δικαστηρίου. Παρασχέθηκε το αναγκαίο επαγγελματικό και διοικητικό προσωπικό, καθώς και ο κατάλληλος δικαστικός χώρος. Το Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο διόρισε 11 από τους συνολικά 15 δικαστές, σύμφωνα με την απόφαση του υπουργού Δικαιοσύνης και Δημόσιας Διοίκησης για το εν λόγω δικαστήριο, καθώς και τον νέο πρόεδρο του δικαστηρίου. Το νέο δικαστήριο, όπως προβλέπεται, θα πρέπει να διευκολύνει το έργο του Ανώτατου Δικαστηρίου ως δευτεροβάθμιου δικαστηρίου. Το Ανώτατο Δικαστήριο θα μπορούσε να επικεντρωθεί στα νομικά ζητήματα σε ποινικές υποθέσεις, ενεργώντας ως τριτοβάθμιο δικαστήριο.
Αποδοτικότητα
Οι συσσωρευμένες υποθέσεις και η διάρκεια των διαδικασιών μειώθηκαν στα δευτεροβάθμια δικαστήρια και αυξήθηκαν ως επί το πλείστον στα πρωτοβάθμια δικαστήρια, και παραμένουν μεταξύ των πλέον σημαντικών στην ΕΕ
. Η πανδημία COVID-19, καθώς και οι ισχυροί σεισμοί στο Ζάγκρεμπ και στην Πετρίνια επηρέασαν δυσμενώς την αποδοτικότητα των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων ειδικότερα, κυρίως λόγω καθυστερήσεων στις ακροαματικές διαδικασίες, ενώ το δευτεροβάθμιο και το Ανώτατο Δικαστήριο, τα οποία λειτουργούν κυρίως βάσει γραπτών δικογραφιών, συνέχισαν να εργάζονται με μεγαλύτερη αποδοτικότητα. Το 2020 η μέση διάρκεια των διαδικασιών στα πρωτοβάθμια δικαστήρια παρέμεινε μεταξύ των μεγαλύτερων στην ΕΕ και ως επί το πλείστον αυξήθηκε, με 1 000 ημέρες σε εμπορικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας (735 το 2019) και 705 ημέρες σε ποινικές υποθέσεις σε δημοτικά δικαστήρια (691 το 2019), ενώ μειώθηκε σε αστικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας σε 826 ημέρες (854 το 2019)
. Η μέση διάρκεια των διαδικασιών μειώθηκε κυρίως όσον αφορά τα επαρχιακά δικαστήρια, όπου οι αστικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας σε δεύτερο βαθμό διαρκούσαν μόνο 233 ημέρες (258 το 2019), ενώ οι ποινικές υποθέσεις διαρκούσαν 804 ημέρες (930 το 2019). Στα πρωτοβάθμια δικαστήρια, οι συσσωρευμένες υποθέσεις μειώθηκαν κατά 13 % όσον αφορά τις εμπορικές υποθέσεις (σε σύγκριση με το 2019), ωστόσο, σημείωσαν αύξηση κατά 15 % το 2020 στις αστικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας, κατά 12 % στις διοικητικές υποθέσεις και κατά 9 % στις ποινικές υποθέσεις. Ενώπιον επαρχιακών δευτεροβάθμιων δικαστηρίων, οι συσσωρευμένες υποθέσεις σημείωσαν μείωση στις αστικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας κατά 22 %, και κατά 9 % στις ποινικές υποθέσεις. Τόσο το Ανώτερο Εμποροδικείο όσο και το Ανώτατο Δικαστήριο μείωσαν περαιτέρω τη διάρκεια των διαδικασιών και των καθυστερήσεων σε εμπορικές και αστικές υποθέσεις, αντίστοιχα. Στις αρχές του 2021 το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Διοίκησης ξεκίνησε την κατάρτιση σχεδίων δράσης για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των εργασιών των δικαστηρίων, προβλέποντας την εκπόνηση προσαρμοσμένου σχεδίου για κάθε δικαστικό τομέα και δικαστήριο ειδικής δικαιοδοσίας.
II.Πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Διοίκησης είναι το κεντρικό όργανο πρόληψης της διαφθοράς με ειδική μονάδα συντονισμού της εφαρμογής των στρατηγικών καταπολέμησης της διαφθοράς και των σχετικών σχεδίων δράσης. Ενεργεί επίσης ως κεντρικό όργανο για την ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με την πάταξη της διαφθοράς. Το Συμβούλιο για την Πρόληψη της Διαφθοράς (συμβουλευτικό όργανο της κυβέρνησης, απαρτιζόμενο από εκπροσώπους δημόσιων οργανισμών και μη κυβερνητικών οργανώσεων), καθώς και το Εθνικό Συμβούλιο για την Παρακολούθηση της Εφαρμογής της Στρατηγικής για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς υποβάλλουν εκθέσεις στο Κοινοβούλιο δύο φορές ετησίως. Το Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (USKOK) είναι η ειδική εισαγγελική υπηρεσία που είναι επιφορτισμένη για τα αδικήματα διαφθοράς, ενώ το Εθνικό Αστυνομικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (PNUSKOK) είναι η ειδική αστυνομική υπηρεσία που είναι επιφορτισμένη με την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διερεύνηση σύνθετων εγκλημάτων που σχετίζονται με τη διαφθορά. Το νέο Ανώτερο Ποινικό Δικαστήριο άρχισε να λειτουργεί το 2021 ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο σε υποθέσεις διαφθοράς στις οποίες ασκήθηκε δίωξη από το USKOK. Το γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη αναπτύσσει το νέο του καθήκον όσον αφορά τη διαχείριση των καταγγελιών που υποβάλλονται από μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος.
Σύμφωνα με την αντίληψη εμπειρογνωμόνων και διευθυντικών στελεχών επιχειρήσεων, το επίπεδο διαφθοράς στον δημόσιο τομέα παραμένει υψηλό. Στον Δείκτη Αντίληψης της Διαφθοράς που δημοσιεύτηκε από τη Διεθνή Διαφάνεια για το 2020, η Κροατία βαθμολογήθηκε με 47/100 και κατέλαβε την 18η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη 63η παγκοσμίως. Η αντίληψη αυτή έχει επιδεινωθεί σημαντικά
κατά την τελευταία πενταετία.
Μια νέα στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς 2021-2030 βρίσκεται στο στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης, ενώ η προηγούμενη στρατηγική έχει λήξει. Η απόφαση για την έναρξη της διαδικασίας κατάρτισης της νέας στρατηγικής εγκρίθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2020. Μετά από εσωτερική διαβούλευση, το σχέδιο πρότασης της στρατηγικής δημοσιεύεται τώρα για δημόσια διαβούλευση. Η νέα στρατηγική θα συμπληρωθεί με τριετή σχέδια εφαρμογής. Το πρώτο σχέδιο υλοποίησης προβλέπεται να καλύψει την περίοδο 2022-2024 και η κατάρτιση θα ξεκινήσει μόνο μετά την έγκριση της στρατηγικής. Σύμφωνα με τις αρχές, η συνολική στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2021-2030 θα έχει ως στόχο την αντιμετώπιση ενός ευρέος φάσματος ανοικτών ζητημάτων με τον προσδιορισμό συγκεκριμένων τομέων διαφθοράς που πρέπει να ενισχυθούν, όπως υπογραμμίζεται και στις διεθνείς συστάσεις. Οι κύριοι τομείς εστίασης της στρατηγικής θα είναι η πρόληψη, η ενίσχυση του θεσμικού και νομικού πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς, η ευαισθητοποίηση σχετικά με τον επιβλαβή χαρακτήρα της διαφθοράς στο ευρύ κοινό, η αύξηση της διαφάνειας του έργου των δημόσιων φορέων και η βελτίωση των συστημάτων ακεραιότητας σε πολλούς τομείς προτεραιότητας.
