EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52019DC0323

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Δέκατη πέμπτη έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2018

COM/2019/323 final

Βρυξέλλες, 5.7.2019

COM(2019) 323 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Δέκατη πέμπτη έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2018

{SWD(2019) 290 final}


ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Δέκατη πέμπτη έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2018

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου για το καθεστώς βάσει του άρθρου 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 10 της πράξης προσχώρησης 1 (εφεξής «κανονισμός για την πράσινη γραμμή», ΚΠΓ) άρχισε να ισχύει την 1η Μαΐου 2004. Ο κανονισμός αυτός ορίζει τους όρους εφαρμογής των διατάξεων του δικαίου της ΕΕ για την κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών διαμέσου της γραμμής που χωρίζει τις περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας που βρίσκονται εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο αυτό. Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των εν λόγω κανόνων, η εφαρμογή τους επεκτάθηκε στο εδαφικό όριο μεταξύ των περιοχών αυτών και της ανατολικής Περιοχής Κυρίαρχων Βάσεων (ΑΠΚΒ) του Ηνωμένου Βασιλείου. 2

Η παρούσα έκθεση καλύπτει την περίοδο από 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2018.

Κατά την περίοδο αναφοράς η Επιτροπή συνέχισε τον εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη διοίκηση της Περιοχής Κυρίαρχων Βάσεων (ΠΚΒ), σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού, καθώς και με το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο (ΤΚΕΕ).

1.    ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

1.1.    Διέλευση από τα εγκεκριμένα σημεία διέλευσης

Ο κανονισμός θεσπίζει σταθερό νομικό πλαίσιο για τη διέλευση των Κυπρίων, άλλων πολιτών της ΕΕ και υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι διέρχονται από την πράσινη γραμμή στα εγκεκριμένα σημεία διέλευσης. Σημειώθηκε αύξηση του αριθμού των Ελληνοκυπρίων και μείωση του αριθμού των Τουρκοκυπρίων που διήλθαν από τη γραμμή το 2018 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Αστυνομίας της Κυπριακής Δημοκρατίας (εφεξής: CYPOL), κατά την περίοδο αναφοράς, καταγράφηκαν 1.014.340 (έναντι 646.569 κατά την προηγούμενη περίοδο) διελεύσεις Ελληνοκυπρίων και 486.040 διελεύσεις ελληνοκυπριακών οχημάτων (έναντι 267.467 κατά την προηγούμενη περίοδο) από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου, καθώς και 1.076.667 (έναντι 1.140.682 κατά την προηγούμενη περίοδο) διελεύσεις Τουρκοκυπρίων και 417.629 διελεύσεις τουρκοκυπριακών οχημάτων (έναντι 435.882 κατά την προηγούμενη περίοδο) από το βόρειο τμήμα της Κύπρου προς τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές 3 . Τόσο η σημαντική αύξηση στις διελεύσεις των Ελληνοκυπρίων όσο και η ελαφριά αύξηση στις διελεύσεις των Τουρκοκυπρίων αποδόθηκαν κυρίως στην υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ εντός του 2018.

Ο αριθμός πολιτών της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπηκόων τρίτων χωρών που διέσχισαν τη γραμμή συνέχισε να αυξάνεται. Κατά την περίοδο αναφοράς πραγματοποιήθηκαν 1.129.293 διελεύσεις πολιτών της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπηκόων τρίτων χωρών (έναντι 822.318 κατά την προηγούμενη περίοδο).

Τα προαναφερόμενα αριθμητικά στοιχεία της CYPOL δεν περιλαμβάνουν στοιχεία σχετικά με τα άτομα και τα οχήματα που διέσχισαν τη γραμμή από το βόρειο τμήμα της Κύπρου στα σημεία διέλευσης Πέργαμος και Στροβίλια, που τελούν υπό την εποπτεία της ανατολικής Περιοχής Κυρίαρχων Βάσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (ΑΠΚΒ). Για τις εν λόγω διελεύσεις, η ΑΠΚΒ αναφέρει ότι καταγράφηκαν 236.156 (έναντι 140.913 κατά την προηγούμενη περίοδο) διελεύσεις Ελληνοκυπρίων και 133.270 διελεύσεις ελληνοκυπριακών οχημάτων (έναντι 59.852 κατά την προηγούμενη περίοδο) προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου. Ταυτόχρονα καταγράφηκαν 471.690 (έναντι 457.314 κατά την προηγούμενη περίοδο) διελεύσεις Τουρκοκυπρίων και 292.099 διελεύσεις τουρκοκυπριακών οχημάτων (έναντι 272.090 κατά την προηγούμενη περίοδο) προς την αντίθετη κατεύθυνση 4 . 

