ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 10.6.2016
COM(2016) 383 final
2016/0180(NLE)
Πρόταση
ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
σχετικά με το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση και για την κατάργηση της σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης
Στον κόσμο του σήμερα αλλά και του αύριο, οι πολίτες χρειάζονται ένα ανώτερο και ευρύτερο φάσμα δεξιοτήτων για την εργασία, την επικοινωνία, την πρόσβαση σε πληροφορίες, προϊόντα και υπηρεσίες, και για τη συμμετοχή στη δημόσια και κοινωνική ζωή.
Η ορθή κατανόηση και αξιολόγηση των διαθέσιμων δεξιοτήτων είναι θεμελιώδους σημασίας για την υποβοήθηση του ατόμου κατά την απόκτηση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, τη μετάβαση σε διαφορετικές μορφές και βαθμίδες εκπαίδευσης, τη μετάβαση από την εκπαίδευση στην απασχόληση, και την εκπαιδευτική ή εργασιακή μετάβαση σε άλλη χώρα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιτευχθεί καλύτερη αντιστοίχιση της προσφοράς δεξιοτήτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Τα επαγγελματικά προσόντα ενός ατόμου δηλώνουν το τι γνωρίζει, τι κατανοεί και τι μπορεί να κάνει το άτομο. Ένα επαγγελματικό προσόν μπορεί να είναι π.χ. ένα δίπλωμα ή ένα πιστοποιητικό. Η διαφάνεια όσον αφορά τις γνώσεις που απέκτησε πραγματικά το άτομο προκειμένου να εξασφαλίσει ένα επαγγελματικό προσόν («μαθησιακά αποτελέσματα») είναι βασικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα άτομα και οι εργοδότες θα δίνουν τη σωστή οικονομική, κοινωνική και επιστημονική αξία στα επαγγελματικά προσόντα.
Λόγω των διαφορών μεταξύ των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ, είναι δύσκολο να εκτιμηθούν οι γνώσεις, η κατανόηση και οι μαθησιακές ή εργασιακές ικανότητες ενός ατόμου που κατέχει επαγγελματικό προσόν από άλλη χώρα. Η ανεπαρκής κατανόηση εμποδίζει την ανάπτυξη εμπιστοσύνης στην ποιότητα και το περιεχόμενο των επαγγελματικών προσόντων που έχουν αποκτηθεί σε άλλο κράτος μέλος. Το ίδιο ισχύει και για επαγγελματικά προσόντα που χορηγούνται εκτός του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος ή από διεθνείς φορείς και οργανισμούς. Η έλλειψη εμπιστοσύνης σε τέτοια προσόντα περιορίζει τις δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης, πρόσληψης και προαγωγής, καθώς και τις ευκαιρίες επιμόρφωσης των εργαζομένων και των εκπαιδευομένων που τα κατέχουν, με αποτέλεσμα τη δημιουργία φραγμών στην κινητικότητα των εργαζομένων και των εκπαιδευομένων στην ΕΕ, εντός και πέραν των εθνικών συνόρων.
Για την αντιμετώπιση αυτών των διαφορών χρειάζεται ένας μηχανισμός που να συγκρίνει τα εθνικά συστήματα επαγγελματικών προσόντων και να διασφαλίζει την εύκολη κατανόηση και σύγκριση των μαθησιακών αποτελεσμάτων κάθε προσόντος.
Το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων για τη διά βίου μάθηση (ΕΠΕΠ) θεσπίστηκε το 2008, με μια σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Στόχος του ήταν να ενισχύσει τη διαφάνεια, τη συγκρισιμότητα και τη δυνατότητα μεταφοράς των επαγγελματικών προσόντων εντός της Ευρώπης.
Με τη σύσταση αυτή δημιουργήθηκε ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς με οκτώ επίπεδα μάθησης γενικού χαρακτήρα, το οποίο λειτουργεί ως πίνακας «μετάφρασης» μεταξύ των εθνικών συστημάτων επαγγελματικών προσόντων. Κάθε επίπεδο ορίζεται με βάση τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις ικανότητες, με σχετικά αφηρημένο τρόπο. Καλύπτονται όλα τα είδη και επίπεδα προσόντων, τόσο εκείνα που αποκτώνται από την τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση όλων των βαθμίδων, όσο και τα προσόντα από τον ιδιωτικό τομέα και από διεθνείς (κλαδικούς) οργανισμούς. Το επίπεδο 1 συνιστά το χαμηλότερο επίπεδο ικανότητας ενώ το επίπεδο 8 το υψηλότερο. Θεωρητικά, όλοι οι πιθανοί τρόποι μάθησης, συμπεριλαμβανομένης της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης, μπορούν να οδηγήσουν σε μαθησιακά αποτελέσματα που αντιστοιχούν και στα οκτώ επίπεδα.
Η σύγκριση των εθνικών επιπέδων επαγγελματικών προσόντων με τα οκτώ επίπεδα του ΕΠΕΠ γίνεται με μια διαδικασία που λέγεται «συσχέτιση». Κατά τη διαδικασία αυτή, αρχικά τα προσόντα εντάσσονται σε ένα εθνικό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (που κατατάσσει τα εθνικά προσόντα και τα επίπεδά τους) και, στη συνέχεια, τα επίπεδα συγκρίνονται σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω του πίνακα μετάφρασης του ΕΠΕΠ.
Η σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ καλούσε τα κράτη μέλη:
1)να συνδέσουν τα εθνικά τους συστήματα και επίπεδα προσόντων με τα οκτώ επίπεδα του ΕΠΕΠ μέχρι το 2010,
2)να εξασφαλίσουν την αναγραφή των επιπέδων ΕΠΕΠ σε όλα τα νέα πιστοποιητικά/διπλώματα και/ή παραρτήματα πιστοποιητικών/διπλωμάτων μέχρι το 2012.
Η σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ πλησιάζει στην πλήρη υλοποίησή της. Συνολικά 39 χώρες συμμετέχουν σήμερα στο ΕΠΕΠ, γεγονός που εκφράζει το υψηλό επίπεδο δέσμευσης στον γενικό στόχο της διαφάνειας και της συγκρισιμότητας των επαγγελματικών προσόντων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μέχρι τις αρχές του 2016, 22 κράτη μέλη και 5 τρίτες χώρες είχαν ολοκληρώσει τη διαδικασία συσχέτισης των επιπέδων εθνικών προσόντων με το ΕΠΕΠ. Άλλα 3 κράτη μέλη είχαν υποβάλει μια πρώτη έκθεση συσχέτισης, η οποία όμως βρισκόταν ακόμη στο στάδιο της έγκρισης από τη συμβουλευτική ομάδα για το ΕΠΕΠ. Τα υπόλοιπα 3 κράτη μέλη είχαν προγραμματίσει να προχωρήσουν στη συσχέτιση εντός του 2016. Με εξαίρεση την Ιταλία, όλες οι χώρες έχουν συσχετίσει τα επίπεδα επαγγελματικών προσόντων τους με το ΕΠΕΠ μέσω εθνικών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων. Επιπλέον, στις αρχές του 2016, συνολικά 15 χώρες ανέγραφαν τα επίπεδα ΕΠΕΠ στα πιστοποιητικά και τα διπλώματα και ο αριθμός αυτός αναμενόταν να αυξηθεί γρήγορα μέχρι το τέλος του 2016.
Το ΕΠΕΠ έχει αποτελέσει σημαντικό παράγοντα ανάπτυξης των εθνικών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων. Εδώ περιλαμβάνεται και η αντίστοιχη στροφή προς την απονομή προσόντων με βάση τα μαθησιακά αποτελέσματα αντί για παράγοντες όπως η διάρκεια σπουδών ή οι ώρες διδασκαλίας. Αυτή η συστηματική εισαγωγή περιγραφών μαθησιακών αποτελεσμάτων σε όλα τα επίπεδα και τους τύπους επαγγελματικών προσόντων έχει αποτελέσει έκτοτε παράγοντα καθοριστικής σημασίας για τον εκσυγχρονισμό των πολιτικών και πρακτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης, δημιουργώντας ευκαιρίες για πιο ευέλικτες μορφωτικές διαδρομές.
Παρά την επιτυχή εφαρμογή της σύστασης του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ, οι στόχοι της διαφάνειας, της συγκρισιμότητας και της δυνατότητας μεταφοράς των επαγγελματικών προσόντων δεν έχουν επιτευχθεί πλήρως. Αυτό οφείλεται κυρίως σε περιορισμούς της ίδιας της σύστασης. Ως εκ τούτου, η σύσταση για το ΕΠΤΠ θα πρέπει να αναθεωρηθεί για να αντιμετωπιστούν οι ακόλουθες προκλήσεις:
Παρά τον καθολικό χαρακτήρα του ΕΠΕΠ, δεν έχουν συσχετίσει όλες οι χώρες ολόκληρο το σύστημα επαγγελματικών προσόντων τους με το ΕΠΕΠ
Ορισμένες χώρες έχουν επικεντρωθεί στη συσχέτιση των προσόντων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) μόνο, ενώ κάποιες άλλες χώρες δεν έχουν συμπεριλάβει στη διαδικασία αυτή το σύστημα γενικής εκπαίδευσης. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανομοιογενής στα ιδιωτικά, τα μη τυπικά και τα διεθνή επαγγελματικά προσόντα, τα οποία συμπεριλαμβάνονται στα εθνικά πλαίσια σε ορισμένες χώρες αλλά όχι σε άλλες. Η ισχύουσα σύσταση δεν προβλέπει κανέναν τρόπο με τον οποίον να διασφαλίζεται ότι όλοι οι τύποι επαγγελματικών προσόντων (συμπεριλαμβανομένων και προσόντων από τον ιδιωτικό τομέα) θα περιλαμβάνονται στα εθνικά πλαίσια. Επιπλέον, τα συστήματα και τα πλαίσια επαγγελματικών προσόντων αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου και η σύσταση δεν καλεί τα κράτη μέλη να επικαιροποιούν τη συσχέτιση των εθνικών πλαισίων τους με το ΕΠΕΠ.
Σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των χωρών ως προς τις περιγραφές του περιεχομένου παρόμοιων επαγγελματικών προσόντων
Δεν υπάρχει κοινός ευρωπαϊκός μορφότυπος για την περιγραφή των επαγγελματικών προσόντων και των αντίστοιχων μαθησιακών αποτελεσμάτων, γεγονός που περιορίζει τη συγκρισιμότητά τους. Επιπλέον, συχνά είναι δύσκολο να βρεθούν πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο ενός επαγγελματικού προσόντος, καθώς τέτοιες πληροφορίες κατά κανόνα δεν παρατίθενται συστηματικά στις βάσεις δεδομένων και τα μητρώα προσόντων ούτε γνωστοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει, σε τεχνικό επίπεδο, σε ένα ελάχιστο σύνολο στοιχείων που θα πρέπει να παρέχονται. Σε αυτό το σύνολο περιλαμβάνονται όχι μόνο πληροφορίες για τα μαθησιακά αποτελέσματα του κάθε επαγγελματικού προσόντος, αλλά και πληροφορίες για τη διασφάλιση ποιότητας και τυχόν ακαδημαϊκές μονάδες.
Περιορισμός του όρου «ικανότητες» στη σημασία «αυτονομία και υπευθυνότητα»
Ο όρος «ικανότητες», όπως αυτός χρησιμοποιείται στους περιγραφικούς δείκτες μαθησιακών αποτελεσμάτων στην τρίτη στήλη των περιγραφικών δεικτών του ΕΠΕΠ στο παράρτημα ΙΙ της σύστασης του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ, έχει τη σημασία της αυτονομίας και της υπευθυνότητας μόνο. Αυτή η σημασία δεν συμφωνεί με τον γενικό ορισμό των ικανοτήτων, που χρησιμοποιείται ευρέως στις ευρωπαϊκές πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης, όπως διατυπώνεται στο παράρτημα Ι της σύστασης του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ: ««η αποδεδειγμένη επάρκεια στη χρήση γνώσεων, δεξιοτήτων και προσωπικών, κοινωνικών ή/και μεθοδολογικών δυνατοτήτων σε περιστάσεις εργασίας ή σπουδής και στην επαγγελματική ή/και προσωπική ανάπτυξη».
Εμπιστοσύνη στην ποιότητα και το επίπεδο των επαγγελματικών προσόντων που έχουν συσχετιστεί προς το ΕΠΕΠ
Αυτό είναι απαραίτητο για την υποστήριξη της κινητικότητας των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων εντός και πέραν των κλαδικών και γεωγραφικών συνόρων. Ωστόσο, οι ισχύουσες κοινές αρχές διασφάλισης της ποιότητας αναφέρονται στη διασφάλιση ποιότητας εν γένει, και όχι συγκεκριμένα σε επαγγελματικά προσόντα που έχουν συσχετιστεί με το ΕΠΕΠ. Επιπλέον, παρά την καθολική φύση του ΕΠΕΠ, οι αρχές διασφάλισης της ποιότητας (παράρτημα ΙΙΙ της σύστασης του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ) αφορούν μόνο την ΕΕΚ και την τριτοβάθμια εκπαίδευση και, ως εκ τούτου, δεν ισχύουν για τα προσόντα που αποκτώνται:
–με τη γενική εκπαίδευση,
–με την επικύρωση μη τυπικής ή άτυπης μόρφωσης που έχει αποκτηθεί στον ιδιωτικό τομέα,
–ή από διεθνείς φορείς (είτε κλαδικούς είτε όχι).
Αυτό εμποδίζει την οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών σε όλο το φάσμα των επαγγελματικών προσόντων.
Έλλειψη κοινών διευθετήσεων για τη μεταφορά και τη συσσώρευση ακαδημαϊκών μονάδων για επαγγελματικά προσόντα σχετικά με το ΕΠΕΠ
Μολονότι το ΕΠΕΠ αποσκοπεί στην προώθηση ευέλικτων μαθησιακών διαδρομών και επικεντρώνεται στα μαθησιακά αποτελέσματα ανεξάρτητα από τον τρόπο απόκτησης των επαγγελματικών προσόντων (από οποιονδήποτε τομέα της τυπικής εκπαίδευσης ή μέσω επικύρωσης μη τυπικής και άτυπης μάθησης), δεν υπάρχουν κοινές ρυθμίσεις για τη μεταφορά ακαδημαϊκών μονάδων και τη συσσώρευση προσόντων που συνδέονται με το ΕΠΕΠ. Αυτό δυσχεραίνει τη μετακίνηση από ένα μαθησιακό πλαίσιο σε άλλο, τόσο εντός όσο και μεταξύ κρατών μελών. Ωστόσο, τέτοιες μεταβάσεις είναι θεμελιώδους σημασίας για τα άτομα που έρχονται αντιμέτωπα με πολλές μεταβολές καθ’ όλη την εκπαιδευτική και επαγγελματική σταδιοδρομία τους.
Αυξανόμενος αριθμός διεθνών (κλαδικών) επαγγελματικών προσόντων, βασισμένων σε πρότυπα προερχόμενα από διεθνείς εταιρείες ή κλαδικούς οργανισμούς
Η αυξανόμενη διεθνοποίηση των αλυσίδων αξίας προϊόντων και υπηρεσιών έχει οδηγήσει σε διαρκώς μεγαλύτερο αριθμό προγραμμάτων κατάρτισης και πιστοποιήσεων κλαδικής βάσης για διεθνή (κλαδικά) επαγγελματικά προσόντα, τα οποία στηρίζονται σε πρότυπα προερχόμενα από διεθνείς εταιρείες ή κλαδικούς οργανισμούς, όπως είναι π.χ. το πλαίσιο ηλεκτρονικών δεξιοτήτων ή τα πλαίσια των κλάδων της τραπεζικής ή των συγκολλήσεων.
Η ισχύουσα σύσταση ορίζει ότι οι διεθνείς κλαδικοί οργανισμοί θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συνδέσουν τα δικά τους συστήματα επαγγελματικών προσόντων με ένα κοινό ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς και έτσι να δείχνουν τη σχέση των διεθνών κλαδικών προσόντων με τα εθνικά συστήματα προσόντων. Δεν περιλαμβάνει όμως ειδικές προβλέψεις για τον τρόπο με τον οποίον πρέπει να επιτευχθεί αυτή η άμεση σύνδεση με το ΕΠΕΠ. Λόγω της απουσίας κοινής διαδικασίας, ορισμένα κράτη μέλη έχουν ενσωματώσει κάποια διεθνή (κλαδικά) επαγγελματικά προσόντα στα εθνικά πλαίσια προσόντων. Εξαιτίας αυτού, το ίδιο επαγγελματικό προσόν οφείλει να ακολουθεί την εκάστοτε εθνική διαδικασία σε κάθε χώρα, με συνέπεια να υπάρχει υψηλός κίνδυνος ανακολουθιών μεταξύ των χωρών (δηλαδή κίνδυνος να αποδοθεί διαφορετικό επίπεδο ΕΠΕΠ στο ίδιο προσόν). Αυτό επιβάλλει επίσης υψηλό διοικητικό φόρτο στους διεθνείς (κλαδικούς) οργανισμούς, επειδή αυτοί υποχρεούνται να εγγραφούν σε όλες τις εθνικές διαδικασίες και απαιτήσεις για τη διασφάλιση της ποιότητας.
Κοινά πλαίσια κατάρτισης βασισμένα στα επίπεδα του ΕΠΕΠ
Η οδηγία σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων (2005/36/ΕΚ) ορίζει ότι μπορούν να θεσπιστούν από την Επιτροπή, με κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, κοινά πλαίσια κατάρτισης για τα επαγγέλματα που ρυθμίζονται σε εθνικό επίπεδο, ως ελάχιστα σύνολα μαθησιακών αποτελεσμάτων με βάση τα επίπεδα του ΕΠΕΠ. Τα επαγγελματικά προσόντα που συμμορφώνονται με το σχετικό κοινό πλαίσιο κατάρτισης θα αναγνωρίζονται αυτομάτως σε ολόκληρη την ΕΕ. Η διάταξη αυτή είναι νέα και δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη κανένα κοινό πλαίσιο κατάρτισης. Η οδηγία δεν ορίζει τον τρόπο κατανομής των επιπέδων του ΕΠΕΠ στα κοινά πλαίσια κατάρτισης.
Σχέσεις μεταξύ του ΕΠΕΠ και των εθνικών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων σε τρίτες χώρες
Το ΕΠΕΠ αποτελεί πηγή έμπνευσης για τη δημιουργία εθνικών πλαισίων και για την ανάπτυξη μετα-πλαισίων επαγγελματικών προσόντων σε χώρες εκτός της ΕΕ. Πολλές τρίτες χώρες έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για τη συσχέτιση ή την ευθυγράμμιση των συστημάτων τους με το ΕΠΕΠ ώστε να επιτρέπεται η σύγκριση των επαγγελματικών προσόντων τους με τα προσόντα στην ΕΕ. Παρά τις αυξανόμενες εισροές και εκροές εκπαιδευομένων και εργαζομένων προς και από την ΕΕ, στη σύσταση σχετικά με το ΕΠΕΠ δεν περιλαμβάνεται καμία διάταξη που να προβλέπει επίσημη ευθυγράμμιση με πλαίσια τρίτων χωρών. Στην πράξη, αυτό αποτρέπει τις επίσημες συγκρίσεις των προσόντων τρίτων χωρών με τα προσόντα που χορηγούνται εντός της ΕΕ.