Το θεσμικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς έχει υποστεί κάποια θεσμική αναδιοργάνωση για να αυξηθεί η αποδοτικότητα. Στις 22 Ιουλίου 2020 το Υπουργείο Δικαιοσύνης και το Υπουργείο Δημόσιας Διοίκησης συγχωνεύθηκαν σε Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Διοίκησης. Η νέα αυτή δομή αποσκοπεί στη βελτίωση του έργου του τομέα πρόληψης της διαφθοράς, ο οποίος περιλαμβάνει πλέον δύο νέες οργανικές μονάδες. Επιπλέον, το Συμβούλιο για την Πρόληψη της Διαφθοράς περιλαμβάνει πλέον εκπροσώπους της Κρατικής Εκλογικής Επιτροπής, του Συνηγόρου του Πολίτη και του κεντρικού κρατικού γραφείου για την ανάπτυξη της ψηφιακής κοινωνίας. Οι ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι σημείωσαν πρόσφατα ελαφριά αύξηση. Ωστόσο, η Επιτροπή για την επίλυση συγκρούσεων συμφερόντων διαθέτει περιορισμένο αριθμό προσωπικού.
Το νομοθετικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς δεν έχει ακόμη μεταρρυθμιστεί. Η κατάργηση των πολιτικών ασυλιών των μελών της κυβέρνησης ανακοινώθηκε στο πρόγραμμα της κυβέρνησης για την περίοδο 2020-2024, αλλά μέχρι στιγμής οι κανόνες παραμένουν όπως ορίζεται στο άρθρο 34 του νόμου για την κυβέρνηση, σύμφωνα με το οποίο προβλέπεται ασυλία για όλα τα εγκλήματα που τιμωρούνται με φυλάκιση έως πέντε ετών. Η δωροδοκία τιμωρείται στον ποινικό κώδικα με ποινές φυλάκισης έως και δέκα ετών και οι ίδιες διατάξεις ισχύουν και για τους αλλοδαπούς υπαλλήλους. Το τρέχον σχέδιο πρότασης της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς 2021-2030, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης, προβλέπει ένα συγκεκριμένο ορόσημο για τη βελτίωση του πλαισίου για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στις διεθνείς επιχειρηματικές συναλλαγές. Στο πλαίσιο αυτό, το σχέδιο στρατηγικής προτείνει την ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου για την ασυλία των μελών της κυβέρνησης με την εξαίρεση της ασυλίας για αδικήματα διαφθοράς, όπως συνέστησε επίσης η GRECO.
Συνεχίζεται η δίωξη και η διερεύνηση υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου, αλλά λόγω των παρατεταμένων διαδικασιών οι καταδικαστικές αποφάσεις συχνά καθυστερούν. Η θετική τάση όσον αφορά τις έρευνες και τις διώξεις για διαφθορά συνεχίστηκε, μεταξύ άλλων, και σε τοπικό επίπεδο. Το 2020 η Εισαγγελία κίνησε διαδικασίες απαγγελίας κατηγοριών κατά 84 ατόμων (109 άτομα το 2019). Κατά την ίδια περίοδο, τα δικαστήρια εξέδωσαν αποφάσεις σχετικά με 92 άτομα από τα οποία τα 78 καταδικάστηκαν (85 %). Όσον αφορά τις κυρώσεις για αδικήματα διαφθοράς, επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης σε 31 άτομα (για 12 άτομα η ποινή φυλάκισης μετατράπηκε σε κοινωφελή εργασία) και 47 καταδίκες υπό όρους. Το 2020 η διάρκεια των ερευνών υπό την καθοδήγηση των κρατικών δικηγόρων στο Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (USKOK) αυξήθηκε (λόγω της πολυπλοκότητας των υποθέσεων και της πανδημίας COVID-19). Μόνο στο 28 % περίπου των υποθέσεων του USKOK, η έρευνα περατώθηκε εντός έξι μηνών (90 % το 2019). Στο 35 % περίπου των υποθέσεων, η έρευνα διήρκεσε έως ένα έτος, ενώ στο υπόλοιπο 35 % των υποθέσεων η έρευνα διήρκεσε έως και 18 μήνες ή περισσότερο. Μόλις οι υποθέσεις φτάσουν στα δικαστήρια, αρκετές υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου υπόκεινται σε χρονοβόρες διαδικασίες που καθυστερούν τις αποφάσεις του Δικαστηρίου. Δεν έχουν ληφθεί σαφή μέτρα για την αντιμετώπιση των ελλείψεων του συστήματος απονομής δικαιοσύνης που αναφέρονται στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου. Για την αντιμετώπιση του ζητήματος αυτού, το σχέδιο στρατηγικής θέτει ως στόχο τη βελτίωση του νομικού πλαισίου για τη δίωξη αδικημάτων διαφθοράς με σκοπό την επιτάχυνση των δικαστικών διαδικασιών. Όσον αφορά τους υφιστάμενους διαθέσιμους πόρους, το USKOK ανέφερε τις δυσκολίες πρόσληψης νέων εισαγγελέων με υποψηφίους που δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις εμπειρογνωσίας. Τόσο το USKOK όσο και το Εθνικό Αστυνομικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (PNUSKOK) ανέφεραν ότι η συνεργασία για την έρευνα και τη δίωξη αδικημάτων διαφθοράς λειτουργεί ικανοποιητικά. Οι εθνικές αρχές ανέφεραν ότι οι διαθέσιμοι πόροι θεωρούνται επαρκείς και διατίθενται εξειδικευμένα προγράμματα κατάρτισης για την καταπολέμηση της διαφθοράς στο διαδίκτυο. Διαπιστώθηκαν ελλείψεις όσον αφορά τη διαθεσιμότητα εξοπλισμού για τη διεξαγωγή πολύπλοκων ερευνητικών δραστηριοτήτων. Σύμφωνα με το σχέδιο στρατηγικής, το PNUSKOK θα επωφεληθεί από την ψηφιοποίηση και την ανανέωση τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο.
Από την έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση του νομικού πλαισίου για την πρόληψη της σύγκρουσης συμφερόντων. Στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου διαπιστώθηκε ότι το νομικό πλαίσιο για τη σύγκρουση συμφερόντων πρέπει να βελτιωθεί όσον αφορά την εφαρμογή του και προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η Επιτροπή για την επίλυση των συγκρούσεων συμφερόντων διαθέτει επαρκείς εξουσίες για την επιβολή αποτρεπτικών κυρώσεων και την άσκηση του ουσιώδους προληπτικού της ρόλου. Μολονότι το νομικό πλαίσιο για τη σύγκρουση συμφερόντων δεν άλλαξε, το σχέδιο πρότασης της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2021-2030 δεσμεύεται να το βελτιώσει, παρέχοντας ορισμένες λεπτομέρειες σχετικά με το τι θα περιλάμβανε. Οι αποφάσεις της Επιτροπής για την επίλυση των συγκρούσεων συμφερόντων έχουν αποτελέσει αντικείμενο σειράς αποφάσεων των διοικητικών δικαστηρίων και του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Για παράδειγμα, στις 12 Σεπτεμβρίου 2019 το Ανώτερο Διοικητικό Δικαστήριο, όσον αφορά τις εξουσίες της εν λόγω επιτροπής βάσει του άρθρου 5 του νόμου για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων, επιβεβαίωσε την πρακτική της επιτροπής και τις κυρώσεις που είχε επιβάλει. Στις 10 Δεκεμβρίου 2020 το Ανώτερο Διοικητικό Δικαστήριο εξέδωσε την απόφασή του επί αιτήσεως αναιρέσεως και, παραπέμποντας στις διατάξεις του άρθρου 5 του νόμου για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων, έκρινε ότι η Επιτροπή για τη σύγκρουση συμφερόντων δεν έχει την εξουσία να επιβάλλει κυρώσεις μόνο για παραβίαση των αρχών δεοντολογίας των δημόσιων λειτουργών
. Το ζήτημα αφορά την ερμηνεία του άρθρου 5
και τη δυνατότητα της επιτροπής να επιβάλλει κυρώσεις σε δημόσιους λειτουργούς αποκλειστικά βάσει της διάταξης αυτής
. Οι συνέπειες της απόφασης αυτής είναι σημαντικές, δεδομένου ότι διέπουν τις εξουσίες επιβολής κυρώσεων της Επιτροπής για την επίλυση των συγκρούσεων συμφερόντων
. Η ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO) εξέτασε τις εξουσίες της Επιτροπής για την επίλυση των συγκρούσεων συμφερόντων και τόνισε ότι η επιτροπή μπορεί μόνο να διαπιστώνει αν υπάρχει παράβαση, αλλά δεν μπορεί να επιβάλλει κυρώσεις όσον αφορά τα άρθρα 2 και 5 του νόμου
. Στο πλαίσιο αυτό, η GRECO συνέστησε να επανεξεταστούν οι διαθέσιμες κυρώσεις για παραβάσεις του νόμου για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλες οι παραβάσεις έχουν τις δέουσες συνέπειες. Η κοινωνία των πολιτών εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την πιθανή μείωση των εξουσιών επιβολής κυρώσεων της επιτροπής μετά την απόφαση του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου
. Η Επιτροπή για την επίλυση των συγκρούσεων συμφερόντων εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την αντιφατική νομολογία και πρότεινε στην Εισαγγελία να κινήσει ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου έκτακτη επανεξέταση της απόφασης του Ανώτερου Διοικητικού Δικαστηρίου ενόψει της ακύρωσης της εν λόγω απόφασης, η οποία απορρίφθηκε στις 14 Μαΐου. Στις 27 Μαΐου 2021 το Ανώτερο Διοικητικό Δικαστήριο εξέδωσε συμπληρωματική απόφαση σχετικά με το άρθρο 5 του νόμου, επιβεβαιώνοντας την απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου που εκδόθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2020.
