Ισότητα αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας — Κανόνες για τη μισθολογική διαφάνεια

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η οδηγία ισχύει:

• για εργοδότες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα·
• για όλους τους εργαζομένους που έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας που ορίζεται από νόμο, συλλογική σύμβαση ή/και πρακτική.

Ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας

• Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) διασφαλίζουν ότι οι εργοδότες διαθέτουν μισθολογικές δομές που αποκλείουν κάθε μισθολογική διάκριση λόγω φύλου.
• Η αξιολόγηση της συγκρίσιμης εργασίας πρέπει να βασίζεται σε κριτήρια όπως οι δεξιότητες, η προσπάθεια, η ευθύνη και οι συνθήκες εργασίας, καθώς και σε άλλα κριτήρια που θεωρούνται συναφή με τη συγκεκριμένη εργασία ή θέση. Τα κριτήρια πρέπει να εφαρμόζονται με αντικειμενικό, ουδέτερο ως προς το φύλο τρόπο, αποκλείοντας κάθε άμεση ή έμμεση διάκριση λόγω φύλου.

Τα μέτρα μισθολογικής διαφάνειας καθορίζουν ότι:

• όσοι ζητούν εργασία:
  • έχουν το δικαίωμα ενημέρωσης από τον μελλοντικό εργοδότη πριν από μια συνέντευξη, σχετικά με την αρχική αμοιβή για μια θέση εργασίας ή το εύρος της και, κατά περίπτωση, και για λεπτομέρειες σχετικά με τις διατάξεις της συλλογικής σύμβασης που εφαρμόζει ο εργοδότης σε σχέση με τη θέση·
• οι εργαζόμενοι:
  • έχουν το δικαίωμα να ζητούν (απευθείας ή μέσω των εκπροσώπων τους ή του εθνικού φορέα ισότητας) πληροφορίες σχετικά με το ατομικό τους επίπεδο αμοιβής και τα μέσα επίπεδα αμοιβής, ανά φύλο, για κατηγορίες εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας με αυτούς,
  • δεν θα εμποδίζονται να γνωστοποιούν τις αμοιβές τους όταν πρόκειται για την επιβολή της αρχής της ισότητας της αμοιβής·
• οι εργοδότες:
  • δεν μπορούν ρωτούν αυτούς που ζητούν εργασία σχετικά με την τρέχουσα ή την προηγούμενη αμοιβή τους,
  • διασφαλίζουν ότι οι προκηρύξεις κενών θέσεων και οι τίτλοι των θέσεων αυτών είναι ουδέτεροι ως προς το φύλο και ότι οι διαδικασίες πρόσληψης δεν εισάγουν διακρίσεις,
  • φροντίζουν ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμα από τους εργαζομένους τους τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της αμοιβής, των επιπέδων αμοιβής και της μισθολογικής εξέλιξης των εργαζομένων, και αυτά τα κριτήρια πρέπει να είναι αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο,
  • πληροφορούν σε ετήσια βάση όλους τους εργαζομένους τους για το δικαίωμά τους να ζητούν και να λαμβάνουν εγγράφως πληροφορίες σχετικά με το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους και τα μέσα επίπεδα αμοιβής, ανά φύλο, για τους συναδέλφους που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας,
  • παρέχουν πληροφορίες σχετικά με θέματα όπως το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων και το ποσοστό των γυναικών και ανδρών εργαζομένων που λαμβάνουν συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία (αυτή η απαίτηση θα εισαχθεί σταδιακά από τις 7 Ιουνίου 2027, για εργοδότες με περισσότερους από 100 εργαζομένους, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης),
  • συνεργάζονται με τους εκπροσώπους των εργαζομένων για τον εντοπισμό, την απάλειψη και την πρόληψη μισθολογικών διαφορών που εισάγουν διακρίσεις όταν η υποβολή μισθολογικών στοιχείων αποκαλύπτει μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων άνω του 5 % το οποίο δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με αντικειμενικά, ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια και δεν έχει αντιμετωπιστεί εντός 6 μηνών.

