Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κατά την ψηφιακή δεκαετία: σχέδιο δράσης»

(2021/C 300/13)

Εισηγητής: Jan TREI (EE/EPP), αιρετό μέλος τοπικής συνέλευσης: Δημοτικό Συμβούλιο Βίιμσι Έγγραφο αναφοράς: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κατά την ψηφιακή δεκαετία: Σχέδιο δράσης για τη στήριξη της ανάκαμψης και του μετασχηματισμού COM(2020) 784 final

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Γενικές παρατηρήσεις

1.

επικροτεί το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με το οποίο επιδιώκει, αφενός, να εξορθολογίσει τη στήριξη στους τομείς των οπτικοακουστικών μέσων και των μέσων ενημέρωσης και, αφετέρου, να τονίσει τις ανάγκες των τοπικών και περιφερειακών μέσων ενημέρωσης σε ολόκληρη την ΕΕ στο πλαίσιο της οικονομικής ανάκαμψης, του οικολογικού προσανατολισμού και της ψηφιοποίησης·

2.

ζητεί διάλογο με τη ΓΔ CNECT της Επιτροπής σχετικά με τα μέτρα εφαρμογής που προβλέπονται ως πρακτική συνέχεια του σχεδίου δράσης· επισημαίνει τις απαραίτητες συνέργειες μεταξύ ταμείων και κανονισμών σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο·

3.

θεωρεί ότι πρέπει να επιδιωχθεί η αύξηση της προβολής της ίδιας ως πολιτικού παράγοντα στον τομέα αυτό έναντι άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ, τομεακών και τοπικών/περιφερειακών φορέων και του ευρέος κοινού, έτσι ώστε να διαδίδονται οι διαθέσιμες πληροφορίες και η εμπειρογνωμοσύνη και να διοχετεύονται οι συστάσεις πολιτικής της ΕτΠ στα διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης·

4.

τονίζει ότι, σε πολλά κράτη μέλη, οι περιφέρειες είναι υπεύθυνες για τη ρύθμιση και την υποστήριξη του τομέα των μέσων ενημέρωσης και του πολιτιστικού τομέα· όμως, σε άλλα κράτη μέλη, η πολιτική για τα μέσα ενημέρωσης αποτελεί αρμοδιότητα της κεντρικής δημόσιας διοίκησης, ενώ η αρμοδιότητα για την πολιτιστική πολιτική κατανέμεται σε τοπικό, περιφερειακό και κεντρικό επίπεδο·

5.

τονίζει την ανάγκη στενής συνεργασίας με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές για τον συντονισμό της στήριξης του τομέα των μέσων ενημέρωσης σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης·

6.

χαιρετίζει τη δρομολόγηση της πρωτοβουλίας «NEWS» που ανακοινώθηκε για τη στήριξη του τομέα των μέσων ενημέρωσης και υποστηρίζεται από την εγγύηση στο πλαίσιο του προγράμματος InvestEU, η οποία θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα τοπικά και τα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης·

7.

είναι πεπεισμένη ότι το σχέδιο δράσης θα έχει μεγάλο τοπικό και περιφερειακό αντίκτυπο, καθότι η οικονομική, τεχνική και δημιουργική βιωσιμότητα της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης εξαρτάται από την πληθώρα των τοπικών και των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης καθώς και από τα θεσμικά όργανα που συμμετέχουν στην αλυσίδα αξίας, τη ρυθμιστική εποπτεία και τη διατομεακή συνεργασία στους τομείς της παραγωγής, των μέσων ενημέρωσης και των οπτικοακουστικών μέσων·

8.

αναγνωρίζει την ιδιαίτερη αξία των περιφερειακών και ακόμη και των τοπικών στρατηγικών καινοτομίας και της έξυπνης εξειδίκευσης στον οπτικοακουστικό τομέα και στον τομέα των μέσων ενημέρωσης διότι τούτες οδηγούν σε καινοτόμες λύσεις και δευτερογενή αντίκτυπο σε άλλους βασικούς τομείς της δημόσιας πολιτικής και της οικονομικής δραστηριότητας (εκπαίδευση, δεξιότητες και υγεία)·

9.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά τον σχεδιασμό συγκεκριμένων μέσων και μέτρων στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης, να ενθαρρύνει τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών της ΕΕ να αποσαφηνίσουν και να συντονίσουν, στο μέτρο του δυνατού, τη χρηματοδοτική συνδρομή που διατίθεται ειδικά στα τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης στο πλαίσιο των σχετικών προγραμμάτων της ΕΕ και, ιδίως, στα μέσα ανάκαμψης, και δεσμεύεται να συμβάλει στη διάδοση των πληροφοριών αυτών στους σχετικούς περιφερειακούς και τοπικούς φορείς·

10.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των μελλοντικών ευρωπαϊκών φόρουμ ειδησεογραφικών μέσων και πρωτοβουλιών σχετικά με τις προοπτικές στον τομέα των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης, να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση της ευρύτερης δυνατής εκπροσώπησης και συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης·

11.