Δεν υπάρχουν κανόνες δεοντολογίας για τα μέλη της κυβέρνησης και για τους βουλευτές και η μεταπήδηση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα παραμένει μόνον εν μέρει ρυθμισμένη, όπως αναφέρεται στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου. Η GRECO διαπίστωσε την απουσία κώδικα δεοντολογίας για τα μέλη της κυβέρνησης και τους βουλευτές, και έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για την υλοποίηση των εν λόγω συστάσεων. Οι κανόνες για τη μεταπήδηση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα δεν έχουν ενισχυθεί και παραμένουν περιορισμένοι ως προς το πεδίο εφαρμογής τους. Η διάταξη που απαγορεύει στους δημοσίους λειτουργούς να αποδέχονται απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα για περίοδο 12 μηνών μετά τη λήξη της δημόσιας υπηρεσίας θεωρήθηκε υπερβολικά σύντομη από την GRECO, η οποία συνέστησε επίσης να ανατεθεί στην Επιτροπή για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων διαμεσολαβητικός ρόλος στον τομέα αυτόν.
Εφαρμόζεται κώδικας δεοντολογίας για τους δημόσιους υπαλλήλους σε κρατικό επίπεδο, ωστόσο, παρατηρείται σε μεγάλο βαθμό έλλειψη κωδίκων δεοντολογίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Ο κώδικας δεοντολογίας για τους δημόσιους υπαλλήλους σε κρατικό επίπεδο εφαρμόζεται από το 2011. Ωστόσο, σε τοπικό επίπεδο, οι δημόσιοι υπάλληλοι διαθέτουν δικό τους κώδικα δεοντολογίας, μόνον εφόσον έχει εγκριθεί από την τοπική/περιφερειακή κυβέρνηση. Σύμφωνα με το σχέδιο πρότασης της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2021-2030, ισχύει ο κώδικας δεοντολογίας 142 σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η στρατηγική προβλέπει αύξηση του αριθμού αυτού σε 576 το 2030.
Μετά την έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στον τομέα των δραστηριοτήτων άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων, για τις οποίες δεν έχει ακόμη θεσπιστεί διεξοδική νομοθεσία. Σύμφωνα με το κυβερνητικό πρόγραμμα για την περίοδο 2020-2024 και το σχέδιο πρότασης της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2021-2030 προβλέπεται η έκδοση συνολικού κανονισμού. Για τον σκοπό αυτόν, έχει συσταθεί ομάδα εργασίας από το Υπουργείο Δικαιοσύνης
. Η GRECO τόνισε επίσης την ανάγκη ρύθμισης των δραστηριοτήτων άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων, καθώς οι συστάσεις της σε αυτόν τον τομέα δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί
.
Μεγάλος αριθμός προσφυγών έχουν υποβληθεί σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν τομέα υψηλού κινδύνου για διαφθορά. Το σχέδιο πρότασης της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς 2021-2030 χαρακτηρίζει τις δημόσιες συμβάσεις ως ευάλωτο τομέα σε κινδύνους διαφθοράς. Η Κρατική Επιτροπή για την εποπτεία των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων είναι ανεξάρτητο όργανο λήψης αποφάσεων (δικαστήριο), αρμόδιο για την εξέταση προσφυγών που αφορούν δημόσιες συμβάσεις. Ο φόρτος εργασίας της έχει αυξηθεί με την πάροδο των ετών: το 2020 το 66 % των δημόσιων συμβάσεων αποτέλεσε αντικείμενο διαδικασίας προσφυγών ενώπιον της Κρατικής Επιτροπής για την εποπτεία των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Ο καίριος ρόλος της Κρατικής Επιτροπής για την εποπτεία των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων αναγνωρίζεται επίσης στο σχέδιο στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς, το οποίο προβλέπει περαιτέρω ενίσχυση του νομικού της πλαισίου. Είναι σημαντικό η μεταρρύθμιση της Κρατικής Επιτροπής να διασφαλίζει την ανεξαρτησία της, ιδίως όσον αφορά τον διορισμό και την πειθαρχία των μελών της κρατικής επιτροπής, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης. Σύμφωνα με το σχέδιο πρότασης της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2021-2030, το νομοθετικό πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις θα βελτιωθεί επίσης με την ενίσχυση του μηχανισμού εποπτείας και διαφάνειας των διαδικασιών.
Το γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη έχει αρχίσει να λαμβάνει εξωτερικές καταγγελίες από μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος. Μετά την έγκριση του νόμου για την προστασία των προσώπων που καταγγέλλουν παρατυπίες, από το 2019 το γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη μπορεί να λαμβάνει καταγγελίες σχετικά με πιθανά παραπτώματα ή αξιόποινες πράξεις. Όπως ανέφερε το γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη, το 2020 εξετάστηκαν 45 καταγγελίες. Κατά την ίδια περίοδο ανακαλύφθηκαν ιδιαίτερα προβεβλημένες υποθέσεις διαφθοράς μετά από καταγγελίες μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος.
Προκειμένου να μετριαστεί ο κίνδυνος διαφθοράς στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, παρασχέθηκαν νέα ειδικά προγράμματα κατάρτισης για τους δημόσιους υπαλλήλους
. Όσον αφορά τη δίωξη, λίγες μόνο δραστηριότητες της Εισαγγελίας καθυστέρησαν λόγω της πανδημίας και οι αρχές επιβολής του νόμου εργάστηκαν σε δύο βάρδιες για να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο επαφών. Επιπλέον, το Υπουργείο Οικονομίας και Αειφόρου Ανάπτυξης εξέδωσε ειδικές συστάσεις με στόχο την ενίσχυση του συστήματος δημόσιων συμβάσεων στο πλαίσιο της πανδημίας
.
III.Πολυφωνία και ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας
Η ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα, ενώ η πολυφωνία των μέσων μαζικής επικοινωνίας διασφαλίζεται από διάφορους νόμους, ιδίως από τον νόμο για τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας και τον νόμο για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Προβλέπουν την ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, τον Οργανισμό Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας (AEM), και εγγυώνται ότι οι πληροφορίες σχετικά με την ιδιοκτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας είναι διαθέσιμες στο κοινό. Κατά γενικό κανόνα, εφαρμόζεται ένα πλαίσιο για την πρόσβαση σε πληροφορίες και δημόσια έγγραφα. Εκκρεμεί η έγκριση της αναθεώρησης του νόμου για τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της αναθεωρημένης οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων
. Επιπλέον, η κυβέρνηση προτίθεται να επικαιροποιήσει τον δεύτερο πυλώνα του κροατικού νομοθετικού πλαισίου για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, τον νόμο για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, με πρόταση που αναμένεται να υποβληθεί έως το τέλος του 2021.
