This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52018DC0632
REPORT FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL on the evaluation of the European Border Surveillance System (EUROSUR) A contribution from the European Commission to the Leaders’ meeting in Salzburg on 19-20 September 2018
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ για την αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη σύνοδο των ηγετών στο Σάλτσμπουργκ στις 19-20 Σεπτεμβρίου 2018
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ για την αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη σύνοδο των ηγετών στο Σάλτσμπουργκ στις 19-20 Σεπτεμβρίου 2018
COM/2018/632 final
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 12.9.2018
COM(2018) 632 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
για την αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR)
Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη σύνοδο των ηγετών στο Σάλτσμπουργκ στις 19-20 Σεπτεμβρίου 2018
Πίνακας περιεχομένων
1. Εισαγωγή
2. Ιστορικό
3. Η αξιολόγηση του EUROSUR
3.1.Πεδίο εφαρμογής της αξιολόγησης
3.2.Τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά την υλοποίηση του EUROSUR
3.3.Αποτελέσματα της αξιολόγησης
3.3.1.Συνάφεια
3.3.2.Αποτελεσματικότητα
3.3.3.Αποδοτικότητα
3.3.4.Συνοχή
3.3.5.Ενωσιακή προστιθέμενη αξία
3.4.Συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα και αντίκτυπος σε αυτά
3.4.1.Τρίτες χώρες και μη επαναπροώθηση
3.4.2.Χειρισμός δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
3.4.3.Προτάσεις βελτίωσης
4. Ζητήματα που χρήζουν περαιτέρω προσοχής
4.1.Βελτίωση της λειτουργίας του EUROSUR
4.1.1.Ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των εθνικών κέντρων συντονισμού
4.1.2.Βελτίωση της διακυβέρνησης του EUROSUR
4.1.3.Μείωση των τεχνικών απαιτήσεων
4.1.4.Αξιοποίηση των υπηρεσιών συγχώνευσης EUROSUR
4.2.Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του EUROSUR
4.2.1.Ένταξη των συνοριακών ελέγχων στα σημεία συνοριακής διέλευσης
4.2.2.Επιτήρηση των εναέριων συνόρων
4.2.3.Συνεργασία με γειτονικές τρίτες χώρες
4.2.4.EUROSUR και ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων
5. Συμπεράσματα και επόμενες ενέργειες
0.Εισαγωγή
Η αποτελεσματική διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα και προϋπόθεση για την ορθή υλοποίηση και διαφύλαξη του χώρου ελεύθερης μετακίνησης Σένγκεν, ο οποίος συνιστά ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1052/2013 για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) 1 , ο οποίος εκδόθηκε το 2013, παρέχει ένα κοινό πλαίσιο για την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συνεργασία μεταξύ των αρχών επιτήρησης των συνόρων των κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex), εφεξής αναφερόμενος ως «ο οργανισμός». Το πλαίσιο του EUROSUR λειτουργεί από τις 2 Δεκεμβρίου 2013. Ο κανονισμός προβλέπει τη διενέργεια συνολικής αξιολόγησης του EUROSUR από την Επιτροπή ανά τετραετία, η οποία συνοδεύεται, εφόσον συντρέχει περίπτωση, από κατάλληλες προτάσεις τροποποίησης του κανονισμού.
Με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή 2 , ο οποίος εκδόθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2016, δημιουργήθηκε η Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή ως κοινή ευθύνη μεταξύ του οργανισμού και των κρατών μελών, επεκτάθηκε η εντολή του οργανισμού και προσδιορίστηκαν τα στοιχεία της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων. Δεδομένου ότι ο οργανισμός διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση του EUROSUR, οι καινοτομίες που θεσπίστηκαν από τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην καθημερινή υλοποίηση του EUROSUR και πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την περαιτέρω ανάπτυξή του.
Για να ληφθεί υπόψη η πλήρης εφαρμογή του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και ο αντίκτυπός της στο EUROSUR, η αξιολόγηση του EUROSUR, η οποία είχε αρχικά προβλεφθεί για τον Δεκέμβριο του 2016, μετατέθηκε και διενεργήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2018.
1.Ιστορικό
Το EUROSUR καθιερώνει έναν μηχανισμό για ανταλλαγή πληροφοριών και συνεργασία, ο οποίος παρέχει τη δυνατότητα στις διάφορες εθνικές αρχές που ασκούν δραστηριότητες επιτήρησης των συνόρων να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να συνεργάζονται σε επίπεδο τακτικής, επιχειρήσεων και στρατηγικής τόσο εντός όσο και μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και με τον οργανισμό.
Σκοπός του EUROSUR είναι ο εντοπισμός, η πρόληψη και η καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης και του διασυνοριακού εγκλήματος και η συμβολή στην προστασία και τη διάσωση της ζωής μεταναστών. Το EUROSUR έχει ως στόχο τη βελτίωση της επίγνωσης της κατάστασης και την αύξηση της ικανότητας ανταπόκρισης στα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών 3 .
Το EUROSUR εφαρμόζεται στην επιτήρηση των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων. Σε εθελούσια βάση, μπορεί επίσης να εφαρμόζεται στην επιτήρηση των εναέριων συνόρων και στους συνοριακούς ελέγχους στα σημεία συνοριακής διέλευσης. Στις δραστηριότητες επιτήρησης του EUROSUR περιλαμβάνονται η επιτήρηση, ο εντοπισμός, η αναγνώριση, η παρακολούθηση, η αποτροπή και η αναχαίτιση παράνομων συνοριακών διελεύσεων.
Το EUROSUR δεν εφαρμόζεται σε οιοδήποτε νομικό ή διοικητικό μέτρο το οποίο λαμβάνεται μόλις οι αρμόδιες αρχές κράτους μέλους εντοπίσουν εγκληματικές διασυνοριακές δραστηριότητες ή διέλευση χωρίς άδεια από άτομα των εξωτερικών συνόρων και, ειδικότερα, δεν καλύπτει τις πτυχές που συνδέονται με τη δίωξη.