Η έλλειψη συγκρισιμότητας των επαγγελματικών προσόντων που χορηγούνται στην ΕΕ με τα προσόντα τρίτων χωρών περιορίζει την εμπιστοσύνη στα επαγγελματικά προσόντα από την αλλοδαπή και δυσχεραίνει την αναγνώρισή τους. Θέτει τους μετανάστες (συμπεριλαμβανομένων των προσφύγων) με προσόντα από την αλλοδαπή σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τους γηγενείς και εμποδίζει τις δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης και προαγωγής. Αυτό ισχύει τόσο για τους κατόχους προσόντων αποκτηθέντων σε τρίτες χώρες που έρχονται στην ΕΕ όσο και για τους κατόχους επαγγελματικών προσόντων της ΕΕ που μεταβαίνουν σε τρίτες χώρες. Σε πιο θεσμικό επίπεδο, οι συμφωνίες σύνδεσης μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών, όπως το Μαρόκο, η Ουκρανία, η Γεωργία και η Μολδαβία, περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με τη συνεργασία για τη συσχέτιση με το ΕΠΕΠ. Ωστόσο, δεν έχουν θεσπιστεί διοικητικοί μηχανισμοί για τη διασφάλιση της εφαρμογής των εν λόγω διατάξεων.
Διοίκηση του ΕΠΕΠ
Μετά την έγκριση της σύστασης του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ, η Επιτροπή συνέστησε ανεπίσημη ομάδα εμπειρογνωμόνων (τη συμβουλευτική ομάδα για το ΕΠΕΠ, εφεξής «ΣΟ ΕΠΕΠ»), η οποία συμβάλλει στη γενική συνοχή και προάγει τη διαφάνεια της διαδικασίας σύνδεσης των συστημάτων επαγγελματικών προσόντων προς το ΕΠΕΠ. Η σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ καλούσε τα κράτη μέλη να θεσπίσουν εθνικά σημεία συντονισμού του ΕΠΕΠ σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να στηριχθεί και να συντονιστεί η διαφανής συσχέτιση των εθνικών συστημάτων επαγγελματικών προσόντων προς το ΕΠΕΠ.
Η ΣΟ ΕΠΕΠ αποτέλεσε μια αποτελεσματική πλατφόρμα για την ανταλλαγή πληροφοριών και τη δικτύωση μεταξύ των διάφορων χωρών και υποστήριξε τη διαδικασία συσχέτισης μέσω της κατάρτισης κριτηρίων συσχέτισης. Ωστόσο, η έλλειψη συντονισμού των ευρωπαϊκών δομών διοίκησης ως προς τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τις δεξιότητες και τα επαγγελματικά προσόντα εν γένει εμποδίζει την περαιτέρω βελτίωση της αποδοτικότητας και της συνεργασίας μεταξύ του ΕΠΕΠ και άλλων εργαλείων διαφάνειας σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο (όπως είναι π.χ. το Europass και η ESCO).
Στόχοι της πρότασης
Η παρούσα πρόταση στηρίζεται στα επιτεύγματα της σύστασης του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ. Διασφαλίζει τη συνέχεια των διαδικασιών που έχουν ξεκινήσει στις διάφορες χώρες για τη συσχέτιση των πλαισίων και επιπέδων επαγγελματικών προσόντων τους με το ΕΠΕΠ. Ο πυρήνας της διαδικασίας ΕΠΕΠ, δηλαδή η συσχέτιση των εθνικών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων και των επιπέδων τους με το ΕΠΕΠ, παραμένει σε ισχύ. Η πρόταση αποβλέπει στην περαιτέρω ανάπτυξη του ΕΠΕΠ και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς του για τη διευκόλυνση της κατανόησης, από τους εργοδότες, τους εργαζομένους και τους εκπαιδευομένους, των εθνικών και διεθνών επαγγελματικών προσόντων και των προσόντων που έχουν αποκτηθεί σε τρίτες χώρες. Ως εκ τούτου, η πρωτοβουλία αναμένεται να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων δεξιοτήτων και προσόντων προς όφελος των ατόμων, της οικονομίας και της αγοράς εργασίας.
Ειδικότερα, οι στόχοι της πρότασης είναι:
–η ενίσχυση της υφιστάμενης διαδικασίας συσχέτισης των εθνικών συστημάτων και επιπέδων επαγγελματικών προσόντων προς το ΕΠΕΠ·
–η βελτίωση της διαφάνειας, της συγκρισιμότητας και της κατανόησης των επαγγελματικών προσόντων που διαθέτει ένα άτομο·
–η πιο συνεπής εφαρμογή του ΕΠΕΠ στις διάφορες χώρες·
–η βελτίωση της διάδοσης του ΕΠΕΠ και της σχετικής πληροφόρησης·
–η υποστήριξη των ευέλικτων διαδρομών μάθησης και των ομαλών μεταβάσεων εντός και μεταξύ συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και από την εκπαίδευση/κατάρτιση στην απασχόληση·
–σε επόμενο στάδιο, η βελτίωση της διαφάνειας, της κατανόησης και της συγκρισιμότητας των προσόντων από τρίτες χώρες με τα προσόντα που χορηγούνται εντός της ΕΕ·
–η αποτελεσματικότερη διοίκηση του ΕΠΕΠ σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο.
Η πρωτοβουλία δεν αποτελεί μέρος του προγράμματος βελτίωσης της καταλληλότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT).
•Συνεκτικότητα με ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής
Η πρόταση είναι μία από τις πρωτοβουλίες του νέου θεματολογίου δεξιοτήτων για την Ευρώπη και είναι συμπληρωματική προς άλλες δράσεις που προτείνονται στο ίδιο πλαίσιο:
–Τη σύσταση του Συμβουλίου για μια εγγύηση δεξιοτήτων, η οποία καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μια εγγύηση δεξιοτήτων. Αυτή η εγγύηση θα προσφέρεται στους ενήλικες που εγκατέλειψαν την αρχική εκπαίδευση ή κατάρτιση χωρίς να έχουν ολοκληρώσει την ανώτερη δευτεροβάθμια ή ισοδύναμη εκπαίδευση (επίπεδο ΕΠΕΠ 4). Η εγγύηση θα τους προσφέρει πρόσβαση σε διαδρομές αναβάθμισης των δεξιοτήτων, που θα τους επιτρέπουν να αποκτήσουν ένα ελάχιστο επίπεδο δεξιοτήτων ανάγνωσης, γραφής, αριθμητικής και ψηφιακών γνώσεων και/ή μια ευρύτερη δέσμη δεξιοτήτων που να οδηγεί σε επαγγελματικό προσόν επιπέδου ΕΠΕΠ 4.
Η πρόταση είναι επίσης σύμφωνη με άλλες ευρωπαϊκές πολιτικές και πρωτοβουλίες εκπαίδευσης και απασχόλησης, και ειδικότερα:
–την απόφαση αριθ. 2241/2004/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ενιαίο κοινοτικό πλαίσιο για τη διαφάνεια των επαγγελματικών προσόντων και ικανοτήτων, με την οποία θεσπίζεται ένα πλαίσιο που βοηθά τα άτομα να παρουσιάζουν τις δεξιότητες και τα προσόντα τους·
–τις νέες προτεραιότητες του στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης έως το 2020, όπως αυτές καθορίστηκαν στην κοινή έκθεση για το πρόγραμμα «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2020», που εκδόθηκε το 2015. Η έκθεση ζητά την περαιτέρω ανάπτυξη του ΕΠΕΠ, ώστε να βελτιωθεί η διαφάνεια και η συγκρισιμότητα των επαγγελματικών προσόντων·
–τη σύσταση του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2012, για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης, που καλεί τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή ρυθμίσεις για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης, που να συνδέονται με τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων. Οι ρυθμίσεις θα πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένες με το ΕΠΕΠ και να τεθούν σε εφαρμογή το αργότερο μέχρι το 2018. Σύμφωνα με τη σύσταση, τα άτομα θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν ένα πλήρες επαγγελματικό προσόν ή μέρος ενός προσόντος με βάση επικυρωμένα μαθησιακά αποτελέσματα που έχουν αποκτηθεί εκτός των τυπικών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης·
–την πολύγλωσση ευρωπαϊκή ταξινόμηση δεξιοτήτων, ικανοτήτων, προσόντων και επαγγελμάτων (ESCO). Τόσο η ESCO όσο και το ΕΠΕΠ θα χρησιμοποιούν τον ίδιο μορφότυπο (που περιλαμβάνεται στο παράρτημα VI της πρότασης) για την ηλεκτρονική δημοσίευση πληροφοριών για τα επαγγελματικά προσόντα·
–τα ευρωπαϊκά πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, και τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2009, για τη δημιουργία ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (EQAVET)·
–το ανεξάρτητο ευρωπαϊκό μητρώο οργανισμών διασφάλισης της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ένα μητρώο οργανισμών διασφάλισης της ποιότητας που συμμορφώνονται ουσιωδώς με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις κατευθυντήριες γραμμές·
–το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων (ECTS) που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και του ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET) που θεσπίστηκε με τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2009·
–τη διαδικασία της Μπολόνια για την τριτοβάθμια εκπαίδευση: 38 από τις 48 ευρωπαϊκές χώρες του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συμμετέχουν στο ΕΠΕΠ. Η πρόταση είναι συμβατή με το πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων για τον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΠΕΠ-ΕΧΤΕ). Ειδικότερα, οι περιγραφικοί δείκτες για τα επίπεδα 5–8 του ΕΠΕΠ είναι συμβατοί με τους περιγραφικούς δείκτες του κανονισμού του Δουβλίνου για τους τρεις κύκλους του ΠΕΠ-ΕΧΤΕ, συμπεριλαμβανομένου του σύντομου κύκλου που συνδέεται ή εμπίπτει στον πρώτο κύκλο. Η υφιστάμενη πείρα από τη συσχέτιση έχει δείξει ότι οι περισσότερες χώρες έχουν πραγματοποιήσει συσχέτιση με το ΕΠΕΠ και αυτοπιστοποίηση με το ΠΕΠ-ΕΧΤΕ, με μια ενιαία διαδικασία·
–τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την αναγνώριση των τίτλων σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον ευρωπαϊκό χώρο (σύμβαση αναγνώρισης της Λισαβόνας) και τη σύσταση σχετικά με τη χρήση των πλαισίων επαγγελματικών προσόντων στην αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων από την αλλοδαπή, το οποίο παραπέμπει ρητώς στο ΕΠΕΠ ως εργαλείο που πρέπει να χρησιμοποιείται για την ακαδημαϊκή αναγνώριση·
–πολιτικές και πρωτοβουλίες απασχόλησης, όπως ο κανονισμός EURES και οι συστάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τις εγγυήσεις για τη νεολαία και τη μακροχρόνια ανεργία·
–την οδηγία 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Σεπτεμβρίου 2005, σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2013/55/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2013. Βάσει της οδηγίας, η Επιτροπή δύναται να θεσπίζει κοινά πλαίσια κατάρτισης ως ένα κοινό σύνολο ελάχιστων μαθησιακών αποτελεσμάτων που απαιτούνται για την άσκηση ενός ορισμένου επαγγέλματος. Τα κοινά πλαίσια κατάρτισης βασίζονται στα επίπεδα του ΕΠΕΠ.