Η λειτουργία των δύο νέων σημείων διέλευσης, στη Δερύνεια και στη Λεύκα-Απλίκι, ξεκίνησε στις 12 Νοεμβρίου 2018. 5

Το 2018, ο αριθμός των υπαλλήλων της CYPOL που εργάζονται στα σημεία διέλευσης αυξήθηκε από 69 σε 95 άτομα, λόγω της τοποθέτησης 26 υπαλλήλων στα σημεία διέλευσης στη Δερύνεια και στη Λεύκα-Απλίκι.

Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα εμφανίζουν, για το 2018, αύξηση του αριθμού των διελεύσεων από Ελληνοκυπρίους σε 1.633.076 (έναντι 1.066.284 κατά την προηγούμενη περίοδο) και από ελληνοκυπριακά οχήματα σε 731.215 (έναντι 392.300 κατά την προηγούμενη περίοδο) από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου. Εμφανίζουν επίσης ελαφριά μείωση του αριθμού των διελεύσεων Τουρκοκυπρίων σε 1.759.837 (έναντι 1.796.353 κατά την προηγούμενη περίοδο) αλλά αύξηση του αριθμού των τουρκοκυπριακών οχημάτων σε 794.474 (έναντι 782.656 κατά την προηγούμενη περίοδο) προς την αντίθετη κατεύθυνση. Σύμφωνα με τα παρασχεθέντα στατιστικά στοιχεία, 1.814.194 πολίτες της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπήκοοι τρίτων χωρών διέσχισαν τη γραμμή από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου (έναντι 1.546.475 κατά την προηγούμενη περίοδο).

Δεν αναφέρθηκαν επεισόδια κατά τις διελεύσεις το 2018. Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν επιτρέπουν στα τουρκοκυπριακά λεωφορεία που μεταφέρουν πολίτες της ΕΕ τη διέλευση στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές.

Η ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο (UNFICYP) συνέχισε να διευκολύνει την άσκηση της θρησκευτικής λατρείας και από τις δύο κοινότητες. 6 Η UNFICYP διαπίστωσε αύξηση του αριθμού αιτήσεων αδειών για θρησκευτικές τελετές των οποίων της ζητήθηκε να διευκολύνει τη διεκπεραίωση στο βόρειο τμήμα της Κύπρου σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2017.

1.2.    Αντικανονική μετανάστευση διαμέσου της πράσινης γραμμής και άσυλο

Τα αριθμητικά στοιχεία της CYPOL για το 2018 εμφάνισαν σημαντική αύξηση της αντικανονικής μετανάστευσης διαμέσου της πράσινης γραμμής από το βόρειο τμήμα της Κύπρου προς τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές. Το 2018, διέσχισαν τη γραμμή με τον τρόπο αυτό 4.451 αντικανονικοί μετανάστες· οι αντίστοιχοι αριθμοί για τα έτη 2017, 2016 και 2015 ήταν 1.686, 1.499 και 1.290. Οι κύριες χώρες καταγωγής των αντικανονικών μεταναστών ήταν η Συρία (1573), το Καμερούν (472), το Πακιστάν (444), το Μπανγκλαντές (391) και το Ιράκ (328). Η ραγδαία αύξηση της μετανάστευσης προκαλεί ανησυχία στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Από το σύνολο των 4.451 αντικανονικών μεταναστών, το 95% (ήτοι 4.233) υπέβαλαν αίτηση διεθνούς προστασίας στην Κυπριακή Δημοκρατία. Η χώρα καταγωγής με τον μεγαλύτερο αριθμό αιτούντων ήταν η Συρία (1.571)· όπως ανέφερε η Κυπριακή Δημοκρατία, ο αριθμός των επιτυχών αιτήσεων ασύλου αυξήθηκε σημαντικά σε σχέση με το 2017.

Η Αστυνομία της Κυπριακής Δημοκρατίας μπόρεσε να ταυτοποιήσει πρόσωπα βάσει των ίδιων κριτηρίων που εφαρμόστηκαν κατά τα προηγούμενα έτη, κυρίως μέσω πληροφοριών που περιλαμβάνονταν στα ταξιδιωτικά τους έγγραφα και δηλώσεων των ίδιων των μεταναστών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αυτές, σχεδόν όλοι οι αντικανονικοί μετανάστες που συνελήφθησαν στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές, μετά την αντικανονική διέλευση της πράσινης γραμμής, έφθασαν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου προερχόμενοι από την Τουρκία.