τονίζει, ειδικότερα, τη σημασία της προώθησης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στον οπτικοακουστικό τομέα και στον τομέα των μέσων ενημέρωσης· ζητεί να υπάρχει διαβούλευση με αυτά και να διασφαλίζεται η συμμετοχή τους στην περαιτέρω ανάπτυξη πρωτοβουλιών όπως η πύλη για πρόσβαση στην αγορά με τη στήριξη του υποπρογράμματος MEDIA («MEDIA market gateway») και τα εργαστήρια δημιουργικής καινοτομίας για τη στήριξη των νεοφυών και των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων·

12.

εφιστά την προσοχή στην ιδιαίτερη σημασία, τουλάχιστον για μια μεταβατική περίοδο, των μη ηλεκτρονικών εφημερίδων και εφημερίδων μικρών αγγελιών, τις οποίες ειδικότερα οι ηλικιωμένοι δεν επιθυμούν να αντικαταστήσουν μέσω ηλεκτρονικών εκδόσεων, καθώς και στην ανάγκη η διανομή των εφημερίδων, ιδίως στις αγροτικές περιοχές, να συνεχίσει να είναι δυνατή από οικονομική άποψη για τους εκδότες·

13.

ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα κοινοτικά μέσα ενημέρωσης διότι αποτελούν τον «τρίτο τομέα» της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης (τα οποία είναι συνήθως αυτοοργανωμένα, συμμετοχικά και μη κερδοσκοπικά μέσα που απευθύνονται στις τοπικές γεωγραφικές κοινότητες και/ή ομάδες συμφερόντων). Όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης καλούνται να αναγνωρίσουν δεόντως τα κοινοτικά μέσα ενημέρωσης·

14.

εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η ιδιαίτερη κατάσταση των μικρών χωρών (αγορών), λόγω ειδικών περιστάσεων, ιδίως όσον αφορά τις μειονοτικές γλώσσες της ΕΕ ή τις μη ευρωπαϊκές γλώσσες των μεταναστευτικών συλλογικοτήτων, δεν λαμβάνεται υπόψη·

15.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή και να στηρίξει συγκεκριμένα τα μέσα ενημέρωσης, τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά, και τον οπτικοακουστικό τομέα που δημιουργούν περιεχόμενο και παραγωγές, εργάζονται και παρέχουν τις υπηρεσίες τους στις συνεπίσημες και μειονοτικές γλώσσες που υπάρχουν στις ευρωπαϊκές περιφέρειες, συμβάλλοντας στην κανονικοποίηση των γλωσσών αυτών και στο σεβασμό της πολιτισμικής πολυμορφίας των περιφερειών, προστατεύοντας ταυτόχρονα τα γλωσσικά δικαιώματα των κατοίκων. Αυτή η στήριξη, που πρέπει να μεταφράζεται σε ειδική χρηματοδότηση για αυτά τα μέσα ενημέρωσης, κρίνεται ιδιαιτέρως αναγκαία προκειμένου να μπορέσουν να υλοποιήσουν την ψηφιακή τους μετάβαση και να διασφαλιστεί έτσι η παρουσία και η διατήρησή τους στο ψηφιακό περιβάλλον·

16.

επικροτεί τα μέτρα στήριξης και ανάδειξης του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν οι δραστηριότητες των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων σε περιφερειακό και σε τοπικό επίπεδο·

17.

προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σχεδιάσει ειδικά μέτρα στήριξης για τη χρηματοδότηση των περιφερειακών και τοπικών μέσων ενημέρωσης από τα ταμεία της ΕΕ για την επόμενη περίοδο 2021-2027·

Συνολική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης

18.

προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να λησμονείται η σημασία της επένδυσης στον ψηφιακό γραμματισμό, διότι τούτος αποτελεί προϋπόθεση για τη χρήση των ψηφιακών μέσων ενημέρωσης·

19.

εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι τα μέτρα πολιτικής υπέρ των τοπικών μέσων ενημέρωσης δεν έχουν επιτρέψει μέχρι στιγμής επαρκώς στις επιχειρήσεις να προβούν σε αλλαγές, να ακολουθήσουν νέες μεθόδους και να αναπτύξουν και να καθιερώσουν βιώσιμα επιχειρηματικά και οικονομικά μοντέλα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό·

20.

σημειώνει ότι το περιεχόμενο των δέκα δράσεων του προτεινόμενου σχεδίου δράσης ανταποκρίνεται σε ορισμένες ανάγκες αυτού του τομέα και μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη στήριξη της ανάπτυξης των τοπικών και των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης· σημειώνει, ωστόσο, ότι οι αρμοδιότητες των περιφερειακών αρχών διαφόρων κρατών μελών της ΕΕ στον τομέα των μέσων ενημέρωσης και των οπτικοακουστικών μέσων δεν αναγνωρίζονται ρητά στο σχέδιο δράσης·

21.

