Μείωση των εκπομπών CO₂ από τα καινούργια επιβατικά αυτοκίνητα και από τα καινούργια ελαφρά επαγγελματικά οχήματα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Ο κανονισμός καθορίζει τις απαιτήσεις επιδόσεων για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) για τα νέα επιβατικά αυτοκίνητα και για τα νέα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα (π.χ. φορτηγά).
• Οι στόχοι της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών CO₂ για τα νέα αυτοκίνητα και τα φορτηγά είναι ευθυγραμμισμένοι με τους αναθεωρημένους κλιματικούς στόχους της ΕΕ, που καθορίζονται στον νόμο της ΕΕ για το κλίμα (κανονισμός (ΕΕ) 2021/1119), ο οποίος κατοχυρώνει στη νομοθεσία τον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και θεσπίζει επίσης εσωτερικό στόχο μείωσης στην ΕΕ των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.
• Οι εν λόγω απαιτήσεις θα συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου για μείωση, έως το 2030, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 40 % συγκριτικά με τα επίπεδα του 2005 στους τομείς που δεν καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.

Στόχοι μείωσης των εκπομπών

• Σε σύγκριση με το 2021, ο κανονισμός προβλέπει μείωση των μέσων ετήσιων εκπομπών CO₂ του συνόλου του στόλου οχημάτων της ΕΕ από τα καινούργια αυτοκίνητα και τα ημιφορτηγά:
  • κατά 15 % για την περίοδο 2025–2029·
  • κατά 55 % για τα νέα αυτοκίνητα και κατά 50 % για τα νέα φορτηγά για την περίοδο 2030-2034·
  • κατά 100 % από την 1η Ιανουαρίου 2035 και εφεξής.
• Κάθε χρόνο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με εκτελεστική πράξη, καθορίζει τις μέσες εκπομπές CO₂ και τον ειδικό στόχο εκπομπών CO₂ για κάθε κατασκευαστή, προκειμένου να αξιολογούνται οι επιδόσεις τους όσον αφορά τη συμμόρφωση με τους στόχους τους (για το 2022, βλέπε εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2024/865).
• Οι κατασκευαστές που υπερβαίνουν τον ειδικό στόχο τους για τις εκπομπές ρύπων θα πρέπει να καταβάλλουν πριμοδότηση υπέρβασης εκπομπών ύψους 95 ευρώ ανά g/km για κάθε νέο όχημα που ταξινομείται.

Κίνητρα για χρήση οχημάτων μηδενικών και χαμηλών εκπομπών

• Από την 1η Ιανουαρίου 2025 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029, ισχύει ένα κίνητρο για οχήματα με μηδενικές και χαμηλές εκπομπές (ZLEV), σύμφωνα με το οποίο ο ειδικός στόχος εκπομπών CO₂ για έναν κατασκευαστή χαλαρώνει, εάν το μερίδιο των ZLEV (οχήματα με εκπομπές από 0 έως 50 g/km) που ταξινομούνται σε ένα δεδομένο έτος υπερβαίνει τα ακόλουθα επίπεδα αναφοράς: 25 % για αυτοκίνητα και 17 % για ημιφορτηγά.
• Για τον υπολογισμό του μεριδίου των ZLEV στο στόλο ενός κατασκευαστή, εφαρμόζεται ένας λογιστικός κανόνας που δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στα ZLEV με χαμηλότερες εκπομπές CO₂.