Τα βασικά στοιχεία του EUROSUR είναι τα εξής:
·εθνικά κέντρα συντονισμού, τα οποία λειτουργούν σε κάθε κράτος μέλος ως κόμβοι για διυπηρεσιακή συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών στον τομέα της επιτήρησης των συνόρων·
·δίκτυο επικοινωνίας, το οποίο υποστηρίζει την ανταλλαγή πληροφοριών εντός του EUROSUR, συμπεριλαμβανομένων επίσης ευαίσθητων και διαβαθμισμένων πληροφοριών της ΕΕ, και φιλοξενεί υπηρεσία οπτικών τηλεδιασκέψεων την οποία διαχειρίζεται ο οργανισμός·
·οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR που παρέχονται από τον οργανισμό και οι οποίες εφοδιάζουν τα κράτη μέλη και τον οργανισμό με υπηρεσίες επιτήρησης των εξωτερικών συνόρων και της προσυνοριακής περιοχής, με βάση έναν συνδυασμό δραστηριοτήτων επιτήρησης και πηγών πληροφοριών, όπως δορυφορική απεικόνιση, υπηρεσίες αναφοράς πλοίων και μετεωρολογικές και περιβαλλοντικές υπηρεσίες·
·διάφορες εικόνες της κατάστασης, οι οποίες περιέχουν πληροφορίες σχετικά με συμβάντα και σκάφη περιπολίας, καθώς και πληροφορίες ανάλυσης. Κάθε κράτος μέλος διαχειρίζεται τη δική του εθνική εικόνα της κατάστασης. Ο οργανισμός διαχειρίζεται την ευρωπαϊκή εικόνα της κατάστασης, η οποία καλύπτει το έδαφος των κρατών μελών, καθώς και την κοινή προσυνοριακή εικόνα βάσει επεξεργασμένων πληροφοριών, η οποία καλύπτει την περιοχή που εκτείνεται πέρα από τα εξωτερικά σύνορα 4 .
Ο κανονισμός προβλέπει επίσης ενισχυμένη ικανότητα ανταπόκρισης, ειδικότερα μέσω της καθιέρωσης τμημάτων εξωτερικών συνόρων από τα κράτη μέλη. Βάσει ανάλυσης κινδύνου και σε συμφωνία με το οικείο κράτος μέλος, ο οργανισμός καθορίζει διαφορετικά επίπεδα επίπτωσης (χαμηλό, μεσαίο, υψηλό) για αυτά τα τμήματα συνόρων. Τα επίπεδα επίπτωσης που καθορίζονται ενεργοποιούν αντίστοιχα μέτρα αντίδρασης από τα κράτη μέλη και τον οργανισμό.
Ο κανονισμός αφορά επίσης την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συνεργασία με γειτονικές τρίτες χώρες για το EUROSUR σχετικά με θέματα όπως η ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία περιορίζεται αυστηρά βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1052/2013.
2.Η αξιολόγηση του EUROSUR
2.0.Πεδίο εφαρμογής της αξιολόγησης
Η αξιολόγηση καλύπτει ολόκληρο το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1052/2013 και επικεντρώνεται στην εφαρμογή του από τα κράτη μέλη και τον οργανισμό. Σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 2 του εν λόγω κανονισμού και με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η αξιολόγηση περιλαμβάνει αξιολόγηση:
·της συνάφειας του EUROSUR και του αν εξακολουθεί να ισχύει η λογική θεμελίωσή του·
·της αποτελεσματικότητας του EUROSUR μέσω αποτίμησης των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί σε σχέση με τους στόχους που έχουν τεθεί·
·της αποδοτικότητας του EUROSUR, συμπεριλαμβανομένης εκτίμησης κόστους/οφέλους·
·της συνοχής του EUROSUR με άλλες πολιτικές και νομικές πράξεις· και
·της ενωσιακής προστιθέμενης αξίας του κανονισμού μέσω ελέγχου επικουρικότητας.
Η αξιολόγηση περιλαμβάνει επίσης ανεξάρτητη εκτίμηση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων όσον αφορά τη συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τον αντίκτυπο σε αυτά.
2.1.Τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά την υλοποίηση του EUROSUR
Το EUROSUR αποτελεί ταυτόχρονα πλαίσιο διακυβέρνησης και σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών. Γενικά, η υλοποίηση του πλαισίου του EUROSUR πραγματοποιήθηκε όπως προβλέπεται στον κανονισμό:
·Όλα τα κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει το οικείο εθνικό κέντρο συντονισμού ως σημείο επαφής για την επιτήρηση των συνόρων σε εθνικό επίπεδο, το οποίο λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο και 7 ημέρες την εβδομάδα. Ανάλογα με την κατανομή των αρμοδιοτήτων και τη γεωγραφική κατάσταση του κράτους μέλους, το εθνικό κέντρο συντονισμού χρησιμοποιείται είτε για τη διοίκηση και τον έλεγχο των συνοριοφυλάκων ή μόνον ως «κόμβος» για τον συντονισμό των δραστηριοτήτων επιτήρησης των συνόρων. Όλα τα εθνικά κέντρα συντονισμού συνεργάζονται και ανταλλάσσουν πληροφορίες με τα κέντρα άλλων κρατών μελών και με τον οργανισμό και σχεδόν όλα με άλλες εθνικές αρχές που ανήκουν στο ίδιο κράτος μέλος. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν εξασφαλίσει ακόμη την πλήρη συμμόρφωση των οικείων κέντρων με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1052/2013, όπως διαπιστώθηκε στο πλαίσιο του μηχανισμού αξιολόγησης Σένγκεν.
·Όλα τα κράτη μέλη έχουν διαμορφώσει εθνική εικόνα της κατάστασης των συνόρων τους και ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με συμβάντα στα σύνορα (επίπεδο γεγονότων) και αναλυτικές εκθέσεις (επίπεδο ανάλυσης). Ωστόσο, επί του παρόντος, μόνο τα μισά κράτη μέλη ανταλλάσσουν σε εθνικό επίπεδο πληροφορίες σχετικά με τις θέσεις των περιπολικών σκαφών τους μέσω του επιχειρησιακού επιπέδου. Τα μισά κράτη μέλη ανταλλάσσουν επίσης πληροφορίες από την οικεία εθνική εικόνα της κατάστασης με γειτονικά κράτη μέλη.