Η τουρκοκυπριακή κοινότητα διαβεβαίωσε ότι στο βόρειο τμήμα της Κύπρου συνεχίστηκαν οι προσπάθειες για την πρόληψη της αντικανονικής μετανάστευσης. Το 2018 δεν επετράπη η είσοδος στο βόρειο τμήμα της Κύπρου σε 3.773 άτομα 7 , ενώ 870 άτομα 8 που είχαν συλληφθεί στο βόρειο τμήμα της Κύπρου υποχρεώθηκαν να επιστρέψουν στην Τουρκία, την χώρα από την οποία κατέφθασαν στη νήσο.

Αντιπρόσωποι των δύο κοινοτήτων συναντήθηκαν στο πλαίσιο της δικοινοτικής τεχνικής επιτροπής για την εγκληματικότητα και τα ποινικά θέματα (TCCCM) που λειτουργεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Ως προέκταση αυτής της επιτροπής, οι δύο κοινότητες συνέχισαν να χρησιμοποιούν έναν κοινό μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών («Joint Communications Room»), ο οποίος παρέχει ένα φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με ποινικές υποθέσεις.

Η CYPOL χαρακτήρισε πολύ καλή τη συνεργασία με τις άλλες αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας και με τη διοίκηση της ΑΠΚΒ.

Ανατολική Περιοχή Κυρίαρχων Βάσεων (ΑΠΚΒ)

Η αντικανονική μετανάστευση από το βόρειο τμήμα της Κύπρου μέσω της ΑΠΚΒ σημείωσε αύξηση. Το 2018 συνελήφθησαν 18 αντικανονικοί μετανάστες αφότου είχαν διασχίσει αντικανονικά την πράσινη γραμμή. 9 Απαγορεύθηκε η διέλευση της πράσινης γραμμής σε 1.248 άτομα, η πλειονότητα των οποίων ήταν Τούρκοι πολίτες (277). Σύμφωνα με τις συναφείς διατάξεις του πρωτοκόλλου αριθ. 3 της πράξης προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι αρχές της ΑΠΚΒ απαγόρευσαν τη διέλευση της πράσινης γραμμής σε αλλοδαπούς από τις ΗΠΑ, την Ουκρανία, τη Ρωσία, την Αργεντινή και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, οι οποίοι έφθασαν μέσω του βορείου τμήματος της Κύπρου 10 . Τα άτομα αυτά οδηγήθηκαν στο σημείο διέλευσης εκτός της ΑΠΚΒ προκειμένου να υποβληθούν σε ελέγχους όσον αφορά τις απαιτούμενες διατυπώσεις εισόδου στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Οι αξιωματικοί της Περιοχής Κυρίαρχων Βάσεων (ΠΚΒ) εξακολούθησαν να χαρακτηρίζουν τη συνεργασία τους με την Κυπριακή Δημοκρατία εξαιρετική.

Πέραν των σημείων διέλευσης, η αστυνομία της ΠΚΒ πραγματοποίησε περιπολίες, αναλόγως του κινδύνου και βάσει των πληροφοριών που διέθετε, για την πάταξη της αντικανονικής μετανάστευσης. Οι περιπολίες αυτές συμπληρώθηκαν με περιπολίες από το τελωνειακό και στρατιωτικό προσωπικό της ΠΚΒ.

Τέσσερα «μη εγκεκριμένα σημεία διέλευσης» στο χωριό Πέργαμος ή πλησίον αυτού, τα οποία χρησιμοποιούν οι κάτοικοι της περιοχής και οι γεωργοί, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να ελεγχθούν. Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενες εκθέσεις, αυτά τα «μη εγκεκριμένα σημεία διέλευσης» εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχίες και θα πρέπει να βρεθεί κατάλληλη λύση, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 3 της πράξης προσχώρησης του 2003. 11 Η ΠΚΒ ανέφερε ότι, σε περίπτωση ανάγκης, μπορεί να υπάρξει ταχεία αποστολή προσωπικού στις περιοχές των μη εγκεκριμένων σημείων διέλευσης.

2.    ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ

2.1.    Αξία των εμπορικών συναλλαγών

Σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, τα εμπορεύματα μπορούν να εισάγονται από περιοχές που δεν τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης σε περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 4 12 και ότι συνοδεύονται από έγγραφο που εκδίδεται από το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο. Σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1480/2004 13 της Επιτροπής, το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο (ΤΚΕΕ) και οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, γνωστοποιούσαν σε μηνιαία βάση το είδος, τον όγκο και την αξία των εμπορευμάτων για τα οποία είχαν εκδοθεί συνοδευτικά έγγραφα.

Σύμφωνα με το ΤΚΕΕ, η συνολική αξία των εμπορευμάτων για τα οποία εκδόθηκαν συνοδευτικά έγγραφα ανήλθε σε 5.405.121 EUR (έναντι 5.697.695 EUR κατά την προηγούμενη περίοδο). Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία δείχνουν μείωση κατά 5,1 %, σε σύγκριση με το 2017, της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων για τα οποία είχαν εκδοθεί συνοδευτικά έγγραφα.

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Κυπριακής Δημοκρατίας, η συνολική εμπορική αξία των εμπορευμάτων με συνοδευτικά έγγραφα που διήλθαν από την πράσινη γραμμή σημείωσε αύξηση κατά 1,4% και ανήλθε σε 4.856.892 EUR (έναντι 4.790.964 EUR κατά την προηγούμενη περίοδο).

Μολονότι δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, σύμφωνα με στοιχεία του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ), οι εμπορικές συναλλαγές από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου μειώθηκαν σημαντικά, περίπου κατά 14,3%, από 1.343.524 EUR το 2017 σε 1.151.723 το 2018. Οι εμπορικές συναλλαγές από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου αντιπροσωπεύουν το 23,7% των συναλλαγών προς την αντίθετη κατεύθυνση (28% το 2017).

Η τουρκοκυπριακή κοινότητα συνέχισε να εφαρμόζει εμπορικό καθεστώς το οποίο «αντανακλά», καταρχήν, τους περιορισμούς του κανονισμού για την πράσινη γραμμή. Οι Τουρκοκύπριοι ενδιαφερόμενοι προσδιόρισαν ως κύριο λόγο του γεγονότος αυτού την προστασία των τοπικών επιχειρήσεων. Το καθεστώς αυτό, ωστόσο, δεν εφαρμόζεται πάντα κατά γράμμα.

2.2.    Είδος εμπορευμάτων

Το 2018, τα πλαστικά προϊόντα αποτελούσαν το βασικό αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών, ακολουθούμενα από τα νωπά ψάρια, τα οικοδομικά υλικά, και τα απορρίμματα ή υπολείμματα. 14 Το εμπόριο πατάτας μειώθηκε σημαντικά λόγω κακής συγκομιδής.

Εισήχθησαν νέα προϊόντα, όπως υγρά μαντήλια, απόβλητοι συσσωρευτές, πλαστικές δεξαμενές νερού και βιομηχανικοί φούρνοι από ανοξείδωτο χάλυβα. Όλες οι συναλλαγές διαμέσου της πράσινης γραμμής ήταν ενδοκυπριακές συναλλαγές.

2.3.    Παρατυπίες

Το Τμήμα Τελωνείων της Κυπριακής Δημοκρατίας διαβουλεύτηκε με την Επιτροπή σχετικά με το κατά πόσον ένας περιέκτης πληρωμένος με ουσία δηλωμένη ως «διαλυτικό», που αποτελούσε αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών διαμέσου της πράσινης γραμμής, πληρούσε τα κριτήρια καταγωγής του άρθρου 4 παράγραφος 1 του κανονισμού για την πράσινη γραμμή (ΚΠΓ) 15 . Η Επιτροπή, αφού εξέτασε το ζήτημα, ενημέρωσε τις τελωνειακές αρχές ότι το μείγμα ενέπιπτε στους όρους του άρθρου 4 παράγραφος 1. Ωστόσο, η Επιτροπή κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι ήταν πολύ πιθανόν να παραβιάζονται οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων, καθώς ο περιέκτης δεν συμμορφωνόταν με τους κανόνες επισήμανσης των επικίνδυνων ουσιών. Η Επιτροπή διαβίβασε την εκτίμησή της στο ΤΚΕΕ, το οποίο ενημέρωσε τον κατασκευαστή σχετικά με τους κανόνες που εφαρμόζονται στις εμπορικές συναλλαγές του συγκεκριμένου τύπου προϊόντος.

2.4.    Εμπόδια και δυσχέρειες όσον αφορά την κυκλοφορία εμπορευμάτων

Εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στις συναλλαγές διαμέσου της πράσινης γραμμής και τούτο αποτελεί έναν από τους λόγους, κατά την άποψη της Επιτροπής και Τουρκοκυπρίων επιχειρηματιών, που εξηγούν το περιορισμένο επίπεδο των εμπορικών συναλλαγών.

Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενες εκθέσεις 16 , το θέμα των τουρκοκυπριακών εμπορικών οχημάτων που διέρχονται τη γραμμή προς τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές δεν έχει ακόμη επιλυθεί και μέχρι σήμερα δεν επιτρέπεται η διέλευση της γραμμής σε τουρκοκυπριακά εμπορικά οχήματα άνω των 7,5 τόνων, εάν δεν διαθέτουν πλήρως συμβατά με το κεκτημένο έγγραφα που να έχουν εκδοθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία. Οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι έχουν θεσπίσει διατάξεις για να διευκολύνουν τη διαδικασία απόκτησης, από τους Τουρκοκυπρίους, πιστοποιητικών τεχνικού ελέγχου και επαγγελματικών αδειών οδήγησης. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η επίλυση του εν λόγω ζητήματος θα συνέβαλλε σημαντικά στην αύξηση των εμπορικών συναλλαγών, εφόσον θα διευκόλυνε τη μεταφορά εμπορευμάτων. Επιπλέον, θα ενισχυόταν η επικοινωνία μεταξύ των οικονομικών παραγόντων της Κύπρου, πράγμα που θα συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Συνεπώς, η Επιτροπή διενεργεί εκτίμηση για ενδεχόμενη ενωσιακή στήριξη στην ασφάλεια των μεταφορών.

Όπως αναφέρθηκε τα προηγούμενα έτη, οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν επιτρέπουν τη διέλευση μεταποιημένων τροφίμων και υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα από τη γραμμή, λόγω των ανησυχιών που εκφράστηκαν από τις υγειονομικές υπηρεσίες σχετικά με τη διαδικασία παραγωγής στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Κατά την περίοδο αναφοράς, η Επιτροπή διαβεβαίωσε την Κυπριακή Δημοκρατία ότι, σύμφωνα με το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο, η διέλευση των εν λόγω προϊόντων από την πράσινη γραμμή επιτρέπεται και δεν θα πρέπει να απαγορεύεται από τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ενώ οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας μπορούν να λαμβάνουν δείγματα των προϊόντων για περαιτέρω ανάλυση στα σημεία διέλευσης, σύμφωνα με την εφαρμογή του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, δεν θα πρέπει να εμποδίζουν τη διέλευση όλων των μεταποιημένων τροφίμων. Η Επιτροπή πρότεινε την εφαρμογή ενός μηχανισμού που διευκολύνει τη διέλευση των μεταποιημένων τροφίμων και των υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει επιπρόσθετα ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια. Μέχρι την εκπόνηση της παρούσας έκθεσης δεν είχαν διεξαχθεί οι περαιτέρω συζητήσεις που είχε αιτηθεί η Επιτροπή για την εξεύρεση λύσης. Η Επιτροπή εξακολουθεί να προβληματίζεται αναφορικά με την ορθή εφαρμογή του κανονισμού για την πράσινη γραμμή και θα εξετάσει περαιτέρω τρόπους προσέγγισης του ζητήματος.

Όπως και κατά το παρελθόν, οι Τουρκοκύπριοι έμποροι εξακολουθούν να αναφέρουν δυσχέρειες όσον αφορά τον εφοδιασμό καταστημάτων με προϊόντα τους, καθώς και τη διαφήμιση των προϊόντων και των υπηρεσιών τους στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές, πράγμα το οποίο παρεμποδίζει τις συναλλαγές. Οι έμποροι εξακολουθούν να αναφέρονται στην απροθυμία των Ελληνοκυπρίων να αγοράζουν τουρκοκυπριακά προϊόντα. Εξάλλου, αναφέρθηκε ότι οι έμποροι και των δύο κοινοτήτων αντιμετωπίζουν πολλά διοικητικά προβλήματα, όταν επιθυμούν να συνάψουν επιχειρηματικές σχέσεις με την άλλη κοινότητα. Κανονικά, οι οικονομικοί φορείς και των δύο πλευρών πρέπει να είναι ελεύθεροι να συνάπτουν εμπορικές σχέσεις, βάσει των επιχειρηματικών τους απαιτήσεων.

2.5.    Λαθρεμπόριο εμπορευμάτων

Το λαθρεμπόριο εμπορευμάτων παρέμεινε ευρέως διαδεδομένο, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη δυσκολία ελέγχου της παράτυπης διακίνησης διαμέσου της πράσινης γραμμής.

Το 2018 η Κυπριακή Δημοκρατία προέβη σε 1.711 κατασχέσεις λαθραίων εμπορευμάτων (έναντι 1.334 κατά την προηγούμενη περίοδο). Το 2018, σημειώθηκε αύξηση στις κατασχέσεις ποσοτήτων τσιγάρων και καπνού για κατασκευή τσιγάρων από την Κυπριακή Δημοκρατία στην πράσινη γραμμή: 469.870 τσιγάρα και 587.513 γρ. καπνού για στρίψιμο (έναντι 203.290 τσιγάρων και 440.259 γρ. καπνού κατά την προηγούμενη περίοδο). Η σημαντική αύξηση αποδόθηκε κυρίως στην υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ εντός του 2018. Επίσης, σημειώθηκε σημαντική αύξηση κατά 45% στη λαθραία εισαγωγή εμπορευμάτων που παραβιάζουν τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας σε σχέση με το 2017. Μεταξύ των λοιπών κατασχεθέντων προϊόντων συγκαταλέγονται αλκοολούχα προϊόντα, φυτοφάρμακα, γεωργικά καθώς και ζωικά και γαλακτοκομικά προϊόντα. Το Επαρχιακό Δικαστήριο επιλήφθηκε μίας δίωξης για λαθρεμπόριο. Στις περισσότερες περιπτώσεις λαθραίας εισαγωγής μικροποσοτήτων τσιγάρων επιβλήθηκε διοικητική χρηματική κύρωση και κατάσχεση.

Το 2018 οι αρχές της ΑΠΚΒ αρχές κατέγραψαν αύξηση του αριθμού των κατασχέσεων λαθραίων εμπορευμάτων εντός της ΑΠΚΒ. Πραγματοποιήθηκαν 555 κατασχέσεις, σε σύγκριση με 432 το 2017. Όπως και το 2017, τα κατασχεθέντα αντικείμενα ήταν συνήθως τσιγάρα και καπνός για στρίψιμο.

Όσον αφορά τον κατά παράδοση εφοδιασμό του τουρκοκυπριακού πληθυσμού του χωριού Πύλα, το οποίο βρίσκεται στην ουδέτερη ζώνη (άρθρο 4 παράγραφος 10 του κανονισμού για την Πράσινη Γραμμή), οι ποσότητες των οικοδομικών υλικών, των ψαριών, των τσιγάρων κ.λπ. παρακολουθήθηκαν και καταγράφηκαν από τη διοίκηση της ΑΠΚΒ.

2.6.    Διευκόλυνση του εμπορίου

Η Επιτροπή συνέχισε να αναζητά τρόπους για την ενίσχυση του εμπορίου διαμέσου της πράσινης γραμμής.

Τον Ιούλιο του 2015, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού για την πράσινη γραμμή. Στόχος της πρότασης είναι να καθορίσει τον τρόπο εφαρμογής του μηχανισμού ελέγχου των εμπορευμάτων που καλύπτονται από καταχωρισμένη ονομασία βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 στις περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας στις οποίες η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο. 17 Η εν λόγω πρόταση τροποποίησης εκκρεμούσε κατά τη λήξη της περιόδου αναφοράς. Η πρόταση βασίζεται στην κοινή αντίληψη σχετικά με μια προσωρινή λύση για το τυρί «Χαλλούμι/Hellim», η οποία θα εφαρμοστεί εν αναμονή της επανένωσης της Κύπρου και η οποία συμφωνήθηκε υπό την καθοδήγηση του Προέδρου Γιούνκερ κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο στις 16 Ιουλίου 2015. 18

Προκειμένου να διευκολύνουν τη διέλευση νωπών ψαριών, οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας διεύρυναν το ωράριο των κτηνιατρικών ελέγχων νωπών ψαριών στο σημείο διέλευσης στον Άγιο Δομέτιο. Οι έλεγχοι θα διενεργούνται τις καθημερινές από τις 07:30 έως τις 15:00 (τέλος των ελέγχων).

Το ΤΚΕΕ συνέχισε να διατυπώνει γενικό ενδιαφέρον για την άρση της απαγόρευσης των συναλλαγών για όλα τα ζώντα ζώα και ζωικά προϊόντα, στον βαθμό που αυτά είναι σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει επανειλημμένα εκφράσει την προθυμία της να εξετάσει τη δυνατότητα επέκτασης του καταλόγου εμπορευμάτων που μπορούν να εισέλθουν στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης.

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τους οικονομικούς φορείς να εκμεταλλευθούν τις επιχειρηματικές ευκαιρίες και εκφράζει την ικανοποίησή της για τις εντατικές προσπάθειες τις οποίες καταβάλλουν το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο και το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο.

2.7.    Ενωσιακά εμπορεύματα που επανεισάγονται στις περιοχές που τελούν υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας αφού διέλθουν από τις περιοχές που δεν τελούν υπό τον αποτελεσματικό της έλεγχο.

Οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας ανέφεραν την επανεισαγωγή 3.093 προϊόντων στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές, αφού διήλθαν από τις περιοχές στις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο. Αναφέρθηκε ότι οι εν λόγω διελεύσεις πραγματοποιούνται ομαλά και ότι οι περισσότερες από τις μετακινήσεις πραγματοποιούνται από και προς τα σημεία διέλευσης Κάτω Πύργος-Καραβοστάσι και Αστρομερίτης-Ζώδια.

2.8.    Εμπορεύματα που περιέχονται στις προσωπικές αποσκευές ατόμων που διέρχονται από την πράσινη γραμμή

Κατά την περίοδο αναφοράς, οι αρχές της ΑΠΚΒ διαβουλεύτηκαν με την Επιτροπή σχετικά με τη διακίνηση καυσίμων για προσωπική κατανάλωση διαμέσου της πράσινης γραμμής. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 του ΚΠΓ, τα εμπορεύματα που περιέχονται στις προσωπικές αποσκευές των προσώπων που διασχίζουν τη γραμμή απαλλάσσονται του φόρου κύκλου εργασιών και του ειδικού φόρου κατανάλωσης υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν εμπορικό χαρακτήρα και ότι η συνολική τους αξία δεν υπερβαίνει τα 260 ευρώ ανά άτομο. Η Επιτροπή διαβεβαίωσε τις αρχές της ΑΠΚΒ και την Κυπριακή Δημοκρατία ότι, όσον αφορά τα καύσιμα που περιέχονται σε πλαστικό περιέκτη, απαιτείται ανάλυση κατά περίπτωση προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον τα καύσιμα σε κάθε διέλευση προορίζονται για εμπορικούς σκοπούς και, σε διαφορετική περίπτωση, κατά πόσον η αξία τους υπερβαίνει τα 260 EUR ανά άτομο. Ταυτόχρονα, ο ΚΠΓ δεν προβλέπει τη διενέργεια ελέγχων σε καύσιμα που περιέχονται στις κανονικές δεξαμενές καυσίμων των οχημάτων που διασχίζουν τη γραμμή και, ως εκ τούτου, δεν συντρέχουν λόγοι απαγόρευσης ή περιορισμού των εν λόγω διελεύσεων.

3.    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Όπως έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενες εκθέσεις, ο έλεγχος της πράσινης γραμμής στα εγκεκριμένα σημεία διέλευσης από τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ΠΚΒ ήταν ικανοποιητικός. Τέθηκαν σε λειτουργία δύο σημεία διέλευσης στη Λεύκα-Απλίκι και στη Δερύνεια. Ο αριθμός των ατόμων που διέσχισαν αντικανονικά τη γραμμή αυξήθηκε σημαντικά. Το φαινόμενο αυτό προκαλεί ανησυχία στην Κυπριακή Δημοκρατία και η κατάσταση χρήζει προσεκτικής παρακολούθησης. Η Επιτροπή καλεί τη διοίκηση της ΠΚΒ να διαθέσει τους αναγκαίους ανθρώπινους πόρους για την αντιμετώπιση του ζητήματος των «μη εγκεκριμένων σημείων διέλευσης». Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι η σταθερότητα, η προβλεψιμότητα και η ασφάλεια δικαίου των απαιτήσεων στα σημεία διέλευσης, καθώς και η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της ΕΕ, είναι πρωταρχικής σημασίας.

Το 2018 η αξία των εμπορικών συναλλαγών διαμέσου της πράσινης γραμμής αυξήθηκε κατά 1,4 % και ανήλθε σε 4.856.892 EUR από 4.790.964 EUR, ενώ η αξία των εμπορευμάτων για τα οποία εκδόθηκαν συνοδευτικά έγγραφα μειώθηκε κατά 5,1 % από 5.697.695 EUR σε 5.405.121 EUR. Τα πλαστικά προϊόντα αποτελούσαν το βασικό αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών, ακολουθούμενα από τα νωπά ψάρια, τα οικοδομικά υλικά και τα απορρίμματα ή υπολείμματα.

Το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο και το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο συνέχισαν τη στενή συνεργασία τους προς το οικονομικό όφελος αμφοτέρων των κοινοτήτων.

Κατά την περίοδο αναφοράς εξακολούθησαν να υπάρχουν ορισμένα εμπόδια στο εμπόριο. Η Κυπριακή Δημοκρατία συνέχισε να μην επιτρέπει τη διέλευση των τουρκοκυπριακών εμπορικών οχημάτων άνω των 7,5 τόνων. Δεν σημειώθηκαν εξελίξεις το 2018. Επίσης, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν επιτρέπει τη διέλευση μεταποιημένων τροφίμων και υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Η Επιτροπή διαβεβαίωσε την Κυπριακή Δημοκρατία ότι, σύμφωνα με το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο, η διέλευση των εν λόγω προϊόντων από την πράσινη γραμμή επιτρέπεται και δεν θα πρέπει να απαγορεύονται από τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Επιτροπή πρότεινε την εφαρμογή ενός μηχανισμού που διευκολύνει τη διέλευση των μεταποιημένων τροφίμων και των υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει επιπρόσθετα ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια. Μέχρι την εκπόνηση της παρούσας έκθεσης δεν υπήρξαν περαιτέρω επαφές για την εξεύρεση λύσης. Η Επιτροπή εξακολουθεί να προβληματίζεται αναφορικά με την ορθή εφαρμογή του κανονισμού για την πράσινη γραμμή και θα εξετάσει περαιτέρω τρόπους προσέγγισης του ζητήματος.

Γενικά, ενώ ο κανονισμός για την πράσινη γραμμή εξακολουθεί να αποτελεί μια ρεαλιστική βάση που επιτρέπει τη διέλευση των προσώπων και των εμπορευμάτων προς και από τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Επιτροπή εξακολουθεί να προβληματίζεται για το γεγονός ότι οι εμπορικές συναλλαγές εν γένει είναι σε χαμηλό επίπεδο. Η Επιτροπή κρίνει ότι η άρση των εμποδίων όσον αφορά το εμπόριο, τα οποία απαριθμούνται στην παρούσα έκθεση, θα συμβάλει σημαντικά στην αύξηση των εμπορικών συναλλαγών διαμέσου της πράσινης γραμμής. Η Επιτροπή ελπίζει ότι οι προσπάθειες των δύο επιμελητηρίων να εντείνουν τις επαφές μεταξύ των δύο επιχειρηματικών κοινοτήτων θα οδηγήσουν στην ισχυροποίηση των οικονομικών δεσμών.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξακολουθεί να βασίζεται στην ουσιαστική συνεργασία της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ΠΚΒ για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί την εφαρμογή του κανονισμού.

(1)

   ΕΕ L 161 της 30.04.2004, σ. 128. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 685/2013 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2013, ΕΕ L 196 της 19.7.2013, σ. 1, γνωστός ως κανονισμός για την πράσινη γραμμή.

(2)

   Βλ. αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού για την πράσινη γραμμή.

(3)

   Οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν τηρούν αρχεία για την επιστροφή των Ελληνοκυπρίων στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές, ούτε για την επιστροφή των Τουρκοκυπρίων στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

(4)

     Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για πολίτες της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπηκόους τρίτων χωρών κατά την τρέχουσα περίοδο αναφοράς.

(5)

   Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/1472 της Επιτροπής, της 26ης Αυγούστου 2015, ΕΕ L 225 της 28.8.2015, σ. 3-4.

(6)

     Έκθεση του Γενικού Γραμματέα σχετικά με την UNFICYP [S/2019/37] της 11ης Ιανουαρίου 2019, παράγραφος 31.

(7)

   Πολίτες Τουρκίας: 380, Συρίας: 411, Τουρκμενιστάν: 708, Ιράν: 284, Ιράκ: 333, άλλων χωρών: 1.657.

(8)

   Πολίτες Τουρκίας: 373, Πακιστάν: 85, Νιγηρίας: 58, Συρίας: 54, Τουρκμενιστάν: 20, άλλων χωρών: 280.

(9)

   Από τους 18 αντικανονικούς μετανάστες που συνελήφθησαν εντός της ΑΠΚΒ, οι 12 υπέβαλαν αίτηση ασύλου και παραδόθηκαν στις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο αριθμός αυτός προστέθηκε στον συνολικό αριθμό των ατόμων που διέσχισαν αντικανονικά τη γραμμή και των οποίων η κατανομή κατά εθνικότητα παρατίθεται στον πίνακα VII του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SWD(2019) 290. 

(10)

     Υπήκοοι ΗΠΑ: 55, Ουκρανίας: 96, Ρωσίας: 63, Αργεντινής: 27, Βοσνία-Ερζεγοβίνης: 29.

(11)

   ΕΕ L 236 της 23.9.2003, σ. 940.

(12)

   Η παράγραφος 1 του άρθρου 4 προβλέπει ότι τα εμπορεύματα πρέπει να έχουν παραχθεί εξ ολοκλήρου σε περιοχές ευρισκόμενες εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας ή να έχουν υποστεί την τελευταία, ουσιαστική, οικονομικά δικαιολογημένη μεταποίηση ή επεξεργασία σε επιχείρηση εξοπλισμένη για τον σκοπό αυτό σε περιοχές ευρισκόμενες εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

(13)

   Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1480/2004 της Επιτροπής, της 10ης Αυγούστου 2004, ΕΕ L 272 της 20.8.2004, σ. 3.

(14)

   Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SWD(2019) 290, πίνακας IV.

(15)

   Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 4 του κανονισμού 1480/2004 της Επιτροπής, οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας ενημερώνουν τις υπηρεσίες της Επιτροπής σε περίπτωση βάσιμης υπόνοιας ως προς τη συμβατότητα των εμπορευμάτων με τα κριτήρια καταγωγής.

(16)

     Βλ. παραδείγματος χάριν, ένατη, δέκατη, ενδέκατη, δωδέκατη, δέκατη τρίτη και δέκατη τέταρτη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του. 

(17)

     COM/2015/0380 final - 2015/0165 (NLE).

(18)

     http://europa.eu/rapid/press-release_MEX-15-5402_en.htm

Top