συνιστά, ειδικότερα, να αναγνωριστούν πλήρως οι τοπικές και οι περιφερειακές αρμοδιότητες και να διευκολυνθεί η συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών σε διαρθρωμένο διάλογο σχετικά με τις συγκεκριμένες δράσεις του σχεδίου δράσης, και ιδίως τις Δράσεις 1 και 7·

22.

πιστεύει ότι η καλά σχεδιασμένη νομοθεσία και στρατηγική, σε συνδυασμό με ειδικά προσαρμοσμένα μέτρα στήριξης, μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που να επιτρέπει στα τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τις προκλήσεις της οικονομικής ανάκαμψης, του οικολογικού προσανατολισμού της επιχειρηματικότητας και της ψηφιοποίησης·

23.

επισημαίνει ότι ο τομέας θα πρέπει όχι μόνο να είναι σε θέση να χρηματοδοτεί την παραγωγή και τη διανομή περιεχομένου, αλλά και να αναγνωρίζεται από την πολιτική της ΕΕ ότι ο οπτικοακουστικός τομέας και ο τομέας των μέσων ενημέρωσης δεν μπορούν να ρυθμίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως άλλοι τομείς· τονίζει την ανάγκη για μια πολιτική της ΕΕ που θα επιτρέπει στον ευρωπαϊκό τομέα των μέσων ενημέρωσης να συνεχίσει να παράγει ανταγωνιστικό περιεχόμενο σε ένα δίκαιο ψηφιακό περιβάλλον·

24.

ζητεί να υπάρξει διαρκής επίδραση του σχεδίου δράσης και μια ολοκληρωμένη πολιτική της ΕΕ για τον τομέα των μέσων ενημέρωσης, η οποία θα συνδυάζει ρυθμιστικές, ανταγωνιστικές και φορολογικές πολιτικές με κονδύλια της ΕΕ και προγράμματα της ΕΕ, προκειμένου να προωθηθεί η καινοτομία και να δημιουργηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης, ενώ θα διαφυλάσσονται, παράλληλα, οι ευρωπαϊκές θεμελιώδεις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες. Ο πλήρης σεβασμός των αξιών αυτών θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για τη δυνατότητα χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης με κονδύλια της ΕΕ·

25.

θεωρεί σημαντικό να διασφαλιστεί ένα ισχυρό πλουραλιστικό, οικονομικά βιώσιμο, καινοτόμο, ανεξάρτητο και αξιόπιστο τοπίο των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης, ικανό να απευθύνεται σε ολόκληρη την κοινωνία. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις δημοκρατίες της, καθώς και για τους πολίτες, τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις. Πρόκειται επίσης για ζήτημα κοινωνικής συνοχής·

26.

τονίζει ότι τα τοπικά και τα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης βρίσκονται συχνά σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τις διεθνείς διαδικτυακές πλατφόρμες. Η ΕτΠ είναι πεπεισμένη ότι απαιτείται λεπτομερέστερη προσοχή της ΕΕ για την επίλυση διαφόρων ζητημάτων (συμπεριλαμβανομένης της ασύμμετρης πληροφόρησης και πρόσβασης στα δεδομένα), δεδομένου ότι η κάθετη ολοκλήρωση των επιγραμμικών πλατφορμών, σε συνδυασμό με τη λειτουργία τους ως ρυθμιστές, παρεμποδίζει σοβαρά την αποτελεσματική πρόσβαση και την επιλογή υπηρεσιών και περιεχομένου. Για αυτό κρίνεται αναγκαίο στις επόμενες οδηγίες της ΕΕ να θεσπιστούν μηχανισμοί ώστε οι πλατφόρμες να συμπεριλαμβάνουν στην προσφορά τους τα τοπικά και τα περιφερειακά μέσα, που αναγνωρίζονται από τις κρατικές ή τις περιφερειακές αρχές. Η προώθηση των ίδιων υπηρεσιών (αυτοπροτίμηση) συνιστά σοβαρή απειλή για τον πλουραλισμό και τον θεμιτό ανταγωνισμό·

27.

υπογραμμίζει ότι η ελευθερία, η πολυφωνία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, καθώς και η ασφάλεια των δημοσιογράφων, αποτελούν ουσιώδη στοιχεία του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης και είναι ουσιαστικής σημασίας για τη δημοκρατική λειτουργία της ΕΕ και των κρατών μελών της. Εκτιμά, εν προκειμένω, το έργο που επιτελούν οι ανεξάρτητοι «φορείς εποπτείας», όπως το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ελευθερία του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης στη Λειψία·

Οικονομικές πτυχές

28.

υπενθυμίζει ότι τα ανεξάρτητα τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης, ασχέτως του επιχειρηματικού τους μοντέλου, αντιμετωπίζουν μόνιμα οικονομικά προβλήματα στην αγορά, και ότι η κατάστασή τους επιδεινώνεται με την πανδημία COVID-19·

29.