•Συνεκτικότητα με άλλες πολιτικές της Ένωσης
Η πρόταση υποστηρίζει την προτεραιότητα της Επιτροπής για την προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης μέσω της αρτιότερης αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού, ώστε να υποστηριχθεί η ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα. Αποσκοπεί στην άρση των εμποδίων στην κινητικότητα και, ως εκ τούτου, προάγει και υποστηρίζει τον στόχο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων.
Η βελτιωμένη κατανόηση των προσόντων από τρίτες χώρες υποστηρίζει το θεματολόγιο της ΕΕ για τη μετανάστευση. Οι αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές προς και από την Ευρωπαϊκή Ένωση αναδεικνύουν την ανάγκη για καλύτερη κατανόηση των επαγγελματικών προσόντων που έχουν αποκτηθεί εκτός της ΕΕ, καθώς και την ανάγκη να ενισχυθεί η ένταξη των μεταναστών στις αγορές εργασίας της ΕΕ, όπως τονίζεται και στο σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών. Η πρόταση είναι σύμφωνη με την πολιτική της ΕΕ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων.
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Η πρόταση βασίζεται στα άρθρα 165 και 166 της Συνθήκης.
Το άρθρο 165 ορίζει ότι: «Η Ένωση συμβάλλει στην ανάπτυξη παιδείας υψηλού επιπέδου, ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και, εάν αυτό απαιτείται, υποστηρίζοντας και συμπληρώνοντας τη δράση τους». Μεταξύ των στόχων της δράσης της ΕΕ, που αναφέρονται στο άρθρο 165 παράγραφος 2, είναι οι εξής:
η ακαδημαϊκή αναγνώριση των διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών·
η ανάπτυξη της ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών για τα κοινά ζητήματα που αφορούν τα εκπαιδευτικά συστήματα των κρατών μελών.
Το άρθρο 166 ορίζει ότι: «Η Ένωση εφαρμόζει πολιτική επαγγελματικής εκπαίδευσης, η οποία στηρίζει και συμπληρώνει τις δράσεις των κρατών μελών». Το άρθρο 166 παράγραφος 3 ορίζει ότι: «Η Ένωση και τα κράτη μέλη ευνοούν τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς σε θέματα επαγγελματικής εκπαίδευσης».
Η πρόταση εξασφαλίζει τη συνέχεια των διαδικασιών που ξεκίνησαν με τη σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ, η οποία βασιζόταν στα ίδια άρθρα. Το ΕΠΕΠ περιλαμβάνει στόχους για τη γενική και ακαδημαϊκή εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση σε όλα τα επίπεδα. Το ΕΠΕΠ είναι απαραίτητο για την υποστήριξη της κινητικότητας των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων εντός και πέραν των κλαδικών και γεωγραφικών συνόρων. Ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και υποστηρίζει και συμπληρώνει τις δράσεις τους.
•Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)
Η έλλειψη διαφάνειας, κατανόησης και αξιολόγησης των δεξιοτήτων και των προσόντων αποτελεί εμπόδιο στη γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα των εργαζομένων και των εκπαιδευομένων και επηρεάζει την ΕΕ στο σύνολό της. Πρόκειται για σοβαρή αιτία για την ελλιπή αξιοποίηση των διαθέσιμων δεξιοτήτων, τόσο από τους υπηκόους της ΕΕ όσο και από τους υπηκόους τρίτων χωρών, ιδίως εκείνους που κατέχουν επαγγελματικά προσόντα από την αλλοδαπή, και, ως εκ τούτου, αποτελεί σημαντική αιτία για την αναντιστοιχία δεξιοτήτων.
Τα υφιστάμενα μέσα σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν σαφή όρια και η κατάσταση αυτή δεν θα αλλάξει χωρίς περαιτέρω πολιτική δράση. Η διασυνοριακή κινητικότητα επιβάλλει την ύπαρξη ρυθμίσεων, σε επίπεδο ΕΕ, για τη βελτίωση της διαφάνειας και της κατανόησης των επαγγελματικών προσόντων. Αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω δράσεων σε εθνικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, πρέπει να γίνει σεβαστή η αρμοδιότητα των κρατών μελών για το περιεχόμενο της διδασκαλίας και την οργάνωση των εκπαιδευτικών συστημάτων. Η πρωτοβουλία δεν επηρεάζει την αρμοδιότητα των κρατών μελών να καθορίζουν το περιεχόμενο και τον σχεδιασμό των εθνικών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.
•Αναλογικότητα
Οι δράσεις που προτείνονται στο πλαίσιο της σύστασης είναι ανάλογες προς την επίτευξη των στόχων. Η πρόταση για σύσταση του Συμβουλίου με βάση τα άρθρα 165 και 166 της ΣΛΕΕ διασφαλίζει τη συνέχεια των διαδικασιών που ξεκίνησαν από τις διάφορες χώρες για τη συσχέτιση των πλαισίων και επιπέδων επαγγελματικών προσόντων με το ΕΠΕΠ όπως προβλέπεται στη σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ. Η πρόταση εξυπηρετεί την ανάγκη των κρατών μελών για μια διαφοροποιημένη προσέγγιση που να αντικατοπτρίζει τις διαφορετικές οικονομικές και κοινωνικές περιστάσεις και δεν προχωρά πέρα από το αναγκαίο. Θα χρησιμοποιηθούν τα υφιστάμενα συστήματα υποβολής εκθέσεων, ώστε να ελαχιστοποιείται ο διοικητικός φόρτος.
•Επιλογή του νομικού μέσου
Η επιλογή του μέσου –σύσταση του Συμβουλίου– συμφωνεί με τα άρθρα 165 και 166 της Συνθήκης. Το ισχύον ΕΠΕΠ, που προτείνεται να καταργηθεί και να αντικατασταθεί με την αναθεωρημένη σύσταση του Συμβουλίου, βασιζόταν σε σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Η εμπειρία έχει δείξει ότι η σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου συνιστά αποτελεσματικό εργαλείο και εφαρμόζεται ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη.
3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας ισχύουσας νομοθεσίας
Πραγματοποιήθηκαν δύο ανεξάρτητες αξιολογήσεις της σύστασης σχετικά με το ΕΠΕΠ, μία για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και μία για λογαριασμό της Επιτροπής. Τα κύρια πορίσματα και οι συστάσεις που προέκυψαν συμπεριελήφθησαν στην έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, της 19ης Δεκεμβρίου 2013, η οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι:
–θα πρέπει να ενισχυθεί η διαφανής και συνεκτική συσχέτιση με το ΕΠΕΠ υπό το πρίσμα της μεταβαλλόμενης φύσης των συστημάτων επαγγελματικών προσόντων·
–θα πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος και ο αντίκτυπος των πλαισίων προσόντων με βάση τα μαθησιακά αποτελέσματα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο·
–η διευκρίνιση του περιγραφικού δείκτη «ικανότητες» μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη συνοχή στη διαδικασία συσχέτισης·
–η πληροφόρηση σχετικά με το ΕΠΕΠ θα πρέπει να βελτιωθεί, με σκοπό την καλύτερη προσέγγιση των εκπαιδευόμενων, των εργαζομένων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών·
–θα πρέπει να ενισχυθεί η σχέση μεταξύ των πλαισίων προσόντων και των συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας·
–θα πρέπει να αποσαφηνιστεί ο ρόλος του ΕΠΕΠ όσον αφορά τα διεθνή προσόντα και τα προσόντα που έχουν αποκτηθεί σε τρίτες χώρες.
•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη
Πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις με πολλά ενδιαφερόμενα μέρη. Οι διαβουλεύσεις αυτές έγιναν με τη μορφή:
–συνεδριάσεων·
–σχολιασμού ενός εγγράφου προβληματισμού όπου περιγράφονταν αναλυτικά τα ζητήματα και οι πιθανές λύσεις για την αναθεώρηση του ΕΠΕΠ·
–ενός μέρους του γενικού εγγράφου προβληματισμού σχετικά με το νέο θεματολόγιο δεξιοτήτων.
Οι απαντήσεις που δόθηκαν κατά τις διαβουλεύσεις έδειξαν ισχυρή υποστήριξη για το ΕΠΕΠ ως εργαλείο διαφάνειας. Τα ενδιαφερόμενα μέρη τόνισαν τη σημασία των εν εξελίξει εθνικών διαδικασιών σχετικά με το πλαίσιο προσόντων, οι οποίες έφεραν σε επαφή ενδιαφερόμενους από διαφόρους τομείς εκπαίδευσης και κατάρτισης, από τον τομέα της απασχόλησης και από τον τομέα της νεολαίας.