Προβλέπονται νέες απαιτήσεις προσόντων για τα πιθανά μέλη του διοικητικού οργάνου του Οργανισμού Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας. Επικεφαλής του οργανισμού είναι ένας διευθυντής, ο οποίος είναι επίσης επικεφαλής του Συμβουλίου Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, του διοικητικού οργάνου του οργανισμού. Η οικονομική ανεξαρτησία του διασφαλίζεται, καθώς συνδέεται με τα έσοδα των υπηρεσιών ηλεκτρονικών μέσων μαζικής επικοινωνίας. Τα μέλη του Συμβουλίου διορίζονται από το Κοινοβούλιο με απλή πλειοψηφία, κατόπιν πρότασης της κυβέρνησης, βάσει δημόσιας πρόσκλησης υποβολής υποψηφιοτήτων. Το γεγονός ότι τα μέλη του Συμβουλίου μπορούν να διορίζονται εκ νέου για πολλές πενταετείς θητείες, καθώς και η καθοριστική επιρροή της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στον διορισμό του οργάνου έχουν επισημανθεί ότι υπονομεύουν δυνητικά την πολιτική ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής. Με το σχέδιο νόμου για τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας, η κυβέρνηση προτίθεται να θεσπίσει περαιτέρω απαιτήσεις όσον αφορά την εκπαίδευση, τις δεξιότητες και την επαγγελματική πείρα των δυνητικών μελών του Συμβουλίου.
Δεν υπάρχει ανεξάρτητο, αυτορρυθμιζόμενο συμβούλιο μέσων μαζικής επικοινωνίαςγια την εκπροσώπηση τόσο του τομέα του Τύπου όσο και των μέσων ενημέρωσης, καθώς και των εκδοτών και των ενώσεων δημοσιογράφων. Ο αυτορρυθμιζόμενος κώδικας δεοντολογίας της Κροατικής Ένωσης Δημοσιογράφων περιορίζεται ως προς το πεδίο εφαρμογής στους δημοσιογράφους που εκπροσωπούνται στην ένωση και δεν φαίνεται να αναγνωρίζεται επαρκώς, ώστε να προστατεύει τους δημοσιογράφους στην πράξη. Το Υπουργείο Πολιτισμού και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας εξετάζει το ενδεχόμενο να υποστηρίξει τη σύσταση ανεξάρτητου, αυτορρυθμιζόμενου συμβουλίου μέσων μαζικής επικοινωνίας στο πλαίσιο της πρότασης για νέο νόμο για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας.
Σχεδιάζονται περαιτέρω βελτιώσεις του πλαισίου για τη διαφάνεια των πληροφοριών σχετικά με την ιδιοκτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Στο σχέδιο του αναθεωρημένου νόμου για τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας, η κυβέρνηση σκοπεύει να καταστήσει τις διαθέσιμες πληροφορίες πιο ολοκληρωμένες, απαιτώντας συμπερίληψη αποσπάσματος από το μητρώο τελικών πραγματικών δικαιούχων και την καταχώριση ηλεκτρονικών δημοσιεύσεων. Επί του παρόντος, πληροφορίες σχετικά με την ιδιοκτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας σχετικά με τα οπτικοακουστικά και ψηφιακά μέσα μαζικής επικοινωνίας διατίθενται στον ιστότοπο του Οργανισμού Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας. Οι πληροφορίες σχετικά με τα έντυπα μέσα επικοινωνίας συλλέγονται από το Εμπορικό Επιμελητήριο και δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα. Ο δείκτης του Παρατηρητηρίου για την πολυφωνία στα μέσα μαζικής επικοινωνίας 2021 σχετικά με τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας παρουσιάζει μέτριο κίνδυνο, επισημαίνοντας ότι η ταυτότητα του τελικού πραγματικού δικαιούχου μπορεί να αποκρύπτεται βάσει του ισχύοντος πλαισίου. Τα ενδιαφερόμενα μέρη ισχυρίζονται ότι το μητρώο που τηρεί ο Οργανισμός Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας μπορεί να παρουσιάζει κενά όσον αφορά την κάλυψη των ηλεκτρονικών δημοσιεύσεων. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα μαζικής επικοινωνίας 2021, στην Κροατία παρατηρούνται υψηλά μερίδια αγοράς κορυφαίων μέσων μαζικής επικοινωνίας σε διάφορα τμήματα της αγοράς
.
Μολονότι υπάρχουν βασικοί κανόνες που διέπουν την κρατική διαφήμιση, τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι η κρατική διαφήμιση συχνά υπονομεύει την πολιτική ανεξαρτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας, κυρίως σε τοπικό επίπεδο. Ο νόμος για τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας ορίζει ότι οι δημόσιοι οργανισμοί και οι εταιρείες που ανήκουν κατά κύριο λόγο στο κράτος πρέπει να χρησιμοποιούν το 15 % των ετήσιων κονδυλίων τους που προορίζονται ειδικά για την προώθηση των υπηρεσιών ή των δραστηριοτήτων τους, για διαφήμιση σε περιφερειακά ή τοπικά τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά προγράμματα. Το Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα μαζικής επικοινωνίας 2021 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, «οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί εξαρτώνται συχνά από την περιφερειακή και τοπική πολιτική, ενώ οι εφημερίδες συχνά υποστηρίζουν πολιτικές και απόψεις σύμφωνα με τον πολιτικό προσανατολισμό της ιδιοκτησίας». Ειδικότερα, τα περιφερειακά και τοπικά μέσα μαζικής επικοινωνίας συχνά θεωρείται ότι εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη διαφήμιση από τις τοπικές αρχές, γεγονός που δημιουργεί δυνατότητες υπονόμευσης της συντακτικής ανεξαρτησίας.
Οι κροατικές αρχές έθεσαν σε εφαρμογή ειδικά μέτρα για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, προκειμένου να μετριαστούν οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Ως αποτέλεσμα της πανδημίας, τα έσοδα από πωλήσεις εφημερίδων και διαφημίσεις μειώθηκαν, ενώ πολλά μέσα μαζικής επικοινωνίας μείωσαν τους μισθούς και απέλυσαν προσωπικό. Οι ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Η Συνδικαλιστική Ένωση Κροατών Δημοσιογράφων θεωρεί ότι οι εργασιακές συνθήκες των δημοσιογράφων επιδεινώθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Οι εταιρείες μέσων μαζικής επικοινωνίας μπόρεσαν να επωφεληθούν από τα γενικά προγράμματα αρωγής της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση, ανταποκρινόμενη στις εκκλήσεις για βοήθεια από τα ενδιαφερόμενα μέρη, απηύθυνε δημόσια έκκληση μέσω του Οργανισμού Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας για τη στήριξη ανεξάρτητων δημοσιογράφων και εργαζομένων στα μέσα μαζικής επικοινωνίας με μερική απασχόληση.
Η πρόσβαση σε πληροφορίες κατοχυρώνεται από τη νομοθεσία, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση των αιτημάτων δημοσιογράφων από τις δημόσιες αρχές. Η εφαρμογή του νόμου για το δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες διασφαλίζεται από τον Επίτροπο Πληροφοριών και το γραφείο του. Σε σημαντικό αριθμό περιπτώσεων, απαιτείται η άμεση παρέμβαση του γραφείου του Επιτρόπου Πληροφοριών για τη διασφάλιση της συνέχειας που δίδεται στα αιτήματα των δημοσιογράφων για πρόσβαση σε πληροφορίες. Το Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα μαζικής επικοινωνίας 2021 υποδεικνύει έναν μέτριο κίνδυνο που σχετίζεται με την προστασία του δικαιώματος στην πληροφόρηση. Η GRECO συνέστησε τη λήψη μέτρων για την ενίσχυση της επιβολής των αποφάσεων του Επιτρόπου Πληροφοριών σύμφωνα με τον νόμο.