σημειώνει με ανησυχία ότι ο κατακερματισμός της αγοράς οπτικοακουστικών προϊόντων της ΕΕ θα συνεχίσει να δυσχεραίνει την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της αγοράς ως προς την τεχνολογία και το μέγεθος·

30.

εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ αποφάσισαν πρόσφατα να επενδύσουν σημαντικά ποσά για τη στήριξη της τοπικής και της περιφερειακής δημοσιογραφίας·

31.

επαναλαμβάνει τη στρατηγική σημασία του οπτικοακουστικού τομέα και του τομέα των μέσων ενημέρωσης για την ευρωπαϊκή οικονομία και την ανάκαμψή της από την κρίση· επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξει αυτόν τον τομέα από τη σκοπιά της βιομηχανικής πολιτικής, με βάση έναν διάλογο καινοτομίας με τον τομέα και μια ειδική πλατφόρμα επενδύσεων μετοχικού κεφαλαίου·

32.

σημειώνει ότι είναι επίσης χρήσιμο να μετρηθεί και να αξιολογηθεί ο εδαφικός αντίκτυπος (συμπεριλαμβανομένου του δυναμικού αγροτικής ανάπτυξης) της υποστήριξης των μέσων ενημέρωσης και του οπτικοακουστικού τομέα, ιδίως όσον αφορά τον αντίκτυπο των μέτρων αυτών στη δημιουργία θέσεων εργασίας στα κέντρα μέσων ενημέρωσης. Τούτο μπορεί να έχει επίδραση και στην αγροτική ανάπτυξη, εάν συνοδεύεται από την προσφορά πιο στοχευμένων ευκαιριών που θα δημιουργηθούν στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης·

33.

υπογραμμίζει την ιδιαίτερη σημασία του κινηματογράφου ως προσιτής και συχνά μοναδικής πολιτιστικής προσφοράς, ιδίως στις αγροτικές περιοχές, και εφιστά την προσοχή στις ακραίες επιπτώσεις που έχει στους κινηματογράφους η πολύμηνη παύση λειτουργίας λόγω της πανδημίας COVID-19. Θεωρεί αναγκαία, για τη διαφύλαξη του ευρωπαϊκού κινηματογραφικού τοπίου, την αποκλειστική προβολή κινηματογραφικών έργων στους κινηματογράφους για ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα πριν από την περαιτέρω προβολή τους σε διεθνείς πλατφόρμες παροχής υπηρεσιών βίντεο κατά παραγγελία·

34.

ζητεί την προώθηση δράσεων συνεργασίας και δικτύωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταξύ των φορέων του οπτικοακουστικού τομέα και των τοπικών και των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης, καθώς και μεταξύ των δημοσίων αρχών, για την υλοποίηση κοινών έργων, την ανάπτυξη συνεργιών και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών·

35.

χαιρετίζει τις πρόσφατες πρωτοβουλίες πολιτικής της ΕΕ που αποσκοπούν στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των πόρων που διατίθενται για την τεχνολογική καινοτομία και των πολιτιστικών και δημιουργικών πτυχών του οπτικοακουστικού τομέα και του τομέα των μέσων ενημέρωσης·

36.

επικροτεί, ειδικότερα, το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει να επενδύσει περισσότερο στην υποστήριξη του τοπίου των μέσων ενημέρωσης με τη διάθεση 61 εκατομμυρίων ευρώ από το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» 2021-2027 στην ποιοτική δημοσιογραφία, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης·

37.

χαιρετίζει, επιπλέον, το νέο διαδραστικό εργαλείο του σχεδίου δράσης για την παρουσίαση στις εταιρείες μέσων ενημέρωσης των διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων· συνιστά στις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές να δημοσιοποιήσουν τα μέσα στήριξης που διατίθενται ειδικά στα τοπικά και τα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης·

38.

εφιστά την προσοχή στη σημασία προσέλκυσης ειδικευμένων εργαζομένων στον τομέα της παραγωγής οπτικοακουστικού υλικού και στις υφιστάμενες ελλείψεις δεξιοτήτων, ιδίως στον τομέα των επαγγελμάτων του κινηματογράφου, και ζητεί τη δημιουργία ευκαιριών χρηματοδότησης στο πλαίσιο του σκέλους MEDIA του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη»·

39.

όσον αφορά την αναδιοργάνωση της στήριξης των φεστιβάλ στο πλαίσιο του σκέλους MEDIA του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» 2021-2027, ζητεί τη συνέχιση της παροχής στήριξης στα φεστιβάλ σε μόνιμη βάση, μεμονωμένα και όχι μόνο στα ευρωπαϊκά δίκτυα, προκειμένου να διαφυλαχθεί η ιδιαιτερότητα και η ποιότητά τους·

40.

συνιστά μια ισχυρή τοποκεντρική προσέγγιση και στενή συνεργασία με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές σε σχέση με τη Δράση 1 του σχεδίου δράσης· προτείνει, στο πλαίσιο αυτό, να αναφέρονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδείγματα ορθών πρακτικών με σκοπό τη σύνδεση των εν λόγω μέτρων και τη συμπερίληψή τους στα σχέδια ανάκαμψης και στα σχέδια δράσης των κρατών μελών της ΕΕ·

Τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης

41.

τονίζει ότι τα τοπικά ειδησεογραφικά μέσα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον δημόσιο βίο και στον πολιτικό διάλογο, δεδομένου ότι προωθούν την πολιτική γνώση και τη συμμετοχή. Τα ανεξάρτητα τοπικά ειδησεογραφικά μέσα λειτουργούν ως θεμέλιο της δημοκρατίας στην κοινωνία·

42.

συμμερίζεται την άποψη ότι η προστασία της πολυμορφίας και της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης πρέπει να αποτελεί βασικό πολιτικό στόχο, ο οποίος πρέπει επίσης να τονιστεί στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης·

43.

επισημαίνει ότι ο ρόλος των τοπικών μέσων ενημέρωσης είναι, μεταξύ άλλων, η ποιοτική, σφαιρική και κριτική ειδησεογραφία σε θέματα σχετικά με την κυβέρνηση και τις δημόσιες υποθέσεις με αντικειμενικό και ακριβή τρόπο, δίνοντας στο κοινό κάθε τόπου τις απαραίτητες γνώσεις και τη δυνατότητα να διαμορφώνει απόψεις επί των θεμάτων αυτών. Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης εκπροσωπούν τις περιφέρειές τους και βοηθούν τους πολίτες να κατανοήσουν ότι αποτελούν μέρος μιας κοινότητας, ότι συνδέονται μέσω του κοινού τοπικού ειδησεογραφικού καναλιού και ότι δεν συνδέονται μόνο λόγω γεωγραφικής εγγύτητας·

44.

εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, σε αντίθεση με τις πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές με τα παραδοσιακά τοπικά μέσα ενημέρωσης και τις ψηφιακές πλατφόρμες τους, στις αραιοκατοικημένες περιοχές δεν υφίστανται ούτε παραδοσιακά, ούτε ψηφιακά τοπικά μέσα ενημέρωσης. Ως εκ τούτου, ορισμένες περιοχές διαθέτουν πλέον ελάχιστη ή μηδενική δημοσιογραφική κάλυψη·

45.

τονίζει ότι τα ειδησεογραφικά και πολιτιστικά προγράμματα σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο αποτελούν βασικό σημείο εστίασης των περιφερειακών δημόσιων οργανισμών ενημέρωσης σε ολόκληρη την Ευρώπη και συμβάλλουν στην πολυφωνία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης στις περιφέρειες. Επίσης, συμβάλλουν στη συμμετοχή του κοινού στις δραστηριότητες των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και των πολιτιστικών και κοινωνικών οργανώσεων·

46.

πιστεύει ακράδαντα ότι τα περιφερειακά δημόσια μέσα ενημέρωσης πρέπει να είναι προσβάσιμα στο κοινό μέσω όλων των διαύλων μετάδοσης —ραδιόφωνο, τηλεόραση και διαδίκτυο, καθώς και πλατφόρμες που παρέχουν ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες στα εν λόγω τοπικά περιβάλλοντα— έτσι ώστε να μην καθίστανται άνευ αντικειμένου και να συνεχίζουν να εκπληρώνουν την πρωταρχική λειτουργία τους. Ανάλογα με τις ιδιαίτερες εθνικές συνθήκες, είναι επίσης σημαντικό να εξασφαλιστεί η μετάδοση των περιφερειακών μέσων με αξιοποίηση όλων των δυνατών διαύλων διανομής, συμπεριλαμβανομένης της καλωδιακής, της ψηφιακής επίγειας τηλεόρασης, της δορυφορικής και του διαδικτύου·

47.

προτείνει να ενισχυθούν ορισμένες πτυχές του σχεδίου δράσης, ιδίως η Δράση 1, σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, υπό την προϋπόθεση ότι προβλέπονται επενδύσεις στην ανάπτυξη ικανοτήτων των τοπικών φορέων·

Καινοτομία και τεχνολογία

48.

επαναλαμβάνει ότι η ψηφιοποίηση μπορεί να συμβάλει στην προσέλκυση νέων ακροατηρίων, στην αξιοποίηση μη συμβατικού περιεχομένου, στην παροχή νέων υπηρεσιών στα τοπικά και τα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης και στην προώθηση της διαπεριφερειακής πολιτιστικής συνεργασίας· θεωρεί ότι μόνο η διατομεακή ψηφιοποίηση προσφέρει ένα εντελώς νέο δυναμικό ανατρεπτικών επιχειρηματικών μοντέλων και καινοτόμων ψηφιακών υπηρεσιών και προϊόντων, αλλά εκφράζει την ανησυχία ότι το κόστος αυτού του μετασχηματισμού θα μπορούσε να είναι υπερβολικά υψηλό για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές·

49.

υπενθυμίζει την ανάγκη γεφύρωσης του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των πόλεων και της υπαίθρου, αναγκαία προϋπόθεση προκειμένου η ύπαιθρος να εφοδιαστεί με ψηφιακά μέσα ενημέρωσης και οι κάτοικοί της να έχουν πρόσβαση στις διαθέσιμες πληροφορίες·

50.

σημειώνει ότι ο τομέας των μέσων ενημέρωσης βρίσκεται στο επίκεντρο των γεγονότων στην τρέχουσα διασυνοριακή επανάσταση —δεδομένα, τεχνητή νοημοσύνη και αλυσίδες συστοιχιών (blockchain)· προτείνει να αναλάβουν τα μέσα ενημέρωσης καίριο ρόλο στη δοκιμή, την εφαρμογή και την προσαρμογή στον τομέα των μέσων ενημέρωσης των δεοντολογικών κατευθυντήριων γραμμών που ανέπτυξε η ομάδα εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την τεχνητή νοημοσύνη·

51.

αναγνωρίζει ότι ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Η εύρυθμη λειτουργία και η πολυφωνία του τοπίου των μέσων ενημέρωσης σε ολόκληρη την ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας για την προάσπιση και την προώθηση των ευρωπαϊκών αξιών και του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής. Όλα τα τοπία των μέσων ενημέρωσης εξαρτώνται από τον καθορισμό ισορροπημένων προτεραιοτήτων κατά την εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης της ΕΕ. Για παράδειγμα, πρέπει να εξασφαλιστεί στενότερη σύνδεση μεταξύ των πολιτικών της ΕΕ για τα οπτικοακουστικά μέσα και τα μέσα ενημέρωσης, αφενός, και των πολιτικών για την έρευνα και την καινοτομία, αφετέρου·

52.

υπογραμμίζει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ο οπτικοακουστικός τομέας στην τοπική και την περιφερειακή τουριστική προώθηση, ιδίως στις αγροτικές περιοχές, μέσω της ανάδειξης και της δημιουργικής προβολής των προτερημάτων τους και της προώθησης βιώσιμου τουρισμού και οικονομικής ανάπτυξης·

53.

επικροτεί το γεγονός ότι, όσον αφορά τις υποδομές δεδομένων, η κύρια δράση του σχεδίου δράσης θα εξασφαλίσει συνέργειες με τα προγράμματα «Ορίζων Ευρώπη» και «Ψηφιακή Ευρώπη». Με τον τρόπο αυτό, προωθούνται η καινοτομία και η δημιουργικότητα και θα καθίστανται προσβάσιμα όλα τα είδη μέσων ενημέρωσης χωρίς διακρίσεις, τόσο δημόσια όσο και εμπορικά, τόσο μεγάλα όσο και μικρά· τονίζει ότι οι συνέργειες αυτές θα πρέπει να είναι διαθέσιμες και για τα τοπικά και τα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης ανεξάρτητα από την ιδιοκτησία και τις διοικητικές δομές. Σε αυτό το πλαίσιο, η επένδυση σε τεχνολογίες, όπως ο πολυγλωσσικός υποτιτλισμός, η μεταγλώττιση στη νοηματική ή η ακουστική περιγραφή, πρέπει να αποτελεί συστηματική απαίτηση στην ευρωπαϊκή ενημερωτική και οπτικοακουστική παραγωγή·

54.

θεωρεί ότι μία από τις αποστολές του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» πρέπει να είναι η στήριξη των συνιστωσών που αφορούν τις υποδομές ανοικτής πηγής των μέσων ενημέρωσης διότι αποτελεί προϋπόθεση για επιτυχή καινοτομία, όχι μόνο όσον αφορά την τεχνολογία, αλλά και σε σχέση με τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα και την υιοθέτησή τους σε όλα τα μέσα ενημέρωσης·

55.

θεωρεί ότι όλα τα σχετικά χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ (Δημιουργική Ευρώπη, Erasmus+, Ορίζων 2020 κλπ.) πρέπει να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις αναπτυξιακές ανάγκες των ψηφιακών δεξιοτήτων στον οπτικοακουστικό τομέα και στον τομέα των μέσων ενημέρωσης σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Οι ψηφιακές δεξιότητες θα πρέπει να υπερβαίνουν τις βασικές ηλεκτρονικές δεξιότητες και να περιλαμβάνουν και δεξιότητες στον τομέα των μέσων ενημέρωσης και της πληροφόρησης·

56.

ζητεί να παρασχεθεί στοχευμένη στήριξη σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να δημιουργηθούν ευρωπαϊκά κέντρα τεχνολογίας των μέσων επικοινωνίας από κοινού με ευρωπαϊκά τεχνολογικά κέντρα που θα εστιάζουν στην επιμόρφωση των φορέων των μέσων ενημέρωσης —συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, της πρόσβασης στη διαθέσιμη χρηματοδότηση, καθώς και στη χρηματοδότηση της ανάκαμψης και της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης. Αυτό θα επιτρέψει τη δρομολόγηση πιλοτικών πρωτοβουλιών και τη διάδοση καινοτόμων ευρωπαϊκών λύσεων·

Ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, αξιοπιστία και ισχυρότερη φωνή των πολιτών

57.

θεωρεί ότι, σε μια κρίση στον τομέα της υγείας όπως η πανδημία COVID-19, η πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες έχει μεγάλη σημασία. Επισημαίνει ότι τόσο τα δημόσια όσο και τα ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης, με το ποιοτικό και ποσοτικά ευρύ φάσμα υπηρεσιών τους, ενημερώνουν, τεκμηριώνουν, διατηρούν και προσφέρουν εκπαιδευτικές και πολιτιστικές υπηρεσίες σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο στο πλαίσιο της πανδημίας, συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η κρίση. Περαιτέρω, επισημαίνει τους ακόλουθους βασικούς τομείς ανησυχίας: πρόσβαση σε πληροφορίες από δημόσιες αρχές, πρόσβαση στο διαδίκτυο, προστασία και προώθηση ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, παραπληροφόρηση για τη δημόσια υγεία και παρακολούθηση της δημόσιας υγείας·

58.

επαναλαμβάνει πως, απέναντι στην απειλή της παραπληροφόρησης, πρέπει να υλοποιηθούν σε όλα τα εδαφικά επίπεδα δράσεις στήριξης του έργου των φορέων διασταύρωσης ειδήσεων και γραμματισμού των πολιτών ως προς τα μέσα ενημέρωσης·

59.

υπενθυμίζει τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος, μεταξύ άλλων, ζητεί ρητά την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων· τονίζει ότι η οικονομική πίεση, η οποία υπονομεύει το δικαίωμα ύπαρξης της επαγγελματικής δημοσιογραφίας στο διαδίκτυο, συνιστά σοβαρή απειλή για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης· αναμένει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρησιμοποιήσει την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την πράξη για τις ψηφιακές αγορές προκειμένου να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες της αγοράς και να βελτιώσει την ανισορροπία στη σχέση μεταξύ τεχνολογικών κολοσσών και ειδησεογραφικών επιχειρήσεων, με σεβασμό των ρυθμιστικών εξουσιών των κρατών μελών για τη διασφάλιση της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης·

60.

τονίζει ότι η αξιοπιστία ή όχι των μέσων ενημέρωσης είναι συνυφασμένη με την ανεξαρτησία και την ελευθερία της έκφρασης. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με καταστάσεις στις οποίες ένας κυβερνητικός ή μη κυβερνητικός φορέας μπορεί να αποφασίσει μόνος του ποιο περιεχόμενο είναι αξιόπιστο, πώς γίνεται ο έλεγχος της πρόσβασης στις πλατφόρμες και ποιο περιεχόμενο δεν προβάλλεται·

61.

όσον αφορά τις σχετικές δράσεις του σχεδίου δράσης, τονίζει, ειδικότερα, τη συμμετοχή των πολιτών και τα οφέλη για τους πολίτες ως τα κύρια κριτήρια για την υποστήριξη έργων, καθώς και τη βελτίωση του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας μεταξύ των πολιτών, ιδίως των νέων·

62.

κρίνει αναγκαία την προώθηση του γραμματισμού όσον αφορά τα μέσα και την ενημέρωση προκειμένου να αντιμετωπιστεί η παραπληροφόρηση και να διευκολυνθεί η πλοήγηση των πολιτών στα ψηφιακά περιβάλλοντα μέσων ενημέρωσης, καθώς και να τονωθεί ένα οικοσύστημα μέσων ενημέρωσης με ποιοτικό περιεχόμενο και δεοντολογική αυτορρύθμιση για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και των ψευδών ειδήσεων·

63.

επικροτεί το γεγονός ότι οι πολίτες βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδίου δράσης, ιδίως όσον αφορά το δικαίωμα πρόσβασης σε ένα πολυφωνικό, ποικιλόμορφο και ανεξάρτητο περιβάλλον μέσων ενημέρωσης, μεταξύ άλλων σε περιφερειακό και σε τοπικό επίπεδο·

64.

τονίζει, προς το συμφέρον της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης, ότι οποιαδήποτε οικονομική στήριξη στα μέσα ενημέρωσης θα πρέπει, κατά προτίμηση, να αποτελεί μόνο προσωρινή λύση και πρέπει να είναι πραγματικά καθολική. Οι επιλεκτικές επιδοτήσεις θα πρέπει να είναι περιορισμένες προκειμένου να διατηρηθεί η ελεύθερη, χρηματοδοτούμενη από την αγορά δημοσιογραφία. Ωστόσο, εάν ληφθούν έκτακτα μέτρα, πρέπει να αποφευχθούν με προσοχή οι στρεβλώσεις της αγοράς και να διαφυλαχθεί η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης·

65.

θεωρεί ότι η ομάδα των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ERGA) οφείλει να προωθήσει την ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών για την καλύτερη γνώση των μέσων ενημέρωσης, ιδίως όσον αφορά τις δραστηριότητες στήριξης, έρευνας, ευαισθητοποίησης, συνεργασίας και αξιολόγησης των ανεξάρτητων εθνικών ρυθμιστικών αρχών, καθώς και τις μορφές συνεργασίας μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, των παρόχων υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων·

Κανονιστικό πλαίσιο

66.

ζητεί να συγκεκριμενοποιηθεί η δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια εύρυθμα λειτουργούσα ευρωπαϊκή αγορά μέσων ενημέρωσης· πιστεύει ότι η επιτυχής επίλυση του προβλήματος αυτού μπορεί να υπερβαίνει τη νομοθεσία για τα δεδομένα, καθώς περιλαμβάνει επίσης την ενεργό χρήση των εθνικών και των ευρωπαϊκών μηχανισμών πολιτικής ανταγωνισμού για να αποφευχθεί, για παράδειγμα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα βασικών υποδομών για τους νεοεισερχόμενους στην ευρωπαϊκή αγορά·

67.

επαναλαμβάνει ότι η πολιτική της ΕΕ στον οπτικοακουστικό τομέα θα πρέπει να βασίζεται σε ένα ολιστικό όραμα για το περιθώριο ελιγμών σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με τα μέσα ενημέρωσης, όπως ο ανταγωνισμός, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τα δεδομένα κ.λπ. Η χάραξη πολιτικής της ΕΕ απαιτεί μια πιο οριζόντια προσέγγιση στον οπτικοακουστικό τομέα και στον τομέα των μέσων ενημέρωσης· ζητεί λεπτομερέστερο μακροπρόθεσμο όραμα για τον ευρωπαϊκό οπτικοακουστικό τομέα και το σύνολο του κλάδου των μέσων ενημέρωσης·

68.

τονίζει την ανάγκη ειδικής ρυθμιστικής προσέγγισης της πολιτικής δεδομένων για την ευρωπαϊκή ψηφιακή ενιαία αγορά, προκειμένου να αξιοποιηθεί η επεκτεινόμενη δραστηριότητα ισχυρών διεθνών διαδικτυακών πλατφορμών βίντεο κατά παραγγελία προς όφελος όλων των Ευρωπαίων·

69.

ζητεί μια πιο λεπτομερή πολιτική της ΕΕ που θα δημιουργεί εκ των πραγμάτων ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλους τους παρόχους υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων. Αυτό περιλαμβάνει κανόνες για την κοινοχρησία δεδομένων, την παρακολούθηση του ανταγωνισμού και τα φορολογικά πλεονεκτήματα. Για τις μικρότερες επιχειρήσεις του τομέα αυτού, πρέπει να είναι δυνατές οι εξαιρέσεις, προκειμένου να αυξηθεί η ποικιλία περιεχομένου και η τοπική παραγωγή·

70.

πιστεύει στα οφέλη του στενότερου συντονισμού των πολιτικών σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά το νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, το σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία και το σχέδιο δράσης για τα μέσα ενημέρωσης· οι πολιτικές πρέπει να έχουν τον ίδιο στόχο, δηλαδή ένα τεχνολογικά προηγμένο, δεοντολογικό και οικονομικά υγιές ευρωπαϊκό οικοσύστημα που να είναι διεθνώς ανταγωνιστικό·

71.

συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι η βελτιωμένη πρόσβαση και διανομή οπτικοακουστικού περιεχομένου θα ωφεληθεί από την αύξηση της διασυνοριακής ζήτησης (συμπεριλαμβανομένων των παραμεθόριων περιοχών) και των γλωσσικών μειονοτήτων και, ως εκ τούτου, πρέπει να υποστηριχθεί από την πολιτική της ΕΕ. Ο γεωγραφικός αποκλεισμός θα πρέπει να μειωθεί περαιτέρω και να περιοριστεί έτσι ώστε ο τομέας να μπορέσει να αναπτυχθεί πιο ελεύθερα σε ολόκληρη την ΕΕ·

Διαχείριση

72.

θεωρεί, ιδίως όσον αφορά τη Δράση 1 του σχεδίου δράσης, ότι η ισχυρή τοποκεντρική προσέγγιση και η στενή σύμπραξη με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές αποτελούν αποτελεσματικό μέσο για την επίτευξη των στόχων της·

73.

είναι έτοιμη να δώσει συνέχεια σε αυτό το σχέδιο δράσης από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να αναπτυχθούν μέτρα εφαρμογής για τη μεγιστοποίηση των ευκαιριών για τα τοπικά και τα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης σε ολόκληρη την ΕΕ.