EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Strengthening the European Neighbourhood Policy
Ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας
Ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας
This summary has been archived and will not be updated, because the summarised document is no longer in force or does not reflect the current situation.
Ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας
Μετά την εφαρμογή της επί δεκαοχτώ μήνες η Επιτροπή πραγματοποιεί απολογισμό της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας (ΕΠΓ), των μέσων και των αποτελεσμάτων της. Βάσει του εν λόγω απολογισμού, η ενίσχυση της ΕΠΓ κρίθηκε απαραίτητη στο βαθμό που οι χώρες εταίροι αντιμετωπίζουν πολυάριθμες προκλήσεις. Η ΕΠΓ διαθέτει δυναμικό που αξίζει να χρησιμοποιηθεί περισσότερο για τη σύσφιξη σχέσεων στην ΕΕ και στους γείτονές της, αλλά και προκειμένου να δημιουργηθεί μια ζώνη ευμάρειας, σταθερότητας και ασφάλειας σε όλο το μήκος των ευρωπαϊκών συνόρων.
ΠΡΑΞΗ
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας [COM(2006) 726 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
ΣΥΝΟΨΗ
Έπειτα από δεκαοχτώ μήνες εφαρμογής , η ΕΠΓ απέδειξε ότι μπορεί να αποτελέσει γερή βάση για τη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των γειτόνων της.
Ωστόσο, η ΕΠΓ διαθέτει δυναμικό το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί περισσότερο προκειμένου να έχει καλύτερα αποτελέσματα. Πράγματι, οι χώρες εταίροι αντιμετωπίζουν πολυάριθμες προκλήσεις όπως η ένδεια, η ανεργία, οι άνισες οικονομικές καταστάσεις, η διαφθορά, η ελλιπής διακυβέρνηση και οι παγιωμένες διενέξεις σε ορισμένες περιοχές.
Η ΕΕ ενθαρρύνει και υποστηρίζει τις μεταρρυθμίσεις στις χώρες εταίρους προκειμένου να φτάσουμε σε μια κατάσταση ευμάρειας, σταθερότητας και ασφάλειας στον γειτονικό μας περίγυρο που είναι για το συμφέρον όλων μας. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γείτονές μας συχνά υπερβαίνουν τα σύνορά τους και αφορούν εξίσου και την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ και οι εταίροι της έχουν κοινό συμφέρον να υπάρχει σταθερότητα προκειμένου να καταπολεμήσουν την παράνομη μετανάστευση, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και την τρομοκρατία και για να εξασφαλίσουν την αξιοπιστία των πηγών ανεφοδιασμού.
Τα πλεονεκτήματα της ΕΠΓ
Η ΕΠΓ διευκολύνει την πολιτική πρόοδο και θέτει τις βάσεις για στενότερο διάλογο μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της προσφέροντας:
Η εδραίωση της ΕΠΓ για την αξιοποίηση του δυναμικού της
Η ΕΠΓ μπορεί να αποδώσει τα μέγιστα αν ενισχυθούν τα μέσα της αλλά και αν ανταποκριθεί σωστά στις ανάγκες και στις προσδοκίες των χωρών εταίρων. Οι προσπάθειες της ΕΕ θα ανταμειφθούν από τα πολιτικά πλεονεκτήματα των μεταρρυθμίσεων που επιχειρούν οι χώρες εταίροι για το δικό τους συμφέρον. Ωστόσο, τα αποτελέσματα της ΕΠΓ εξαρτώνται επίσης από τη θέληση των εταίρων που καθορίζει τη στενή σχέση με την ΕΕ και τη βοήθεια. Για το λόγο αυτό , η Επιτροπή πρότεινε, τον Δεκέμβριο του 2006, να ενισχυθεί η εν λόγω πολιτική, προτάσεις για τις οποίες αναμένονται απαντήσεις και δράσεις εκ μέρους του Συμβουλίου, και οι οποίες περιλαμβάνουν:
Η ενίσχυση του οικονομικού και εμπορικού στοιχείου προϋποθέτει μια σε βάθος και σφαιρική οικονομική και εμπορική ολοκλήρωση. Κατ' αρχάς, η ΕΕ υποστηρίζει την προσχώρηση στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) (ES) (EN) (FR) (παράδειγμα της Ουκρανίας) ή τη χορήγηση αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων (παράδειγμα της Μολδαβίας). Η οικονομική ολοκλήρωση θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να υπερβεί τα εμπορεύματα και τις υπηρεσίες για να καταλήξει στην πλήρη σύγκλιση των εμπορικών και κανονιστικών τομέων (τεχνικά πρότυπα, έρευνα, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δίκαιο των εταιρειών κ.λπ.).
Τα σχέδια δράσης είναι το ευνοούμενο μέσο για το σκοπό αυτό και θα οδηγήσουν μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα σε μια νέα γενιά συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών που θα είναι σφαιρικές, ουσιαστικές, φιλόδοξες και σύνθετες, κατά το πρότυπο της συμφωνίας που φέτος θα αποτελέσει το αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την Ουκρανία. Οι συμφωνίες αυτές θα λαμβάνουν υπόψη τον αντίκτυπο του εμπορίου στη βιώσιμη ανάπτυξη και θα καλύπτουν συγκεκριμένα τα προϊόντα που έχουν μεγάλη σημασία για τους εταίρους. Επιπλέον, θα έχουν περιοριστικό χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό, οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με τις μεσογειακές χώρες εταίρους θα πρέπει να επεκταθούν.
Οι συμφωνίες αυτές θα συναφθούν σταδιακά ανάλογα με το ρυθμό κάθε χώρας. Με κοινή κανονιστική βάση και παρόμοιο βαθμό πρόσβασης στην αγορά, η εν λόγω διαδικασία θα ευνοήσει, μακροπρόθεσμα, τη διεύρυνση της οικονομικής κοινότητας γειτονίας μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της κατά το πρότυπο της συμφωνίας του Αγαδίρ για τη μεσογειακή περίμετρο.
Για να ευνοηθεί η κινητικότητα και να τεθεί υπό έλεγχο η μετανάστευση, οι διαδικασίες έκδοσης θεωρήσεων θα πρέπει να απλοποιηθούν όσον αφορά ορισμένες κατηγορίες μετακινήσεων για νόμιμους λόγους (επαγγελματικούς, επίσημους και εκπαιδευτικούς). Βάσει της εμπειρίας από την ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ, οι διαδικασίες έκδοσης θεωρήσεων μπορούν να αποτελέσουν εμπόδιο στην κινητικότητα ενώ η συνεργασία εντατικοποιείται.
Η τροποποίηση των εν λόγω διαδικασιών απαιτεί εξέταση του συνόλου των σχετικών θεμάτων: παράνομη μετανάστευση, καταπολέμηση της διακίνησης και της εμπορίας ανθρώπων, αποτελεσματική διαχείριση των συνόρων, συμφωνίες επανεισδοχής, επαναπατρισμός των παράνομων μεταναστών και κατάλληλη διεκπεραίωση των αιτήσεων παροχής προστασίας και ασύλου. Μια σωστή αντιμετώπιση των εταίρων όσον αφορά τα θέματα αυτά θα ευνοεί τις απλοποιημένες και συνοπτικές διαδικασίες καθώς και τη συνεργασία όσον αφορά την παράνομη μετανάστευση.
Οι συμφωνίες επαναπατρισμού και απλούστευσης των διαδικασιών έκδοσης θεωρήσεων κινούνται σε αυτή την κατεύθυνση όντας προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, όπως είναι η περίπτωση της Ουκρανίας, της Μολδαβίας και του Μαρόκου. Οι συμφωνίες αυτές θα πρέπει να αφορούν ιδιαίτερα τις χώρες για τις οποίες το σχέδιο δράσης προβλέπει τη διεξαγωγή διαλόγου όσον αφορά τα θέματα της μετανάστευσης και των θεωρήσεων. Επιπλέον, οι εξελίξεις της ΕΕ στους εν λόγω τομείς μπορούν επίσης να παρουσιάζουν ενδιαφέρον, όπως η δημιουργία του συστήματος πληροφόρησης για τις θεωρήσεις.
Η προώθηση των ανταλλαγών ατόμων σημαίνει ότι, πέραν της κινητικότητας, η ΕΠΓ πρέπει να αποκτήσει «ανθρώπινο πρόσωπο». Οι εν λόγω ανταλλαγές αφορούν τις επαφές και τις ευκαιρίες επαφών μεταξύ των πολιτών της ΕΕ και των χωρών εταίρων και ενθαρρύνουν επίσης την αμοιβαία γνωριμία και κατανόηση. Η ΕΠΓ θα καταστεί επίσης περισσότερο παρούσα μέσω διμερών προγραμμάτων και ανταλλαγών πληροφοριών και πείρας.
Οι ανταλλαγές ατόμων αφορούν ιδιαίτερα:
Η θεματική διάσταση της ΕΠΓ περιλαμβάνει μια πολυμερή προσέγγιση των εγκάρσιων τομέων που παρουσιάζουν κοινό ενδιαφέρον για την ΕΕ και το σύνολο των εταίρων, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, το περιβάλλον, η κοινωνία της πληροφορίας, η έρευνα, η δημόσια υγεία, οι μεταναστεύσεις κ.λπ.
Εκτός από τη διεξοδική εξέταση και συζήτηση για κάθε θέμα χωριστά, η προσέγγιση μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, ανεπίσημες (άπαξ ή τακτικές συνεδριάσεις υπουργών ή εμπειρογνωμόνων) ή θεσμοποιημένες και ενταγμένες (πολυμερείς συμφωνίες και διαδικασίες). Οι υπάρχουσες πολυμερείς συμφωνίες, όπως η κοινότητα για την ενέργεια [EN] ή οι αεροπορικές συμφωνίες, θα μπορούσαν να επεκταθούν. Σε γενικές γραμμές, η ανάπτυξη μιας εγκάρσιας διάστασης της ΕΠΓ δεν έχει ως στόχο τη δημιουργία νέων θεσμών αλλά τον προσδιορισμό τρόπων για την εντατικοποίηση της συνεργασίας με τις χώρες εταίρους όσον αφορά θεματικούς φακέλους. Η συμμετοχή των εταίρων σε ορισμένα κοινοτικά προγράμματα και κοινοτικούς οργανισμούς αποτελεί ένα άλλο μέσο.
Η ενίσχυση της πολιτικής συνεργασίας θα συμβάλει στην επίλυση των συγκρούσεων για την καλύτερη αντιμετώπιση των κινδύνων που συνδέονται με αυτές (κλιμάκωση, αστυφιλία, ενεργειακός εφοδιασμός, εμπορικές συναλλαγές, μεταφορές, τρομοκρατία, οργανωμένο έγκλημα κ.λπ.) και αφορά την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ευρώπης ενθαρρύνοντας ταυτόχρονα τη σύνδεση της Ρωσίας.
Η ΕΕ συμμετέχει στα μέσα επίλυσης περιφερειακών και πολυμερών διενέξεων, όπως το Κουαρτέτο για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, ή σε πολιτικές ή στρατιωτικές επιχειρήσεις παρακολούθησης, διατήρησης της ειρήνης ή διαχείρισης των συνόρων όπως στη Μολδαβία ή στο Ραφά. Το μέσο σταθερότητας θα μπορούσε να ενισχύσει το ρόλο της ΕΕ. Επιπλέον, οι πόροι θα έπρεπε να διοχετευθούν περισσότερο προς τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Η ΕΠΓ προσφέρει δυνατότητες μέσω του ενισχυμένου διαλόγου, της στήριξης της ανάπτυξης και της περιφερειακής συνεργασίας. Μπορεί επίσης να αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη άλλων μέσων όπως η ευθυγράμμιση όλων των εταίρων με τις δηλώσεις της ΚΕΠΠΑ, η πρόσκληση των εταίρων στις συνεδριάσεις ενημέρωσης και συντονισμού των διεθνών οργανισμών, η διοργάνωση ανεπίσημης συνεδρίασης ΕΠΓ υψηλού επιπέδου για να δρομολογηθεί η ενισχυμένη ΕΠΓ, η εντατικοποιημένη κοινοβουλευτική συνεργασία ή μέσω της ενισχυμένης παρουσίας της ΕΕ στις χώρες εταίρους (διπλωματικές αποστολές των κρατών μελών και της ΕΕ, αντιπροσωπείες της Επιτροπής).
Η βελτίωση της περιφερειακής συνεργασίας στοχεύει στην αξιοποίηση του δυναμικού διαλόγου και συνεργασίας στο περιφερειακό επίπεδο της ΕΠΓ με τη στήριξη του ΕΜΓΕΣ, όπως:
Η ΕΠΓ προσφέρει επίσης τη δυνατότητα να ενισχυθεί η περιφερειακή συνεργασία πέραν των άμεσων γειτόνων της ΕΕ, με τους «γείτονες των γειτόνων μας» (Κεντρική Ασία, Κόλπος, Αφρική). Οι δραστηριότητες συνεργασίας, με τη στήριξη του ΕΜΓΕΣ και του μέσου χρηματοδότησης της συνεργασίας για την ανάπτυξη και της οικονομικής συνεργασίας, θα αποφέρουν κέρδη σε περιφερειακά θέματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, οι μεταναστεύσεις, η ειρήνη, η ασφάλεια κ.λπ. Οι δραστηριότητες συνεργασίας θα πρέπει επίσης να προσελκύσουν επενδύσεις για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό των εν λόγω χωρών.
Για την ενίσχυση της δημοσιονομικής συνεργασίας χρησιμοποιούνται δημοσιονομικά μέσα που προωθούν τους στόχους πολιτικής, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται, κυρίως, το ΕΜΓΕΣ που αντικατέστησε τα προγράμματα TACIS και MEDA, αλλά και το πλαίσιο της νέας διευρυμένης εντολής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) (DE, EN, FR). Το ΕΜΓΕΣ, με αυξημένη ενίσχυση, παρέχει ευέλικτο πλαίσιο προσαρμοσμένο στις προτεραιότητες της ΕΠΓ. Αλλα μέσα θεματικής συνεργασίας θα συμπληρώσουν την παρεχόμενη ενίσχυση βάσει της ΕΠΓ, ιδίως όσον αφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου, την πυρηνική ασφάλεια και σε σχέση με τα θεματικά προγράμματα.
Η βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των διαφορετικών χρηματοδοτών θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση της χρηματοοικονομικής συνεργασίας. Αυτή βασίζεται ιδίως στην κινητοποίηση των επενδύσεων και την αναζήτηση συνεργειών μεταξύ των κοινοτικών Ταμείων, των κρατών μελών και των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, εκ των οποίων οι ΔΧΟ.
Στην προοπτική αυτή, το ΕΜΓΕΣ ευνοεί την κινητοποίηση πόρων χρησιμοποιώντας τους μηχανισμούς χρηματοδότησής του με άξονα τις προτεραιότητες που ορίζονται στα σχέδια δράσης, και είναι συγκεκριμένα:
Πλαίσιο
Η ΕΠΓ ξεκίνησε με σκοπό την ανάπτυξη προνομιούχων σχέσεων μεταξύ της διευρυμένης ΕΕ και των γειτόνων της. Για να μη δημιουργηθούν νέες διαχωριστικές γραμμές, η ΕΕ έχει συμφέρον να αποκτήσουν οι γείτονές της ευμάρεια, σταθερότητα και ασφάλεια και να συνεργασθεί μαζί τους, κυρίως προκειμένου να στηρίξει το μετασχηματισμό τους. Η ΕΠΓ δεν προσφέρει στις χώρες αυτές μια προοπτική προσχώρησης αλλά και δεν προδικάζει την εξέλιξη των σχέσεών τους με την ΕΕ.
ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 4ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τη γενική προσέγγιση που θα επιτρέπει στις χώρες εταίρους της ΕΠΓ να συμμετέχουν στους κοινοτικούς οργανισμούς και στα κοινοτικά προγράμματα [COM(2006) 724 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Η εν λόγω πρόταση αφορά τις μεθόδους που θα επιτρέψουν στις χώρες εταίρους να συμμετέχουν στους διάφορους κοινοτικούς οργανισμούς και τα κοινοτικά προγράμματα. Στα συμπεράσματα του Μαρτίου 2007 [PDF (EN) (FR)], το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων έχει ήδη εγκρίνει την εν λόγω πρόταση και η Επιτροπή έχει αρχίσει την προετοιμασία οδηγιών διαπραγμάτευσης όσον αφορά τα διάφορα προγράμματα.
Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 26.04.2007