Εφαρμόζεται νομικό πλαίσιο για την προστασία των δημοσιογράφων, ωστόσο, οι δημοσιογράφοι εξακολουθούν να αποτελούν στόχο ρητορικής μίσους και απειλών, τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου. Ορισμένες εξέχουσες υποθέσεις αφορούσαν λεκτικές επιθέσεις πολιτικών κατά δημοσιογράφων, οι οποίες αναδεικνύουν εντάσεις στη σχέση μεταξύ ορισμένων πολιτικών και μέσων μαζικής επικοινωνίας. Επιπλέον, ενδιαφερόμενα μέρη εξέφρασαν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με εικαζόμενη απόλυση ή απειλές απόλυσης από την Κροατική Ραδιοτηλεόραση κατά των εκπροσώπων της Συνδικαλιστικής Οργάνωσης Κροατών Δημοσιογράφων και της Ένωσης Κροατών Δημοσιογράφων. Από τον Οκτώβριο του 2020 η πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων έχει καταχωρίσει πέντε προειδοποιήσεις σχετικά με γεγονότα στην Κροατία, ιδίως όσον αφορά περιπτώσεις απειλών ή εξύβρισης κατά δημοσιογράφων, καθώς και αγωγή για συκοφαντική δυσφήμιση κατά μέσου ενημέρωσης. Μολονότι υπήρξαν περιπτώσεις σωματικών επιθέσεων κατά δημοσιογράφων το 2020, αυτό δεν φαίνεται να αποτελεί γενικευμένη ανησυχία και οι αστυνομικές αρχές παρακολουθούν τέτοιες υποθέσεις.
Οι στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP) με στόχο δημοσιογράφους εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό πρόβλημα. Σε έρευνα της Ένωσης Κροατών Δημοσιογράφων του Απριλίου του 2021, καταγράφηκαν 924 ενεργές αγωγές κατά δημοσιογράφων και μέσων μαζικής επικοινωνίας στην Κροατία (σε σύγκριση με 905 το 2020). Η ένωση επισημαίνει ότι οι εν λόγω αγωγές έχουν ισχυρό αντίκτυπο στα οικεία μέσα μαζικής επικοινωνίας, απειλώντας ιδίως την ύπαρξη μικρότερων, τοπικών μέσων μαζικής επικοινωνίας και ανεξάρτητων δημοσιογράφων. Παραδείγματα τέτοιων υποθέσεων αποτελούν αγωγές κατά δημοσιογράφων από εξέχοντες πολιτικούς ή δημόσιους λειτουργούς
. Ενώ τα δικαστήρια συχνά αποφαίνονται υπέρ των ενδιαφερόμενων δημοσιογράφων, οι αγωγές SLAPP ενέχουν σημαντικό οικονομικό κίνδυνο για τους δημοσιογράφους και μπορούν να έχουν σημαντικό εκφοβιστικό αποτέλεσμα. Πολλές από τις υποθέσεις SLAPP κατά δημοσιογράφων βασίζονται σε κατηγορίες συκοφαντικής δυσφήμισης. Τα ενδιαφερόμενα μέρη κάλεσαν την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό, μεταξύ άλλων, για την αποποινικοποίηση της συκοφαντικής δυσφήμισης. Οι κροατικές αρχές έχουν συστήσει ομάδα εμπειρογνωμόνων για την παροχή συμβουλών σχετικά με πρωτοβουλίες πολιτικής για την αντιμετώπιση των αγωγών SLAPP.
IV.Άλλα θεσμικά θέματα σχετικά με το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών (θεσμικά αντίβαρα)
Η Κροατία έχει κοινοβουλευτικό σύστημα διακυβέρνησης με ένα σώμα, στο πλαίσιο του οποίου το Συνταγματικό Δικαστήριο μπορεί να διενεργεί εκ των υστέρων συνταγματικό έλεγχο, μεταξύ άλλων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις βάσει συνταγματικής προσφυγής. Τα σχέδια νόμων μπορούν να υποβάλλονται από οποιοδήποτε μέλος του Κοινοβουλίου ή της κυβέρνησης. Ο Συνήγορος του Πολίτη, ο οποίος είναι αρμόδιος για την προώθηση και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών, ο Επίτροπος Πληροφοριών, καθώς και ο Διαμεσολαβητής για την Ισότητα των Φύλων, ο οποίος εκπληρώνει τον ρόλο του φορέα ισότητας, διαδραματίζουν ρόλο στο σύστημα ελέγχων και ισορροπιών.
Μολονότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις είναι ενσωματωμένες στις νομοθετικές διαδικασίες, η συμμετοχή των πολιτών θεωρείται από τα ενδιαφερόμενα μέρη μάλλον τυπολατρική παρά ουσιαστική. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις διεξάγονται μέσω της κεντρικής διαδικτυακής πύλης για τις κρατικές διαβουλεύσεις «Ηλεκτρονικές Διαβουλεύσεις». Η Κυβερνητική Υπηρεσία για τη Νομοθεσία συντονίζει τις δημόσιες διαβουλεύσεις και διαχειρίζεται τη διαδικτυακή πύλη ηλεκτρονικών διαβουλεύσεων. Ο αριθμός των δημόσιων διαβουλεύσεων που διεξάγονται σε ένα έτος αυξάνεται ως επί το πλείστον. Στο πλαίσιο των τακτικών δραστηριοτήτων του, το γραφείο του Επιτρόπου Πληροφοριών παρακολούθησε τον τρόπο διεξαγωγής των διαβουλεύσεων το 2020
. Όπως και τα προηγούμενα έτη, οι παρατυπίες σχετίζονταν τις περισσότερες φορές με τη διάρκεια της διαβούλευσης και την έλλειψη αιτιολόγησης για τη συντόμευση της προθεσμίας. Επιπλέον, οι καταγγελίες σχετίζονται επίσης με τη μη δημοσίευση της έκθεσης σχετικά με τη διενεργηθείσα διαβούλευση και με τη μη έγκριση ή τη μη δημοσίευση σχεδίων δημόσιας διαβούλευσης. Επιπλέον, τα ενδιαφερόμενα μέρη θεωρούν ότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις, μεταξύ άλλων, με την κοινωνία των πολιτών και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, είναι μάλλον τυπολατρικές παρά ουσιαστικές. Το 2021 προγραμματίζονται βελτιώσεις στη διαδικτυακή πύλη ηλεκτρονικών διαβουλεύσεων, με κύριο στόχο την επέκταση και την αναβάθμιση των υφιστάμενων λειτουργικοτήτων.
Η εφαρμογή της ρυθμιστικής πολιτικής σχεδιάζεται να βελτιωθεί. Τον Μάρτιο του 2021 η Κυβερνητική Υπηρεσία για τη Νομοθεσία ξεκίνησε ένα έργο τεχνικής υποστήριξης για την ενίσχυση της αναλυτικής ικανότητας εφαρμογής κατάλληλων μεθοδολογικών εργαλείων και διαδικασιών για την εφαρμογή εκ των προτέρων και εκ των υστέρων εκτιμήσεων των επιπτώσεων των κανονιστικών ρυθμίσεων (RIA). Το έργο θα διαδώσει την εφαρμογή των σχετικών μεθοδολογιών και διαδικασιών στους πλέον αρμόδιους δημόσιους φορείς, πραγματοποιώντας προγράμματα κατάρτισης μεταξύ βασικών παραγόντων και ενδιαφερόμενων μερών στο σύστημα εκτιμήσεων των επιπτώσεων των κανονιστικών ρυθμίσεων, όπως τα αρμόδια υπουργεία. Στόχος είναι η βελτίωση της συνολικής ικανότητας και των κανονιστικών επιδόσεων, ωστόσο, τα ζητήματα της μη συμπερίληψης του παράγωγου δικαίου και των περιορισμένων πόρων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο ενδέχεται να παραμείνουν επίμονα. Εξακολουθούν επίσης να υπάρχουν ελλείψεις στην εφαρμογή εκτιμήσεων των επιπτώσεων των κανονιστικών ρυθμίσεων. Οι εκτιμήσεις των επιπτώσεων των κανονιστικών ρυθμίσεων διεξάγονται κυρίως από τα υπουργεία, ενώ η Κυβερνητική Υπηρεσία για τη Νομοθεσία παρέχει προγράμματα κατάρτισης σε θέματα μεθοδολογίας και νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας. Η εντολή της Κυβερνητικής Υπηρεσίας για τη Νομοθεσία περιορίζεται στον έλεγχο των εκτιμήσεων των επιπτώσεων για την πρωτογενή νομοθεσία. Κατά συνέπεια, οι παράγωγες κανονιστικές διατάξεις δεν υπόκεινται σε έλεγχο, εκτός από τη δοκιμή των ΜΜΕ. Επιπλέον, οι δημόσιες αρχές, και ιδίως οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, δεν διαθέτουν τους ανθρώπινους πόρους ή την πείρα για την αποτελεσματική εφαρμογή της κανονιστικής πολιτικής.