Κατά τις διαβουλεύσεις διαπιστώθηκε ισχυρή υποστήριξη για την ανάγκη αναθεώρησης της σύστασης. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ενδιαφερόμενα μέρη τόνισαν την ανάγκη για βελτιωμένη συνοχή στα αποτελέσματα της συσχέτισης στις διάφορες χώρες. Επιπλέον, τα ενδιαφερόμενα μέρη υποστήριξαν:
–την καθιέρωση ενός κοινού μορφοτύπου για τα μαθησιακά αποτελέσματα, ο οποίος θα λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των εθνικών προσεγγίσεων·
–τη συμπερίληψη κοινών αρχών σχετικά με τη διασφάλιση της ποιότητας, οι οποίες να συνδέονται με όλα τα είδη και τα επίπεδα προσόντων που συσχετίζονται με το ΕΠΕΠ·
–τη θέσπιση κοινών αρχών για τα συστήματα ακαδημαϊκών μονάδων που συνδέονται με το ΕΠΕΠ·
–την ανάγκη επικαιροποίησης της σύστασης με βάση τη σημερινή πραγματικότητα, καθώς και τη διασαφήνιση της σύστασης με την ευκαιρία της επικαιροποίησης.
Εξάλλου, τα ενδιαφερόμενα μέρη συμφώνησαν ότι η σύσταση πρέπει να γίνει σαφέστερη σε ό,τι αφορά τα διεθνή (κλαδικά) επαγγελματικά προσόντα. Τόνισαν ότι οι απαιτήσεις για τη διασφάλιση της ποιότητας και τα μαθησιακά αποτελέσματα, που ισχύουν για τα εθνικά επαγγελματικά προσόντα, θα πρέπει να εφαρμόζονται αντίστοιχα στα διεθνή (κλαδικά) επαγγελματικά προσόντα.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη τόνισαν ότι κύριο αντικείμενο του ΕΠΕΠ θα πρέπει να είναι η καθιέρωση διαφάνειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (βελτίωση της συγκρισιμότητας και αξιοπιστίας της εφαρμογής) και ότι η συγκρισιμότητα των επαγγελματικών προσόντων που χορηγούνται εντός την ΕΕ και σε τρίτες χώρες δεν θα πρέπει να αποτελεί άμεση προτεραιότητα για την ανάληψη δράσης.
Οι παρατηρήσεις αυτές επιβεβαιώνουν σε γενικές γραμμές τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή το 2014 σχετικά με τον ευρωπαϊκό χώρο δεξιοτήτων και επαγγελματικών προσόντων.
Τα σχόλια των ενδιαφερόμενων μερών ελήφθησαν υπόψη στην παρούσα πρόταση. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η δημιουργία διεθνών δεσμών μεταξύ του ΕΠΕΠ και των εθνικών και περιφερειακών πλαισίων τρίτων χωρών είναι απαραίτητη στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού θεματολογίου για τη μετανάστευση, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για υποστήριξη της ένταξης των μεταναστών στην αγορά εργασίας αλλά και της ευρύτερης εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.
•Εκτίμηση των επιπτώσεων
Η παρούσα πρόταση έχει τη μορφή σύστασης του Συμβουλίου, με την οποία αναθεωρείται ένα υφιστάμενο εργαλείο και δίνεται στα κράτη μέλη ευελιξία ως προς την υλοποίησή της σε εθνικό επίπεδο. Ως εκ τούτου, δεν εκπονήθηκε εκτίμηση επιπτώσεων. Ωστόσο, η πρόταση θεμελιώνεται σε πλήθος εμπειρικών στοιχείων σχετικά με την εφαρμογή της σύστασης σχετικά με το ΕΠΕΠ σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Σε αυτά τα στοιχεία περιγράφονται επίσης οι γνωστές πληροφορίες για το κόστος και τα οφέλη από την εφαρμογή της υφιστάμενης σύστασης σχετικά με το ΕΠΕΠ. Όλα τα στοιχεία περιέχονται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, που συνοδεύει το νέο θεματολόγιο δεξιοτήτων για την Ευρώπη, και το ειδικό παράρτημα για το ΕΠΕΠ.
Εξετάστηκαν οι τρεις ακόλουθες επιλογές, οι οποίες δεν αποκλείουν η μία την άλλη:
Επιλογή 1: Βελτίωση της συγκρισιμότητας των επαγγελματικών προσόντων μέσω αυστηρότερης συσχέτισης. Η επιλογή αυτή δεν διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της ισχύουσας σύστασης.
–Βελτίωση της ποιότητας και της συνοχής της συσχέτισης: προκειμένου να ενισχυθεί το ΕΠΕΠ, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα καλούνταν να διασφαλίσουν την πραγματοποίηση της συσχέτισης κατά συνεκτικό τρόπο, τόσο σε επίπεδο συστήματος όσο και σε επίπεδο επαγγελματικών προσόντων, με ρητή διατύπωση των κριτηρίων συσχέτισης. Αυτό θα καθιστούσε σαφές ότι η συσχέτιση δεν αποτελεί αυτοτελή διαδικασία με μια μοναδική προθεσμία (επί του παρόντος το 2010), αλλά συνεχή διαδικασία που απαιτεί από τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι οι δημοσιευμένες πληροφορίες σχετικά με τη συσχέτιση είναι διαρκώς επικαιροποιημένες και σε αντιστοιχία με τις εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο.
–Ο όρος «Ικανότητες» στην κεφαλίδα της τρίτης στήλης των περιγραφικών δεικτών του ΕΠΕΠ (παράρτημα ΙΙ της σύστασης του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ) θα γινόταν «Υπευθυνότητα/αυτονομία», καθώς ο όρος «ικανότητες» δεν χρησιμοποιείται με συνέπεια στη σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ. Η διόρθωση αυτής της εννοιολογικής ασυνέπειας θα ενίσχυε την προσέγγιση με βάση τα μαθησιακά αποτελέσματα που προάγει το ΕΠΕΠ.
–Βελτίωση της διάδοσης του ΕΠΕΠ και της σχετικής πληροφόρησης: Θα ζητείτο από τα κράτη μέλη να δημοσιεύουν τα αποτελέσματα της διαδικασίας συσχέτισης και πληροφορίες σχετικά με τα επαγγελματικά προσόντα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι βασικές πληροφορίες που πρέπει να δημοσιεύονται για κάθε επαγγελματικό προσόν θα συγκεντρώνονταν με χρήση ενός κοινού μορφοτύπου. Θα αναπτυσσόταν επίσης ένας οπτικός τρόπος υπόδειξης των επιπέδων του ΕΠΕΠ πάνω στα πιστοποιητικά και τα διπλώματα.
–Η σύσταση σχετικά με το ΕΠΕΠ θα καθιέρωνε κοινές αρχές διασφάλισης της ποιότητας για τα επαγγελματικά προσόντα προς συσχέτιση με το ΕΠΕΠ. Σε αυτή τη διαδικασία, η αρμοδιότητα των κρατών μελών για τις διευθετήσεις διασφάλισης της ποιότητας που ισχύουν για τα εθνικά επαγγελματικά προσόντα θα γινόταν πλήρως σεβαστή, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.
–Θα θεσπίζονταν αρχές για τα συστήματα ακαδημαϊκών μονάδων που συνδέονται με το ΕΠΕΠ, με σκοπό την καλύτερη επικοινωνία μεταξύ συστημάτων ακαδημαϊκών μονάδων και επαγγελματικών προσόντων. Αυτό θα επέτρεπε τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των μαθησιακών αποτελεσμάτων των προσόντων (ή στοιχείων αυτών) που αποκτώνται σε διαφορετικά μαθησιακά περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένων των μαθησιακών αποτελεσμάτων που αποκτώνται μέσω της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης.
Η ισχύουσα σύσταση θα αναθεωρείτο με βάση τα άρθρα 165 και 166 της ΣΛΕΕ.
Επιλογή 2: Θέσπιση κριτηρίων συσχέτισης και ενός μηχανισμού για τη συσχέτιση των διεθνών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων και κλαδικών επαγγελματικών προσόντων προς το ΕΠΕΠ: αυτή η επιλογή θα αποσαφήνιζε τη διάταξη της ισχύουσας σύστασης σχετικά με τα διεθνή (κλαδικά) επαγγελματικά προσόντα. Επίσης, θα περιλάμβανε και αυτή τις δράσεις που προτείνονται στην επιλογή 1.
Αυτό θα συνεπαγόταν τον καθορισμό, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, κριτηρίων συσχέτισης με διεθνή (κλαδικά) επαγγελματικά προσόντα αναφοράς και μιας κοινής διαδικασίας για την αντιστοίχιση επιπέδων ΕΠΕΠ στα διεθνή (κλαδικά) επαγγελματικά προσόντα.
Η ισχύουσα σύσταση θα αναθεωρείτο με βάση τα άρθρα 165 και 166 της ΣΛΕΕ.
Επιλογή 3: Ενίσχυση της συγκρισιμότητας των επαγγελματικών προσόντων που χορηγούνται εντός της ΕΕ με προσόντα τρίτων χωρών. Η επιλογή αυτή θα διεύρυνε το πεδίο εφαρμογής του ΕΠΕΠ. Επίσης, θα περιλάμβανε και αυτή τις δράσεις που προτείνονται στην επιλογή 1.