·Όλα τα κράτη μέλη έχουν προσδιορίσει τα οικεία τμήματα συνόρων για τα οποία ο οργανισμός έχει καθορίσει και προσαρμόσει επίπεδα επίπτωσης σε συμφωνία με τα αντίστοιχα κράτη μέλη. Στήριξη από τον οργανισμό για τα τμήματα συνόρων με υψηλό επίπεδο επίπτωσης έχει παρασχεθεί σε όλα τα σχετικά κράτη μέλη, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα.
·Όλα τα κράτη μέλη έχουν υποβάλει εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με τη συνεργασία τους με γειτονικές τρίτες χώρες. Η συνεργασία αυτή συνήθως διεξάγεται στο πλαίσιο δικτύων περιφερειακής συνεργασίας ή μέσω διμερών συμφωνιών. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης, τα κράτη μέλη κοινοποίησαν στην Επιτροπή τα κείμενα επιλεγμένων διμερών συμφωνιών που έχουν συνάψει με τρίτες χώρες.
·Ο οργανισμός παρέχει επί του παρόντος δεκατρείς υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR. Οι υπηρεσίες αυτές παρέχουν υπηρεσίες πληροφόρησης υψηλής προστιθέμενης αξίας σε όλα τα εθνικά κέντρα συντονισμού μέσω του δικτύου επικοινωνίας EUROSUR και απευθείας σε κοινές επιχειρήσεις που διεξάγονται υπό τον συντονισμό του οργανισμού. Οι υπηρεσίες αυτές χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη των επιχειρήσεων στα σύνορα, τον εντοπισμό και την ανάλυση διασυνοριακών εγκληματικών δραστηριοτήτων, όπως η παράνομη διακίνηση μεταναστών, όπλων, ναρκωτικών, τσιγάρων και άλλου είδους λαθρεμπόριο, καθώς και για τον εντοπισμό μεταναστών που βρίσκονται σε κίνδυνο. Χρησιμοποιούνται επίσης για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων περιπολίας των κρατών μελών.
Οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR είναι το αποτέλεσμα της καθημερινής συνεργασίας του οργανισμού με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας (EMSA), την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας (EFCA) και το Δορυφορικό Κέντρο της ΕΕ και έχουν επεκταθεί με τη χρηματοδοτική στήριξη του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ COPERNICUS. Επί του παρόντος διενεργούνται δοκιμές σχετικά με μια νέα υπηρεσία που ονομάζεται «Εναέρια επιτήρηση πολλαπλών σκοπών» (Multipurpose Aerial Surveillance, M.A.S.) στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας στα καθήκοντα ακτοφυλακής και της τριμερούς συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ του EMSA, της EFCA και του οργανισμού.
·Αρμόδιος για την ανάπτυξη και τη λειτουργία του δικτύου επικοινωνίας EUROSUR είναι ο οργανισμός. Από τον Δεκέμβριο του 2013 έχουν αναφερθεί περισσότερα από 184 000 συμβάντα σχετικά με τα σύνορα και έχει πραγματοποιηθεί ανταλλαγή των σχετικών πληροφοριών μέσω της ευρωπαϊκής εικόνας της κατάστασης. Τον Ιανουάριο του 2018 ο οργανισμός οριστικοποίησε επισήμως τη διαπίστευση ασφάλειας του δικτύου του, γεγονός που του παρέχει τη δυνατότητα να ανταλλάσσει πληροφορίες διαβαθμισμένες στο επίπεδο EU Restricted με τα εθνικά κέντρα συντονισμού.
Προκειμένου να καταστεί η ανταλλαγή πληροφοριών πιο φιλική προς τον χρήστη, η διαθεσιμότητα του δικτύου και η σχετική διεπαφή χρήστη πρέπει να βελτιωθούν περισσότερο. Με τον τρόπο αυτόν θα δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν ταχύτερα και καλύτερα τις διαθέσιμες πληροφορίες. Και ενώ παρατηρείται ήδη ένας βαθμός ανομοιογένειας στις πληροφορίες που υποβάλλονται στο EUROSUR, τόσο όσον αφορά το είδος των συμβάντων όσο και όσον αφορά το χρονικό διάστημα για την υποβολή πληροφοριών στις εικόνες της κατάστασης, η χρήση των διαθέσιμων πληροφοριών για σκοπούς ανάλυσης θα μπορούσε να βελτιωθεί περαιτέρω μέσω της εξασφάλισης της δυνατότητας για πιο αυτοματοποιημένη διαχείριση των πληροφοριών.
·Το δίκτυο του EUROSUR για την επικοινωνία μεταξύ των εθνικών κέντρων συντονισμού και του οργανισμού αναπτύχθηκε παράλληλα με ένα άλλο πληροφοριακό σύστημα που διαχειρίζεται ο οργανισμός, το οποίο αφορά ειδικά την εφαρμογή του οργανισμού για τη διαβίβαση πληροφοριών σχετικά με τις κοινές επιχειρήσεις (Joint Operations Reporting Application, JORA) και εκτελεί παρόμοιες λειτουργίες. Ο πλεονασμός αυτός έχει προκαλέσει σύγχυση στα κράτη μέλη και έχει επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα της υποβολής πληροφοριών στα εξωτερικά σύνορα. Η κατάσταση βελτιώνεται καθώς ο οργανισμός συγχωνεύει σταδιακά την εφαρμογή JORA με το δίκτυο επικοινωνίας του EUROSUR, τα οποία αναμένεται, μεσοπρόθεσμα, να μετατραπούν σε ένα ενιαίο εργαλείο.
·Το 2015 η Επιτροπή εξέδωσε το εγχειρίδιο EUROSUR 5 , το οποίο περιέχει τεχνικές και επιχειρησιακές κατευθυντήριες γραμμές, συστάσεις και βέλτιστες πρακτικές, μεταξύ άλλων και για τη συνεργασία με τρίτες χώρες.