Μέτρα για την πανδημία COVID-19 θεσπίστηκαν βάσει εις διπλούν τροποποιημένου νόμου σχετικά με τις λοιμώδεις νόσους. Η Κροατία δεν κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αντ’ αυτού, θεσπίστηκαν μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 βάσει του νόμου για την προστασία του πληθυσμού από τις λοιμώδεις νόσους και βάσει του νόμου για το σύστημα πολιτικής προστασίας, οι οποίοι αμφότεροι έχουν τροποποιηθεί δύο φορές από την έναρξη της πανδημίας. Η συνταγματικότητα και η νομιμότητα τόσο του τροποποιημένου νομικού πλαισίου όσο και των ειδικών περιοριστικών μέτρων που θεσπίστηκαν, αμφισβητήθηκαν ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο επιβεβαίωσε τη συμβατότητά τους με το Σύνταγμα. Το Δικαστήριο εξέτασε επίσης τις προτάσεις που υπέβαλαν ιδιώτες με αίτημα τον έλεγχο της συνταγματικότητας και της νομιμότητας ορισμένων συναφών αποφάσεων που εξέδωσε η Αρχή Πολιτικής Προστασίας. Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε τη νομιμότητά τους, αναγνωρίζοντας ότι είχαν θεμιτό σκοπό, ο οποίος συνίστατο στην προστασία της ζωής και της υγείας των πολιτών, και ήταν αναγκαίες για την επίτευξη του σκοπού αυτού. Στο πλαίσιο χωριστής διαδικασίας που κινήθηκε με δική του πρωτοβουλία, διαπίστωσε ότι ένα μέτρο που ελήφθη από την Αρχή Πολιτικής Προστασίας δεν ανταποκρινόταν στο αίτημα της αναλογικότητας.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το Κοινοβούλιο θα πρέπει να βρει εναλλακτικούς τρόπους διασφάλισης της συμμετοχής των βουλευτών κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Το Κοινοβούλιο συνέχισε τις εργασίες του κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, καθώς και μετά τον σεισμό του Δεκεμβρίου του 2020. Τον Απρίλιο του 2020 ο εσωτερικός κανονισμός τροποποιήθηκε, περιορίζοντας σε ειδικές περιπτώσεις τον αριθμό των βουλευτών που μπορούν να συμμετέχουν ταυτόχρονα σε ψηφοφορία του Σώματος και μειώνοντας περαιτέρω τη διάρκεια των συζητήσεών τους. Τον Οκτώβριο του 2020 το Συνταγματικό Δικαστήριο κήρυξε τις τροπολογίες αυτές αντισυνταγματικές, δηλώνοντας ότι υπάρχουν τεχνικές δυνατότητες οργάνωσης των εργασιών του Κοινοβουλίου, ώστε να μην περιορίζεται η συμμετοχή των βουλευτών στις συνόδους ολομέλειας και σε άλλες συζητήσεις. Τον Νοέμβριο του 2020 εγκρίθηκε νέα τροποποίηση του εσωτερικού κανονισμού, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλοι οι βουλευτές θα μπορούν να συμμετέχουν στις συζητήσεις. Οι σύνοδοι ολομέλειας διοργανώνονται ταυτόχρονα σε διάφορες αίθουσες, μεταξύ άλλων, με τη χρήση εξ αποστάσεως πρόσβασης. Ωστόσο, το σύστημα ΤΠ δεν παρέχει τη δυνατότητα καταγραφής των ψήφων μεμονωμένων βουλευτών και η εξ αποστάσεως συμμετοχή είναι διαθέσιμη μόνο για τα μέλη που βρίσκονται σε αυτοαπομόνωση ή απομόνωση. Όσον αφορά την κοινοβουλευτική εποπτεία των μέτρων COVID-19, τον Δεκέμβριο του 2020 το Κοινοβούλιο ζήτησε από την κυβέρνηση να του υποβάλλει, τρεις φορές ετησίως, έκθεση σχετικά με τις επιπτώσεις της εφαρμογής του νόμου για την προστασία του πληθυσμού από μολυσματικές νόσους, για όσο η απόφαση σχετικά με τη διακήρυξη της επιδημίας παραμένει σε ισχύ. Κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου του 2021 η κυβέρνηση υπέβαλε την πρώτη έκθεση, η οποία κάλυπτε την περίοδο μεταξύ Μαρτίου 2020 και Ιανουαρίου 2021, την οποία το Κοινοβούλιο ενέκρινε κατά πλειοψηφία. Όσον αφορά τη νομοθετική διαδικασία, μεταξύ Ιανουαρίου 2020 και Μαρτίου 2021 το 51 % του συνολικού αριθμού των νόμων εγκρίθηκαν με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, γεγονός που συνιστά μείωση σε σύγκριση με το 2019. Σημαντικό μέρος των νόμων αυτών αφορούσε την πανδημία COVID-19.
Ο Συνήγορος του Πολίτη άρχισε να ασκεί τις νέες εξουσίες του. Το 2020 το Κοινοβούλιο ενέκρινε νέο εσωτερικό κανονισμό για τον Συνήγορο του Πολίτη, ο οποίος δημιούργησε ένα νέο τμήμα εντός του Συνηγόρου του Πολίτη για την προστασία των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος, ακολουθούμενο από τον διορισμό ενός επιπλέον υπαλλήλου επιφορτισμένου με τα εν λόγω καθήκοντα. Σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη, το Υπουργείο Εσωτερικών εξακολουθεί να αρνείται στον Συνήγορο του Πολίτη την πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τη μεταχείριση των παράτυπων μεταναστών
. Στο πλαίσιο αυτό, το ζήτημα της παροχής πρόσβασης σε πληροφορίες στους εκπροσώπους του γραφείου του Συνηγόρου του Πολίτη, με βάση την ερμηνεία του σχετικού εθνικού δικαίου, εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης μεταξύ του Συνηγόρου του Πολίτη και του Υπουργείου Εσωτερικών. Οι συστάσεις του Ευρωπαϊκού Δικτύου των Εθνικών Οργανισμών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ENNHRI)
για να διασφαλίζεται ότι οι εθνικές θεσμικές δομές, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη, έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες προκειμένου να εξασφαλίζονται ανεξάρτητες, ορθές και ταχείες έρευνες, είναι ιδιαίτερα σημαντικές υπό το πρίσμα των ισχυρισμών περί βίαιης απώθησης στα εξωτερικά σύνορα
, προκειμένου να διασφαλίζεται ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων ανά πάσα στιγμή. Οι κροατικές αρχές, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τους οργανισμούς της ΕΕ και τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένου του Συνηγόρου του Πολίτη, έχουν θεσπίσει ανεξάρτητο μηχανισμό παρακολούθησης για τον έλεγχο των συνόρων, ο οποίος άρχισε να ισχύει την 8η Ιουνίου 2021.
Η κυβέρνηση βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της κατάρτισης του εθνικού σχεδίου για τη δημιουργία και τη διαμόρφωση του κατάλληλου περιβάλλοντος για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών για την περίοδο 2021-2027. Όπως αναφέρεται στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου, το προβλεπόμενο εθνικό σχέδιο αποσκοπεί στην περαιτέρω βελτίωση του νομικού, οικονομικού και θεσμικού συστήματος στήριξης των δραστηριοτήτων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες θεωρούνται σημαντικές για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της Κροατίας, καθώς και για τη διαμόρφωση και την εφαρμογή σχετικών ενωσιακών και διεθνών πολιτικών. Η Κυβερνητική Υπηρεσία για τη συνεργασία με ΜΚΟ σχεδιάζει να συμπεριλάβει, μέσω δημόσιας πρόσκλησης, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων. Η Κυβερνητική Υπηρεσία εξακολουθεί να διοργανώνει ανοικτές ημέρες ΜΚΟ. Ο χώρος δράσης της κοινωνίας των πολιτών στην Κροατία θεωρείται περιορισμένος
. Κατά τη διάρκεια του 2020 το γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη κίνησε διαδικασία σε σχέση με τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών και τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19.