Ομάδες, παρεκκλίσεις και οικολογικές καινοτομίες

• Πρόκειται για μέτρα που διευκολύνουν τους κατασκευαστές να εκπληρώσουν τους στόχους τους.
• Οι κατασκευαστές μπορούν να σχηματίζουν ομάδα, και στην περίπτωση αυτή θα εφαρμόζεται ένας κοινός στόχος σε ολόκληρη την ομάδα.
• Οι κατασκευαστές που ταξινομούν ετησίως λιγότερα από 1.000 νέα αυτοκίνητα ή φορτηγά απαλλάσσονται από την τήρηση συγκεκριμένων στόχων εκπομπών, εκτός εάν έχουν υποβάλει αίτηση για παρέκκλιση.
• Οι κατασκευαστές που ταξινομούν λιγότερα από 10.000 αυτοκίνητα ή 22.000 φορτηγά μπορούν να υποβάλουν αίτηση για παρέκκλιση για «κατασκευαστές μικρού μεγέθους παραγωγής». Η παρέκκλιση θα σταματήσει να υπάρχει από το 2036 και εφεξής.
• Οι κατασκευαστές που ταξινομούν από 10 000 μέχρι 300 000 αυτοκίνητα μπορούν να υποβάλουν αίτηση για «παρέκκλιση για εξειδικευμένους κατασκευαστές». Η παρέκκλιση αυτή θα σταματήσει να υπάρχει από το 2029 και εφεξής.
• Οι κατασκευαστές μπορούν να λαμβάνουν επίσης πιστώσεις «οικολογικής καινοτομίας» για καινοτόμες τεχνολογίες. Το ανώτατο όριο για τις εν λόγω πιστώσεις θα μειωθεί σταδιακά από το 2025. Οι εν λόγω πιστώσεις θα πάψουν να υφίστανται από το 2035 και μετά.

Αξιόπιστα δεδομένα εκπομπών

Οι κανόνες εφαρμόζουν τον εν λόγω στόχο για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας και της πραγματικής αντιπροσωπευτικότητας των καταγραφόμενων δεδομένων εκπομπών υποχρεώνοντας:

• την Επιτροπή να παρακολουθεί τις πραγματικές εκπομπές CO₂ και τα δεδομένα κατανάλωσης καυσίμου ή ενέργειας των οχημάτων (βλέπε εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2021/392)·
• τις αρχές έγκρισης τύπου να επαληθεύουν ότι οι τιμές των εκπομπών CO₂ και της κατανάλωσης καυσίμου που καταγράφονται από τους κατασκευαστές στα πιστοποιητικά συμμόρφωσης αντιστοιχούν στις τιμές των εν λόγω οχημάτων όταν βρίσκονται σε λειτουργία (βλέπε κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2023/2867 και εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2023/2866).

Εκπομπές CO2 του κύκλου ζωής

• Η Επιτροπή θα παρουσιάσει έως το 2025 μια μεθοδολογία για την αξιολόγηση και την αναφορά των εκπομπών CO₂ καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των αυτοκινήτων και των φορτηγών που πωλούνται στην αγορά της ΕΕ.
• Από την 1η Ιουνίου 2026, οι κατασκευαστές μπορούν να αρχίσουν να αναφέρουν τις εκπομπές CO₂ των οχημάτων τους κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους με βάση αυτή την κοινή μεθοδολογία της ΕΕ.

Έκθεση προόδου

• Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, και εφεξής ανά 2 έτη, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά τις οδικές μεταφορές μηδενικών εκπομπών. Η έκθεση πρέπει πιο συγκεκριμένα να παρακολουθεί και να αξιολογεί την ανάγκη για ενδεχόμενα συμπληρωματικά μέτρα προκειμένου να διευκολυνθεί η δίκαιη μετάβαση, μεταξύ άλλων μέσω χρηματοπιστωτικών μέσων. Στην έκθεση, η Επιτροπή θα εξετάσει όλους τους παράγοντες που συμβάλλουν στην οικονομικά αποδοτική πρόοδο προς την κατεύθυνση της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
• Μαζί με την πρώτη έκθεση προόδου, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει ανάλυση για τον προσδιορισμό τυχόν κενών χρηματοδότησης όσον αφορά τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης στην αλυσίδα εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και στις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο από τη μετάβαση. Η πρώτη έκθεση προόδου, όπου κρίνεται απαραίτητο, θα συνοδεύεται από προτάσεις για επαρκή χρηματοδοτικά μέτρα για την αντιμετώπιση των προσδιοριζόμενων αναγκών.

Επανεξέταση

Το 2026, η Επιτροπή πρόκειται να επανεξετάσει την αποτελεσματικότητα και τον αντίκτυπο του κανονισμού και να υποβάλλει έκθεση στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.