2.2.Αποτελέσματα της αξιολόγησης
2.2.0.Συνάφεια
Η μεταναστευτική κρίση, ιδιαίτερα κατά μήκος της διαδρομής των Δυτικών Βαλκανίων την περίοδο 2015/2016, και οι τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη είναι οι δύο κυριότερες καταστάσεις κρίσης που χρειάστηκε να αντιμετωπίσει η ΕΕ από την έκδοση του κανονισμού EUROSUR. Και οι δύο καταστάσεις κρίσης κατέδειξαν σαφώς την ανάγκη εφαρμογής ενός ισχυρού και ολοκληρωμένου πλαισίου ανταλλαγής πληροφοριών και συνεργασίας για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. Στο πλαίσιο αυτό, το EUROSUR θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω.
Το EUROSUR είναι σημαντικό για την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης και την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος. Έχουν αναφερθεί πολλά παραδείγματα όπου η ανταλλαγή πληροφοριών μέσω του EUROSUR με τον οργανισμό και μεταξύ των κρατών μελών απέτρεψε περιπτώσεις παράνομης διακίνησης ναρκωτικών, όπλων, τσιγάρων και άλλων παράνομων προϊόντων, καθώς και ανθρώπων, και οδήγησε στη σύλληψη των λαθρεμπόρων και στην παραπομπή τους στη δικαιοσύνη.
Παραδείγματα χρήσης των υπηρεσιών συγχώνευσης EUROSUR για την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος
Στις 29 Νοεμβρίου 2014 το προσωπικό του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής, αξιοποιώντας τις διαθέσιμες πληροφορίες, εντόπισε οχηματαγωγό πλοίο που έπλεε με σημαία της Τανζανίας και μετέφερε 9 φορτηγά. Το σκάφος παρακολουθούνταν εντατικά μέσω των υπηρεσιών συγχώνευσης EUROSUR για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στα φορτηγά οχήματα βρέθηκε σημαντική ποσότητα καπνού και περισσότερα από 60 εκατομμύρια τσιγάρα, χωρίς έγγραφα που να αποδεικνύουν νόμιμη κατοχή. Τότε η ποσότητα αυτή ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη ποσότητα που είχε κατασχέσει ποτέ το Λιμενικό Σώμα - Ελληνική Ακτοφυλακή και η αξία της ανερχόταν περίπου σε 30 000 000 EUR.
Για λίγους μήνες, το σκάφος «Haddad I» (που έπλεε με σημαία της Βολιβίας), το οποίο είχε χαρακτηριστεί ως δυνητικά ύποπτο, παρακολουθούνταν μέσω των υπηρεσιών συγχώνευσης EUROSUR. Τον Σεπτέμβριο του 2015 έπειτα από ασυνήθιστη συμπεριφορά στη θάλασσα, οι ελληνικές αρχές σταμάτησαν το σκάφος για έλεγχο. Η επιχείρηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να εντοπιστούν στο σκάφος περίπου 5 000 όπλα και 500 000 σφαίρες, καθώς και λαθραία τσιγάρα· το σκάφος κατευθυνόταν προς τη Λιβύη.
Στις 15 Ιουνίου 2017 το Λιμενικό Σώμα-Ελληνική Ακτοφυλακή (ΛΣ-ΕΛΑΚΤ) ακινητοποίησε φορτηγό πλοίο (Golendri) που μετέφερε λαθραία τσιγάρα και συνέλαβε 6 λαθρεμπόρους. Η χρήση των υπηρεσιών συγχώνευσης EUROSUR βάσει αιτήματος του ΛΣ-ΕΛΑΚΤ συμπλήρωσε την παρακολούθηση του σκάφους μεταφοράς λαθραίων προϊόντων από το Μαυροβούνιο στην Κρήτη.
Τον Ιούλιο του 2017 οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR συνέβαλαν στον εντοπισμό του φορτηγού πλοίου «Falkvag». Το πλοίο εντοπίστηκε από εναέριο μέσο και οι κινήσεις του παρακολουθούνταν από τον οργανισμό. Όλες οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν παραδόθηκαν στο ισπανικό εθνικό κέντρο συντονισμού. Κατασχέθηκαν έξι εμπορευματοκιβώτια με λαθραία τσιγάρα. Όπως αναφέρθηκε στα ισπανικά μέσα ενημέρωσης, «πρόκειται για τη μεγαλύτερη ποσότητα που έχει κατασχεθεί ποτέ από τις τελωνειακές αρχές της Ισπανίας».
Σε διάφορες περιπτώσεις το EUROSUR έχει συμβάλει άμεσα στη διάσωση εκατοντάδων μεταναστών, αρχικά μέσω του εντοπισμού τους στη θάλασσα και στη συνέχεια μέσω της ενεργοποίησης των μηχανισμών έρευνας και διάσωσης. Εμμέσως, το EUROSUR έχει σώσει πολύ περισσότερες ζωές, μέσω της καθιέρωσης και της διασφάλισης της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των συνοριοφυλάκων και των μελών της ακτοφυλακής που εργάζονται στα εθνικά κέντρα συντονισμού και στα κέντρα συντονισμού της διάσωσης στη θάλασσα.
Παραδείγματα της συμβολής των υπηρεσιών συγχώνευσης EUROSUR στη διάσωση μεταναστών
Τον Οκτώβριο του 2015 ο οργανισμός, χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR, εντόπισε αντικείμενα άγνωστης ταυτότητας στη θαλάσσια περιοχή πλησίον των λιβυκών ακτών. Οι πληροφορίες προωθήθηκαν άμεσα στις ιταλικές αρχές, οι οποίες ειδοποίησαν το πλοίο της EUNAVFOR MED που έπλεε στην περιοχή και το οποίο διέσωσε τους μετανάστες.