Παράρτημα I: Κατάλογος των πηγών με αλφαβητική σειρά*
* Ο κατάλογος των παρατηρήσεων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου διατίθεται στον ιστότοπο
https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation_el
.
Ένωση Δικαστών (2021), Δελτίο Τύπου της 29ης Απριλίου 2021, (
http://uhs.hr/archives/1544
).
Βάση δεδομένων πληροφοριών για το άσυλο, Country Report Croatia Έκθεση χώρας — Κροατία, επικαιροποίηση 2020 (
https://asylumineurope.org/wp-content/uploads/2021/05/AIDA-HR_2020update.pdf
).
Κέντρο Μελετών για την Ειρήνη και η Κροατική Πλατφόρμα για τη Διεθνή Αλληλεγγύη (2021), Παρατηρήσεις για την κατάρτιση της έκθεσης του 2021 για το κράτος δικαίου.
Συμβούλιο της Ευρώπης (2021), Πλατφόρμα για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων (2021), President of Croatian Journalists’ Union Maja Sever Threatened with Dismissal, no. 40/2021 (Η πρόεδρος της Ένωσης Κροατών Δημοσιογράφων Maja Sever απειλήθηκε με απόλυση, αριθ. 40/2021).
Συμβούλιο της Ευρώπης, Πλατφόρμα για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων, Defamation Lawsuit against INDEX d.o.o., no. 80/2021 (Αγωγή συκοφαντικής δυσφήμισης κατά INDEX d.o.o., αριθ. 80/2021).
Ένωση Κροατών Δημοσιογράφων, Bačić's persecution of the leaders of the CJA and the Journalists' Union is a new blow to media freedom [Η δίωξη των ηγετών του Κέντρου Δικαιοσύνης και Λογοδοσίας (CJA) και της Ένωσης Δημοσιογράφων από τον Bačić είναι ένα νέο πλήγμα για την ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας], 13 Μαρτίου 2021, (
https://hnd.hr/eng/bacic-s-persecution-of-the-leaders-of-the-cja-and-the-journalists-union-is-a-new-blow-to-media-freedom
).
Ένωση Κροατών Δημοσιογράφων και η Συνδικαλιστική Οργάνωση Κροατών Δημοσιογράφων (2021), Παρατηρήσεις για την κατάρτιση της έκθεσης του 2021 για το κράτος δικαίου.
Ένωση Κροατών Δημοσιογράφων (2020), CJA's poll: over 905 lawsuits against journalists and the media currently active in Croatia (Δημοσκόπηση του CJA: περισσότερες από 905 αγωγές κατά δημοσιογράφων και μέσων μαζικής επικοινωνίας που δραστηριοποιούνται επί του παρόντος στην Κροατία), 1 Μαΐου 2020, (
https://hnd.hr/eng/cja-s-poll-over-905-lawsuits-against-journalists-and-the-media-currently-active-in-croatia
).
Ένωση Κροατών Δημοσιογράφων (2021), At least 924 lawsuits against journalists and the media currently active in Croatia (Τουλάχιστον 924 αγωγές κατά δημοσιογράφων και μέσων μαζικής επικοινωνίας που δραστηριοποιούνται επί του παρόντος στην Κροατία), 16 Απριλίου 2021, (
https://hnd.hr/eng/cja-survey-at-least-924-lawsuits-against-journalists-and-the-media-currently-active-in-croatia
).
Κροατικό Κοινοβούλιο, Στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2015-2020, 27 Φεβρουαρίου 2015, (
https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2015_03_26_545.html
).
Σχέδιο στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2021-2030, όπως δημοσιεύτηκε για δημόσια διαβούλευση, 25 Ιουνίου 2021, (
https://esavjetovanja.gov.hr/ECon/MainScreen?entityId=16930
).
Συμβούλιο Δεοντολογίας του Ανώτατου Δικαστηρίου, Το Συμβούλιο Δεοντολογίας του Ανώτατου Δικαστηρίου της Δημοκρατίας της Κροατίας αποφάσισε σχετικά με τις καταγγελίες δικαστών στο πλαίσιο της διαδικασίας αξιολόγησης ύπαρξης παραβάσεων του Κώδικα Δεοντολογίας, Δελτίο Τύπου της 31ης Μαΐου 2021, (
http://www.vsrh.hr/EasyWeb.asp?pcpid=560
·
http://www.vsrh.hr/CustomPages/Static/HRV/Files/2021dok/Priopcenja/Ev%205-2021-3.pdf
·
http://www.vsrh.hr/CustomPages/Static/HRV/Files/2021dok/Priopcenja/Ev%207-2021-4.pdf
·
http://www.vsrh.hr/CustomPages/Static/HRV/Files/2021dok/Priopcenja/Ev%208-2021-3.pdf
·
http://www.vsrh.hr/CustomPages/Static/HRV/Files/2021dok/Priopcenja/Ev%208-2021-4.pdf
).
Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτών (GONG) (2021), Contribution for the 2021 Rule of Law Report (Παρατηρήσεις που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτών για την κατάρτιση της έκθεσης του 2021 για το κράτος δικαίου).
Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019-2021), Πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης.
Στοιχεία που παρασχέθηκαν από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εθνικών Οργανισμών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την έκθεση για το κράτος δικαίου του 2021, Contribution for the 2021 Rule of Law Report (Παρατηρήσεις που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτών για την κατάρτιση της έκθεσης του 2021 για το κράτος δικαίου).
Γενική Συνέλευση του Ανώτατου Δικαστηρίου, Δελτίο Τύπου της 18ης Μαΐου 2021, (
http://www.vsrh.hr/EasyWeb.asp?pcpid=560
).
Γενική Συνέλευση του Ανώτατου Δικαστηρίου (2021), Δελτίο Τύπου της 26ης Μαρτίου 2021, (
http://www.vsrh.hr/EasyWeb.asp?pcpid=560
).
GONG (2021), Letter to GRECO: The Commission must not be destroyed (Επιστολή προς την GRECO: Η επιτροπή δεν πρέπει να καταστραφεί), 4 Φεβρουαρίου 2021, (
https://www.gong.hr/en/good-governance/anti-corruption-policy/letter-to-greco-plenkovic-undermines-the-fight-aga/
).
GRECO (Ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς) (2020), Fifth Evaluation Round — Evaluation Report on Croatia on preventing corruption and promoting integrity in central governments (top executive functions) and law enforcement agencies [Πέμπτος γύρος αξιολογήσεων — Έκθεση αξιολόγησης της Κροατίας σχετικά με την πρόληψη της διαφθοράς και την προώθηση της ακεραιότητας στις κεντρικές κυβερνήσεις (ανώτατα εκτελεστικά καθήκοντα) και στις υπηρεσίες επιβολής του νόμου], 24 Μαρτίου 2020, (
https://rm.coe.int/fifth-round-evaluation-report-on-croatia-preventing-corruption-and-pro/16809cff22
).
GRECO, Fourth Evaluation Round: Addendum to the Second Compliance Report Croatia, Addendum to the Second Compliance Report Croatia (Τέταρτος γύρος αξιολόγησης: προσθήκη στη δεύτερη έκθεση συμμόρφωσης της Κροατίας), 21 Οκτωβρίου 2020, (
https://rm.coe.int/fourth-evaluation-round-corruption-prevention-in-respect-of-members-of/1680a010c3
).
Ανώτερο Δικαστήριο, Δελτίο Τύπου της 3ης Φεβρουαρίου 2021, (
https://sudovi.hr/sites/default/files/priopcenja/2021-02/Visoki%20upravni%20sud%20Republike%20Hrvatske%20-%20priop%C4%87enje%20za%20javnost%203.%20velja%C4%8De%202021.pdf
).
Human Rights House Zagreb (Οργανισμός Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ζάγκρεμπ) (2021), Παρατηρήσεις για την κατάρτιση της έκθεσης του 2021 για το κράτος δικαίου.
