52011PC0798

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Περιεχόμενο της πρότασης

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ.1185/2003 του Συμβουλίου σχετικά με την αφαίρεση πτερυγίων καρχαρία επί του σκάφους[1] θεσπίζει γενική απαγόρευση της πρακτικής «αφαίρεσης πτερυγίων καρχαρία», η οποία όταν εφαρμόζεται έχει ως αποτέλεσμα να αφαιρούνται τα πτερύγια από τους καρχαρίες ενώ το υπόλοιπο σώμα τους απορρίπτεται στη θάλασσα.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1185/2003 επιτρέπει στα κράτη μέλη να εκδίδουν ειδικές άδειες αλιείας για επεξεργασία των αλιευμάτων επί του σκάφους, κατά την οποία μπορεί να αφαιρούνται τα πτερύγια των καρχαριών από το σώμα τους. Για να εξασφαλιστεί η αντιστοιχία μεταξύ του βάρους των πτερυγίων και των σωμάτων, έχει θεσπιστεί λόγος βάρους «πτερυγίου προς σφαγίου»· ωστόσο, δεδομένου ότι η εν λόγω επεξεργασία λαμβάνει χώρα επί του σκάφους, τα πτερύγια και τα σώματα επιτρέπεται να εκφορτώνονται σε διαφορετικούς λιμένες. Ωστόσο, δεδομένου ότι η εν λόγω επεξεργασία λαμβάνει χώρα επί του σκάφους, τα πτερύγια και τα σώματα επιτρέπεται να εκφορτώνονται σε διαφορετικούς λιμένες. Οι επιθεωρητές είναι υποχρεωμένοι να βασίζονται σε ημερολογιακά αρχεία για να διαπιστώνουν κατά πόσον έχουν τηρηθεί οι ποσοστώσεις για τα πτερύγια. Σε ανάλογες περιπτώσεις, και δεδομένου ότι ποικίλουν τα επίπεδα ελέγχου και επιβολής των αντίστοιχων νομοθετικών διατάξεων στους επιμέρους λιμένες ανά την υφήλιο όπου πραγματοποιούνται ανάλογες εκφορτώσεις, η αφαίρεση πτερυγίων με απόρριψη του σώματος στη θάλασσα είναι δυνατή και όντως συμβαίνει ενώ παράλληλα είναι δύσκολο να ανιχνευθεί, πόσο μάλλον να αποδειχθεί στο πλαίσιο νομικών διαδικασιών. Υπ’ αυτές τις συνθήκες παρεμποδίζεται η συλλογή δεδομένων (π.χ. η ταυτοποίηση των ειδών και η δομή των πληθυσμών) που είναι αναγκαία για τη διατύπωση επιστημονικών συμβουλών όσον αφορά την θέσπιση μέτρων διαχείρισης και διαφύλαξης των αλιευμάτων.

Η ΕΕ έχει αναλάβει πολλές διεθνείς δεσμεύσεις για την προστασία των καρχαριών, σύμφωνα με τον κώδικα συμπεριφοράς για μια υπεύθυνη αλιεία του οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών (FAO) και ιδίως στο πλαίσιο του διεθνούς σχεδίου δράσης για τους καρχαρίες (IPOA-Sharks), που ενέκρινε ο FAO το 1999. Το εν λόγω IPOA του FAO απετέλεσε τη βάση για την ανακοίνωση που εξέδωσε η Επιτροπή το 2009 σχετικά με το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τη διατήρηση και τη διαχείριση των καρχαριών[2], με την οποία η Ένωση δεσμεύθηκε να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρηση των καρχαριών και την ελαχιστοποίηση των αποβλήτων και των απορρίψεων από αλιευόμενους καρχαρίες. Το Συμβούλιο ενέκρινε την εν λόγω γενική προσέγγιση και τους ειδικούς στόχους της Ένωσης όπως αναφέρονταν στην εν λόγω ανακοίνωση[3]. Η αφαίρεση πτερυγίων από τους καρχαρίες είναι επίσης θέμα που αντιμετωπίστηκε από ορισμένες περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης αλιείας, όπως η διεθνής επιτροπή για τη διατήρηση των θυννοειδών του Ατλαντικού (ICCAT) και η επιτροπή τόνου (θυννοειδών) του Ινδικού ωκεανού (IOTC),οι οποίες θεωρούν ότι η χρήση αναλογιών ως μέσου που να αποδεικνύει ότι δεν λαμβάνει χώρα αφαίρεση πτερυγίων με συνακόλουθη απόρριψη του σώματος των καρχαριών είναι προβληματική όσον αφορά τον έλεγχο και την αποτελεσματικότητα. Πολλοί επιστήμονες από τις ως άνω οργανώσεις είναι σαφώς υπέρ της εκφόρτωσης των καρχαριών με τα πτερύγιά τους σε φυσική συνοχή με το σώμα.