Αυτό θα συνεπαγόταν τη θέσπιση μηχανισμών για τη συγκρισιμότητα των επαγγελματικών προσόντων που χορηγούνται εντός την ΕΕ και των επαγγελματικών προσόντων από τρίτες χώρες. Οι μηχανισμοί αυτοί θα περιλάμβαναν τέσσερις διαφορετικές περιπτώσεις:
–Διαρθρωμένος διάλογος με τις χώρες της γειτονίας της ΕΕ που έχουν συνάψει συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ, ο οποίος πιθανώς να κατέληγε σε συσχέτιση των αντίστοιχων εθνικών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων με το ΕΠΕΠ·
–Ευθυγράμμιση του ΕΠΕΠ και των ώριμων εθνικών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων, που θα περιλάμβανε και συγκρίσεις κατά επίπεδο·
–Ευθυγράμμιση του ΕΠΕΠ και των ώριμων περιφερειακών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων σε ολόκληρο τον κόσμο, που θα περιλάμβανε και συγκρίσεις κατά επίπεδο·
–Υποστήριξη από την ΕΕ (π.χ. σε μορφή αναπτυξιακής βοήθειας) προς τις χώρες αυτές, για την ανάπτυξη εθνικών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων.
Η ισχύουσα σύσταση θα αναθεωρείτο με βάση τα άρθρα 165 και 166 της ΣΛΕΕ.
Ανάλυση και σύγκριση των επιλογών παρουσιάζεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία.
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Οι υφιστάμενοι πόροι του προγράμματος Erasmus+ χρησιμοποιούνται για τη στήριξη της υλοποίησης αυτής της σύστασης.
Η προτεινόμενη σύσταση του Συμβουλίου δεν απαιτεί άλλους πόρους από τον προϋπολογισμό και το προσωπικό της ΕΕ για την Επιτροπή.
5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης
Η πρόταση για μια αναθεωρημένη σύσταση ΕΠΕΠ θα καταργήσει και θα αντικαταστήσει τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση.
Τα ακόλουθα στοιχεία της σύστασης του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ διατηρούνται στην αναθεωρημένη σύσταση:
–Συνιστάται στα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν το ΕΠΕΠ ως εργαλείο αναφοράς για να συγκρίνουν τα επίπεδα προσόντων των διαφόρων εθνικών συστημάτων προσόντων·
–Συνιστάται στα κράτη μέλη να συσχετίζουν τα συστήματα και τα επίπεδα επαγγελματικών προσόντων προς το ΕΠΕΠ με τρόπο διαφανή, χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση βασισμένη στα μαθησιακά αποτελέσματα·
–Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προχωρήσουν σε ενέργειες για να διασφαλίζουν ότι όλα τα νέα πιστοποιητικά, διπλώματα ή παραρτήματα επαγγελματικών προσόντων που εκδίδονται από τις αρμόδιες αρχές θα περιέχουν σαφή αναφορά του αντίστοιχου επιπέδου του ΕΠΕΠ, ώστε τα άτομα και οι εργοδότες να μπορούν να δουν τα απτά οφέλη από τη μεγαλύτερη διαφάνεια των επαγγελματικών προσόντων.
Τα ακόλουθα στοιχεία έχουν τροποποιηθεί ή προστεθεί σε σύγκριση με τη σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ:
–Θα συνιστάται στα κράτη μέλη να επικαιροποιούν τακτικά τη συσχέτιση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η σύγκριση των εθνικών επιπέδων προσόντων με τα επίπεδα του ΕΠΕΠ θα παραμένει χρήσιμη και σύμφωνη με τα εθνικά συστήματα επαγγελματικών προσόντων·
–Τα κράτη μέλη θα κληθούν να εφαρμόσουν τις μεθόδους συσχέτισης ώστε να διασφαλίζεται η συνεπής εφαρμογή του ΕΠΕΠ στα διάφορα κράτη μέλη·
–Ο όρος «ικανότητες» στους περιγραφικούς δείκτες του ΕΠΕΠ (παράρτημα ΙΙ) ως είδος μαθησιακού αποτελέσματος αντικαθίσταται από τον όρο «αυτονομία και υπευθυνότητα», ώστε να συμφωνεί καλύτερα με τους αντίστοιχους περιγραφικούς δείκτες μαθησιακών αποτελεσμάτων·
–Τα κριτήρια συσχέτισης προς το ΕΠΕΠ για τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων, που αναπτύχθηκαν από τη συμβουλευτική ομάδα για το ΕΠΕΠ μετά το 2008, έχουν συμπεριληφθεί στη σύσταση, ως παράρτημα III·
–Η σύσταση προτείνει ένα αναθεωρημένο παράρτημα σχετικά με τις αρχές για τη διασφάλιση της ποιότητας που θα πρέπει να εφαρμόζονται στα επαγγελματικά προσόντα τα οποία πρόκειται να συσχετιστούν με το ΕΠΕΠ (παράρτημα IV). Οι αρχές αυτές σέβονται πλήρως την αρμοδιότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν εθνικές διαδικασίες διασφάλισης της ποιότητας που ισχύουν για τα εθνικά επαγγελματικά προσόντα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Αυτές οι κοινές αρχές είναι συμβατές με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές (ESG) για τη διασφάλιση της ποιότητας στον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και με το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας στην ΕΕΚ (EQAVET). Οι αρχές διασφάλισης της ποιότητας της γενικής εκπαίδευσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελούν αντικείμενο συζήτησης στο πλαίσιο του στρατηγικού πλαισίου «ΕΚ 2020»·
–Προστίθεται ένα παράρτημα σχετικά με αρχές για συστήματα ακαδημαϊκών μονάδων που συνδέονται με το ΕΠΕΠ (παράρτημα V)·
–Η πρόταση καλεί τα κράτη μέλη να δημοσιοποιούν τα αποτελέσματα της διαδικασίας συσχέτισης μετά τη συσχέτιση. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι θα καθιστούν προσβάσιμες και θα δημοσιεύουν πληροφορίες σχετικά με τα επαγγελματικά προσόντα και τα μαθησιακά τους αποτελέσματα. Για τον σκοπό αυτόν, προτείνεται να συμπεριληφθούν στο παράρτημα VI στοιχεία για έναν κοινό μορφότυπο για την περιγραφή των προσόντων·
–Η πρόταση καλεί την Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, να εξετάσει τη δυνατότητα ανάπτυξης ενός ευρωπαϊκού μητρώου, εκτός του τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, για τους φορείς παρακολούθησης των συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας που σχετίζονται με τα επαγγελματικά προσόντα. Το μητρώο αυτό θα είναι παρόμοιο με το ευρωπαϊκό μητρώο οργανισμών διασφάλισης της ποιότητας που αναφέρεται παραπάνω·
–Η πρόταση καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει έναν τυποποιημένο τρόπο οπτικής ένδειξης του ΕΠΕΠ, με σκοπό την καλύτερη προσέγγιση των εκπαιδευομένων, των εργαζομένων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών·
–Η αναθεωρημένη σύσταση θέτει τα θεμέλια για τη σύναψη σχέσεων μεταξύ των εθνικών και περιφερειακών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων τρίτων χωρών και του ΕΠΕΠ, έστω κι αυτές δεν αποτελούν την κύρια προτεραιότητα της εφαρμογής. Κάθε τέτοια σχέση θα πρέπει να συνάδει με τις διεθνείς συμφωνίες·
–Η Επιτροπή προτίθεται να συστήσει ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα προσφέρει την αναγκαία πλατφόρμα για τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών στην εφαρμογή και την παρακολούθηση της παρούσας σύστασης. Αυτή θα περιλαμβάνει και τα καθήκοντα που εκτελούνται από τη συμβουλευτική ομάδα για το ΕΠΕΠ από το 2008·
–Η πρόταση καλεί τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τον συντονισμό της εφαρμογής του ΕΠΕΠ σε εθνικό επίπεδο·
–Η σύσταση δεν περιλαμβάνει πλέον ρητή αναφορά σε διεθνείς κλαδικούς οργανισμούς ως προς τη χρήση των επιπέδων συσχέτισης και των αρχών του ΕΠΕΠ.
2016/0180 (NLE)
Πρόταση
ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
σχετικά με το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση και για την κατάργηση της σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως τα άρθρα 165 και 166,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Τα επαγγελματικά προσόντα εξυπηρετούν διάφορους σκοπούς. Δείχνουν στους εργοδότες τι γνωρίζουν θεωρητικά και τι είναι σε θέση να κάνουν οι κάτοχοί τους (τα λεγόμενα «μαθησιακά αποτελέσματα»). Ενδεχομένως αποτελούν προϋπόθεση για την πρόσβαση σε ορισμένα νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα. Βοηθούν τις αρχές και τους φορείς παροχής εκπαίδευσης και κατάρτισης να γνωρίζουν το επίπεδο και το περιεχόμενο της μάθησης που έχει αποκτήσει το κάθε άτομο. Επιπλέον, είναι σημαντικά και για τα άτομα, ως έκφραση των προσωπικών επιτευγμάτων τους. Ως εκ τούτου, τα επαγγελματικά προσόντα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της απασχολησιμότητας, τη διευκόλυνση της κινητικότητας και την πρόσβαση σε περαιτέρω εκπαίδευση.
(2)Ως «επαγγελματικό προσόν» νοείται το επίσημο αποτέλεσμα μιας διαδικασίας αξιολόγησης και επικύρωσης από αρμόδιο φορέα, που έχει κατά κανόνα τη μορφή αναγνωρίσιμων εγγράφων, όπως είναι τα πιστοποιητικά και τα διπλώματα. Τα επαγγελματικά προσόντα δηλώνουν ότι ένα άτομο έχει επιτύχει μαθησιακά αποτελέσματα που ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες προδιαγραφές. Αυτά τα μαθησιακά αποτελέσματα μπορούν να αποκτηθούν μέσω διάφορων διαδρομών τυπικής, μη τυπικής ή άτυπης μάθησης. Οι πληροφορίες για τα μαθησιακά αποτελέσματα θα πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμες και διαφανείς.