Τον Σεπτέμβριο του 2016 οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR, με τη χρήση υπερσύγχρονης δορυφορικής τεχνολογίας ραντάρ, συνέβαλαν στη διάσωση ανθρώπων που βρίσκονταν σε κίνδυνο στη θάλασσα βόρεια του Μαρόκου. Οι ισπανικές αρχές ειδοποιήθηκαν από Μαροκινούς αξιωματούχους σχετικά με σκάφος το οποίο είχε χαθεί στη θάλασσα, χωρίς να δοθεί ένδειξη σχετικά με την ακριβή τοποθεσία. Μέσω δορυφορικής σάρωσης της περιοχής η οποία διενεργήθηκε κατόπιν αιτήματος του οργανισμού στο πλαίσιο των υπηρεσιών συγχώνευσης EUROSUR εντοπίστηκε αντικείμενο στη θάλασσα. Τα στοιχεία προωθήθηκαν άμεσα στις ισπανικές αρχές, οι οποίες δρομολόγησαν επιχείρηση έρευνας και διάσωσης. Στην περιοχή που υποδείχθηκε εντοπίστηκε σκάφος με 35 μετανάστες, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά, οι οποίοι διασώθηκαν από γαλλικό σκάφος της κοινής επιχείρησης Indalo.
Στις 24 Ιουνίου 2017 δύο μικρές φουσκωτές λέμβοι στις οποίες επέβαιναν 73 άτομα εντοπίστηκαν από σκάφος της κοινής επιχείρησης Indalo 2017, το οποίο εκτελούσε πτήση παρακολούθησης για τον εντοπισμό σκάφους. Οι προσφάτως αναβαθμισμένες υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR επιβεβαίωσαν τη θέση των σκαφών, τα οποία βρίσκονταν βορείως της βορειοαφρικανικής ακτής, καταδεικνύοντας την ικανότητά τους να εντοπίζουν ακόμη και μικρά αντικείμενα (5 έως 7m) στη θάλασσα. Τα άτομα που επέβαιναν στα σκάφη διασώθηκαν και μεταφέρθηκαν με ασφάλεια στον ισπανικό λιμένα του Μοτρίλ.
Τον Οκτώβριο του 2017 η νέα υπηρεσία συγχώνευσης EUROSUR για την εναέρια επιτήρηση πολλαπλών σκοπών συνέβαλε σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης σχετικά με 19 διαφορετικά σκάφη στη Μεσόγειο, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα τη διάσωση περίπου 716 μεταναστών. Τον Νοέμβριο του 2017 εντοπίστηκαν συνολικά 8 σκάφη στην κεντρική Μεσόγειο, από τα οποία διασώθηκαν περίπου 314 μετανάστες.
2.2.1.Αποτελεσματικότητα
Το πλαίσιο του EUROSUR είναι αποτελεσματικό για την προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών και της συνεργασίας.
Η δημιουργία των εθνικών κέντρων συντονισμού έχει αποφέρει προστιθέμενη αξία μέσω της βελτίωσης της διυπηρεσιακής συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με γειτονικά κράτη μέλη και με τον οργανισμό. Ο ρόλος των εθνικών κέντρων συντονισμού θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω μέσω της διασφάλισης καλύτερου συντονισμού με τα τοπικά και περιφερειακά επίπεδα διαχείρισης των συνόρων, και θα μπορούσε να καλύψει άλλες πτυχές της ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων, όπως η παρακολούθηση των δευτερογενών μετακινήσεων.
Παραδείγματα συμβολής του EUROSUR στη βελτίωση των ικανοτήτων ανταπόκρισης των κρατών μελών
Στην Πορτογαλία, το EUROSUR οδήγησε στη δημιουργία γραμμών απευθείας επικοινωνίας μεταξύ του εθνικού κέντρου διοίκησης και ελέγχου το οποίο διαχειρίζεται το εθνικό σύστημα επιτήρησης (SIVICC), του κέντρου συντονισμού της διάσωσης στη θάλασσα (Ναυτικό - Λιμενική Αρχή) και της διοίκησης εναέριων δυνάμεων (Αεροπορία). Το μέτρο αυτό αύξησε την ικανότητα ανταπόκρισης σε καταστάσεις κρίσης με πολύ ουσιαστικό τρόπο.
Στην Ελβετία, στα τρένα διεθνών μεταφορών που διέρχονται από τη χώρα ενδέχεται να επιβαίνουν επίσης παράτυποι μετανάστες. Πληροφορίες σχετικά με τα τρένα αυτά από τα εθνικά κέντρα συντονισμού γειτονικών κρατών μελών συνέβαλαν στη διάσωση μεταναστών από υποθερμία και σοβαρούς τραυματισμούς στα εν λόγω τρένα.
Αριστερά: Η αστυνομία, το σώμα των Carabinieri, η ακτοφυλακή, η Guardia di Finanza (οικονομική αστυνομία), το ναυτικό και οι τελωνειακές αρχές εργάζονται μαζί στο ιταλικό εθνικό κέντρο συντονισμού.
Κάτω: Το ισπανικό εθνικό κέντρο συντονισμού αναφέρει στο EUROSUR την αναχαίτιση ταχύπλοου που μεταφέρει ναρκωτικά.
Η ποιότητα των πληροφοριών που ανταλλάσσονται μεταξύ του οργανισμού και των κρατών μελών μέσω της ευρωπαϊκής εικόνας της κατάστασης θα μπορούσε να βελτιωθεί. Όπως προαναφέρθηκε, τα διάφορα πληροφοριακά συστήματα που χρησιμοποιεί ο οργανισμός, όπως η εφαρμογή για τη διαβίβαση πληροφοριών σχετικά με τις κοινές επιχειρήσεις (JORA) και το δίκτυο επικοινωνίας·EUROSUR, θα πρέπει να συγχωνευθούν. Ο αυτοματισμός και η αξιοποίηση από τους χρήστες θα πρέπει να βελτιωθούν με τη χρήση τεχνολογίας αιχμής. Ο οργανισμός θα πρέπει να παρακολουθεί και, εφόσον απαιτείται, να ενισχύσει επίσης την ποιότητα της υπηρεσίας και των πληροφοριών που ανταλλάσσονται στο πλαίσιο του EUROSUR.
Συνολικά, προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα, το EUROSUR θα πρέπει από ένα σύστημα να εξελιχθεί σε ένα γενικότερο πλαίσιο διακυβέρνησης για ανταλλαγή πληροφοριών και συνεργασία.
