EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Προστασία των καταναλωτών από τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων

Προστασία των καταναλωτών από τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων

 

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ:

Οδηγία 93/13/ΕΟΚ σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 για την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ και των οδηγιών 98/6/ΕΚ, 2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών

ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Η ΟΔΗΓΙΑ;

  • Η οδηγία 93/13/ΕΟΚ προστατεύει τους καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) από καταχρηστικές ρήτρες και όρους που μπορεί να περιλαμβάνονται σε τυποποιημένες συμβάσεις για αγαθά και υπηρεσίες που αγοράζουν. Εισάγει την έννοια της «καλής πίστης» προκειμένου να αποφευχθούν σημαντικές ανισορροπίες που αφορούν αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις.
  • Στα πλαίσια της Νέας Συμφωνίας για τους Καταναλωτές, η οδηγία 93/13/ΕΟΚ τροποποιήθηκε από την οδηγία (ΕΕ) 2019/2161, η οποία αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του δικαίου των καταναλωτών της ΕΕ και στη βελτίωση της επιβολής του.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Οδηγία 93/13/ΕΟΚ

  • Τα αγαθά και οι υπηρεσίες που περιλαμβάνονται, οι περιστάσεις της συναλλαγής και όλοι οι άλλοι γενικοί όροι και προϋποθέσεις πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν αξιολογείται το κατά πόσο μια ρήτρα που περιλαμβάνεται σε σύμβαση είναι δίκαιη ή όχι.
  • Η πραγματική τιμή που καταβάλλεται για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες δεν λαμβάνεται υπόψη στην εν λόγω αξιολόγηση, εκτός εάν η αμφιλεγόμενη ρήτρα έχει διατυπωθεί με σαφή και κατανοητό τρόπο.
  • Η οδηγία περιέχει ενδεικτικό και μη εξαντλητικό κατάλογο καταχρηστικών συμβατικών όρων. Σε αυτούς συγκαταλέγεται η απαίτηση καταβολής εκ μέρους των καταναλωτών παράλογων αποζημιώσεων ή η δέσμευσή τους με ρήτρες τις οποίες δεν είχαν τον χρόνο να κατανοήσουν πλήρως πριν την υπογραφή της σύμβασης.
  • Όλες οι γραπτές συμβάσεις πρέπει να διατυπώνονται με σαφή και κατανοητό τρόπο. Σε περίπτωση αμφιβολίας για την έννοια μιας ρήτρας, επικρατεί η ευνοϊκότερη για τον καταναλωτή ερμηνεία.
  • Οι συμβατικές ρήτρες που θεωρούνται καταχρηστικές δε δεσμεύουν τους καταναλωτές. Ωστόσο, το υπόλοιπο συμβόλαιο εξακολουθεί να ισχύει σε περιπτώσεις που αυτό είναι νομίμως δυνατό.
  • Οι χώρες της ΕΕ πρέπει να διασφαλίσουν την ύπαρξη μέσων έννομης προστασίας ώστε να προλαμβάνεται η χρήση καταχρηστικών ρητρών στις συμβάσεις.
  • Οι οργανισμοί ή τα άτομα που έχουν έννομο συμφέρον για την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών, έχουν τη δυνατότητα να προσφύγουν ενώπιον του δικαστηρίου προκειμένου να διακοπεί η εφαρμογή καταχρηστικής συμβατικής ρήτρας.
  • Το 2019, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με κατευθυντήριες γραμμές για την ερμηνεία και την εφαρμογή της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ. Η ανακοίνωση αυτή συμβάλλει στην ανάδειξη της εκτενούς νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην εν λόγω οδηγία, κατά τρόπο διαρθρωμένο, ώστε να διευκολυνθεί η αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας στις χώρες της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Κυρώσεις

  • Η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 υποχρεώνει τις χώρες της ΕΕ να επιβάλλουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις προκειμένου να τιμωρούν του εμπόρους που δε συμμορφώνονται με τους κανόνες για τις καταχρηστικές συμβατικές ρήτρες, βάσει ενός συνόλου κριτηρίων. Στα κριτήρια αυτά περιλαμβάνονται:
    • η φύση, η βαρύτητα, η έκταση και η διάρκεια της παράβασης,
    • τυχόν ενέργειες του πωλητή με σκοπό τον μετριασμό ή την επανόρθωση της ζημίας που υπέστησαν οι καταναλωτές,
    • τυχόν προηγούμενες παραβάσεις του πωλητή,
    • οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στον πωλητή για την ίδια παράβαση σε άλλες χώρες της ΕΕ σε διασυνοριακές υποθέσεις, όπου οι πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω κυρώσεις είναι διαθέσιμες μέσω του μηχανισμού που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/2394 (βλέπε σύνοψη).
  • Σύμφωνα με τη νέα οδηγία, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να είναι σε θέση να επιβάλλουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις εφόσον, στα πλαίσια των συντονισμένων δράσεων που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2017/2394, εντοπίζουν σημαντικές διασυνοριακές παραβάσεις που επηρεάζουν τους καταναλωτές σε αρκετές χώρες της ΕΕ. Τα πρόστιμα πρέπει να ισοδυναμούν με τουλάχιστον το 4 % του κύκλου εργασιών του εμπόρου, ή να κυμαίνονται στα 2 εκατομμύρια ευρώ όταν δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες για τον κύκλο εργασιών του.

ΑΠΟ ΠΟΤΕ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΔΗΓΙΕΣ;

  • Η οδηγία 93/13/ΕOK εφαρμόζεται από τις 16 Απριλίου 1993 και έπρεπε να θεσπιστεί νομοθετικά στις χώρες της ΕΕ έως τις 31 Δεκεμβρίου 1994.
  • Η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 πρέπει να θεσπιστεί νομοθετικά στις χώρες της ΕΕ έως τις 28 Νοεμβρίου 2021. Οι χώρες της ΕΕ οφείλουν να θέσουν σε εφαρμογή τους κανόνες έως τις 28 Μαΐου 2022.

ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Για περισσότερες πληροφορίες, βλέπε:

ΒΑΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές (EE L 95 της 21.4.1993, σ. 29–34)

Οι διαδοχικές τροποποιήσεις της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη έκδοση αποτελεί απλώς εργαλείο τεκμηρίωσης.

Οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019, για την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, και των οδηγιών 98/6/ΕΚ, 2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της Ένωσης για την προστασία των καταναλωτών (ΕΕ L 328 της 18.12.2019, σ. 7-28)

ΣΥΝΑΦΗ ΚΕΙΜΕΝΑ

Ανακοίνωση της Επιτροπής — Κατευθυντήριες γραμμές για την ερμηνεία και την εφαρμογή της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές (ΕΕ C 323 της 27.9.2019, σ. 4-92)

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — Νέα συμφωνία για τους καταναλωτές [COM(2018) 183 final της 11.4.2018]

Κανονισμός (ΕΕ) 2017/2394 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2017, σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών και με την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 (ΕΕ L 345 της 27.12.2017, σ. 1-26)

Βλέπε ενοποιημένη έκδοση.

τελευταία ενημέρωση 10.03.2020

Top