Η Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (STECF-ΕΤΟΕΑ), αναγνωρίζοντας το πρόβλημα της αφαίρεσης των πτερυγίων καρχαρία, συμβουλεύει όλα τα ελασμοβράχια είδη να εκφορτώνονται δίχως να τους έχουν αφαιρεθεί πτερύγια.

Ως εκ τούτου, για να διασφαλιστεί η ορθή διαχείριση και η διατήρηση των αποθεμάτων καρχαρία, είναι σκόπιμο να τροποποιηθεί ο εν λόγω κανονισμός.

2. Αποτελέσματα της διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη και εκτιμήσεις επιπτώσεων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση με τους ενδιαφερομένους και το ευρύ κοινό μεταξύ 15.11.2010 και 21.02.2011 για να συγκεντρωθούν πληροφορίες σχετικά με την πλέον ενδεδειγμένη μέθοδο τροποποίησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1185/2003. Από τα αποτελέσματα της διαβούλευσης προκύπτει ότι η προσέγγιση για διακίνηση των καρχαριών δίχως να αφαιρούνται τα πτερύγια θεωρείται ως η προτιμώμενη επιλογή. Έχει πραγματοποιηθεί εκτίμηση επιπτώσεων.

3. Νομικά στοιχεία της πρότασης

Η κύρια δράση είναι η τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1185/2003 του Συμβουλίου, βάσει του άρθρου 43 παράγραφος 2 της συνθήκης για την λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η πρόταση εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ παράλληλα τηρείται η αρχή της αναλογικότητας.

Η προτεινόμενη πράξη είναι κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, δεδομένου ότι ουδέν άλλο μέσο κρίνεται κατάλληλο επειδή ένας κανονισμός πρέπει να τροποποιείται με κανονισμό.

4. Δημοσιονομικές επιπτώσεις

Το συγκεκριμένο μέτρο αυτό δεν συνεπάγεται πρόσθετες δαπάνες για την Ένωση.

2011/0364 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1185/2003 σχετικά με την αφαίρεση πτερυγίων καρχαρία επί του σκάφους

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 43 παράγραφος 2,

την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Μετά τη διαβίβαση του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ.1185/2003 του Συμβουλίου σχετικά με την αφαίρεση πτερυγίων καρχαρία επί του σκάφους[4] θεσπίζει γενική απαγόρευση της πρακτικής της αφαίρεσης πτερυγίων καρχαρία με παράλληλη απόρριψη στη θάλασσα του υπολοίπου σώματος του καρχαρία.

(2) Τα ψάρια που ανήκουν στην ταξινομική βαθμίδα των Elasmobranchii (ελασμοβράχια), στην οποία συμπεριλαμβάνονται οι καρχαρίες και τα σελάχια, είναι εν γένει ιδιαζόντως ευάλωτα στην υπερεκμετάλλευση, επειδή ο κύκλος ζωής τους χαρακτηρίζεται από αργή ανάπτυξη, καθυστερημένη παραγωγική ωριμότητα και μικρό αριθμό νεογνών. Κατά τα τελευταία έτη, ορισμένοι πληθυσμοί καρχαριών έχουν τεθεί σοβαρά στο στόχαστρο και αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές λόγω της δραματικής αύξησης της ζήτησης για προϊόντα καρχαριών και ιδίως των πτερυγίων τους.

(3) Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1185/2003 του Συμβουλίου επιτρέπει στα κράτη μέλη να εκδίδουν ειδικές άδειες αλιείας που επιτρέπουν την επεξεργασία των αλιευμάτων επί του σκάφους στο πλαίσιο της οποίας μπορεί να αφαιρείται από το σώμα του καρχαρία το πτερύγιό του. Για να εξασφαλιστεί η αντιστοιχία μεταξύ του βάρους των πτερυγίων και των σωμάτων, έχει θεσπιστεί μια αναλογία «πτερυγίων προς σφάγια σώματος καρχαρία». Ωστόσο μετά από τις διάφορες διαδικασίες επεξεργασίας, τα πτερύγια και τα σώματα των καρχαριών μπορεί να εκφορτωθούν σε διαφορετικούς λιμένες. Σε ανάλογες περιπτώσεις η χρήση της ως άνω αναλογίας καθίσταται αναποτελεσματική και αφήνει περιθώρια για αφαίρεση πτερυγίων με απόρριψη των υπολοίπων σφαγίων στη θάλασσα. Υπ’ αυτές τις συνθήκες παρεμποδίζεται η συλλογή δεδομένων σχετικά με θέματα όπως: η ταυτοποίηση των ειδών και η δομή των πληθυσμών, τα οποία απαιτούνται για την παροχή επιστημονικών συμβουλών όσον αφορά την θέσπιση αλιευτικών μέτρων διατήρησης.

