EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Matrimonial and parental judgments: jurisdiction, recognition and enforcement (Brussels IIa)
Αποφάσεις σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας: διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση (Βρυξέλλες ΙΙα)
Αποφάσεις σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας: διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση (Βρυξέλλες ΙΙα)
This summary has been archived and will not be updated. See
'Αποφάσεις σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας — Διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων'
for an updated information about the subject.
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2201/2003, γνωστός και ως κανονισμός «Βρυξέλλες ΙΙα», αποτελεί μια ενιαία νομική πράξη που επιδιώκει να βοηθήσει διεθνή ζευγάρια να επιλύουν, όταν εμπλέκονται περισσότερες από μία χώρες, διαφορές όσον αφορά το διαζύγιο και την επιμέλεια των παιδιών τους.
Καθορίζει:
Ο κανονισμός δεν αφορά ζητήματα ουσίας του οικογενειακού δικαίου. Για αυτά μεριμνούν τα εκάστοτε κράτη μέλη.
Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε υποθέσεις αστικού δικαίου οι οποίες εμπλέκουν περισσότερες της μίας χώρες και σχετίζονται με:
Ένας από τους βασικούς στόχους του κανονισμού είναι η προάσπιση του δικαιώματος των παιδιών να έχουν προσωπική επικοινωνία με αμφότερους τους γονείς, ακόμη και εάν αυτοί έχουν χωρίσει ή ζουν σε διαφορετικά κράτη μέλη.
Ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε υποθέσεις που αφορούν:
Γαμικές διαφορές
Δεν υπάρχει γενικός κανόνας για τη διεθνή δικαιοδοσία σε γαμικές διαφορές. Για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους του οποίου τα δικαστήρια έχουν δικαίωμα να επιληφθούν μιας υπόθεσης, ο κανονισμός ορίζει επτά εναλλακτικούς τρόπους καθορισμού της αρμοδιότητας, βάσει της εθνικότητας των συζύγων ή του τόπου όπου αυτοί έχουν κανονικά τη διαμονή τους.
Γονική μέριμνα
Εφαρμόζεται στα ακόλουθα:
Γενικώς, αυτά τα μέτρα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των δικαστηρίων του κράτους μέλους όπου το παιδί έχει τη συνήθη διαμονή του . Εάν είναι αδύνατο να προσδιοριστεί πού διαμένει συνήθως ένα παιδί (όπως στην περίπτωση των προσφύγων), το κράτος μέλος όπου παραβρίσκεται το παιδί αποκτά αυτόματα αρμοδιότητα.
Απαγωγή παιδιού
Επίσης, ο κανονισμός θεσπίζει κανόνες για τον διακανονισμό υποθέσεων στις οποίες τα παιδιά μετακινήθηκαν ή κατακρατούνται παρανόμως.
Τα δικαστήρια του κράτους μέλους όπου το παιδί είχε τη συνήθη διαμονή του αμέσως πριν την απαγωγή διατηρούν την αρμοδιότητά τους έως ότου το παιδί αποκτήσει κύρια κατοικία σε άλλο κράτος μέλος.
Αναγνώριση
Δυνάμει του κανονισμού, όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να αναγνωρίζουν αυτομάτως τις αποφάσεις που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος σε σχέση με γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας. Η αναγνώριση μπορεί να απορριφθεί εάν, για παράδειγμα:
Για τις αποφάσεις που αφορούν τη γονική μέριμνα η αναγνώριση μπορεί να απορριφθεί επίσης:
Επιβολή
Αποφάσεις για την άσκηση της γονικής μέριμνας παιδιού οι οποίες είναι εκτελεστές στο κράτος μέλος όπου εκδόθηκαν μπορούν να εκτελεστούν σε άλλο κράτος μέλος αφού κηρυχθούν εκτελεστές με αίτηση κάθε ενδιαφερομένου. Πάντως, δεν απαιτείται κήρυξη εκτελεστότητας για αποφάσεις που αναγνωρίζουν δικαιώματα επικοινωνίας ή που αφορούν την επιστροφή παιδιού για τις οποίες έχει εκδοθεί πιστοποιητικό από τον αρχικό δικαστή σύμφωνα με τον κανονισμό.
Συνεργασία μεταξύ των κεντρικών αρχών σε υποθέσεις γονικής μέριμνας
Κάθε κράτος μέλος διορίζει μια κεντρική αρχή (ή περισσότερες της μίας), τα καθήκοντα της οποίας περιλαμβάνουν:
Οι κεντρικές αρχές συνέρχονται τακτικά ως μέλη του ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις.
Υφιστάμενες συμφωνίες
Κατά κανόνα, ο κανονισμός αντικαθιστά τις υφιστάμενες συμβάσεις για τα ίδια ζητήματα όταν εμπλέκονται δύο ή περισσότερα κράτη μέλη. Στις σχέσεις μεταξύ κρατών μελών, υπερισχύει των εξής διμερών συμβάσεων:
Σε σχέση με τη σύμβαση της Χάγης, της 19ης Οκτωβρίου 1996, σε θέματα γονικής μέριμνας και μέτρων προστασίας των παιδιών (βλέπε σύνοψη), ο κανονισμός εφαρμόζεται πλήρως εάν το παιδί έχει κανονικά τη διαμονή του σε μια χώρα της ΕΕ.
Εξαιρέσεις και ειδικοί κανόνες
Η Δανία δεν συνιστά συμβαλλόμενο μέρος του κανονισμού και, ως εκ τούτου, δεν δεσμεύεται από αυτόν.
Ειδικοί κανόνες εφαρμόζονται στα ακόλουθα:
Κατάργηση
Ο κανονισμός «Βρυξέλλες ΙΙα» έχει αναθεωρηθεί από τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1111 (αναδιατυπωμένος κανονισμός «Βρυξέλλες ΙΙα»), ο οποίος θα τεθεί σε εφαρμογή την 1η Αυγούστου 2022 (βλέπε σύνοψη).
Ο κανονισμός εφαρμόζεται από την 1η Μαρτίου 2005.
Για περισσότερες πληροφορίες, βλέπε:
Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2003, για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας ο οποίος καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1347/2000 (ΕΕ L 338 της 23.12.2003, σ. 1–29).
Οι διαδοχικές τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη απόδοση αποτελεί απλώς εργαλείο τεκμηρίωσης.
Απόφαση 2010/405/ΕΕ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2010, για την έγκριση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ L 189 της 22.7.2010, σ. 12–13).
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1259/2010 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2010, για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ L 343 της 29.12.2010, σ. 10–16).
Απόφαση 2012/714/ΕΕ της Επιτροπής, της 21ης Νοεμβρίου 2012, που επιβεβαιώνει τη συμμετοχή της Λιθουανίας σε ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ L 323 της 22.11.2012, σ. 18–19).
Απόφαση 2014/39/ΕΕ της Επιτροπής, της 27ης Ιανουαρίου 2014, που επιβεβαιώνει τη συμμετοχή της Ελλάδας σε ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ L 23 της 28.1.2014, σ. 41–42).
τελευταία ενημέρωση 03.09.2021