ILGA-Europe (2021), Contribution for the 2021 Rule of Law Report (Παρατηρήσεις για την κατάρτιση της έκθεσης του 2021 για το κράτος δικαίου).
Απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της 14ης Σεπτεμβρίου 2020, U-II-2379/2020, (
https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/full/2020_09_105_1969.html
).
Απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της 2ας Ιουλίου 2019, U-III-673/2018, (
https://sljeme.usud.hr/usud/praksaw.nsf/fOdluka.xsp?action=openDocument&documentId=C12570D30061CE54C125842D00218646
).
Απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της 23ης Μαρτίου 2021, U-I-1039/2021, (
https://sljeme.usud.hr/Usud/Praksaw.nsf/C12570D30061CE54C12586A200446E08/$FILE/U-I-1039-2021%20i%20dr.pdf
).
Απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της 3ης Νοεμβρίου 2020, U-I-4658/2019, (
https://sljeme.usud.hr/Usud/Praksaw.nsf/C12570D30061CE54C1258615004B58C4/$FILE/U-I-4658-2019%20i%20dr.pdf
).
Απόφαση του Ανώτερου Διοικητικού Δικαστηρίου της 10ης Δεκεμβρίου 2020, Usž — 2745/18-5, (
https://www.sukobinteresa.hr/sites/default/files/akti/2021/milan_bandic_p-130-14_presuda_visokog_upravnog_suda_republike_hrvatske.pdf
).
Απόφαση του Ανώτερου Διοικητικού Δικαστηρίου της 12ης Δεκεμβρίου 2019, Usž — 1948/19-2, (
https://www.sukobinteresa.hr/sites/default/files/akti/2019/p-73-18-19-27.pdf
).
Απόφαση του Ανώτερου Διοικητικού Δικαστηρίου της 27ης Μαΐου 2020, Usž — 2889/20-2, (
https://www.sukobinteresa.hr/sites/default/files/akti/2021/andrej_plenkovic_p-381-18_presuda_visokog_upravnog_suda_usz-2889-20.pdf
).
Novi list (2021), Νέα κενή θέση για τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου δημοσιεύτηκε, η προθεσμία για την υποβολή υποψηφιοτήτων είναι 30 ημέρες, 31 Μαρτίου 2021, (
https://www.novilist.hr/novosti/hrvatska/raspisan-novi-poziv-za-predsjednika-vrhovnog-suda/?meta_refresh=true
).
Γραφείο του προέδρου της Δημοκρατίας (2021), Δελτίο τύπου της 8ης Μαρτίου 2021, (
https://www.predsjednik.hr/vijesti/predsjednik-republike-predlozio-je-zlatu-durdevic-za-predsjednicu-vrhovnog-suda-republike-hrvatske/
).
Γραφείο του προέδρου της Δημοκρατίας (2021), Δελτίο τύπου της 25ης Μαρτίου 2021, (
https://www.predsjednik.hr/vijesti/ured-predsjednika-republike-hrvatske-uputio-dopis-drzavnom-sudbenom-vijecu/
).
Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (2021), Contribution for the 2021 Rule of Law Report (Παρατηρήσεις για την κατάρτιση της έκθεσης του 2021 για το κράτος δικαίου).
Ανώτατο Δικαστήριο της Κροατίας (2021), Δελτίο Τύπου της 18ης Μαΐου 2021, (
http://www.vsrh.hr/EasyWeb.asp?pcpid=560
).
Ανώτατο Δικαστήριο της Κροατίας (2021), Αίτημα του προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου, 5 Μαρτίου 2021 (
http://www.vsrh.hr/CustomPages/Static/HRV/Files/2021dok/Priopcenja/Prituzba-2021.pdf
).
Telegram (2021), Ovo je bomba. Telegram otkriva tajnu snimku: ovako HDZ-ov gradonačelnik Požege diktira koje firme moraju dobiti poslove, 12 Ιανουαρίου 2021, (
https://www.telegram.hr/politika-kriminal/ovo-je-bomba-telegram-otkriva-tajnu-snimku-ovako-hdz-ov-gradonacelnik-pozege-diktira-koje-firme-moraju-dobiti-poslove/
).
Οι εθνικές εκθέσεις που εκπονήθηκαν από τους εθνικούς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Γαλλίας (CNCDH), τους κροατικούς, ελληνικούς, σερβικούς και σλοβένικους εθνικούς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, [ημερομηνία — θα επικαιροποιηθεί], (
http://ennhri.org/rights-at-borders/
).
Večernji list (2020), Dosje o Bandićevoj poskupjeloj Žičari: Laži, aneksi, tužbe ljubavne afere, osvete..., 29 Νοεμβρίου 2020, (
https://www.vecernji.hr/vijesti/dosje-o-bandicevoj-poskupjeloj-zicari-lazi-aneksi-tuzbe-ljubavne-afere-osvete-1449799
).
Večernji list (2020), USKOK i PNUSKOK provode izvide o sljemenskoj žičari, 27 Νοεμβρίου 2020, (
https://www.vecernji.hr/vijesti/uskok-i-pnuskok-provode-izvide-o-sljemenskoj-zicari-1449498
).
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής διεξήγαγαν τηλεδιασκέψεις τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2021 με τους ακόλουθους φορείς:
·Υπουργείο Δικαιοσύνης και Διοίκησης
·Υπουργείο Πολιτισμού και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας
·Γραφείο συνεργασίας με τις ΜΚΟ
·Κυβερνητική Υπηρεσία για τη Νομοθεσία
·Ανώτατο Δικαστήριο
·Κρατικό Δικαστικό Συμβούλιο
·Εισαγγελικό Συμβούλιο
·Εισαγγελία (συμπεριλαμβανομένης της ειδικής εισαγγελίας κατά της διαφθοράς USKOK)
·PNUSKOK — ειδική αστυνομική υπηρεσία για την καταπολέμηση της διαφθοράς
·Κρατική Επιτροπή για την εποπτεία διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων
·Επιτροπή για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων
·Κοινοβουλευτικό Εθνικό Συμβούλιο για την παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς
·Κυβερνητικό Συμβούλιο για την πρόληψη της διαφθοράς
·Γραμματεία του Κοινοβουλίου
·Οργανισμός Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας
·Γραφείο του Επιτρόπου Πληροφοριών
·Γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη
·Συνδικαλιστική οργάνωση Κροατών Δημοσιογράφων
·Ένωση Κροατών Δημοσιογράφων
·Ένωση Εκδοτών Εφημερίδων Κροατίας
·Κρατικό Ελεγκτικό Γραφείο
·Ένωση Δικαστών (δικαστής Damir Kontrec)
·Δικηγορικός Σύλλογος
·GONG
·Κέντρο Μελετών για την Ειρήνη
·Οργανισμός Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
·Crosol
·Ινστιτούτο για την Ειρήνη
* Η Επιτροπή συναντήθηκε επίσης με τους ακόλουθους οργανισμούς στο πλαίσιο σειράς οριζόντιων συνεδριάσεων:
·Διεθνής Αμνηστία
·Κέντρο για τα Δικαιώματα Αναπαραγωγής
·CIVICUS
·Ένωση για τις ατομικές ελευθερίες στην Ευρώπη
·Κοινωνία των Πολιτών της Ευρώπης
·Διάσκεψη των Ευρωπαϊκών Εκκλησιών
·EuroCommerce
·Ευρωπαϊκό Κέντρο για το Δίκαιο των Μη Κερδοσκοπικών Οργανώσεων
·Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελευθερίας του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης
·Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτών
·Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων
·Ευρωπαϊκή Σύμπραξη για τη Δημοκρατία
·Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας
·Front Line Defenders
·Ίδρυμα του Οργανισμού Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
·Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
·ILGA-Europe
·Διεθνής Επιτροπή Νομικών
·Διεθνής Ομοσπονδία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα
·Ευρωπαϊκό Δίκτυο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Οικογενειακού Προγραμματισμού (IPPF EN)
·Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου
·Ολλανδική Επιτροπή του Ελσίνκι
·Open Society European Policy Institute
·Philanthropy Advocacy
·Protection International
·Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα
·Διεθνής Διαφάνεια ΕΕ