(4) Το 1999 ο οργανισμός τροφίμων και γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) ενέκρινε το διεθνές σχέδιο δράσης για τη διατήρηση και τη διαχείριση των καρχαριών, το οποίο απετέλεσε το υπόβαθρο της ανακοίνωσης που εξέδωσε η Επιτροπή το 2009 σχετικά με το ευρωπαϊκό κοινοτικό σχέδιο δράσης για τη διατήρηση και τη διαχείριση των καρχαριών[5], σύμφωνα με το οποίο η Ένωση δεσμεύτηκε να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρηση των καρχαριών και την ελαχιστοποίηση των αποβλήτων και των απορρίψεων στη θάλασσα υπολειμμάτων από αλιεύματα καρχαρία. Το Συμβούλιο ενέκρινε την γενική προσέγγιση και τους ειδικούς στόχους της Ένωσης που καθορίζονταν στην εν λόγω ανακοίνωση[6].

(5) Η Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ), αναγνωρίζει το πρόβλημα της αφαίρεσης πτερυγίων καρχαρία, με παράλληλη απόρριψη του σώματος στη θάλασσα και ζητεί την εξάλειψή τους, ανεξαιρέτως ενώ συμβουλεύει όλα τα ελασμοβράχια θα πρέπει να εκφορτώνονται με τα πτερύγιά τους.

(6) Επιμέρους περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης της αλιείας αντιμετωπίζουν ολοένα και περισσότερο το ζήτημα της αφαίρεσης των πτερυγίων και οι επιστημονικοί φορείς τους έχουν εκφράσει την προτίμησή τους για την εκφόρτωση των καρχαριών με τα πτερύγιά τους σε φυσική συνοχή με το σώμα.

(7)             Κατά την περίοδο 2010-2011, ως μέρος της απαιτούμενης εκτίμησης επιπτώσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση, ώστε να συγκεντρώσει πληροφορίες σχετικά με την πλέον ενδεδειγμένη μέθοδο αναθεώρησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1185/2003. Το συμπέρασμα από την εκτίμηση επιπτώσεων είναι ότι ο κανονισμός θα πρέπει να τροποποιηθεί έτσι ώστε όλοι οι καρχαρίες να εκφορτώνονται με τα πτερύγιά τους. Είναι αναγκαίο και σκόπιμο για την επίτευξη του βασικού στόχου της διατήρησης των αποθεμάτων καρχαρία και συνυπολογίζοντας τα αποτελέσματα για δημόσια διαβούλευση, να τροποποιηθεί δεόντως ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1185/2003.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1185/2003 τροποποιείται ως εξής:

(1) Το σημείο 3 του άρθρου 2, καταργείται.

(2) Η ακόλουθη παράγραφος 1α προστίθεται μετά την παράγραφο 1 του άρθρου 3:

«1α. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1 και για να διευκολυνθεί η αποθήκευση επί του σκάφους, τα πτερύγια του καρχαρία επιτρέπεται να είναι μερικώς τετμημένα και διπλωμένα επί του σφαγίου.»

(3) Το άρθρο 4 καταργείται.

(4) Το άρθρο 5 καταργείται.

(5) Το άρθρο 6 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 6 Εκθέσεις

1. Όταν αλιευτικά σκάφη που πλέουν υπό σημαία κράτους μέλους αλιεύουν, διατηρούν επί του σκάφους, μεταφορτώνουν ή εκφορτώνουν καρχαρίες, το κράτος μέλος σημαίας διαβιβάζει στην Επιτροπή, το αργότερο έως την 1η Μαΐου, συνοπτική ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού κατά την διάρκεια του προηγουμένου έτους. Στην έκθεση περιγράφεται ο έλεγχος της συμμόρφωσης των πλοίων με τον κανονισμό, καθώς και τα μέτρα επιβολής που ελήφθησαν από το εκάστοτε κράτος μέλος σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης. Πιο συγκεκριμένα, επιβάλλεται να παρέχονται οι ακόλουθες πληροφορίες:

– Αριθμός των εκφορτώσεων καρχαριών,

– αριθμός των διενεργηθεισών επιθεωρήσεων,

– αριθμός και είδος των περιπτώσεων μη συμμόρφωσης που εντοπίστηκαν, συμπεριλαμβανόμενης της πλήρους αναγνώρισης του εμπλεκομένου σκάφους ή των εμπλεκομένων σκαφών.

2. Μετά την υποβολή από τα κράτη μέλη της δεύτερης ετήσιας έκθεσής τους, σύμφωνα με την παράγραφο 1, η Επιτροπή, το αργότερο την 1η Ιανουαρίου 2016, συντάσσει έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού και τις διεθνείς εξελίξεις στον εν λόγω τομέα.

Άρθρο 2 Έναρξη ισχύος

Ο παρών κανονισμός τίθεται σε ισχύ την έβδομη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο                     Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος                                                   Ο Πρόεδρος

[1]               ΕΕ L 167 της 4.7.2003, σ. 2.

[2]               COM(2009)40.

[3]               EU CO 7723/09 της 17 Μαρτίου 2009.

[4]               ΕΕ L 167 της 4.7.2003, σ. 2.

[5]               COM(2009)40.

[6]               EU CO 7723/09 της 17 Μαρτίου 2009.