2.2.2.Αποδοτικότητα
Το κόστος για την υλοποίηση του EUROSUR, το οποίο καλύπτεται από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ και από τον οργανισμό, εκτιμάται ότι ανέρχεται σε περίπου 130 εκατ. EUR· το ποσό αυτό είναι σαφώς κατώτερο της εκτίμησης κόστους των 208 εκατ. EUR που είχε συμπεριληφθεί στην εκτίμηση επιπτώσεων η οποία συνόδευε τη νομοθετική πρόταση για το EUROSUR 6 το 2011.
Η ΕΕ παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση του EUROSUR μέσω του Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων το οποίο καλύπτει την περίοδο 2007-2013 και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας/Σύνορα και θεωρήσεις του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου στο πλαίσιο τόσο της επιμερισμένης όσο και της άμεσης διαχείρισης. Τα μέσα αυτά υποβάλλονται σε συγκεκριμένες αξιολογήσεις όσον αφορά την υλοποίησή τους.
Το EUROSUR δημιούργησε περιορισμένη διοικητική επιβάρυνση. Μία πηγή διοικητικής επιβάρυνσης που επισήμαναν τα ενδιαφερόμενα μέρη που ερωτήθηκαν είναι η μη αυτοματοποιημένη ανταλλαγή πληροφοριών.
Σύμφωνα με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα πλεονεκτήματα της βελτίωσης της επίγνωσης της κατάστασης και των ικανοτήτων ανταπόκρισης που προέκυψαν από τη δημιουργία του EUROSUR αντισταθμίζουν τις δαπάνες που συνεπάγεται η υλοποίηση του EUROSUR: το EUROSUR συνέβαλε στην ενίσχυση συνεργειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γεγονός που περιόρισε τις δαπάνες σε εθνικό επίπεδο.
2.2.3.Συνοχή
Το EUROSUR προωθεί τις συνέργειες και, συνεπώς, τη συνοχή με άλλες πολιτικές: το εθνικό κέντρο συντονισμού αποτελεί σημείο επαφής για επιχειρησιακή συνεργασία με άλλους παράγοντες πολιτικής σε τομείς όπως οι θαλάσσιες υποθέσεις, η ασφάλεια και ο τελωνειακός έλεγχος. Αποτελεί επίσης θετικό παράδειγμα πολιτικής/στρατιωτικής συνεργασίας, καθώς διάφορα εθνικά κέντρα συντονισμού φιλοξενούν επίσης στρατιωτικούς παράγοντες, όπως αξιωματικούς του ναυτικού.
Σε επίπεδο ΕΕ, οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR αποτελούν εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιείται για άλλα καθήκοντα της ακτοφυλακής, όπως ο έλεγχος της αλιείας. Αμοιβαία οφέλη προκύπτουν επίσης για την εξωτερική ασφάλεια, καθώς, για παράδειγμα, τα πληροφοριακά προϊόντα του EUROSUR έχουν αποτελέσει αντικείμενο ανταλλαγής μέσω του οργανισμού με την επιχείρηση ΚΠΑΑ Sophia της EUNAVFOR Med.
Οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR αποτελούν επίσης εργαλείο που συμβάλλει στην επιχειρησιακή εφαρμογή ερευνητικών έργων και προγραμμάτων και συνιστούν απτό αποτέλεσμα του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ Copernicus.
Ο κανονισμός EUROSUR θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να προσαρμοστεί στα νέα στοιχεία που θεσπίστηκαν με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και προκειμένου να αποτυπώνει τόσο τη νέα εντολή του οργανισμού όσο και την υλοποίηση της ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων της ΕΕ.
2.2.4.Ενωσιακή προστιθέμενη αξία
Η ενωσιακή προστιθέμενη αξία του EUROSUR αναγνωρίζεται πλήρως από την κοινότητα διαχείρισης των συνόρων της ΕΕ. Η κατάργηση του πλαισίου του EUROSUR είναι αδιανόητη, καθώς τα περισσότερα κράτη μέλη πλέον εξαρτώνται από αυτό για την επιτήρηση των συνόρων.
Οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR παρέχουν πραγματική προστιθέμενη αξία στους τελικούς χρήστες που συμμετέχουν στην επιτήρηση των συνόρων. Καμία εθνική υπηρεσία ακτοφυλακής δεν θα μπορούσε από μόνη της να προμηθευτεί τις διαστημικές υπηρεσίες επιτήρησης και τις άλλες πλατφόρμες ευρέος φάσματος που προσφέρουν οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR.
2.3.Συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα και αντίκτυπος σε αυτά
Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (FRA) διενέργησε αξιολόγηση του EUROSUR. Στην έκθεση που κατάρτισε 7 , ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων συμπεραίνει ότι το EUROSUR σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές προστασίας των δεδομένων, και προτείνει διάφορες πιθανές βελτιώσεις.
2.3.0.Τρίτες χώρες και μη επαναπροώθηση
Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα της μη επαναπροώθησης κατά τη συνεργασία με τρίτες χώρες στον τομέα της διαχείρισης των συνόρων, και δεν εντόπισε καμία περίπτωση μη συμμόρφωσης:
Η πλειονότητα των 20 κρατών μελών, τα οποία έχουν συνάψει διμερείς συμφωνίες με τρίτες χώρες στον τομέα της επιτήρησης των συνόρων, χρησιμοποιεί γενική εκτίμηση της κατάστασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε τρίτες χώρες ενώ 11 κράτη μέλη ενσωμάτωσαν ρήτρες διασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις συμφωνίες τους.
Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων εξέτασε επτά διμερείς συμφωνίες που επελέγησαν τυχαία και σε καμία από αυτές δεν εντόπισε διατάξεις που να αντιβαίνουν στις διατάξεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη της ΕΕ, καθώς και στην αιτιολογική σκέψη 15) και στο άρθρο 2 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1052/2013. Ειδικότερα, σύμφωνα με την αξιολόγηση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, οι περισσότερες συμφωνίες περιλαμβάνουν γενική αναφορά ότι η συμφωνία πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με τις διεθνείς υποχρεώσεις των μερών, η οποία θα μπορούσε να αποσαφηνιστεί με ρητή αναφορά σε διασφαλίσεις για την προαγωγή της συμβατής με τα θεμελιώδη δικαιώματα εφαρμογής.
2.3.1.Χειρισμός δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
Γενικά, ο χειρισμός των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο EUROSUR πραγματοποιείται ορθά μέσω της παροχής της κατάλληλης κατάρτισης και καθοδήγησης στο εγχειρίδιο EUROSUR.
Πέραν των αριθμών αναγνώρισης των πλοίων, δεν ανταλλάσσονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ του οργανισμού και των κρατών μελών στο πλαίσιο του EUROSUR. Μόνον 6 κράτη μέλη επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο της εθνικής υλοποίησης του EUROSUR.
2.3.2.Προτάσεις βελτίωσης
Στην έκθεσή του, ο FRA πρότεινε διάφορες πιθανές εξελίξεις για το EUROSUR, όπως η προσθήκη στις μελλοντικές συμφωνίες με τρίτες χώρες ειδικών ρητρών που ορίζουν ότι η συμφωνία πρέπει να εφαρμόζεται με σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και πλήρη τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης και που αντικατοπτρίζουν τις βασικές εγγυήσεις για την προστασία δεδομένων. Ως πιθανή εναλλακτική πρότεινε την ανάπτυξη τεχνικών και διαδικαστικών λύσεων για την καλύτερη τεκμηρίωση συμβάντων που συνδέονται με την έρευνα και διάσωση και συμβάντων στα οποία εμπλέκονται ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, όπως παιδιά. Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θεωρεί ότι με τον τρόπο αυτόν ενδέχεται να περιοριστεί ο κίνδυνος παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
3.Ζητήματα που χρήζουν περαιτέρω προσοχής
Οι ακόλουθες βελτιώσεις μπορούν να επιτευχθούν μέσω της σχεδιαζόμενης τροποποίησης του κανονισμού EUROSUR.
3.0.Βελτίωση της λειτουργίας του EUROSUR
Το EUROSUR θα πρέπει να εξελιχθεί από σύστημα σε πλαίσιο διακυβέρνησης που προάγει την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συνεργασία σε εθνικό, περιφερειακό και ενωσιακό επίπεδο καθώς και τη συνεργασία με τρίτους.
3.0.0.Ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των εθνικών κέντρων συντονισμού
Η δημιουργία των εθνικών κέντρων συντονισμού (ΕΚΣ) στα κράτη μέλη είναι ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του κανονισμού EUROSUR. Όταν συμμετέχουν περισσότερες από μία εθνικές αρχές στον έλεγχο των συνόρων, το εθνικό κέντρο συντονισμού χρησιμοποιείται συχνά ως πλατφόρμα για την προώθηση της διυπηρεσιακής συνεργασίας μεταξύ διαφόρων οργανισμών που υπάγονται σε διαφορετικά υπουργεία.
Το εθνικό κέντρο συντονισμού έχει επίσης συμβάλει στη διάρθρωση της διυπηρεσιακής συνεργασίας πέραν του εθνικού επιπέδου και στην ενίσχυση της διμερούς και πολυμερούς συνεργασίας στον τομέα της επιτήρησης των συνόρων. Το πρότυπο του εθνικού κέντρου συντονισμού εξάγεται πλέον σε τρίτες χώρες, γεγονός που δίνει τη δυνατότητα ανάπτυξης δικτύων περιφερειακής συνεργασίας.
Οποιαδήποτε περαιτέρω ανάπτυξη του EUROSUR για την προαγωγή της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ποικιλία των διοικητικών δομών και νοοτροπιών των κρατών μελών. Η ενίσχυση και η αποσαφήνιση του ρόλου και των αρμοδιοτήτων του εθνικού κέντρου συντονισμού θα καταστήσει δυνατή τη διατήρηση του βαθμού ευελιξίας που απαιτείται για την υλοποίηση με παράλληλη αύξηση της ανταλλαγής πληροφοριών και της συνεργασίας.
3.0.1.Βελτίωση της διακυβέρνησης του EUROSUR
Ο κανονισμός EUROSUR θα πρέπει να προσδιορίζει σαφέστερα τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των διαφόρων παραγόντων ώστε να βελτιωθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και να αναπτυχθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών.
Για παράδειγμα, η αναφορά συμβάντων και η παροχή υπηρεσιών πληροφόρησης στο EUROSUR θα πρέπει να αποσαφηνιστούν με περισσότερες λεπτομέρειες, ειδικότερα μέσω του προσδιορισμού των αρμόδιων οντοτήτων, των κατόχων των πληροφοριών και του χρονικού πλαισίου για την αναφορά συμβάντων.
Θα πρέπει να θεσπιστούν πρότυπα για τη σύγκλιση των διαδικασιών αναφοράς, του είδους των αναφερόμενων συμβάντων και των τεχνικών διεπαφών για την ενίσχυση της σύνδεσης μηχανής με μηχανή. Θα πρέπει να δημιουργηθεί αυτόματος μηχανισμός για τον έλεγχο και την ενίσχυση της ποιότητας των πληροφοριών που ανταλλάσσονται στο πλαίσιο του EUROSUR.
3.0.2.Μείωση των τεχνικών απαιτήσεων
Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνολογίας αποτελεί παράγοντα διευκόλυνσης ο οποίος παρέχει επίσης τη δυνατότητα εφαρμογής νέων και αποτελεσματικότερων λύσεων ανταλλαγής πληροφοριών.
Ενώ έχει καίρια σημασία η πρόβλεψη αυστηρών τεχνικών απαιτήσεων, για παράδειγμα όσον αφορά τη δομή των εικόνων της κατάστασης, για να δημιουργηθεί το EUROSUR εντός πολύ σύντομου χρονικού διαστήματος, οι απαιτήσεις αυτές μπορούν γρήγορα να μετατραπούν σε φραγμό για την ταχεία και αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών και, ως εκ τούτου, να παρεμποδίσουν περαιτέρω βελτιώσεις.
Για παράδειγμα, πέραν της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ του εθνικού και του ενωσιακού επιπέδου που περιγράφεται στον κανονισμό EUROSUR, θα μπορούσε να πραγματοποιείται ταχύτερα ανταλλαγή επιχειρησιακών πληροφοριών και πληροφοριών τακτικής σε τοπικό επίπεδο μεταξύ των κρατών μελών σε διμερή ή πολυμερή βάση εντός του «συνολικού» δικτύου του EUROSUR.