(3)Η σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση («η σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ») δημιούργησε ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς με οκτώ επίπεδα επαγγελματικών προσόντων, εκφρασμένων ως μαθησιακά αποτελέσματα με κλιμακούμενα επίπεδα επάρκειας. Τα επίπεδα αυτά χρησιμεύουν ως μηχανισμός «μετάφρασης» μεταξύ των διάφορων συστημάτων επαγγελματικών προσόντων και των επιπέδων τους. Στόχος του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Επαγγελματικών Προσόντων για τη διά βίου μάθηση (ΕΠΕΠ) είναι η βελτίωση της διαφάνειας, της συγκρισιμότητας και της δυνατότητας μεταφοράς των επαγγελματικών προσόντων.
(4)Οι γενικότεροι στόχοι της σύστασης είναι η συμβολή στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και η αύξηση της απασχολησιμότητας, της κινητικότητας και της κοινωνικής ενσωμάτωσης των εργαζομένων και των εκπαιδευομένων. Επιδιώκει επίσης την καλύτερη διασύνδεση της τυπικής, της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης, κατά τρόπο που να οδηγεί στην επικύρωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων που αποκτώνται μέσω της πείρας.
(5)Τα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει εθνικά πλαίσια προσόντων με βάση τα μαθησιακά αποτελέσματα και τα έχουν συνδέσει με το ΕΠΕΠ μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται «συσχέτιση». Τα επίπεδα του ΕΠΕΠ και οι περιγραφικοί δείκτες μαθησιακών αποτελεσμάτων έχουν συμβάλει στη βελτίωση της διαφάνειας και της συγκρισιμότητας των επαγγελματικών προσόντων σε επίπεδο συστήματος. Έχουν συμβάλει επίσης σε μια γενική στροφή στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, προς μια προσέγγιση βασισμένη στα μαθησιακά αποτελέσματα.
(6)Τα προσόντα που κατέχει ένα άτομο είναι πιο διαφανή και συγκρίσιμα εάν παρουσιάζονται ως έγγραφα που περιλαμβάνουν αναφορά στο αντίστοιχο και ισχύον επίπεδο του ΕΠΕΠ και περιγραφή των επιτευχθέντων μαθησιακών αποτελεσμάτων.
(7)Στην εφαρμογή του ΕΠΕΠ θα πρέπει να συμμετέχει ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων μερών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, προκειμένου να εξασφαλιστεί ευρεία υποστήριξη για το πλαίσιο. Τα κυριότερα ενδιαφερόμενα μέρη είναι: φορείς παροχής εκπαίδευσης και κατάρτισης (τυπικής ή μη τυπικής), αρχές πιστοποίησης επαγγελματικών προσόντων, εργοδότες, συνδικαλιστικές οργανώσεις, βιομηχανικά, εμπορικά και βιοτεχνικά επιμελητήρια, φορείς που ασχολούνται με την αναγνώριση ακαδημαϊκών και επαγγελματικών προσόντων, υπηρεσίες απασχόλησης και υπηρεσίες υπεύθυνες για την ένταξη των μεταναστών.
(8)Η Επιτροπή, στην έκθεσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, της 19ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με την αξιολόγηση του ΕΠΕΠ, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ΕΠΕΠ είναι ευρέως αποδεκτό ως σημείο αναφοράς για την ανάπτυξη πλαισίων προσόντων, την εφαρμογή της προσέγγισης με βάση τα μαθησιακά αποτελέσματα και τη βελτίωση της διαφάνειας και της αναγνώρισης των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων. Στην έκθεση τονίζεται ότι η Ένωση πρέπει να δώσει τη δυνατότητα στους εκπαιδευομένους και τους εργαζομένους να καταστήσουν τις δεξιότητές τους πιο ορατές, ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο τις έχουν αποκτήσει.
(9)Η διαφάνεια και η αναγνώριση δεξιοτήτων και επαγγελματικών προσόντων περιλαμβάνονται στις νέες προτεραιότητες του στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης έως το 2020 (ΕΚ 2020), που εκδόθηκε το 2015. Η έκθεση τονίζει ότι το ΕΠΕΠ θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω προκειμένου να βελτιωθεί η διαφάνεια και η συγκρισιμότητα των επαγγελματικών προσόντων. Σε ό,τι αφορά τους νεοαφιχθέντες μετανάστες, τα ήδη υπάρχοντα εργαλεία διαφάνειας μπορούν να βοηθήσουν και στην καλύτερη κατανόηση των αλλοδαπών επαγγελματικών προσόντων στην ΕΕ και αντιστρόφως.
(10)Το ΕΠΕΠ και τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων που έχουν συσχετιστεί με αυτό μπορούν να υποστηρίξουν τις υφιστάμενες πρακτικές αναγνώρισης, χάρη στη βελτιωμένη εμπιστοσύνη, κατανόηση και συγκρισιμότητα των επαγγελματικών προσόντων που αυτά προσφέρουν. Αυτό διευκολύνει τη διαδικασία της αναγνώρισης για σκοπούς διδασκαλίας και εργασίας.
(11)Τα εθνικά πλαίσια και συστήματα επαγγελματικών προσόντων αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου και η συσχέτισή τους προς το ΕΠΕΠ θα πρέπει να επικαιροποιείται τακτικά.
(12)Η εμπιστοσύνη στην ποιότητα και το επίπεδο των επαγγελματικών προσόντων που έχουν συσχετιστεί με το ΕΠΕΠ είναι απαραίτητη για την υποστήριξη της κινητικότητας των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων εντός και πέραν των κλαδικών και γεωγραφικών συνόρων. Η σύσταση του 2008 σχετικά με το ΕΠΕΠ περιλαμβάνει κοινές αρχές για τη διασφάλιση της ποιότητας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι αρχές αυτές θα πρέπει να σέβονται πλήρως την αρμοδιότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν διαδικασίες διασφάλισης της ποιότητας που ισχύουν για τα εθνικά επαγγελματικά προσόντα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Τα πρότυπα και οι κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας στον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση θέτουν τη βάση για αυτές τις κοινές αρχές.
(13)Τα συστήματα ακαδημαϊκών μονάδων βοηθούν τα άτομα κατά την εκπαιδευτική ανέλιξή τους, καθώς διευκολύνουν τη μεταφορά σε διαφορετικά επίπεδα και είδη εκπαίδευσης και κατάρτισης και πέραν των εθνικών συνόρων. Διευκολύνουν τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων ολόκληρων επαγγελματικών προσόντων ή στοιχείων αυτών. Επιτρέπουν στους εκπαιδευόμενους να συνδυάζουν διάφορα μαθησιακά αποτελέσματα, που έχουν αποκτήσει σε διαφορετικά μαθησιακά πλαίσια, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής εκπαίδευσης και της μη τυπικής και άτυπης μάθησης.
(14)Τα περισσότερα από τα υφιστάμενα συστήματα ακαδημαϊκών μονάδων, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, λειτουργούν εντός θεσμικών πλαισίων όπως το πλαίσιο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έχει αναπτυχθεί το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση εντός του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, έχει τεθεί σε εφαρμογή το ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση μέσω μιας σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Εντείνεται διαρκώς η ανάγκη για διαπερατά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και για πιο ευέλικτες μαθησιακές διαδρομές. Ως εκ τούτου, χρειάζονται στενότερες συνέργειες μεταξύ των πλαισίων επαγγελματικών προσόντων και των συστημάτων ακαδημαϊκών μονάδων, καθώς και καλύτερη συνεργασία μεταξύ των συστημάτων ακαδημαϊκών μονάδων.
(15)Παρότι το κεκτημένο της ΕΕ σχετικά με τη νόμιμη μετανάστευση και το άσυλο προβλέπει ισότιμη μεταχείριση με τους γηγενείς σε ό,τι αφορά την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων (καθώς και μέτρα διευκόλυνσης στην περίπτωση των ατόμων που δικαιούνται διεθνή προστασία), οι υπήκοοι τρίτων χωρών με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εξακολουθούν να εμφανίζουν υψηλά ποσοστά υποαπασχόλησης και απασχόλησης σε θέσεις χαμηλότερης ειδίκευσης. Η συνεργασία μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών στον τομέα της διαφάνειας των επαγγελματικών προσόντων μπορεί να προωθήσει την ένταξη των μεταναστών στις αγορές εργασίας της Ένωσης. Καθώς οι μεταναστευτικές ροές προς και από την Ένωση εντείνονται, χρειάζεται καλύτερη κατανόηση των επαγγελματικών προσόντων που χορηγούνται από χώρες εκτός της Ένωσης. Ολοένα και περισσότερες χώρες ζητούν στενότερους δεσμούς μεταξύ των δικών τους πλαισίων επαγγελματικών προσόντων και του ΕΠΕΠ.
(16)Το άρθρο 49α της αναθεωρημένης οδηγίας 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου προβλέπει ότι μπορούν να θεσπιστούν «κοινά πλαίσια εκπαίδευσης», με τη μορφή κοινών συνόλων γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων της Επιτροπής. Τα κοινά πλαίσια εκπαίδευσης «βασίζονται στα επίπεδα του ΕΠΕΠ». Κατά τη σύνταξη των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, η Επιτροπή οφείλει να διασφαλίζει την αξιοποίηση της υφιστάμενης εμπειρογνωμοσύνης που έχει αποκτηθεί από την υλοποίηση του ΕΠΕΠ. Η συσχέτιση με τα επίπεδα προσόντων του ΕΠΕΠ δεν θα πρέπει να θίγει την πρόσβαση στην αγορά εργασίας σε περίπτωση που τα επαγγελματικά προσόντα έχουν αναγνωριστεί σύμφωνα με την αναθεωρημένη οδηγία 2005/36/ΕΚ.
