Δελτίο συνοπτικής παρουσίασης

Εκτίμηση επιπτώσεων στη βιώσιμη χρηματοδότηση

Α. Ανάγκη ανάληψης δράσης

Γιατί; Ποιο είναι το πρόβλημα;

Οι κυβερνήσεις από όλον τον κόσμο επέλεξαν μια πιο βιώσιμη πορεία για τον πλανήτη και την οικονομία μας εγκρίνοντας τη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή και το θεματολόγιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη του 2030 των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ). Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέχει ηγετική θέση στο συγκεκριμένο μέτωπο και, ως εκ τούτου, τον Μάρτιο του 2018 ενέκρινε σχέδιο δράσης για τη βιώσιμη ανάπτυξη, θέτοντας ως στόχους i) τον επαναπροσανατολισμό των ροών κεφαλαίων προς βιώσιμες επενδύσεις, i) τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών κινδύνων που απορρέουν από τις περιβαλλοντικές προκλήσεις και iii) την προώθηση της διαφάνειας και του μακροπρόθεσμου χαρακτήρα της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής δραστηριότητας. Οι δράσεις που αξιολογούνται στην παρούσα εκτίμηση επιπτώσεων και οι οποίες ανακοινώθηκαν στο εν λόγω σχέδιο δράσης είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής μεγαλύτερου βεληνεκούς, προκειμένου η ευρωπαϊκή οικονομία να καταστεί πραγματικά βιώσιμη. Θα συμβάλουν στους στόχους του σχεδίου δράσης μέσω της αντιμετώπισης των ακόλουθων προβλημάτων:

1.οι θεσμικοί επενδυτές, οι διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, οι σύμβουλοι επενδύσεων και οι διανομείς ασφάλισης («οι αρμόδιες οντότητες») δεν έχουν κίνητρα να λαμβάνουν υπόψη τους περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και σχετικούς με τη διακυβέρνηση (ΠΚΔ) παράγοντες κατά την επενδυτική και συμβουλευτική διαδικασία τους, ιδίως λόγω της έλλειψης σαφήνειας και συνοχής που χαρακτηρίζει τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ·

2.οι τελικοί επενδυτές αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος αναζήτησης όσον αφορά α) τον καθορισμό των βιώσιμων επενδύσεων και β) την αξιολόγηση του βαθμού ενσωμάτωσης των παραγόντων ΠΚΔ στα χρηματοπιστωτικά προϊόντα που διατίθενται στην αγορά.

Τι αναμένεται να επιτευχθεί με την παρούσα πρωτοβουλία;

Οι ειδικοί στόχοι της παρούσας πρωτοβουλίας είναι οι ακόλουθοι:

1.διασφάλιση της σαφήνειας και της συνεκτικής προσέγγισης μεταξύ των τομέων και των κρατών μελών όσον αφορά την ενσωμάτωση των παραγόντων ΠΚΔ, εκ μέρους των αρμόδιων οντοτήτων, στην επενδυτική/συμβουλευτική διαδικασία τους·

2.αύξηση της διαφάνειας έναντι των τελικών επενδυτών, μέσω της βελτίωσης των απαιτήσεων κοινοποίησης που συνδέονται με τους παράγοντες ΠΚΔ·

3.παροχή σαφήνειας όσον αφορά τις επενδύσεις που είναι βιώσιμες και α) μέσω της δημιουργίας ενός ενωσιακού πλαισίου που θέτει τους όρους για τον καθορισμό της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας των επενδύσεων – το εν λόγω σύστημα ταξινόμησης που θα δημιουργηθεί σε ενωσιακό επίπεδο (το οποίο καλείται επίσης ταξινομία) θα διασφαλίσει σαφήνεια στην αγορά όσον αφορά τις «πράσινες» ή «βιώσιμες» δραστηριότητες, και β) μέσω της δημιουργίας μιας νέας κατηγορίας δεικτών αναφοράς για χαμηλές εκπομπές άνθρακα και για θετικό αποτύπωμα άνθρακα, με βάση μια άρτια μεθοδολογία η οποία θα βοηθά τους επενδυτές να συγκρίνουν το αποτύπωμα άνθρακα των επενδύσεών τους.

Ποια είναι η προστιθέμενη αξία της δράσης σε επίπεδο ΕΕ; 

Οι χρηματοπιστωτικοί φορείς που θα επηρεαστούν από την εν λόγω πρωτοβουλία δραστηριοποιούνται κυρίως σε διασυνοριακό επίπεδο στην ΕΕ. Για τον λόγο αυτό η νομοθεσία που εφαρμόζεται στους συγκεκριμένους παράγοντες της αγοράς είναι σε μεγάλο βαθμό εναρμονισμένη σε επίπεδο ΕΕ. Επομένως η ανάληψη δράσης σε ενωσιακό επίπεδο με σκοπό την ενσωμάτωση των παραγόντων ΠΚΔ στην οικεία λήψη επενδυτικών αποφάσεων/συμβουλευτική διαδικασία, την αύξηση της διαφάνειας έναντι των τελικών επενδυτών και την παροχή σαφήνειας όσον αφορά τον χαρακτήρα των περιβαλλοντικά βιώσιμων επενδύσεων θα διασφαλίσει τη συνοχή, θα μειώσει τον κατακερματισμό και θα βελτιώσει περαιτέρω τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Απαιτείται δράση σε επίπεδο ΕΕ για την επίτευξη των κοινών ενωσιακών στόχων για τη βιώσιμη ανάπτυξη και των στόχων βιωσιμότητας που έχουν τεθεί σε παγκόσμιο επίπεδο.

Β. Λύσεις

Ποιες νομοθετικές και μη νομοθετικές επιλογές πολιτικής έχουν εξεταστεί; Υπάρχει προτιμώμενη επιλογή ή όχι; Γιατί; 

Στην παρούσα εκτίμηση επιπτώσεων αξιολογούνται τέσσερις δράσεις. Αφού εξετάστηκαν, για καθεμιά από αυτές, νομοθετικές και μη νομοθετικές επιλογές, εντοπίστηκαν οι ακόλουθες προτιμώμενες επιλογές:

3. Ένα ενοποιημένο ενωσιακό σύστημα ταξινόμησης («ταξινομία»):

Η προτιμώμενη επιλογή θα καθορίσει ενιαία κριτήρια σε ενωσιακό επίπεδο για τον καθορισμό του κατά πόσον μια οικονομική δραστηριότητα είναι περιβαλλοντικά βιώσιμη. Προτείνεται να προσδιορίζει στη συνέχεια η Επιτροπή τις δραστηριότητες οι οποίες θα χαρακτηρίζονται ως βιώσιμες, ενώ παράλληλα θα αντλεί συμβουλές από μια ομάδα τεχνικών εμπειρογνωμόνων σχετικά με τη βιώσιμη χρηματοδότηση. Αυτή η διαδικασία θα δίνει τη δυνατότητα σε οικονομικούς φορείς και επενδυτές να διαμορφώνουν σαφή εικόνα σχετικά με το ποιες δραστηριότητες θεωρούνται πράσινες/βιώσιμες, προκειμένου να τεκμηριώνουν τις επενδυτικές αποφάσεις τους. Πρόκειται για ένα πρώτο και ουσιαστικό βήμα στις προσπάθειες να κατευθυνθούν οι επενδύσεις σε βιώσιμες δραστηριότητες.

Η προτιμώμενη επιλογή θα καθιερώσει δύο νέες κατηγορίες δεικτών αναφοράς, τους δείκτες για χαμηλές εκπομπές άνθρακα και τους δείκτες για θετικό αποτύπωμα άνθρακα. Θα καθοριστούν εναρμονισμένα ελάχιστα κριτήρια όσον αφορά τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη των εν λόγω δεικτών αναφοράς. Αυτή η εξέλιξη θα προωθήσει ένα πρότυπο αγοράς που θα αντικατοπτρίζει το αποτύπωμα άνθρακα των επιχειρήσεων. Με τον τρόπο αυτό θα παρέχεται ένα αξιόπιστο εργαλείο στους επενδυτές που επιθυμούν να επενδύσουν σε στρατηγικές χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Ποιος υποστηρίζει την κάθε επιλογή; 

Οι απαντήσεις στη δημόσια διαβούλευση σχετικά με τα καθήκοντα των επενδυτών υποστηρίζουν σε μεγάλο βαθμό μια παρέμβαση σε ενωσιακό επίπεδο, καθώς η εν λόγω παρέμβαση θα προσδώσει συνοχή και σαφήνεια στους χρηματοπιστωτικούς φορείς όσον αφορά τις απαιτήσεις. Όσον αφορά τις κοινοποιήσεις, η πλειονότητα των συμμετεχόντων στην αγορά επιβεβαίωσαν ότι θα πρέπει να κοινοποιούν τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν υπόψη τους παράγοντες βιωσιμότητας στη διαδικασία λήψης επενδυτικών αποφάσεων. Η πλειοψηφία των ενδιαφερομένων μερών που αντάλλαξαν απόψεις με την Επιτροπή συμφώνησαν ότι μια ταξινομία σε επίπεδο ΕΕ θα ήταν χρήσιμη προκειμένου να εκπληρώνουν τα επενδυτικά καθήκοντά τους και να λαμβάνουν υπόψη τους παράγοντες ΠΚΔ στις διαδικασίες λήψης επενδυτικών αποφάσεων.

Γ. Επιπτώσεις της προτιμώμενης επιλογής

Ποια είναι τα οφέλη της προτιμώμενης επιλογής (ειδάλλως, των κυριότερων επιλογών); 

Με την αύξηση της συνολικής διαφάνειας, οι διάφοροι φορείς θα μειώσουν την ασύμμετρη πληροφόρηση μεταξύ τελικών επενδυτών, ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και παρόχων δεικτών. Η πρωτοβουλία θα μειώσει τον υφιστάμενο κατακερματισμό της αγοράς, ιδίως όσον αφορά τις μεθοδολογίες για τον καθορισμό των περιβαλλοντικά βιώσιμων δραστηριοτήτων/επενδύσεων. Αυτή η βελτιωμένη διαφάνεια και εναρμόνιση θα αυξήσει την αξιοπιστία, την ελκυστικότητα και την εμπιστοσύνη στα χρηματοπιστωτικά προϊόντα ΠΚΔ και θα προωθήσει την καινοτομία στις επενδυτικές στρατηγικές και τον σχεδιασμό των συγκεκριμένων χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Οι δράσεις θα συμβάλουν επίσης στην ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στη διαχείριση κινδύνου και, σε συνδυασμό με άλλα μέτρα του σχεδίου δράσης, θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιώσιμης χρηματοπιστωτικής αγοράς. Συνολικά, οι δράσεις θα συμβάλουν στον επαναπροσανατολισμό των ροών κεφαλαίων προς τις βιώσιμες επενδύσεις και, ως εκ τούτου, στον στόχο της προώθησης μιας βιώσιμης οικονομίας. Με τον τρόπο αυτό θα υποστηριχθεί ο βιώσιμος μετασχηματισμός μεγάλης εμβέλειας που προβλέπεται στις περιβαλλοντικές πολιτικές που εφαρμόζονται ήδη σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών.

Ποιο είναι το κόστος της προτιμώμενης επιλογής (ειδάλλως, των κυριότερων επιλογών); 

Πώς θα επηρεαστούν οι μεγάλες, οι μικρομεσαίες και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις;

Οι προτιμώμενες επιλογές θα επηρεάσουν άμεσα τις επιχειρήσεις ως εκδότες κινητών αξιών, ενθαρρύνοντάς τες να δημοσιοποιούν τις πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τους παράγοντες ΠΚΔ που είναι αναγκαίες για τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές και τους επενδυτές. Με αφετηρία το 2018, η οδηγία για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών επιβάλλει ήδη στις μεγάλες εισηγμένες επιχειρήσεις, καθώς και στις μη εισηγμένες τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες, υποχρέωση να κοινοποιούν πληροφορίες σχετικά με την υλική βιωσιμότητα. Όσον αφορά τους εκδότες που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας (συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ), το συγκεκριμένο κίνητρο για την κοινοποίηση πρόσθετων πληροφοριών συνοδεύεται από κόστος. Ωστόσο, η εν λόγω κοινοποίηση αναμένεται επίσης να δώσει στους εκδότες τη δυνατότητα πρόσβασης σε επιπλέον επενδυτές και ενδεχόμενης μείωσης του κόστους κεφαλαίου.

Θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις  στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στις εθνικές διοικητικές αρχές; 

Δεν αναμένονται σημαντικές επιπτώσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στις εθνικές διοικήσεις διότι: i) σε πολύ μεγάλο βαθμό, οι νομοθετικές απαιτήσεις θα πρέπει να εφαρμοστούν από τους συμμετέχοντες στην αγορά, και ii) οι απαιτήσεις παρακολούθησης θα είναι περιορισμένες.

Θα υπάρξουν άλλες σημαντικές επιπτώσεις; 

Οι σημαντικές επιπτώσεις έχουν ήδη περιγραφεί στην ενότητα για τα οφέλη.

Δ. Παρακολούθηση

Πότε θα επανεξεταστεί η πολιτική;

Προβλέπεται η διενέργεια εκ των υστέρων αξιολόγησης πέντε έτη μετά την εφαρμογή των μέτρων προκειμένου να αξιολογηθεί, μεταξύ άλλων, ο βαθμός αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας των μέτρων όσον αφορά την επίτευξη των στόχων που παρουσιάζονται στην εκτίμηση επιπτώσεων και να διαπιστωθεί εάν απαιτούνται νέα μέτρα ή τροποποιήσεις. Η Επιτροπή θα εκτιμήσει την πρόοδο μέσω γενικών βασικών δεικτών επιδόσεων για κάθε δράση που καλύπτεται από την παρούσα πρωτοβουλία.