Τα κράτη μέλη:

• διασφαλίζουν τη διαθεσιμότητα αναλυτικών εργαλείων ή μεθοδολογιών ανάλυσης για την αξιολόγηση και τη σύγκριση της αξίας των διαφόρων θέσεων εργασίας σε επίπεδο εργοδότη·
• παρέχουν τεχνική βοήθεια και κατάρτιση για να βοηθήσουν τους εργοδότες με λιγότερους από 250 εργαζομένους να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις της οδηγίας·
• λαμβάνουν μέτρα για να εξασφαλίσουν την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, χωρίς να θίγουν την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων και σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική.

Μέσα έννομης προστασίας και επιβολή

Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι:

• οι εργαζόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να προσφύγουν στο δικαστήριο για να επιβάλουν τα δικαιώματά τους όσον αφορά την ίση αμοιβή, εάν αποτύχει ο συμβιβασμός·
• οι ενώσεις, οι οργανισμοί, οι φορείς ισότητας, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων και άλλες οντότητες με έννομο συμφέρον όσον αφορά τη διασφάλιση της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών θα μπορούν να συμμετέχουν σε διοικητικές ή νομικές διαδικασίες·
• οι εργαζόμενοι των οποίων τα δικαιώματα έχουν παραβιαστεί θα μπορούν να ζητήσουν πλήρη αποζημίωση, συμπεριλαμβανομένων των αναδρομικών, σχετικών επιμισθίων ή πληρωμών σε είδος, αποζημίωσης για απώλεια ευκαιριών και μη υλικής ζημίας·
• οι αρμόδιες αρχές ή τα εθνικά δικαστήρια θα μπορούν να διατάξουν:
  • την άρση της παράβασης και την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής
  • τη γνωστοποίηση κάθε σχετικού αποδεικτικού στοιχείου από τους εργοδότες·
• οι εργοδότες θα είναι υποχρεωμένοι να αποδεικνύουν ότι δεν έχουν προβεί σε διακρίσεις, εάν ασκηθεί δίωξη σε βάρος τους·
• η προθεσμία παραγραφής για την έγερση αξιώσεων ίσης αμοιβής δεν θα είναι μικρότερη των 3 ετών·
• οι κυρώσεις, οι οποίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν πρόστιμα, θα είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές·
• κατά την εκτέλεση δημόσιων συμβάσεων ή συμβάσεων παραχώρησης οι οικονομικοί φορείς (συμπεριλαμβανομένης της αλυσίδας υπεργολαβίας) θα τηρούν τις υποχρεώσεις τους που σχετίζονται με την αρχή της ισότητας της αμοιβής·
• οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους δεν θα θυματοποιούνται επειδή έχουν ασκήσει τα δικαιώματά τους όσον αφορά την ισότητα της αμοιβής.

Οριζόντιες διατάξεις

• Οι φορείς ισότητας είναι αρμόδιοι για θέματα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τη μισθολογική διαφάνεια.

Τα κράτη μέλη:

• πρέπει να παρέχουν στους οικείους φορείς ισότητας επαρκείς πόρους για την αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων τους όσον αφορά τον σεβασμό του δικαιώματος ίσης αμοιβής·
• πρέπει να διασφαλίζουν τη συνεπή και συντονισμένη παρακολούθηση, και υποστήριξη, της εφαρμογής της αρχής της ίσης αμοιβής·
• μπορούν να εφαρμόζουν ευνοϊκότερους όρους για τους εργαζόμενους από τους όρους που προβλέπονται στην οδηγία·
• πρέπει να παρέχουν εθνικά δεδομένα στην Eurostat κάθε χρόνο, από την 31η Ιανουαρίου 2028 και μετά, για τον υπολογισμό του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων·
• πρέπει να ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως τις 7 Ιουνίου 2031 σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας — ενημέρωση στην οποία θα βασιστεί η έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πρέπει να υποβληθεί έως τις 7 Ιουνίου 2033.