(17)Το πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ορίζει περιγραφικούς δείκτες για τον πρώτο, τον δεύτερο και τον τρίτο κύκλο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Κάθε περιγραφικός δείκτης ενός κύκλου παρέχει μια διατύπωση σχετικά με τα επιτεύγματα και τις ικανότητες που συνδέονται με τα επαγγελματικά προσόντα που χορηγούνται το τέλος του συγκεκριμένου κύκλου. Το ΕΠΕΠ είναι συμβατό με το πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων για τον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και με τους περιγραφικούς δείκτες κύκλων του πλαισίου αυτού. Τα επίπεδα 5–8 του ΕΠΕΠ αντιστοιχούν στον πρώτο (συμπεριλαμβανομένου του σύντομου κύκλου που συνδέεται ή εμπίπτει στον πρώτο), τον δεύτερο και τον τρίτο κύκλο του πλαισίου επαγγελματικών προσόντων του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όπως διευκρινίζεται αναλυτικότερα στο παράρτημα II.
(18)Την απόφαση αριθ. 2241/2004/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ενιαίο κοινοτικό πλαίσιο για τη διαφάνεια των επαγγελματικών προσόντων και ικανοτήτων (Europass), το οποίο βοηθά τα άτομα να παρουσιάζουν καλύτερα τις δεξιότητες και τα προσόντα τους.
(19)Η πολύγλωσση ευρωπαϊκή ταξινόμηση δεξιοτήτων, ικανοτήτων, προσόντων και επαγγελμάτων (ταξινόμηση ESCO) υποστηρίζει την ανάπτυξη καλύτερων συνδέσεων μεταξύ της εκπαίδευσης και της απασχόλησης. Οι πληροφορίες για τα επαγγελματικά προσόντα που έχουν συσχετιστεί με το ΕΠΕΠ θα δηλώνονται στην ταξινόμηση ESCO.
(20)Οι πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία συσχέτισης των πλαισίων επαγγελματικών προσόντων προς το ΕΠΕΠ και σχετικά με τα προσόντα που έχουν συσχετιστεί με το ΕΠΕΠ θα πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμες για το κοινό, μεταξύ άλλων μέσω του πλαισίου Europass. Η χρήση κοινών δομών δεδομένων, μορφοτύπων και μεθόδων εξακρίβωσης για την περιγραφή των προσόντων θα συνέβαλλε στην επίτευξη του στόχου αυτού. Θα διευκόλυνε επίσης την κατανόηση και τη χρήση των δημοσιευμένων πληροφοριών για τα επαγγελματικά προσόντα.
(21)Προκειμένου να αναδειχθεί και να διαδοθεί καλύτερα το ΕΠΕΠ στους χρήστες, έγγραφα όπως τα πιστοποιητικά και τα διπλώματα νέων προσόντων που συσχετίζονται με το ΕΠΕΠ θα πρέπει να περιλαμβάνουν μια οπτική ένδειξη του αντίστοιχου επιπέδου του ΕΠΕΠ.
(22)Θα πρέπει να υφίσταται συνοχή, συμπληρωματικότητα και συνέργειες σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο μεταξύ της εφαρμογής του ΕΠΕΠ, των εθνικών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων και των υφιστάμενων και μελλοντικών εργαλείων για τη διαφάνεια και την αναγνώριση των δεξιοτήτων και των προσόντων, συμπεριλαμβανομένων και των εργαλείων για τη διασφάλιση της ποιότητας, τη συσσώρευση και μεταφορά ακαδημαϊκών μονάδων, και εκείνων που αναπτύσσονται εντός του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
(23)Η παρούσα σύσταση εδραιώνει το ΕΠΕΠ ως κοινό πλαίσιο αναφοράς οκτώ επιπέδων εκφρασμένων ως μαθησιακά αποτελέσματα, που χρησιμεύει ως μηχανισμός μετάφρασης μεταξύ διαφορετικών πλαισίων και συστημάτων επαγγελματικών προσόντων και των επιπέδων τους.
(24)Η Επιτροπή προτίθεται να δημιουργήσει μια πλατφόρμα για τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών στην εφαρμογή και την παρακολούθηση της παρούσας σύστασης. Αυτό θα περιλαμβάνει και τα καθήκοντα που εκτελούνται από τη συμβουλευτική ομάδα για το ΕΠΕΠ από το 2008.
(25)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν τον συντονισμό των καθηκόντων που εκτελούνται από τα εθνικά σημεία συντονισμού του ΕΠΕΠ από το 2008.
ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ
1)Να χρησιμοποιούν το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων ως εργαλείο σύγκρισης επαγγελματικών προσόντων όλων των ειδών και επιπέδων εντός της Ένωσης.
2)Να συσχετίσουν τα εθνικά συστήματα και πλαίσια επαγγελματικών προσόντων με το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων, ιδιαίτερα μέσω της συσχέτισης των επιπέδων προσόντων με τα επίπεδα του ΕΠΕΠ που περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙ και χρησιμοποιώντας τα κριτήρια που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.
3)Να επικαιροποιούν τακτικά και το αργότερο ανά διαστήματα πέντε ετών τη συσχέτιση των επιπέδων του εθνικού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων με τα επίπεδα του ΕΠΕΠ που περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙ, με βάση τα κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα III.
4)Να διασφαλίζουν ότι όλα τα συσχετισμένα προσόντα συμμορφώνονται με τις κοινές αρχές διασφάλισης της ποιότητας που προβλέπονται στο παράρτημα IV, με την επιφύλαξη των εθνικών αρχών διασφάλισης της ποιότητας που ισχύουν για τα εθνικά επαγγελματικά προσόντα.
5)Να διασφαλίζουν ότι τα συστήματα ακαδημαϊκών μονάδων για τα εθνικά συστήματα και πλαίσια επαγγελματικών προσόντων συμμορφώνονται με τις κοινές αρχές για τα συστήματα ακαδημαϊκών μονάδων, που καθορίζονται στο παράρτημα V, με την επιφύλαξη των αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο σχετικά με τη χρήση συστημάτων ακαδημαϊκών μονάδων.
6)Να λαμβάνουν μέτρα για να διασφαλίσουν ότι όλα τα νέα πιστοποιητικά, διπλώματα και παραρτήματα που εκδίδονται από τις αρμόδιες αρχές περιλαμβάνουν σαφή αναφορά στο αντίστοιχο επίπεδο του ΕΠΕΠ.
7)Να γνωστοποιούν τα αποτελέσματα της διαδικασίας συσχέτισης στο κοινό σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο και να διασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες σχετικά με τα επαγγελματικά προσόντα και τα μαθησιακά τους αποτελέσματα είναι προσβάσιμες και δημοσιευμένες, χρησιμοποιώντας τον κοινό μορφότυπο που καθορίζεται στο παράρτημα VI.
8)Να ενθαρρύνουν τη χρήση του ΕΠΕΠ από τους κοινωνικούς εταίρους, τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, τους φορείς παροχής εκπαίδευσης και τις δημόσιες αρχές ώστε να υποστηρίζεται η σύγκριση των προσόντων και η διαφάνεια των αντίστοιχων μαθησιακών αποτελεσμάτων.
9)Να ενισχύσουν τον συντονισμό της εφαρμογής της παρούσας σύστασης σε εθνικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τα διδάγματα από τις δραστηριότητες των εθνικών φορέων που υποστηρίζουν την ανάπτυξη δεξιοτήτων.
ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ:
10)Να υποστηρίξει τη συνέπεια στην εφαρμογή του ΕΠΕΠ στα διάφορα κράτη μέλη, μέσω ανάπτυξης μεθόδων προσδιορισμού του επιπέδου για τα εθνικά επαγγελματικά προσόντα.
11)Να αναπτύξει μεθόδους για τη χρήση και την εφαρμογή των μαθησιακών αποτελεσμάτων στα επαγγελματικά προσόντα.
12)Να διερευνήσει τη δυνατότητα ανάπτυξης ενός μητρώου, εκτός του τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, για τους φορείς παρακολούθησης των συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας για τα επαγγελματικά προσόντα.
13)Να αναπτύξει τυποποιημένο μορφότυπο για την περιγραφή των μαθησιακών αποτελεσμάτων, που θα πρέπει να χρησιμοποιείται για σκοπούς σύγκρισης.
14)Να αναπτύξει έναν τυποποιημένο τρόπο επικοινωνίας σχετικά με το ΕΠΕΠ, και ιδίως για την αναγραφή του επιπέδου ΕΠΕΠ πάνω στα νέα πιστοποιητικά, διπλώματα και παραρτήματα επαγγελματικών προσόντων.
15)Να υποστηρίξει τη σταδιακή ανάπτυξη και εφαρμογή κριτηρίων και διαδικασιών για τη σύγκριση των εθνικών και περιφερειακών πλαισίων επαγγελματικών προσόντων τρίτων χωρών με το ΕΠΕΠ, σύμφωνα με τις διεθνείς συμφωνίες.
16)Να οργανώσει αξιολογήσεις από ομοτίμους και ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών.
17)Να διασφαλίσει την ανάπτυξη του ΕΠΕΠ σε πλήρη συνοχή με τις ευρωπαϊκές συνεργασίες στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, βάσει του στρατηγικού πλαισίου ΕΚ 2020.
18)Να διασφαλίσει τη χρήση του προγράμματος Erasmus+ στη στήριξη της υλοποίησης αυτής της σύστασης.
ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:
19)Να συντάξει εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε μετά την έκδοση της παρούσας σύστασης, όπως αρμόζει, στα σχετικά πλαίσια πολιτικής για την εκπαίδευση/κατάρτιση και την απασχόληση.
20)Να αποτιμήσει και να αξιολογήσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και κατόπιν διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τις δράσεις που αναλήφθηκαν ως ανταπόκριση στην παρούσα σύσταση και να υποβάλει, έως το 2022, έκθεση στο Συμβούλιο σχετικά με την αποκτηθείσα πείρα και τις μελλοντικές επιπτώσεις, περιλαμβάνοντας, αν κριθεί αναγκαίο, πιθανή επανεξέταση και αναθεώρηση της παρούσας σύστασης.
Η σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση, καταργείται.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος