Σκοπός της σύμβασης της Χάγης, της 25ης Οκτωβρίου 1980, για τα αστικά θέματα της διεθνούς απαγωγής παιδιών (στο εξής: σύμβαση της Χάγης του 1980), η οποία μέχρι σήμερα έχει κυρωθεί από 101 χώρες, μεταξύ των οποίων όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, είναι η αποκατάσταση του status quo με την άμεση επιστροφή των παιδιών που μετακινήθηκαν ή κατακρατήθηκαν παράνομα, μέσω συστήματος συνεργασίας μεταξύ των κεντρικών αρχών τις οποίες έχουν ορίσει τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης.

Δεδομένου ότι η πρόληψη της απαγωγής παιδιών αποτελεί ουσιώδες μέρος της πολιτικής της ΕΕ για την προώθηση των δικαιωμάτων του παιδιού, η Ευρωπαϊκή Ένωση δραστηριοποιείται σε διεθνές επίπεδο για τη βελτίωση της εφαρμογής της σύμβασης της Χάγης του 1980 και παροτρύνει τρίτες χώρες να προσχωρήσουν σʼ αυτή.

Το Πακιστάν κατέθεσε το έγγραφο προσχώρησής του στη σύμβαση της Χάγης του 1980 στις 22 Δεκεμβρίου 2016. Η σύμβαση τέθηκε σε ισχύ στο Πακιστάν την 1η Μαρτίου 2017.

Το άρθρο 38 εδάφιο 4 της σύμβασης της Χάγης του 1980 ορίζει ότι η προσχώρηση ισχύει μεταξύ του προσχωρούντος κράτους και των συμβαλλόμενων κρατών που δηλώνουν ότι αποδέχονται αυτή την προσχώρηση.

Η ύπαρξη αποκλειστικής αρμοδιότητας της ΕΕ όσον αφορά την αποδοχή της προσχώρησης τρίτου κράτους στη σύμβαση της Χάγης του 1980 επιβεβαιώθηκε από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του οποίου η γνώμη ζητήθηκε με πρωτοβουλία της Επιτροπής.

Στις 14 Οκτωβρίου 2014, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη γνωμοδότηση 1/13, έκρινε ότι η αποδοχή της προσχώρησης τρίτου κράτους στη σύμβαση της Χάγης του 1980 για τα αστικά θέματα της διεθνούς απαγωγής παιδιών εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Δικαστήριο επέμεινε στην ανάγκη ομοιομορφίας στον τομέα αυτόν σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μεταβλητής γεωμετρίας μεταξύ των κρατών μελών.

Δεδομένου ότι το ζήτημα της διεθνούς απαγωγής παιδιών εμπίπτει στην αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η απόφαση σχετικά με το αν θα γίνει αποδεκτή η προσχώρηση του Πακιστάν πρέπει να ληφθεί σε επίπεδο ΕΕ, με απόφαση του Συμβουλίου. Επομένως, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να καταθέσουν δήλωση αποδοχής σχετικά με την προσχώρηση του Πακιστάν προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αποδοχή εκ μέρους των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα καταστήσει τη σύμβασης της Χάγης του 1980 εφαρμοστέα μεταξύ του Πακιστάν και των κρατών μελών εκτός της Δανίας.

Όσον αφορά την απαγωγή παιδιών από γονείς, η σύμβαση της Χάγης του 1980 είναι η διεθνής νομοθετική πράξη που αντιστοιχεί στον κανονισμό αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου (που είναι γνωστός ως κανονισμός «Βρυξέλλες IIα»), ο οποίος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ενωσιακής δικαστικής συνεργασίας σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας.

Ένας από τους βασικούς στόχους του κανονισμού είναι η αποτροπή της απαγωγής παιδιών μεταξύ κρατών μελών μέσω της θέσπισης διαδικασιών για τη διασφάλιση της ταχείας επιστροφής του παιδιού στο κράτος μέλος της συνήθους διαμονής του. Για τον σκοπό αυτό, ο κανονισμός «Βρυξέλλες IIα» ενσωματώνει στο άρθρο 11 τη διαδικασία που προβλέπεται στη σύμβαση της Χάγης του 1980 και τη συμπληρώνει, αποσαφηνίζοντας ορισμένες πτυχές της, ιδίως την ακρόαση του παιδιού, την προθεσμία για την έκδοση απόφασης μετά την κατάθεση της αίτησης επιστροφής και τους λόγους για τη μη επιστροφή του παιδιού. Θεσπίζει επίσης διατάξεις που διέπουν την περίπτωση αντικρουόμενων αποφάσεων επιστροφής και μη επιστροφής οι οποίες έχουν εκδοθεί σε διαφορετικά κράτη μέλη.

Σε διεθνές επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει την προσχώρηση τρίτων κρατών στη σύμβαση της Χάγης του 1980, με σκοπό τα κράτη μέλη της να βασίζονται σε ένα κοινό νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των διεθνών απαγωγών παιδιών.

