Παρακολούθηση των ζωονόσων και των ζωονοσογόνων παραγόντων

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η οδηγία προωθεί την παρακολούθηση, εκ μέρους των χωρών της ΕΕ, των εξής:

• των ζωονόσων (νόσων και λοιμώξεων οι οποίες είναι φυσιολογικά μεταδοτικές, άμεσα ή έμμεσα, μεταξύ ζώων και ανθρώπων)·
• των ζωονοσογόνων παραγόντων (κάθε ιού, βακτηρίου, μύκητα, παρασίτου ή άλλης βιολογικής οντότητας που μπορεί να προκαλέσει ζωονόσο), και
• της σχετικής μικροβιακής αντοχής¹.

Αυξημένη παρακολούθηση ζωονόσων και μικροβιακής αντοχής

Οι χώρες της ΕΕ είναι υπεύθυνες για την καθιέρωση και τη διατήρηση συστημάτων παρακολούθησης. Η παρακολούθηση πραγματοποιείται στο επίπεδο της πρωτογενούς παραγωγής² ή σε άλλα στάδια της τροφικής αλυσίδας τόσο για ζωοτροφές όσο και για τρόφιμα που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Κατά προτεραιότητα, η παρακολούθηση αφορά τις ακόλουθες ζωονόσους:

• βρουκέλωση,
• καμπυλοβακτηρίωση,
• εχινοκκοκίαση,
• λιστερίαση,
• σαλμονέλωση,
• τριχινίαση,
• φυματίωση που οφείλεται στο Mycobacterium bovis,
• βεροτοξινογόνο Escherichia coli.

Ανάλογα με την επιδημιολογική κατάσταση, στην παρακολούθηση περιλαμβάνονται επίσης τα εξής:

• ιογενείς ζωονόσοι (καλικοϊός, ιός της ηπατίτιδας Α, ιός γρίππης, λύσσα και ιοί που μεταδίδονται με αρθρόποδα),
• βακτηριακές ζωονόσοι (βορελίωση, αλλαντίαση, λεπτοσπείρωση, ψιττάκωση, φυματίωση εκτός της προαναφερθείσας, δονακίαση, γερσινίωση και τους παθογόνους παράγοντες αυτών),
• παρασιτικές ζωονόσοι (ανισακίαση, κρυπτοσποριδίαση, κυστικέρκωση και τοξοπλάσμωση).

Μέθοδος παρακολούθησης

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα στοιχεία που συλλέγονται στο πλαίσιο της συνήθους παρακολούθησης είναι ανεπαρκή. Τα συντονισμένα προγράμματα παρακολούθησης για μία ή περισσότερες ζωονόσους μπορεί να αποδειχθούν αναγκαία για την εκτίμηση συγκεκριμένων κινδύνων ή για τον καθορισμό τιμών αναφοράς.

Οι χώρες της ΕΕ είναι υπεύθυνες να μεριμνούν, ώστε η παρακολούθηση να παρέχει συγκρίσιμα στοιχεία για την εμφάνιση μικροβιακής αντοχής στους ζωονοσογόνους και, κατά περίπτωση, σε άλλους σημαντικούς παράγοντες.

Η παρακολούθηση των ζωονόσων, των ζωονοσογόνων παραγόντων και της μικροβιακής αντοχής στα τρόφιμα, στις ζωοτροφές και στα ζώα συμπληρώνει την παρακολούθηση απομονωμάτων από ανθρώπους που διεξάγεται σύμφωνα με την απόφαση αριθ. 1082/2013/ΕΕ σχετικά με την αντιμετώπιση σοβαρών διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας.

Διερεύνηση εστιών τροφιμογενών λοιμώξεων

Οι αρμόδιες αρχές των χωρών της ΕΕ πρέπει να διερευνούν τις εστίες τροφιμογενών λοιμώξεων, τη συγκέντρωση στοιχείων για τα επιδημιολογικά χαρακτηριστικά, τα τρόφιμα που ενδεχομένως ενέχονται και τα πιθανά αίτια.

Ανταλλαγή πληροφοριών

• Η ανταλλαγή πληροφοριών είναι αναγκαία για τη συγκέντρωση αναλυτικών και συγκρίσιμων στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ. Σε κάθε χώρα της ΕΕ, μία ή περισσότερες αρμόδιες αρχές συνεργάζονται με τις αρχές που είναι υπεύθυνες για την υγεία των ζώων, τις ζωοτροφές και την υγιεινή των τροφίμων. Ιδίως στην περίπτωση των εστιών τροφιμογενών λοιμώξεων, η ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών μέσω δικτύων προειδοποίησης (π.χ. μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τρόφιμα και ζωοτροφές) είναι ουσιαστικής σημασίας για την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων μιας τέτοιας εστίας στη δημόσια υγεία και την οικονομία. Επιπλέον, ορίζονται εργαστήρια της ΕΕ και εθνικά εργαστήρια αναφοράς για την διασφάλιση υψηλής ποιότητας αναλύσεων δειγμάτων.
• Οι χώρες της ΕΕ οφείλουν να αξιολογούν τις τάσεις και την προέλευση των ζωονόσων, των ζωονοσογόνων παραγόντων και της μικροβιακής αντοχής και να υποβάλλουν έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως τα τέλη Μαΐου κάθε έτους. Η Επιτροπή διαβιβάζει τις εν λόγω εκθέσεις στην Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας των Τροφίμων, η οποία τις εξετάζει και δημοσιεύει συγκεφαλαιωτική έκθεση έως τα τέλη Νοεμβρίου κάθε έτους.