Το ίδιο ισχύει επίσης για την ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο των κοινών επιχειρήσεων μέσω του συστήματος JORA του οργανισμού, το οποίο αποτελεί επίσης πρωταρχική πηγή πληροφοριών για το EUROSUR.
3.0.3.Αξιοποίηση των υπηρεσιών συγχώνευσης EUROSUR
Οι υπηρεσίες συγχώνευσης EUROSUR είναι μια εργαλειοθήκη υπηρεσιών πληροφόρησης που παράγονται μέσω ισχυρής διυπηρεσιακής συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ. Είναι γενικά αποδεκτό ότι ο μηχανισμός αυτός αποφέρει πραγματική ενωσιακή προστιθέμενη αξία στις επιχειρήσεις διαχείρισης των συνόρων.
Με την εξέλιξη της επιτήρησης των συνόρων αναπτύσσονται νέα εργαλεία, όπως η εναέρια επιτήρηση πολλαπλών σκοπών. Το EUROSUR θα πρέπει να καταστήσει δυνατή την ταχεία ανάπτυξη των νέων αυτών υπηρεσιών διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την τήρηση των απαιτήσεων για τα θεμελιώδη δικαιώματα και την προστασία των δεδομένων.
3.0.Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του EUROSUR
Με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν και την επιτυχία του EUROSUR ως νομικού πλαισίου ανταλλαγής πληροφοριών και συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και του οργανισμού, το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού θα μπορούσε σταδιακά να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει διάφορες πτυχές της διαχείρισης των συνόρων.
3.0.0.Ένταξη των συνοριακών ελέγχων στα σημεία συνοριακής διέλευσης
Όπως προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1052/2013, οι πληροφορίες που σχετίζονται με τους ελέγχους στα σημεία συνοριακής διέλευσης και με την επιτήρηση των εναέριων συνόρων παρέχονται από σημαντικό αριθμό κρατών μελών σε εθελούσια βάση. Στην τρέχουσα κατάσταση, πολλά συμβάντα που λαμβάνουν χώρα στα σύνορα αυτά ενδέχεται να «διαφεύγουν» από την ευρωπαϊκή εικόνα της κατάστασης, διότι δεν αναφέρονται από όλα τα κράτη μέλη.
Είναι, επομένως, αναγκαίο να συμπεριληφθούν σε συστηματική βάση τα συμβάντα που λαμβάνουν χώρα στα σημεία συνοριακής διέλευσης.
3.0.1.Επιτήρηση των εναέριων συνόρων
Πέραν των ζητημάτων των αερολιμένων, τα οποία εξετάζονται ανωτέρω, το ζήτημα της επιτήρησης των εναέριων συνόρων χρήζει ειδικής προσοχής. Υπάρχουν αναφορές για νέες εγκληματικές δραστηριότητες με χρήση μικρών αεροσκαφών, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων τηλεκατευθυνόμενων εναέριων οχημάτων για παράνομη διακίνηση ναρκωτικών και τσιγάρων. Τόσο τεχνικές όσο και οργανωτικές λύσεις θα μπορούσαν να εξεταστούν κατά την περαιτέρω ανάπτυξη του πλαισίου του EUROSUR.
3.0.2.Συνεργασία με γειτονικές τρίτες χώρες
Η ανταλλαγή πληροφοριών και η ανάπτυξη στενότερης συνεργασίας με γειτονικές τρίτες χώρες είναι απαραίτητα στοιχεία για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και την πρόληψη του εγκλήματος στα εξωτερικά σύνορα.
Τα άρθρα 54 και 55 του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή προσφέρουν νέες και ευρύτερες δυνατότητες στον οργανισμό ως προς αυτό από ό,τι το άρθρο 20 του κανονισμού EUROSUR.
Είναι αναγκαία η βελτίωση της συνοχής του πλαισίου ανταλλαγής πληροφοριών και συνεργασίας με τρίτες χώρες στους δύο κανονισμούς ώστε να αποφευχθούν αλληλεπικαλύψεις και να διασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα με άλλες νομοθετικές πράξεις, όπως ο κανονισμός για το δίκτυο αξιωματικών συνδέσμων μετανάστευσης (ILO) 8 .
3.0.3.EUROSUR και ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων
Στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή η ευρωπαϊκή ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων (ΟΔΣ) ορίζεται ως κοινή ευθύνη των κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής. Για τον σκοπό αυτόν, δεν υφίσταται γενικό πλαίσιο ΟΔΣ για την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συνεργασία.
Το EUROSUR υλοποίησε με επιτυχία ένα τέτοιο πλαίσιο στον τομέα της επιτήρησης των συνόρων. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο επέκτασης της έννοιας του κοινού πλαισίου στην ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης των δευτερογενών μετακινήσεων.
5.Συμπεράσματα και επόμενες ενέργειες
Με βάση τις διαπιστώσεις της αξιολόγησης που παρατίθεται στο έγγραφο SWD(2018) 410 και των συζητήσεων με εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη και τον οργανισμό, η Επιτροπή καταλήγει στα ακόλουθα συμπεράσματα:
Παρότι το πλαίσιο του EUROSUR έχει σημειώσει πρόοδο προς την εκπλήρωση των στόχων του, η λειτουργία του θα μπορούσε να βελτιωθεί μέσω της εξέλιξής του από τεχνικό πληροφοριακό σύστημα σε πλαίσιο διακυβέρνησης για ανταλλαγή πληροφοριών και συνεργασία, το οποίο θα καλύπτει τον συνοριακό έλεγχο και ενδεχομένως επίσης άλλα επιλεγμένα στοιχεία της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων.
Επόμενες ενέργειες:
Σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 3 του κανονισμού EUROSUR, η Επιτροπή συνοδεύει την παρούσα έκθεση σχετικά με την αξιολόγηση του EUROSUR με πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού EUROSUR και συμπερίληψης του EUROSUR στην πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή.