EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52012DC0717
REPORT FROM THE COMMISSION TO THE COUNCIL Evaluation report on the European Union Crime Prevention Network
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Έκθεση αξιολόγησης σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο πρόληψης του εγκλήματος
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Έκθεση αξιολόγησης σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο πρόληψης του εγκλήματος
/* COM/2012/0717 final */
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Έκθεση αξιολόγησης σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο πρόληψης του εγκλήματος /* COM/2012/0717 final */
ΕΚΘΕΣΗ
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
ΠΡΟΣ ΤΟ
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Έκθεση
αξιολόγησης
σχετικά με το
ευρωπαϊκό δίκτυο
πρόληψης του
εγκλήματος 1. Εισαγωγή Η
πρόληψη του
εγκλήματος
αποτελεί κατά
κοινή παραδοχή
σημαντικό μέσο
για την
ασφάλεια και
την προστασία
των πολιτών. Η Συνθήκη
της Λισαβόνας
περιλαμβάνει
την πρόληψη
του εγκλήματος
στους θεμέλιους
λίθους για τη
δημιουργία και
διατήρηση ενός
χώρου
ελευθερίας,
ασφάλειας και
δικαιοσύνης[1].
Επίσης το
πρόγραμμα της
Στοκχόλμης
επιβεβαίωσε τη
σημασία της
πρόληψης του
εγκλήματος: «Ο
βέλτιστος
τρόπος μείωσης
της
εγκληματικότητας
συνίσταται στη
λήψη
αποτελεσματικών
μέτρων για την
πρόληψή της,
στα οποία
περιλαμβάνεται
η προώθηση της
κοινωνικής
ένταξης, με
διακλαδική
προσέγγιση που
συνιστάται
μεταξύ άλλων
στη λήψη
διοικητικών μέτρων
και την προώθηση
της
συνεργασίας
μεταξύ των
διοικητικών αρχών
των πολιτών
της Ένωσης που
έχουν
παρόμοιες εμπειρίες
και θίγονται
με παρόμοιους
τρόπους από την
εγκληματικότητα
και τη συναφή
ανασφάλεια στην
καθημερινή ζωή
τους». Αν και
στην Ευρώπη
δεν είναι
ακόμη συνήθης
πρακτική να
διενεργούνται
συστηματικές
αναλύσεις
κόστους-ωφέλειας
όσον αφορά τα
προγράμματα
πρόληψης του
εγκλήματος ή
μελέτες
σχετικά με το
κόστος της
εγκληματικότητας[2], που
θα μπορούσαν
να
χρησιμεύσουν
για την επεξεργασία
μέτρων
πρόληψης του
εγκλήματος,
από μελέτες
που είναι
διαθέσιμες σε
χώρες που έχουν
μακρά παράδοση
ως προς αυτό
(ΗΠΑ, Ηνωμένο
Βασίλειο, Νέα
Ζηλανδία και
Αυστραλία),
συνάγεται πράγματι
ότι η πρόληψη
της
εγκληματικότητας
«αποδίδει» και
ότι, σε κάθε
περίπτωση, το
κόστος της
εγκληματικότητας
(συμπεριλαμβανομένης
τόσο της
υλικής ζημίας
όσο και της
ηθικής βλάβης
που
προκαλείται
στα θύματα)
είναι πολύ
συχνά
υψηλότερο από
το κόστος της πρόληψης
της. Επίσης,
εξειδικευμένοι
οργανισμοί των
Ηνωμένων Εθνών[3]
προωθούν και
στηρίζουν
ενεργά τη
σταδιακή μετάβαση
σε καινοτόμες
μεθόδους
πρόληψης της
εγκληματικότητας
αντί της
επιβολής
κυρώσεων. Το Ευρωπαϊκό
Δίκτυο
Πρόληψης του
Εγκλήματος (EUCPN)
συστάθηκε με την
απόφαση 2001/427/ΔΕΥ
του
Συμβουλίου, η
οποία καταργήθηκε
με την απόφαση
2009/902/ΔΕΥ του
Συμβουλίου. Ο
κύριος στόχος
της απόφασης
του Συμβουλίου
του Μαΐου 2001 για
τη δημιουργία
του EUCPN ήταν να
προωθήσει δραστηριότητες
για την
πρόληψη του
εγκλήματος και
να παρέχει τα
μέσα για την
ανταλλαγή
πολύτιμων ορθών
πρακτικών στην
πρόληψη του
εγκλήματος. Η
νέα απόφαση
του Συμβουλίου
του 2009
προσδιόρισε
ότι το EUCPN έχει τα
ακόλουθα
καθήκοντα: ·
διευκολύνει
τη συνεργασία,
τις επαφές και
τις ανταλλαγές
πληροφοριών
και πείρας
μεταξύ των
παραγόντων
στον τομέα της
πρόληψης του
εγκλήματος, ·
συλλέγει,
αξιολογεί και
κοινοποιεί
αξιολογημένες
πληροφορίες,
περιλαμβανομένων
των ορθών
πρακτικών όσον
αφορά τις υφιστάμενες
δραστηριότητες
στον τομέα της
πρόληψης του
εγκλήματος, ·
διοργανώνει
διασκέψεις,
ιδίως ετήσια
Διάσκεψη Βέλτιστων
Πρακτικών, και
άλλες
δραστηριότητες,
περιλαμβανομένου
του Ευρωπαϊκού
Βραβείου
Πρόληψης του
Εγκλήματος, οι
οποίες
αποσκοπούν
στην επίτευξη των
στόχων του
Δικτύου και
στην ευρεία
διάδοση των
αποτελεσμάτων
του, ·
παρέχει
την
εμπειρογνωμοσύνη
του στο
Συμβούλιο και
την Επιτροπή
εφόσον
χρειάζεται, ·
υποβάλλει
ετησίως έκθεση
στο Συμβούλιο
σχετικά με τις
δραστηριότητές
του, μέσω του διοικητικού
συμβουλίου και
των αρμόδιων
οργάνων
εργασίας. Το
Συμβούλιο καλείται
να εγκρίνει
την έκθεση και
να τη διαβιβάσει
στο Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο, ·
καταρτίζει
και εφαρμόζει
πρόγραμμα
εργασίας το
οποίο
βασίζεται σε
σαφώς καθορισμένη
στρατηγική που
λαμβάνει υπόψη
τον εντοπισμό
και την
αντιμετώπιση
σχετικών
εγκληματικών
απειλών. Η
απόφαση του
Συμβουλίου
περιγράφει
επίσης τη διάρθρωση
του EUCPN και το
πλαίσιο
λειτουργίας
του. Εκτός από διοικητικό
συμβούλιο που
απαρτίζεται από
εθνικούς
αντιπροσώπους,
η δομή του
περιλαμβάνει εκτελεστική
επιτροπή, σημεία
επαφής[4]
και Γραμματεία.
Η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή
συμμετέχει με
την ιδιότητα
του παρατηρητή[5] στο διοικητικό
συμβούλιο και
συμμετέχει
στις συνεδριάσεις
της εκτελεστικής
επιτροπής. Ο εσωτερικός
κανονισμός του
EUCPN εξηγεί τον
τρόπο αλληλεπίδρασης
αυτών των
διαφόρων στοιχείων
μεταξύ τους και
με τρίτους. Οι
βασικοί στόχοι
του EUCPN
επαναβεβαιώθηκαν
στην πολυετή
στρατηγική
για το EUCPN, η οποία εγκρίθηκε
από το
διοικητικό
συμβούλιο τον
Δεκέμβριο του 2010
για την
περίοδο έως το
τέλος του 2015.
Επεξεργάζεται
την αποστολή
του EUCPN και
ορίζει ότι αυτή
συνίσταται στη
«συμβολή στην
ανάπτυξη και
προώθηση μιας
διεπιστημονικής
και
προληπτικής
προσέγγισης
της
εγκληματικότητας
και των
αισθημάτων
ανασφάλειας σε
ευρωπαϊκό
επίπεδο. Με
γνώμονα τα
ανωτέρω,
βασική
αποστολή του Δικτύου
είναι να
στηρίξει τους
υπεύθυνους της
χάραξης και
εφαρμογής
πολιτικής σε
ευρωπαϊκό,
εθνικό και
τοπικό
επίπεδο». Η
πολυετής
στρατηγική στη
συνέχεια
καθορίζει το
όραμα, την
αποστολή, τις
ομάδες στόχους
και τους
στρατηγικούς
στόχους τους
οποίους θα
πρέπει να
επιτύχει το EUCPN
σε διάστημα
πέντε ετών.
Παρέχει
πολιτικές
κατευθύνσεις
με ειδική
έμφαση σε
τέσσερα είδη
δραστηριοτήτων:
(i) να αποτελεί
σημείο
αναφοράς για
τις ομάδες στόχους
του EUCPN, (ii) να
διαδίδει τη
γνώση στον
τομέα της
πρόληψης του
εγκλήματος, (iii) να
στηρίζει την
πρόληψη του
εγκλήματος σε
εθνικό και
τοπικό επίπεδο
και (iv) να
διαμορφώνει
πολιτική και
στρατηγικές της
ΕΕ σε σχέση με
την πρόληψη
του
εγκλήματος. Ως
ομάδες-στόχοι
του EUCPN
ορίζονται: (i)
υπεύθυνοι
διαμόρφωσης
και εφαρμογής
πολιτικής σε
τοπικό
επίπεδο· (ii)
υπεύθυνοι
διαμόρφωσης
και εφαρμογής
της πολιτικής
σε εθνικό
επίπεδο και (iii)
αρμόδιοι
οργανισμοί, οργανώσεις,
ομάδες
εργασίας της
ΕΕ και
διεθνείς κ.λπ. Σε
ετήσια
προγράμματα
εργασίας
καθορίζονται,
στη συνέχεια, πιο
εξειδικευμένες
προτεραιότητες.
Επί του
παρόντος, το EUCPN
λαμβάνει
χρηματοδοτική
στήριξη από το
πρόγραμμα ISEC[6] με
μορφή
επιχορήγησης
ύψους 845.000 ευρώ
που καλύπτει
την περίοδο
από τα μέσα του
2011 έως τα μέσα
του 2014. Σύμφωνα
με το άρθρο 9 της
απόφασης του
Συμβουλίου του
2009, η Επιτροπή θα
υποβάλει στο
Συμβούλιο, έως
τις 30 Νοεμβρίου
2012, έκθεση
αξιολόγησης
των δραστηριοτήτων
του Δικτύου, με
ιδιαίτερη
έμφαση στην
αποτελεσματικότητα
του έργου του
Δικτύου και
της
Γραμματείας
του, λαμβάνοντας
δεόντως υπόψη
την
αλληλεπίδραση
μεταξύ του Δικτύου
και άλλων
σχετικών
φορέων. Στο
πρόγραμμα της
Στοκχόλμης, το
Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο
κάλεσε την
Επιτροπή να υποβάλει
πρόταση για τη
δημιουργία
ενός «παρατηρητηρίου
για την
πρόληψη του
εγκλήματος» (OPC), «με
καθήκοντα τη
συλλογή,
ανάλυση και
διάδοση γνώσεων
σχετικά με το
έγκλημα, καθώς
και για το
οργανωμένο
έγκλημα
(περιλαμβανομένων
στατιστικών
στοιχείων) και
την πρόληψη
του
εγκλήματος, τη
στήριξη και
προώθηση της
δραστηριότητας
των κρατών
μελών και των
θεσμικών
οργάνων της
Ένωσης, όταν
λαμβάνουν
προληπτικά
μέτρα, καθώς
και την
ανταλλαγή
βέλτιστων
πρακτικών. Το OPC
θα πρέπει να
αξιοποιήσει
τις εργασίες
που έχουν διεξαχθεί
στο πλαίσιο
του ευρωπαϊκού
δικτύου πρόληψης
του εγκλήματος
(EUCPN) και την
αξιολόγησή
τους. Θα πρέπει
να ενσωματώσει
ή να
αντικαταστήσει
το EUCPN, με
γραμματεία που
θα είναι
εγκατεστημένη
σε υφιστάμενο
οργανισμό της
Ένωσης και θα
λειτουργεί ως
χωριστή
μονάδα». Το
πρόγραμμα της
Στοκχόλμης
προβλέπει ότι
η πρόταση
πρέπει να
υποβληθεί το
αργότερο έως
το 2013. Κατά
συνέπεια, το
παρόν έγγραφο
αξιολογεί το
έργο του EUCPN κατά
τα τελευταία
δυόμισι έτη
και προβλέπει
συστάσεις όσον
αφορά το
μέλλον,
εξετάζοντας τη
σκοπιμότητα
της
δημιουργίας
ενός παρατηρητηρίου
για την
πρόληψη του
εγκλήματος. 2. Εξωτερική
αξιολόγηση Για να
τεκμηριωθεί η
περαιτέρω
ανάπτυξη του EUCPN,
πραγματοποιήθηκε
ανεξάρτητη,
εξωτερική
αξιολόγηση του
EUCPN το πρώτο
εξάμηνο του 2012[7]. Η
εξωτερική
αξιολόγηση
εξέτασε
διάφορες
πτυχές του EUCPN, και
τις επιδόσεις
του κατά τα
τελευταία
δυόμισι χρόνια,
την οργάνωση
και τη
διακυβέρνησή
του και, τέλος,
πρότεινε
ορισμένες
αναπτυξιακές
επιλογές. Συνολικά,
η εξωτερική
αξιολόγηση
έκρινε ότι η
λειτουργία του
EUCPN είναι σχετικά
ικανοποιητική
και έχει σημειώσει
σημαντική
πρόοδο σε
σχέση με τους
στόχους που
ορίζονται στην
απόφαση του
Συμβουλίου του
2009 και την
πολυετή
στρατηγική 2010-2015.
Μετά την
έκδοση της απόφασης
του Συμβουλίου
του 2009 και τις
δραστηριότητες
παρακολούθησης,
το EUCPN έχει πολύ
σαφέστερα
καθορισμένη
στρατηγική και
ομάδες
στόχους. Έχει
ενισχυθεί και
λειτουργεί με
επαγγελματικά
πρότυπα, ιδίως
μετά τη
σύσταση της
νέας
Γραμματείας η
οποία παρέχει
την πολύ
απαραίτητη
στήριξη για τις
δραστηριότητες
του Δικτύου. Σε
σύγκριση με
την κατάσταση
που
επικρατούσε
κατά την
τελευταία
αξιολόγηση[8], έχουν
αντιμετωπιστεί
πολλές
αδυναμίες, οι
δραστηριότητες
του EUCPN είναι πιο
στοχευμένες
και υπάρχουν
περισσότερα
και καλύτερα
αποτελέσματα.
Ενδεικτικά: από
το 2012, η
Γραμματεία του
EUCPN παράγει «θεματικά
έγγραφα». Το
πρώτο έγγραφο
με τίτλο
«Αθλητισμός,
επιστήμη και
τέχνη στην
πρόληψη του
εγκλήματος
μεταξύ των παιδιών
και των νέων»
βασιζόταν στο
έργο των τριών
προηγούμενων
Προεδριών. Τον
Ιούνιο του 2012, η
Γραμματεία του
EUCPN δημοσίευσε
τον πρώτο
εξαμηνιαίο «Ευρωπαϊκό
Οδηγό Πρόληψης
του Εγλήματος»
που παρέχει
πληροφορίες
σχετικά με τις
καταστάσεις
όσον αφορά το
έγκλημα και
τις τάσεις της
εγκληματικότητας
βάσει
στατιστικών,
ερευνών και
εκθέσεων από
διάφορες πηγές.
Σκοπός των
εκθέσεων αυτών
είναι η παροχή
ταχείας και
ουσιαστικής,
αλλά εκλεκτής
επισκόπησης
της κατάστασης
και των τάσεων
της
εγκληματικότητας
και της
πρόληψης του
εγκλήματος.
Αποδέκτες τους
είναι οι
αρμόδιοι για
τη διαμόρφωση
και την
υλοποίηση στην
πράξη της
πολιτικής σε
τοπικό, εθνικό
και ευρωπαϊκό
επίπεδο. Ακόμη,
νέες
πρωτοβουλίες
όπως η
δημιουργία βάσης
δεδομένων με
τους
ενδιαφερομένους
φορείς, η
διάδοση ενός ενημερωτικού
δελτίου σε νέα
μορφή, τα
«παγκόσμια
καφενεία» στις
συναντήσεις
του διοικητικού
συμβουλίου και
η έναρξη
έρευνας με τις
παρατηρήσεις των
ενδιαφερόμενων
φορέων έχουν
συμβάλει όλα
στη βελτίωση
της
συνεργασίας,
των επαφών και
ανταλλαγών
πληροφοριών
και εμπειριών
μεταξύ αυτών
των φορέων σε
θέματα
πρόληψης του
εγκλήματος (π.χ.,
η Βουλγαρία
ενέκρινε
πρόσφατα
εθνική
στρατηγική για
την πρόληψη
της
εγκληματικότητας
που βασίζεται
σε μεγάλο
βαθμό σε
στοιχεία του EUCPN).
Οι
συνεδριάσεις
του διοικητικού
συμβουλίου του
EUCPN ασχολούνται
όλο και
περισσότερο με
θέματα ουσίας
και όχι
διαδικαστικά
θέματα. Σήμερα,
συμμετέχουν
περισσότερα
κράτη μέλη
στον διαγωνισμό
ECPA (Ευρωπαϊκό
Βραβείο
Πρόληψης του
Εγκλήματος). Άλλες
ουσιαστικές
δραστηριότητες
περιλαμβάνουν
συνολικά 18
ερευνητικά
έργα τα οποία
χρηματοδοτήθηκαν
από το 2009 στο
πλαίσιο των
προγραμμάτων εργασίας
του EUCPN. Τα έργα
αυτά αφορούσαν
την πρόληψη
της
οικογενειακής
βίας, την
αποκαταστατική
δικαιοσύνη, τη
διενέργεια
εκτιμήσεων του
οικονομικού
κόστους της
εγκληματικότητας,
την
επεξεργασία διοικητικών
μέτρων για την
καταπολέμηση
του οργανωμένου
εγκλήματος, τη
μείωση της
παραβατικότητας
των νέων, τη
διαμεσολάβηση
για την
επίλυση
διαφορών σε
επίπεδο
γειτονιάς, την
προώθηση της
κοινωνικής
ένταξης, την
ανάπτυξη ορθών
πρακτικών
διαχείρισης συγκρούσεων
σε επίπεδο
κοινοτήτων
κλπ. Τα
αποτελέσματα
όλων των έργων
είναι
διαθέσιμα στον
δικτυακό τόπο
του EUCPN. Το 2008,
πραγματοποιήθηκαν
πολλές συστηματικές
επισκοπήσεις
διαφόρων
πρωτοβουλιών
και
δραστηριοτήτων
για την
πρόληψη του
εγκλήματος.
Ωστόσο, έκτοτε
δεν δημοσιεύτηκε
καμία
συστηματική
επισκόπηση έως
τον Μάιο του 2012,
όταν το δανικό
Δίκτυο για την
πρόληψη της εγκλήματος
δημοσίευσε μια
συστηματική
επισκόπηση
στον δικτυακό
τόπο του EUCPN για
την
αποτελεσματικότητα
της παροχής
καθοδήγησης
και των
δραστηριοτήτων
αναψυχής για
νέους που
διατρέχουν
κίνδυνο. Ο ιστότοπος
του EUCPN – παρά τους
τεχνικούς
περιορισμούς –
διαθέτει πλέον
μια πιο
εξελιγμένη επιγραμμική
βάση δεδομένων
με δυνατότητα
αναζήτησης
για ορθές
πρακτικές και
με επίκαιρες
πληροφορίες
σχετικά με
στρατηγικές και
μέτρα πρόληψης
του εγκλήματος. Ωστόσο, η εξωτερική
αξιολόγηση
εντόπισε ορισμένες
αδυναμίες: (1)
δεν ήταν
δυνατό να
τεκμηριωθεί
ότι οι
δραστηριότητες
συνδέονται
πάντοτε με τις
προτεραιότητες
της πρόληψης
του εγκλήματος
της ΕΕ και των
κρατών μελών· (2)
τα
αποτελέσματα
του EUCPN είναι
γενικά καλής ποιότητας
και τα εν λόγω
μέσα είναι
χρήσιμα, αλλά υπάρχει
περιθώριο
καλύτερης
προσαρμογής
τους στις
ομάδες
στόχους· (3) το EUCPN
είναι εν γένει
λιγότερο αποτελεσματικό
όσον αφορά την
προσέγγιση των
ομάδων στόχων
σε τοπικό
επίπεδο, παρά
σε εθνικό
επίπεδο ή σε
επίπεδο ΕΕ
(μολονότι τα
δύο
προαναφερθέντα
μέσα - τα
θεματικά
έγγραφα και ο Ευρωπαϊκός
Οδηγός Πρόληψης
του Εγκλήματος
- προορίζονται
ειδικά για ασκούντες
συναφή
επαγγέλματα σε
εθνικό και
τοπικό
επίπεδο)· (4) πολλά
σχέδια πρόληψης
του εγκλήματος
που χρηματοδοτούνται
από το
πρόγραμμα ISEC
εφαρμόζονται
χωρίς τη
συμμετοχή ή
έστω και την
ενημέρωση του
EUCPN· (5) υπάρχει
σημαντική
διαφορά ως
προς τον βαθμό
αποτελεσματικότητας
της κάθε
εναλλασσόμενης
Προεδρίας να
ασκεί την
καθοδήγηση του
EUCPN· (6) δεν εφαρμοζόταν
στην πράξη η
πρόθεση της
εισαγωγής στον
δικτυακό τόπο
βασικών εγγράφων
σε διάφορες
γλώσσες της ΕΕ,
ώστε να
διαβάζονται από
ένα ευρύτερο
κοινό και να
παρέχουν
τεκμηρίωση στους
ενδιαφερομένους,
ιδίως σε
τοπικό
επίπεδο· (7) πολλά
σημεία επαφής
δεν φαίνεται
να έχουν
κάποια
ιδιαίτερη
συνεισφορά στη
λειτουργία και
την προβολή
του EUCPN, ενώ σε
αρκετά κράτη
μέλη δεν
υπάρχουν καν
σημεία επαφής· (8)
η χρηματοδότηση
των
δραστηριοτήτων
του EUCPN είναι
σχετικά χαμηλή
και οι
δραστηριότητες
και τα
αποτελέσματά
του είναι
ανάλογα με τις
χρηματοδοτικές
εισροές· (9) απαιτείται
μεγαλύτερη
προσπάθεια για
την αναβάθμιση
της εικόνας
του EUCPN. 3. Ο ρόλος
του EUCPN Για ένα
μεγάλο
διάστημα της
τελευταίας
δεκαετίας, το EUCPN
αναπτύχθηκε
χωρίς να
υπάρχει στέρεο
νομοθετικό
πλαίσιο της ΕΕ.
Η αρμοδιότητα[9] της ΕΕ
σε θέματα
πρόληψης του
εγκλήματος
ήταν περιορισμένη
και, όταν είχε
αρμοδιότητες,
αυτές αφορούσαν
κυρίως τον
τομέα του
οργανωμένου
εγκλήματος. Με
τις αλλαγές
που επέφερε η
Συνθήκη της
Λισαβόνας στη
Συνθήκη για
την Ευρωπαϊκή
Ένωση (Συνθήκη
ΕΕ) και τη
Συνθήκη για τη
λειτουργία της
Ευρωπαϊκής
Ένωσης (ΣΛΕΕ), η
ΕΕ απέκτησε
ισχυρότερο
ρόλο στην
πρόληψη του
εγκλήματος. Συνεπώς,
το άρθρο 84 της
ενοποιημένης
έκδοσης της Συνθήκης
για τη
λειτουργία της
Ευρωπαϊκής
Ένωσης (ΣΛΕΕ)
ορίζει ότι το
Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο
και το
Συμβούλιο,
αποφασίζοντας
σύμφωνα με τη
συνήθη
νομοθετική
διαδικασία, «μπορούν
να θεσπίζουν
μέτρα
ενθάρρυνσης
και στήριξης
της δράσης των
κρατών μελών
στον τομέα της
πρόληψης του
εγκλήματος,
αποκλειομένης
της οποιασδήποτε
εναρμόνισης
των
νομοθετικών
και
κανονιστικών
διατάξεων των
κρατών μελών». Γενικά,
μπορεί να
λεχθεί ότι η
ενωσιακή
διάσταση της
πρόληψης του
εγκλήματος
έχει ενισχυθεί
με πολλούς
τρόπους τα
τελευταία
χρόνια, μεταξύ
άλλων με
ορισμένες
πρωτοβουλίες
για τη στήριξη
των
προσπαθειών
των κρατών
μελών για την
καταπολέμηση
των
εγκληματικών
δραστηριοτήτων[10]. Με
τον συνεχώς
αυξανόμενο
διασυνοριακό
χαρακτήρα του
εγκλήματος,
και την
άμβλυνση[11] της
διάκρισης
ανάμεσα στο
οργανωμένο και
το αποκαλούμενο
«κοινό» έγκλημα,
είναι αναγκαίο
να υπάρχει ένα
αποτελεσματικό
πλαίσιο της ΕΕ,
ώστε έχουν
περισσότερες
πιθανότητες
επιτυχίας οι
προσπάθειες
για την
πρόληψη του
εγκλήματος σε
όλα τα επίπεδα. Μολονότι
τα ποσοστά της
εγκληματικότητας
στην Ευρώπη
παρουσιάζουν
μείωση εδώ και
πολλά έτη[12],
υπάρχουν
ενδείξεις σε
ορισμένα κράτη
μέλη[13]
της ΕΕ ότι έχει
πλέον
αναστραφεί η
τάση αυτή, ενδεχομένως
ως επακόλουθο
της
οικονομικής
ύφεσης.[14]
Εξάλλου, το
ζήτημα της
ασφάλειας
εξακολουθεί να
αποτελεί πηγή
μεγάλης
ανησυχίας για
τους πολίτες
της ΕΕ[15].
Κατά συνέπεια,
η πρόληψη του
εγκλήματος -
και η
συνεργασία σε
επίπεδο ΕΕ με
σκοπό την
προώθησή της –
παραμένει
προτεραιότητα
για τους
σημαντικότερους
φορείς του EUCPN και
τους πολίτες
της ΕΕ γενικά[16].
Εξακολουθούν,
συνεπώς, να
είναι βάσιμοι
οι λόγοι για
την περαιτέρω
ανάπτυξη του EUCPN. 4. Μελλοντική
ανάπτυξη του EUCPN Η
ενότητα που
ακολουθεί
παρέχει
συστάσεις για
την
αντιμετώπιση
των αδυναμιών
που
εντοπίστηκαν κατά
τη διάρκεια
της εξωτερικής
αξιολόγησης.
Δύο από αυτές
κρίνονται
σημαντικότερες:
πρώτον, η ανάγκη
να αντιμετωπιστεί
το ζήτημα της
προβολής του EUCPN[17] και,
συναφώς, η
ανάγκη
μεγαλύτερης
εναρμόνισης των
δραστηριοτήτων
του EUCPN με τις
προτεραιότητες
που έχουν
συμφωνηθεί σε
επίπεδο ΕΕ,
μεταξύ άλλων
μέσω της
δημιουργίας
συνεργειών με
άλλες πρωτοβουλίες
και φορείς.
Αυτό εκτιμάται
ότι θα
συμβάλει στην
καλύτερη
στόχευση και
τη συσσώρευση
τεχνογνωσίας
σε ειδικούς
τομείς
εγκληματικότητας,
με αποτέλεσμα
η δράση τόσο σε
τοπικό όσο και
ευρωπαϊκό
επίπεδο να είναι
περισσότερο
αποδοτική και,
με αυτόν τον
τρόπο, θα
αντιμετωπιστεί
και το ζήτημα
της έλλειψης
προβολής. 4.1. Ποιες
βασικές
αλλαγές
απαιτούνται
στο EUCPN; Πρώτον,
θα μπορούσαν
να ληφθούν
ορισμένα μέτρα
για να
αυξηθούν η
επίδοση, η
επίπτωση και
προστιθέμενη
αξία του EUCPN (1)
Το EUCPN
πρέπει να εναρμονίζει
συστηματικότερα
τις
προτεραιότητές
του με τις
εγκεκριμένες
προτεραιότητες
της ΕΕ, περιλαμβανόμενων
των
προτεραιοτήτων
που έχουν καθοριστεί
στη στρατηγική
εσωτερικής
ασφάλειας,
στον κύκλο
πολιτικής της
ΕΕ και σε άλλες
πρωτοβουλίες
που αφορούν
την ασφάλεια,
και έχουν υιοθετηθεί
από τα κράτη
μέλη της ΕΕ
(παραδείγματος
χάρη, υπάρχουν
προφανείς
σύνδεσμοι
ανάμεσα στο EUCPN
και το άτυπο
δίκτυο σημείων
επαφής για τη
διοικητική προσέγγιση[18] για
την πρόληψη
και
καταπολέμηση
του οργανωμένου
εγκλήματος[19] που
θα μπορούσαν
να αξιοποιηθούν
περαιτέρω). (2)
Σε σχέση
με τα ανωτέρω,
πρέπει να
ενισχυθεί ο
ρόλος του EUCPN να
συνεισφέρει
στην χάραξη
πολιτικής της
ΕΕ και των
κρατών μελών στον
τομέα της
πρόληψης του
εγκλήματος.
Μέχρι στιγμής,
η συνεισφορά
του EUCPN στο
επίπεδο της ΕΕ
εξακολουθεί να
είναι μέτρια. (3)
Πρέπει να
στηριχθεί μια
περισσότερο
στρατηγική προσέγγιση
για τον
καθορισμό
δραστηριοτήτων
του EUCPN και την
ενίσχυση του
ρόλου του να
συνεισφέρει στη
διαμόρφωση
πολιτικής σε
επίπεδο ΕΕ και
κρατών μελών
με την
μακροπρόθεσμη
ανάπτυξη μιας λειτουργίας
παρακολούθησης
τύπου
παρατηρητηρίου[20]. Η
δημιουργία
μιας καλύτερης
βάσης γνώσεων
για την
πρόληψη του
εγκλήματος στο
επίπεδο της ΕΕ
πρέπει
καταρχήν να
βασίζεται στη
χρήση των
διαθέσιμων
στοιχείων (π.χ.
από την Eυροπώλ
και τη Eurostat),
αποφεύγοντας
παράλληλα
ενδεχόμενες
επικαλύψεις με
υφιστάμενες
πρωτοβουλίες. (4)
Για τη στήριξη
παρόμοιων δραστηριοτήτων
παρακολούθησης,
το EUCPN πρέπει να
συνεχίσει να συνεργάζεται[21] με
την Eurostat και
άλλους φορείς
για την
εισαγωγή
καλύτερων
στατιστικών
δεδομένων σε
επίπεδο ΕΕ,
αλλά και για
την αποφυγή
ενδεχόμενης
επικάλυψης με
τρέχουσες ή
προγραμματισμένες
δραστηριότητες. (5)
Το EUCPN
πρέπει να παράγει
περισσότερα
αποτελέσματα,
ώστε να
βελτιωθεί η
ικανότητά του
να ανταποκρίνεται
στις ανάγκες
των βασικών
ενδιαφερόμενων
φορέων, με την
επιφύλαξη της
διαθεσιμότητας
των αναγκαίων πόρων.
Σημαντικός ως
προς αυτό
είναι ο ρόλος
της Γραμματείας
του EUCPN.
Παρομοίως, θα
πρέπει να
ενθαρρυνθούν
τα κράτη μέλη
να
συνεισφέρουν
πιο ενεργά στο
έργο του EUCPN (όπως με
το να το
τροφοδοτούν
τακτικότερα με
δεδομένα ή να
επισημαίνουν
βέλτιστες πρακτικές),
εξασφαλίζοντας
αποτελέσματα
καλύτερης ποιότητας.
(6)
Βασική
προτεραιότητα
του EUCPN πρέπει να
είναι η παραγωγή
υλικού ορθών
πρακτικών για
τους φορείς
που ασχολούνται
στην πράξη με
την πρόληψη
του εγκλήματος
σε
περιφερειακό
και τοπικό
επίπεδο, και με
γνώμονα τη
ζήτηση. Η
ικανότητα του EUCPN
να το πράξει
εξαρτάται
επίσης από την
εντατικοποίηση
της
δημιουργίας
δικτύων σε
επίπεδο ΕΕ με
τη συμμετοχή
των αρμόδιων
φορέων και τη
δυνατότητά του
να μετατρέπει
τα αποτελέσματα
αυτών και
άλλων
δραστηριοτήτων
(π.χ.. ECPA) σε χρήσιμο
υλικό. (7)
Κατά την
εξεταζόμενη
περίοδο, το EUCPN
έχει αναπτύξει
στενότερες
σχέσεις με
αρκετές άλλες οντότητες.
Προτεραιότητα
από αυτή την
άποψη θα
πρέπει να
δοθεί στη Eurostat, τη CEPOL
(λόγω της
δυνατότητας να
ενισχυθεί η
ικανότητα του EUCPN
να έχει
πρόσβαση στους
φορείς που
δραστηριοποιούνται
σε τοπικό
επίπεδο), και τη Eυροπώλ
(λόγω του ρόλου
της Eυροπώλ να
συμβάλλει στον
εντοπισμό
μελλοντικών
προκλήσεων και
προτεραιοτήτων
στην
καταπολέμηση
του
οργανωμένου
εγκλήματος). (8)
Το
περιεχόμενο, ο
σχεδιασμός και
η φιλικότητα
προς τον
χρήστη του ιστότοπου
του EUCPN θα πρέπει
να βελτιωθούν,
κατά προτίμηση
μέσω της δημιουργίας
ενός νέου
ιστότοπου,
διότι φαίνεται
ότι δεν
υπάρχουν πλέον
τεχνικές
δυνατότητες καλύτερης
προσαρμογής
του
υφιστάμενου
ιστότοπου στις
ανάγκες των
χρηστών. Δεύτερον,
ενώ οι αλλαγές
τις οποίες
εισήγαγε η απόφαση
του Συμβουλίου
του 2009 έχουν
ενισχύσει την οργάνωση
και
διακυβέρνηση
του EUCPN, θα
μπορούσαν να
επέλθουν
περαιτέρω
βελτιώσεις με
τη λήψη
ορισμένων
μέτρων: (1)
Εξακολουθεί
να υπάρχει
σημαντική
διαφορά όσον αφορά
την αποτελεσματικότητα
και την
ικανότητα των εκ
περιτροπής προεδριών
του EUCPN να εξασφαλίζουν
την καθοδήγηση
του EUCPN. Μολονότι
εξακολουθεί να
είναι
σημαντικό για τα
κράτη μέλη της
ΕΕ να ασκούν εκ
περιτροπής την
προεδρία,
κυρίως επειδή
συμβάλλει στο
να να προαχθεί
η ανάληψη
ευθυνών σχετικά
με το Δίκτυο, τα
εν λόγω κράτη θα
πρέπει να
δεσμευθούν να
διαθέτουν επαρκείς
πόρους στην προεδρία
του EUCPN. Η Γραμματεία
πρέπει να
συμμετέχει
στενά στην
παροχή
στήριξης για
το σχεδιασμό
και την υλοποίηση
των
προτεραιοτήτων. (2)
Ο ρόλος
των εθνικών
αντιπροσώπων
(μέλη του ΔΣ του
EUCPN), ιδίως όσον
αφορά την
προβολή του EUCPN
στις χώρες
τους, πρέπει
επίσης να
καθοριστεί
αναλυτικότερα.
Οι εθνικοί αντιπρόσωποι
κρατών μελών
τα οποία
προσχώρησαν
στην ΕΕ την
τελευταία
δεκαετία
εξακολουθούν
να έχουν σημαντικές
γνωστικές
ελλείψεις όσον
αφορά την
ένταξη της
πρόληψης του
εγκλήματος στη
συνολική
πολιτική τους
για την ασφάλεια.
Το EUCPN αποτελεί
γι' αυτούς
πρωτίστως
χρήσιμη πηγή
πληροφοριών
και έμπνευσης.
Τα περισσότερα
άλλα κράτη μέλη
έχουν
μακρόχρονη
εμπειρία στην
πρόληψη του εγκλήματος
και ορισμένα
από αυτά
ανταλλάσσουν
ενεργά
εμπειρίες.
Παρόλα αυτά, η
επιτυχία του EUCPN
εξαρτάται σε κρίσιμο
βαθμό από την
ενεργή
συνεισφορά όλων
των εθνικών
αντιπροσώπων
στις
δραστηριότητες
του δικτύου,
κατά τη
διάρκεια των
συνεδριάσεων
του
διοικητικού
συμβουλίου του
EUCPN και πέρα από
αυτές. (3)
Ο ρόλος
των παρατηρητών
στο διοικητικό
συμβούλιο του EUCPN
πρέπει να
διευκρινιστεί
όσον αφορά α)
ποιος πρέπει να
έχει αυτό το
καθεστώς και β)
η παρουσία
τους σε συνεδρίαση
του
διοικητικού
συμβουλίου
πρέπει να προσδιορίζει
αν θα πρέπει ή
όχι να
συνεχίσουν να
έχουν αυτή την
ιδιότητα. (4)
Δεδομένου
ότι υπάρχουν
ελάχιστα στοιχεία
όσον αφορά την
ειδική συμβολή
τους στην προβολή
του EUCPN και των
δραστηριοτήτων
του, πρέπει να επανεξεταστεί
ο ρόλος των σημείων
επαφής του EUCPN[22],
τουλάχιστον να
προσδιοριστούν
καλύτερα,
παραδείγματος
χάρη με το να
εξασφαλιστεί
ότι όλα τα κράτη
μέλη ορίζουν
σημεία επαφής
τα οποία στη
συνέχεια θα πρέπει
να μετατραπούν
σε ενεργό
δίκτυο φορέων
πρόληψης του
εγκλήματος, σε
στενή σύνδεση
με το έργου του
EUCPN. Διαφορετικά,
θα μπορούσε να
εγκαταλειφθεί
εξ ολοκλήρου η
έννοια των
σημείων επαφής
του EUCPN και να
αντικατασταθούν
αυτά π.χ. από
δίκτυα πανεπιστημιακών
τα οποία θα
μπορούν να
παρέχουν
επιστημονικές
εισηγήσεις ανά
υπόθεση
σχετικά με τις
δραστηριότητες
του EUCPN. (5)
Συνολικά,
η έρευνα
επιβεβαιώνει
ότι η
Γραμματεία του
EUCPN λειτουργεί
ικανοποιητικά
όσον αφορά τη
στήριξη του
δικτύου, παρά
το περιορισμένο
δυναμικό της (3
υπάλληλοι
πλήρους
απασχόλησης). Στην
πραγματικότητα,
η δημιουργία
της Γραμματείας
είναι κατά
πάσα
πιθανότητα η
σημαντικότερη
διαρθρωτική
αλλαγή που
έχει συμβάλει
στη βελτίωση της
συνολικής επίδοσης
του δικτύου.
Μια ισχυρότερη
Γραμματεία θα
ήταν σημαντικό
στοιχείο για
την περαιτέρω
ανάπτυξη του EUCPN. 4.2. EUCPN έναντι
«Παρατηρητηρίου
πρόληψης του
εγκλήματος»,
όπως ορίζει το
πρόγραμμα της
Στοκχόλμης Αν και
δεν υπάρχει
σαφής ορισμός
παρατηρητηρίου
σε επίπεδο ΕΕ,
είναι γενικά
αποδεκτό ότι
τα συνήθη
βασικά
καθήκοντα και
οι
δραστηριότητες
των ευρωπαϊκών
παρατηρητηρίων
(ή οργανώσεων
με χαρακτηριστικά
παρατηρητηρίου)
είναι
τουλάχιστον τα
ακόλουθα: 1. Συλλογή,
παρακολούθηση,
ανάλυση,
ερμηνεία και
διάδοση
δεδομένων σε
τακτική βάση σε
όλα τα
ενδιαφερόμενα
μέρη όσον
αφορά έναν
ειδικό τομέα
πολιτικής στις
διάφορες
χώρες, ώστε να παρέχει
στην ΕΕ και τις
χώρες της μια
συνολική εικόνα
της
κατάστασης,
των μέτρων ή
δραστηριοτήτων
που
σχεδιάζονται
στα αντίστοιχα
πεδία
αρμοδιοτήτων
τους. 2. Εντοπισμός
αναδυόμενων
τάσεων και
βέλτιστων
πρακτικών στα
κράτη μέλη, που
συνήθως, με
βάση ένα κοινό
σύνολο βασικών
δεικτών,
παρέχουν σε
κάποιο βαθμό
δυνατότητα
σύγκρισης μεταξύ
των κρατών
μελών. 3. Παραγωγή
σειράς τεχνικών
εγγράφων,
εκθέσεων,
μελετών και
άλλων
στοιχείων που
αποσκοπούν
ειδικά στη
διάδοση των
πληροφοριών
στις ομάδες
στόχους, όπως
οι υπεύθυνοι
λήψης
αποφάσεων, οι
ακαδημαϊκές
κοινότητες, οι
ακτιβιστές και
το ευρύ κοινό. 4. Προώθηση
της δικτύωσης
και των ανταλλαγών
μεταξύ
ενδιαφερόμενων
φορέων, μέσω
της σύστασης
ομάδων
εργασίας,
φόρουμ ή/και συσκέψεων. Το EUCPN
διαθέτει
σήμερα μόνο υποτυπώδη
στοιχεία ενός
«παρατηρητηρίου». Εκτός
από τα ανωτέρω
ειδικά
συμπεράσματα
και τις συστάσεις,
η εξωτερική
αξιολόγηση
εξέτασε διάφορες
γενικότερες
εναλλακτικές
επιλογές όσον αφορά
την ανάπτυξη
του EUCPN. Σε αυτές
περιλαμβάνονται
η διατήρηση
της
υφιστάμενης
κατάστασης, η αναβάθμιση
του EUCPN, η δημιουργία
ενός
ευρωπαϊκού
παρατηρητηρίου
πρόληψης του
εγκλήματος και
η κατάργηση
του EUCPN. Επιλογή
1: Διατήρηση της
υφιστάμενης
κατάστασης Η
διατήρηση της
υφιστάμενης
κατάστασης θα
σήμαινε ότι το
EUCPN θα μπορούσε
να πιθανώς να
συνεχίσει να λειτουργεί
με πολύ
ικανοποιητικό
τρόπο. Θα συνεπαγόταν,
ωστόσο, επίσης
ότι οι
εντοπισθείσες
ανεπάρκειες
δεν θα
αντιμετωπίζονταν
και δεν
αξιοποιούνταν
πλήρως η
προστιθέμενη
αξία του EUCPN, κατά
τρόπο που θα
του επέτρεπε
να ανταποκριθεί
πλήρως στις
προσδοκίες που
δημιούργησε η
απόφαση του 2009.
Αυτό θα
μπορούσε να
έχει ως
αποτέλεσμα να
πάψουν να
ενδιαφέρονται
για το δίκτυο
οι βασικοί
ενδιαφερόμενοι,
με τον κίνδυνο
να οδηγηθούμε
τελικά στην
επιλογή 4, την
κατάργηση του EUCPN.
Γι' αυτούς και
τους άλλους
λόγους που
παρατίθενται
στην επιλογή 4,
δεν συνιστάται
η επιλογή 1. Επιλογή
2: EUCPN + Για
να παγιωθεί η
μέχρι τώρα
πρόοδος και
για την
περαιτέρω
ανάπτυξη σύμφωνα
με τις
συστάσεις που
απαριθμούνται
στο τμήμα IV.1, θα
μπορούσε να
ενισχυθεί η
ικανότητα του EUCPN
να
ανταποκρίνεται
στις βασικές
προτεραιότητες
των
ενδιαφερόμενων
φορέων μέσω
μιας
ενισχυμένης Γραμματείας
και μιας
δέσμης μέτρων
που θα
αυξήσουν την
ορατότητα του
δικτύου. Οι
βελτιώσεις
αυτές θα
μπορούσαν να
επιτευχθούν με
τον διπλασιασμό
των πόρων του,
που σήμερα
είναι πολύ
πενιχροί, το
οποίο θα
εξακολουθούσε
να
αντιπροσωπεύει
ένα σχετικά μικρό
προϋπολογισμό
σε σύγκριση με
παρόμοια
δίκτυα. Το
πρόσθετο κόστος
θα
περιλαμβάνει (i)
τη διεύρυνση
της Γραμματείας
(κατ' εκτίμηση 180.000
ευρώ για δύο
επιπλέον
υπαλλήλους επί
δύο έτη = 360.000 ευρώ), (ii)
την ανάπτυξη
και συντήρηση
ιστότοπου (= 150.000
ευρώ για
διάστημα δύο
ετών), και (iii)
αυξημένο
ρόλο/δικτύωση
σημείων επαφής
ή, εναλλακτικά,
δημιουργία
δικτύων πανεπιστημιακών
(π.χ. 2
συνεδριάσεις
ετησίως x 2 = 100.000
ευρώ). Το
συνολικό
κόστος για το EUCPN
θα ανερχόταν
περίπου σε 600.000
ευρώ ετησίως, ή
σε 1,2 εκατ. ευρώ
για δύο έτη, σε
σύγκριση με το
τρέχον επίπεδο
χρηματοδότησης
(περίπου 300.000 ευρώ[23]
ετησίως). Επιλογή
3: Ευρωπαϊκό
Παρατηρητήριο
πρόληψης του
εγκλήματος Η
δημιουργία
ενός πλήρως ανεπτυγμένου
παρατηρητηρίου
θα αναβάθμιζε
την ικανότητα
του EUCPN να παρακολουθεί
και να αναλύει
τις τάσεις
στην πρόληψη του
εγκλήματος.
Εντούτοις, ενώ
αυτός ο τύπος
δεδομένων
είναι συναφής
για τους
βασικούς
φορείς σε εθνικό
επίπεδο, αυτοί
που
ενδιαφέρονται
πρωτίστως να
αποκτήσουν
περισσότερες
γνώσεις από
τις ορθές
πρακτικές και
τους άλλους
τύπους
αποτελεσμάτων
που παράγει σήμερα
το EUCPN είναι οι
φορείς σε
περιφερειακό
και τοπικό
επίπεδο. Η
αξιολόγηση της
προστιθέμενης
αξίας ενός παρατηρητηρίου
πρέπει επίσης
να λαμβάνει
υπόψη το κόστος
που θα
συνεπαγόταν
αυτό, το οποίο
θα είναι
σημαντικά
υψηλότερο από
αυτό της
επιλογής 2. Με αφετηρία
το κατ'
εκτίμηση
κόστος για την
επιλογή 2 (1,2 εκατ.
ευρώ) η
αναγκαία
πρόσθετη
χρηματοδότηση
θα μπορούσε να
περιλαμβάνει (i) 2 επιπλέον
άτομα στη Γραμματεία
για να
συμβάλουν στον
συντονισμό της
συλλογής και
ανάλυσης
δεδομένων του
παρατηρητηρίου
(180.000 ευρώ x 2 έτη = 360.000
ευρώ) και (ii) επιχορηγήσεις
στα σημεία επαφής
για τη συλλογή
δεδομένων (κατά
μέσο όρο 25.000 ευρώ ετησίως,
ανά κράτος
μέλος X 2 έτη = 1,4
εκατ. ευρώ). Το
συνολικό
κόστος θα ανερχόταν
περίπου σε 3
εκατ. ευρώ για
περίοδο δύο
ετών. Οι
κίνδυνοι είναι
επίσης μεγαλύτεροι
λόγω ενός συνδυασμού
σχετικά υψηλού
κόστους και
μετατόπισης
του κύριου
βάρους το
οποίο δεν
είναι κατ’ ανάγκη
εξίσου ευνοϊκό
για όλους τους
ενδιαφερομένους
φορείς. Επιλογή
4: Κατάργηση του EUCPN Η ιδέα
κατάργησης του
EUCPN έχει ελάχιστη
υποστήριξη. Το EUCPN
θεωρείται κατά
κοινή παραδοχή
ότι αποφέρει
ολοένα και
περισσότερα
οφέλη για τα
κράτη μέλη,
ιδίως μετά την
έκδοση της
απόφασης του
Συμβουλίου του
2009. Η κατάργησή του
θα μείωνε την
ικανότητα της
ΕΕ και των
κρατών μελών
να προωθούν
την πρόληψη
του εγκλήματος
και θα
δημιουργούσε
περισσότερα
προσκόμματα
στα κράτη μέλη
και σε άλλους
βασικούς
ενδιαφερόμενους
φορείς να
συμβάλουν στην
προετοιμασία
και εφαρμογή
καινοτόμων και
έξυπνων μέσων
για την
πρόληψη του
εγκλήματος,
συμπληρωματικά
με τις
παραδοσιακές
δράσεις επιβολής
του νόμου. Αυτό
θα απέβαινε
περισσότερο
εις βάρος
κρατών μελών με
πολιτικές
πρόληψης του
εγκλήματος
ακόμη σε
πρώιμο στάδιο.
Δεδομένου ότι
οι λόγοι που
επιβάλλουν τη
συνεργασία στο
επίπεδο της ΕΕ
για την πρόληψη
του εγκλήματος
εξακολουθούν
να είναι
ισχυροί, αυτή η
επιλογή δεν θα
ανταποκρινόταν
στις ανάγκες
των βασικών
ενδιαφερόμενων
φορών.
Επιπλέον, δεδομένου
του σχετικά
χαμηλού
κόστους
λειτουργίας του
EUCPN, οι
εξοικονομήσεις
θα ήταν
μέτριες. 5. Τελικές
παρατηρήσεις Το EUCPN έχει
αποδειχθεί
χρήσιμο μέσο
για τη στήριξη
των υπεύθυνων
για τη
διαμόρφωση
πολιτικής στο
επίπεδο της ΕΕ
και σε εθνικό
επίπεδο και
επίσης με
σημαντικό
δυναμικό για
να έχει
αποτελέσματα
σε τοπικό
επίπεδο.
Βασιζόμενη στη
βελτίωση της
απόδοσής του, η
Επιτροπή έχει
την πεποίθηση
ότι το EUCPN θα
εξακολουθήσει
να
προσαρμόζεται
για την αντιμετώπιση
νέων
προκλήσεων. Για τους
λόγους που
παρατίθενται
στο τμήμα 4.2, και με
βάση τις
θετικές
εξελίξεις τα
δύο τελευταία
έτη (με την
επιφύλαξη ότι
λαμβάνονται υπόψη
οι συστάσεις
στο τμήμα 4.1), η
Επιτροπή κρίνει
ότι η
δημιουργία
ενός
παρατηρητηρίου
για την
πρόληψη του
εγκλήματος,
που έχει ως
βάση ή θα
ενεργεί
συμπληρωματικά
προς το EUCPN, προς
το παρόν ούτε ανταποκρίνεται
σε κάποια
πιεστική
ανάγκη ούτε είναι
πολιτικά ή
οικονομικά
επιθυμητή
βραχυπρόθεσμα. Κατά
συνέπεια, η
αναβάθμιση του
EUCPN (σε «EUCPN+»), κυρίως με
μια καλύτερα
στελεχωμένη Γραμματεία,
αποτελεί την
προτιμώμενη
επιλογή,
διότι θα
επέτρεπε στο EUCPN
να
επικεντρωθεί
στο να
παγιώσει την
πρόοδο που έχει
σημειώσει
μέχρι τώρα και
να βελτιώσει
τη λειτουργία
του σύμφωνα με
τις συστάσεις
στο τμήμα IV και
της εξωτερικής
αξιολόγησης.
Απαιτείται
ειδική προσπάθεια
για να αυξηθεί
η προβολή των
δραστηριοτήτων
του και για την
πιο ενεργή
κοινοποίησή
τους στους
ενδιαφερόμενους
φορείς. Το EUCPN
έχει υποτυπώδη
στοιχεία ενός
«παρατηρητηρίου»
και θα
μπορούσε με
την πάροδο του
χρόνου να
εξελιχθεί προς
την ενίσχυση
αυτών των
χαρακτηριστικών.
Έχουν ήδη
αρχίσει
προκαταρκτικές
εργασίες προς
αυτή την
κατεύθυνση στο
πλαίσιο της
υφιστάμενης
συμφωνίας
επιχορήγησης
που χρηματοδοτείται
μέσω του
προγράμματος ISEC. Το
κόστος μιας σταδιακής
ανάπτυξης του EUCPN
εκτιμάται
περίπου σε 1,2
εκατ. ευρώ για
διάστημα δύο
ετών, το οποίο
θα αρχίσει
όταν λήξει η
υφιστάμενη
συμφωνία
χρηματοδότησης
(του 2014). Τα κράτη
μέλη μπορούν
να αποφασίσουν
να
χρηματοδοτήσουν
τα ίδια το EUCPN ή,
εναλλακτικά, να
υποβάλουν
αίτηση
συγχρηματοδότησης
από το
πρόγραμμα ISEC (με
επιχορήγηση
δράσης). Ανεξάρτητα
από ενδεχόμενη
μελλοντική
αίτηση για
χρηματοδοτική στήριξη
μέσω του
προγράμματος ISEC,
η ανάπτυξη του
EUCPN θα μπορούσε
να συνδυαστεί
με ισχυρότερη
δέσμευση όλων
των κρατών
μελών της ΕΕ να
στηρίξουν
ενεργά το έργο
του EUCPN. Η
Επιτροπή
θεωρεί ότι
πρέπει να συγκροτηθεί
ομάδα εργασίας
των μελών του
διοικητικού
συμβουλίου του
EUCPN με την
υποστήριξη της
Γραμματείας,
για να
εξετάσει και
να
ανταποκριθεί στις
συστάσεις της
παρούσας
έκθεσης στο
τμήμα IV και της
εξωτερικής
αξιολόγησης. Η Επιτροπή
συνιστά να
αξιολογηθεί εκ
νέου το 2016 το
έργο του EUCPN κατά
τα επόμενα
τρία έτη (2013-2015).
Εκείνη τη
χρονική
στιγμή, θα
μπορούσε να
επανεξεταστεί
η σκοπιμότητα
της
δημιουργίας
ενός παρατηρητηρίου
για την
πρόληψη της
εγκληματικότητας.
Η Επιτροπή
επιθυμεί να
συζητήσει την
εξέλιξη του EUCPN
διεξοδικότερα
βάσει της
παρούσας έκθεσης,
ιδίως με τα
άλλα όργανα
της ΕΕ και με τα
κράτη μέλη. [1] Το
άρθρο 2 της
Συνθήκης της
Λισαβόνας
αναφέρει: «Η Ένωση
έχει σκοπό να
προάγει την
ειρήνη, τις
αξίες της και
την ευημερία
των λαών της. Η
Ένωση παρέχει
στους πολίτες
της χώρο
ελευθερίας,
ασφάλειας και
δικαιοσύνης
χωρίς
εσωτερικά
σύνορα, μέσα
στον οποίο
εξασφαλίζεται
η ελεύθερη
κυκλοφορία των
προσώπων σε
συνδυασμό με
κατάλληλα
μέτρα όσον
αφορά τους
ελέγχους στα
εξωτερικά
σύνορα, το άσυλο,
τη μετανάστευση
και την πρόληψη
και καταστολή
της
εγκληματικότητας».
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:FULL:EN:PDF [2] Παρατίθενται
παραδείγματα
για το κόστος
της βίας (Corso, Mercy, Simon, Finkelstein
& Miller, 2007) ή της
σεξουαλικής
βίας (Miller, Taylor & Sheppard, 2007), το
κόστος της
εγκληματικότητας
που συνδέεται
με το αλκοόλ (Miller, Levy,
Cohen & Cox, 2006· Miller, Levy, Spicer & Taylor, 2006), το
κόστος του
φόβου του
εγκλήματος (Dolan &
Peasgood, 2007), το κόστος
του εγκλήματος
σε
συγκεκριμένες
καταστάσεις (Aos et al.,
2001), και το κόστος
της
ψυχιατρικής
περίθαλψης (Cohen &
Miller, 1998). [3] ΔΙΚΤΥΟ
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΤΩΝ
ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
ΚΑΙ ΤΗ
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, Κέντρο για
την πρόληψη
του διεθνούς
εγκλήματος, Γραφείο
των Ηνωμένων
Εθνών για τον
έλεγχο των
ναρκωτικών και
την πρόληψη
του
εγκλήματος: http://www.uncjin.org/index.html) [4] Σύμφωνα με
το άρθρο 6 της απόφασης
του
Συμβουλίου, τα σημεία
επαφής
παρέχουν
στήριξη στους
εθνικούς αντιπροσώπους
όσον αφορά την
ανταλλαγή
εθνικών
πληροφοριών
και
εμπειρογνωμοσύνης
για την
πρόληψη του
εγκλήματος στο
πλαίσιο του
Δικτύου. [5] Σήμερα
υπάρχουν 5
παρατηρητές
που
εκπροσωπούν την
Κροατία,
οργανισμούς
της ΕΕ (Europol, EMCDDA) και
την Ευρωπαϊκή
Επιτροπή και
τη Γραμματεία
του Συμβουλίου.
Οι παρατηρητές
μπορούν να
συμμετέχουν
στις εργασίες
του
διοικητικού
συμβουλίου του
EUPCN, αλλά δεν έχουν
δικαίωμα
ψήφου. [6] Πρόγραμμα
χρηματοδοτικής
στήριξης της
Ευρωπαϊκής
Επιτροπής για
την πρόληψη
και
καταπολέμηση του
εγκλήματος.
http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/financing/fundings/security-and-safeguarding-liberties/prevention-of-and-fight-against-crime/index_en.htm [7] Αυτή
η αξιολόγηση
πραγματοποιήθηκε
από το Κέντρο
για τη
Στρατηγική και
τις Υπηρεσίες
αξιολόγησης (CSES).
Η μελέτη είναι
διαθέσιμη στον
ιστότοπο της
ΓΔ HOME:
http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-we-do/policies/organized-crime-and-human-trafficking/crime-prevention/index_en.htm [8] Η
αξιολόγηση του
EUPCN
διενεργήθηκε
το 2008 – 2009 από την CSES
http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-we-do/policies/organized-crime-and-human-trafficking/crime-prevention/docs/evaluation_of_eucpn_final_report_(cses_11_03_09).pdf [9] Το
άρθρο 2 της Συνθήκης
για την
Ευρωπαϊκή
Ένωση και της Συνθήκης
για την ίδρυση
της Ευρωπαϊκής
Κοινότητας
ορίζει: «να διατηρήσει
και να
αναπτύξει την
Ένωση ως χώρο
ελευθερίας, ασφάλειας
και
δικαιοσύνης,
μέσα στον
οποίο εξασφαλίζεται
η ελεύθερη
κυκλοφορία των
προσώπων σε συνδυασμό
με κατάλληλα
μέτρα όσον
αφορά τους
ελέγχους στα
εξωτερικά
σύνορα, το
άσυλο, τη
μετανάστευση
και την πρόληψη
και
καταστολή της
εγκληματικότητας». Το άρθρο 29, δεύτερο
εδάφιο
αναφέρει "… με
την πρόληψη
και την
καταπολέμηση
της
εγκληματικότητας,
οργανωμένης ή
μη, ιδίως της
τρομοκρατίας,
της εμπορίας
ανθρώπων και
των εγκλημάτων
κατά παιδιών,
της παράνομης
διακίνησης
ναρκωτικών και
όπλων, της
δωροδοκίας και
της απάτης,…".
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf [10] Έχουν
εισαχθεί
ειδικές
διατάξεις για
την πρόληψη
του εγκλήματος
στην οδηγία 2011/36/ΕΕ
του Ευρωπαϊκού
Κοινοβουλίου
και του
Συμβουλίου,
της 5ης
Απριλίου 2011, για
την πρόληψη
και
καταπολέμηση
της εμπορίας
ανθρώπων και
την προστασία
των θυμάτων
της (άρθρο 18) καθώς
και στην
οδηγία 2011/92/ΕΕ για
την
καταπολέμηση
της
σεξουαλικής
κακοποίησης
και της
σεξουαλικής εκμετάλλευσης
παιδιών και
της παιδικής
πορνογραφίας
(άρθρο 23). Μία από
τις βασικές
προτεραιότητες
(προτεραιότητα
Β) της
Στρατηγικής
της ΕΕ για την εξάλειψη
της εμπορίας
ανθρώπων (2012 – 2016) – COM(2012)286
τελικό - είναι η
πρόληψη της
εμπορίας
ανθρώπων. [11] Ενδεικτικό
παράδειγμα
αυτής της
άμβλυνσης του
διαχωρισμού
του
οργανωμένου
εγκλήματος από
το κοινό
έγκλημα είναι
τα εγκλήματα
που
διαπράττονται
από
διακινούμενες
εγκληματικές
ομάδες. Τα
εγκλήματα αυτά
περιλαμβάνουν:
κλοπές από
καταστήματα,
κλοπές μετάλλων,
κλοπές φορτίων
εμπορευμάτων,
ληστείες σε
σπίτια και
κλοπές τσαντών
και πορτοφολιών. [12] Στις
περισσότερες
χώρες της ΕΕ,
παρατηρείται
σταθερή μείωση
των επιπέδων
της
εγκληματικότητας
κατά την
περίοδο που
ξεκινάει
περίπου το 2002-03,
μολονότι σε
ορισμένα κράτη
μέλη (Δανία,
Φινλανδία,
Λουξεμβούργο,
Πορτογαλία,
Ρουμανία και
Σουηδία) η τάση
είναι
αυξητική. Οι
χώρες με την
πλέον
αξιοσημείωτη
μείωση του
επιπέδου της
συνολικής
εγκληματικότητας
ήταν η Κύπρος, η
Ελλάδα, η Μάλτα,
η Πολωνία και το
ΗΒ. Ακόμα και
από πρόσφατα
στοιχεία
συνάγεται
περαιτέρω
μείωση κατά 4,2%
για το ΗΒ
(εγκλήματα που
καταχωρήθηκαν
από την αστυνομία
στην Αγγλία
και την Ουαλία)
ανάμεσα στα
έτη που έληξαν
τον Μάρτιο του 2011
και τον Μάρτιο
του 2012. Οι
συνολικοί αριθμοί
εγκλημάτων που
έχουν καταγραφεί
για εννέα από
τις δέκα
κύριες
κατηγορίες αξιόποινων
πράξεων
μειώθηκαν σε
σύγκριση με το
προηγούμενο
έτος, ενώ η
ζημία από
εγκληματικές
πράξεις
παρουσιάζει
μείωση σχεδόν
κατά 10% (πηγή:
πίνακες
αστυνομίας του
ΗΒ). Ωστόσο, πίσω
από αυτές τις
γενικές τάσεις
υπάρχουν
σημαντικές
διαφορές στην
ανάπτυξη
ειδικών μορφών
εγκληματικότητας.
Από το 2006-2007, η αστυνομία
έχει
καταγράψει
περισσότερα
εγκλήματα σε
ορισμένα κράτη
μέλη, ιδίως για
τις ληστείες
σε σπίτια και τη
διακίνηση
ναρκωτικών. Από
την άλλη
πλευρά, ο τύπος
καταγεγραμμένων
εγκλημάτων που
παρουσίασε την
μεγαλύτερη
μείωση ήταν οι
κλοπές
αυτοκινήτων
και στη
συνέχεια τα
εγκλήματα βίας
και οι ληστείες.
(Πηγή: EUROSTAT - Statistics in Focus crime and criminal
justice) http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-12-006/EN/KS-SF-12-006-EN.PDF
[13] Βλ.
αναφορές μέσων
μαζικής
ενημέρωσης για
την Ελλάδα (http://www.balkanalysis.com/greece/2011/05/15/organized-crime-in-greece-statistics-trends-and-police-countermeasures-in-2011-2/).
[14] Βλ.
επίσης OCTA (2011) σ. 6 : «Η
πρόσφατη
παγκόσμια
οικονομική
κρίση και οι συνακόλουθοι
δημοσιονομικοί
περιορισμοί
έχουν καταστήσει
διάφορες
κοινότητες περισσότερο
ανεκτικές σε
παράνομα
εμπορεύματα και
ιδίως
παραποιημένα
εμπορεύματα». [15] Εννέα
στους δέκα
Ευρωπαίους
θεωρούν το
οργανωμένο
έγκλημα σοβαρή
απειλή για την
ασφάλεια της
ΕΕ· βλ.
ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ
371 του 2011, σ. 28. [16] Σύμφωνα
με την έρευνα
που πραγματοποιήθηκε
για τους
σκοπούς αυτής
της
αξιολόγησης σε
βασικούς
ενδιαφερόμενους
φορείς,
περίπου τα δύο
τρίτα (65,2%) αυτών
που απάντησαν
ανέφεραν ότι η
συνεργασία στο
επίπεδο της ΕΕ
μεταξύ κρατών
μελών για την
πρόληψη του
εγκλήματος
είναι είτε
«πολύ» ή «αρκετά»
σημαντική. Αυτό
επιβεβαιώνει
τα
συμπεράσματα
έκθεσης του
ειδικού
Ευρωβαρόμετρου
380
«Ευαισθητοποίηση
για τις
εσωτερικές
υποθέσεις»,
Ιούνιος 2012,
σελίδες 51-60, σύμφωνα
με τα οποία
εννέα στους
δέκα
Ευρωπαίους (91%)
συμφωνούν ότι
τα όργανα της
ΕΕ και οι κυβερνήσεις
των κρατών
μελών πρέπει
να συνεργαστούν
στενότερα για
την
καταπολέμηση
της τρομοκρατίας
και του
εγκλήματος. [17] Το
συνολικά
χαμηλό ποσοστό
απαντήσεων
στην έρευνα
καθώς και το
μεγάλο ποσοστό
απαντήσεων
«δεν γνωρίζω»
είναι μόνο δύο
παραδείγματα
που αποδεικνύουν
ότι το EUCPN
και οι
δραστηριότητές
του
εξακολουθούν
να μην είναι
ευρύτερα
γνωστά. [18] Η
αποκαλούμενη
«Διοικητική
προσέγγιση»
για την καταπολέμηση
του
οργανωμένου
εγκλήματος
μπορεί να
περιγραφεί
καλύτερα ως
συνδυασμός
μέσων σε διοικητικό
επίπεδο για
την πρόληψη της
διείσδυσης του
οργανωμένου
εγκλήματος
στον δημόσιο
τομέα, την
οικονομία ή σε καίρια
σημεία της
δημόσιας
διοίκησης. Τα
συμπεράσματα
του Συμβουλίου
για την
καταπολέμηση
εγκλημάτων που
διαπράττονται
από διακινούμενες
εγκληματικές
ομάδες εγκρίθηκαν
τον Νοέμβριο
του 2010 και
περιέχουν
διατάξεις για
τη δημιουργία
ενός άτυπου
δικτύου σημείων
επαφής για τη
διοικητική
προσέγγιση. http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/jha/118169.pdf.
Το δίκτυο
συστάθηκε το 2011,
αλλά δεν
διαθέτει γραμματειακή
υποστήριξη. [19] Η
απόφαση του
Συμβουλίου για
το EUCPN
(άρθρο 2.2)
επιτρέπει στο EUCPN
να εξετάζει «όλα
τα μέτρα που
αποσκοπούν στη
μείωση ή
συμβάλλουν με
άλλο τρόπο στη
μείωση της
εγκληματικότητας
και του αισθήματος
ανασφάλειας
των πολιτών….».
Επίσης, η
πολυετής
στρατηγική του
EUCPN αναφέρει ότι αυτό
πρέπει να
συμβάλλει «στην
προώθηση μιας
διεπιστημονικής
και προληπτικής
προσέγγισης
της εγκληματικότητας».
Για λόγους
επάρκειας και
διατηρησιμότητας,
πρέπει να
υπάρχουν
μεγαλύτερες
συνέργειες
ανάμεσα στο EUCPN
και το δίκτυο,
ενδεχομένως
και από
οργανωτική
άποψη. [20] Αυτό
θα μπορούσε να
περιλαμβάνει
την προώθηση
μιας καλύτερης
κατανόησης των
τάσεων στο
επίπεδο της ΕΕ
και στα κράτη
μέλη όσον
αφορά την
εγκληματικότητα,
τη θέσπιση
εποπτείας των
θεσμικών
φορέων,
στρατηγικών
και πολιτικών
καταπολέμησης
του εγκλήματος
των κρατών
μελών
(ορισμένα από
αυτά τα
στοιχεία είναι
ήδη διαθέσιμα)
και, στο βαθμό
που είναι
δυνατό να
εκτιμηθεί,
εκτίμηση της
επίπτωσης που
έχουν τα μέτρα
πρόληψης του
εγκλήματος σε
διάφορους
τύπους
εγκληματικής
δραστηριότητας. [21] Τόσο
το EUCPN όσο και η EUROSTAT
συμμετέχουν
στην ομάδα
εμπειρογνωμόνων
που
συνεπικουρεί
την Επιτροπή
στην εφαρμογή
του στατιστικού
σχεδίου δράσης
για τη μέτρηση
της
εγκληματικότητας
2011- 2015 COM(2011) 713 τελικό. [22] Βλ.
υποσημείωση 4
για τον ρόλο
τους σύμφωνα
με την απόφαση
του Συμβουλίου. [23] Η
επιχορήγηση δράσης
ύψους 845.000 ευρώ
που καλύπτει
περίοδο τριών
ετών, απαιτεί
συγχρηματοδότηση
5% από τα κράτη
μέλη της ΕΕ.