Μεταξύ Ιουνίου 2015 και Φεβρουαρίου 2019 εκδόθηκαν 18 αποφάσεις του Συμβουλίου για την αποδοχή της προσχώρησης 26 τρίτων χωρών (Μαρόκο, Σινγκαπούρη, Ρωσική Ομοσπονδία, Αλβανία, Ανδόρα, Σεϋχέλλες, Αρμενία, Δημοκρατία της Κορέας, Καζακστάν, Περού, Γεωργία, Νότια Αφρική, Χιλή, Ισλανδία, Μπαχάμες, Παναμάς, Ουρουγουάη, Κολομβία, Ελ Σαλβαδόρ και Άγιος Μαρίνος, Λευκορωσία, Ουζμπεκιστάν, Ονδούρα, Ισημερινός και Ουκρανία) στη σύμβαση της Χάγης του 1980 για τη διεθνή απαγωγή παιδιών 1 .

Η παρούσα πρόταση συνδέεται προφανώς με τον γενικό στόχο που κατοχυρώνεται στο άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού. Το σύστημα της σύμβασης της Χάγης του 1980 αποσκοπεί στην προστασία των παιδιών από τις επιβλαβείς επιπτώσεις της απαγωγής από γονείς και στη διασφάλιση της δυνατότητας του παιδιού να διατηρεί επαφή και με τους δύο γονείς του, για παράδειγμα με την εξασφάλιση της αποτελεσματικής άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας.

Αξίζει να αναφερθεί επίσης ο σύνδεσμος με την προώθηση της χρήσης της διαμεσολάβησης για την επίλυση διασυνοριακών οικογενειακών διαφορών. Η οδηγία για ορισμένα θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις 2 εφαρμόζεται επίσης στο οικογενειακό δίκαιο εντός του κοινού ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου. Ομοίως, η σύμβαση της Χάγης του 1980 ενθαρρύνει τον φιλικό διακανονισμό των οικογενειακών διαφορών. Ένας από τους οδηγούς ορθής πρακτικής στο πλαίσιο της σύμβασης της Χάγης του 1980 που δημοσιεύθηκε από τη Συνδιάσκεψη της Χάγης για το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο είναι αφιερωμένος στη χρήση της διαμεσολάβησης για την επίλυση των διεθνών οικογενειακών διαφορών οι οποίες αφορούν παιδιά και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της σύμβασης. Με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο εν λόγω οδηγός μεταφράστηκε σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ πέραν των αγγλικών και των γαλλικών, καθώς και στα αραβικά, ώστε να υποστηριχθεί ο διάλογος με τα κράτη τα οποία δεν έχουν ακόμη κυρώσει τη σύμβαση ή προσχωρήσει σ’ αυτήν και να προωθηθεί η εύρεση συγκεκριμένων τρόπων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν στο πλαίσιο της διεθνούς απαγωγής παιδιών 3 .

Το άρθρο 38 της σύμβασης της Χάγης του 1980 ορίζει ότι «[η] προσχώρηση [των προσχωρούντων κρατών] δεν έχει αποτελέσματα παρά μόνο στις σχέσεις μεταξύ του προσχωρούντος κράτους και των συμβαλλόμενων κρατών που δηλώνουν ότι αποδέχονται αυτήν την προσχώρηση». Δεδομένου ότι η απόφαση αφορά τη ρητή αποδοχή, από μέρους των κρατών μελών, της προσχώρησης προσχωρούντος κράτους στη σύμβαση της Χάγης του 1980, προς το συμφέρον της Ένωσης, η εφαρμοστέα νομική βάση είναι το άρθρο 218 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ουσιαστική νομική βάση είναι το άρθρο 81 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ· ως εκ τούτου, το Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα, έπειτα από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Ιρλανδία δεσμεύεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 και, συνεπώς, συμμετέχει στην έκδοση και στην εφαρμογή της παρούσας απόφασης.

Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 22 σχετικά με τη θέση της Δανίας, το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Δανία δεν συμμετέχει στην έκδοση της παρούσας απόφασης και δεν δεσμεύεται από αυτήν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της.

Η παρούσα πρόταση έχει συνταχθεί κατά το πρότυπο των ήδη υφιστάμενων αποφάσεων του Συμβουλίου με το ίδιο αντικείμενο και δεν βαίνει πέραν αυτού που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου μιας συνεκτικής δράσης της ΕΕ στο θέμα της διεθνούς απαγωγής παιδιών μέσω της διασφάλισης της αποδοχής από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης της προσχώρησης του Πακιστάν στη σύμβαση της Χάγης του 1980 εντός δεδομένης προθεσμίας.

Η συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των οποίων ζητήθηκε η γνώμη από την Επιτροπή όσον αφορά την πρόθεσή τους να αποδεχθούν την προσχώρηση του Πακιστάν στη σύμβαση της Χάγης του 1980, εξέδωσαν ευνοϊκή γνώμη.

Από τις συζητήσεις κατά τη συνεδρίαση εμπειρογνωμόνων της 2ας Ιουλίου 2019 προέκυψε ότι, πλην μιας εξαίρεσης, δεν υπήρχαν αντιρρήσεις από τα κράτη μέλη ως προς την αποδοχή της προσχώρησης του Πακιστάν στη σύμβαση της Χάγης του 1980.

Η Επιτροπή ευελπιστεί ότι οι περαιτέρω συζητήσεις σε τεχνικό επίπεδο στην Ομάδα εργασίας «Θέματα Αστικού Δικαίου» θα οδηγήσουν στην απαιτούμενη ομοφωνία για την έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου.

Η Επιτροπή, για να προετοιμάσει τη συνεδρίαση των εμπειρογνωμόνων της 2ας Ιουλίου 2019 και για να δώσει συνέχεια σ’ αυτήν, ήταν σε στενή επαφή με τη Διάσκεψη της Χάγης για το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο και με την αντιπροσωπεία της ΕΕ στο Πακιστάν.

Όσον αφορά τις 18 αποφάσεις του Συμβουλίου που εκδόθηκαν ήδη μεταξύ 2015 και 2019 για την αποδοχή της προσχώρησης ορισμένων τρίτων χωρών στη σύμβαση της Χάγης του 1980, δεν διενεργήθηκε ειδική εκτίμηση επιπτώσεων, λόγω της φύσης της εν λόγω νομοθετικής πράξης. Ωστόσο, το επίπεδο εφαρμογής της Σύμβασης από το Πακιστάν εξετάστηκε κατά τη συνεδρίαση των εμπειρογνωμόνων στις 2 Ιουλίου 2019, στην οποία εκπροσωπήθηκαν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.  Η Επιτροπή έδωσε συνέχεια στην εν λόγω συνεδρίαση, παρακολουθώντας εκ του σύνεγγυς τις περαιτέρω εξελίξεις στο Πακιστάν.

Το Πακιστάν έχει ορίσει ως κεντρική αρχή το Solicitor General’s Office (Γραφείο του Νομικού Συμβούλου του Κράτους) στο Υπουργείο Δικαίου, Δικαιοσύνης και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Επιπλέον, έχει συγκροτήσει επαρχιακές αρχές στις περιοχές Punjab, Sindh, Khyber Pakhtunkhwa, Balochistan, Azad Jammu και Kashmir και Gilgit-Baltistan παράλληλα με τους κατάλληλους κυβερνητικούς οργανισμούς για τη στήριξη των εν λόγω αρχών. Η κεντρική αρχή έχει εκδώσει «μόνιμες επιχειρησιακές διαδικασίες» ως καθοδήγηση προς αυτές τις υπο-ομοσπονδιακές οντότητες όσον αφορά τη διεκπεραίωση των υποθέσεων, με έντονη έμφαση στη διαμεσολάβηση.

Η εθνική νομοθεσία έχει τροποποιηθεί ώστε να αναφέρει, μεταξύ των αρμοδιοτήτων των Οικογενειακών Δικαστηρίων, και τη σύμβαση της Χάγης του 1980. Από το 2017 έχουν πραγματοποιηθεί διάφορες επιμορφωτικές δράσεις, ώστε να ενημερωθεί το δικαστικό σώμα ότι η σύμβαση της Χάγης του 1980 είναι διαδικαστική και δεν αφορά την ουσία του ζητήματος (διαφορά επιμέλειας). Έχει αναφερθεί σαφώς ότι τα ισλαμικά δικαστήρια (Sharia) δεν έχουν καμία αρμοδιότητα σε σχέση με τη σύμβαση.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ, πριν αποδεχθεί την προσχώρηση του Πακιστάν, έστειλε στο Πακιστάν δύο υψηλού επιπέδου αντιπροσωπείες, αποτελούμενες από δικηγόρους, αξιωματούχους του Υπουργείου Εξωτερικών και εμπειρογνώμονες της σύμβασης της Χάγης, με σκοπό να αξιολογήσουν τη διοικητική και δικαστική συμμόρφωση της χώρας ως προς τη σύμβαση. Η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Ισλαμαμπάντ διοργάνωσε επίσης πολλά σεμινάρια και εργαστήρια σε ολόκληρη τη χώρα για δικηγόρους, δικαστές και κυβερνητικούς αξιωματούχους, καθώς και άλλους ενδιαφερόμενους παράγοντες.

Η προσχώρηση του Πακιστάν στη σύμβαση της Χάγης του 1980 έγινε δεκτή από 12 συμβαλλόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.

Η προτεινόμενη απόφαση δεν έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις.

Δεδομένου ότι η πρόταση αφορά μόνο την εξουσιοδότηση των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποδεχθούν την προσχώρηση του Πακιστάν στη σύμβαση της Χάγης του 1980, η παρακολούθηση της εφαρμογής της περιορίζεται στην τήρηση από τα κράτη μέλη της διατύπωσης της δήλωσης, καθώς και του χρονοδιαγράμματος για την κατάθεσή της και τη γνωστοποίηση της κατάθεσής της στην Επιτροπή, όπως ορίζεται στην απόφαση του Συμβουλίου.