Strategia na rzecz równości płci w kontekście polityki rozwojowej

Komisja przedstawia wytyczne w celu wzmocnienia roli kobiet i poprawy poziomu włączenia kwestii równości płci do polityki współpracy na rzecz rozwoju Unii Europejskiej (UE). Ponadto Komisja proponuje konkretne działania w dziedzinach, w których nierówność ta największa jest w krajach rozwijających się.

AKT

Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady – Równość płci i równouprawnienie kobiet w kontekście współpracy na rzecz rozwoju [COM(2007) 100 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

STRESZCZENIE

Równe szanse są zasadniczym czynnikiem trwałego rozwoju, szczególnie w dziedzinach, w których nierówność występująca w krajach rozwijających się jest największa – są to mianowicie:

• zatrudnienie i działalność gospodarcza, gdyż większość kobiet pracuje w sektorach nieformalnych o niskiej wydajności i płacy, w trudnych warunkach pracy, z ograniczoną lub zerową osłoną socjalną,
• ład polityczny, gdyż w wielu krajach kobiety są marginalizowane w procesie podejmowania decyzji. Aby móc chronić podstawowe prawa kobiet, należy skutecznie wdrażać przepisy gwarantujące równość płci,
• dostęp do edukacji, gdyż nierówność między mężczyznami i kobietami związana jest między innymi z codziennymi pracami domowymi narzucanymi kobietom,
• zdrowie, gdyż kobiety mają ograniczony dostęp do podstawowych usług medycznych w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego,
• przemoc wobec kobiet.

Komisja uznaje, że dokonał się istotny postęp na rzecz równości płci w kontekście współpracy rozwojowej. Coraz częściej jest ona częścią dialogu między krajami partnerskimi, a także konsultacji UE ze społeczeństwem obywatelskim. Ponadto nastąpił postęp w tworzeniu projektów i programów dotyczących równości płci, a także wzmocnienie zdolności państw członkowskich i Komisji.

Niemniej jednak Komisja podkreśla, że nadal istnieją wyzwania dotyczące:

• realizacji Milenijnych Celów Rozwoju (MCR) w szczególności w zakresie usuwania różnic między dziewczętami i chłopcami w nauczaniu podstawowym i średnim. Ponadto MCR w ograniczony sposób dotyczą „zdrowia” i „edukacji” jako aspektów równości płci oraz zaniedbują pozostałe aspekty równości,
• obecność przeszkód o charakterze społecznym i kulturowym, związanych z tradycyjnymi strukturami społecznymi, które nie sprzyjają zmianom tradycyjnego podziału władzy pomiędzy mężczyzn i kobiety,
• pełne włączenie równości mężczyzn i kobiet w strategie „krajowe” i we wdrażanie współpracy na rzecz rozwoju UE.

Cele strategii

Pierwszym celem strategii UE jest zwiększenie skuteczności procesu włączania kwestii związanych z równością płci. Cel obejmuje działania w trzech obszarach:

• na płaszczyźnie politycznej Komisja podkreśla znaczenie dyskusji na najwyższym poziomie z krajami partnerskimi o równości płci,
• w ramach współpracy na rzecz rozwoju Komisja proponuje:
• na płaszczyźnie budowy potencjału instytucjonalnego Komisja zaleca stosowanie praktycznych narzędzi w fazie oceny i wdrażania środków. Ponadto Komisja podkreśla konieczność zapewnienia krajom partnerskim i ich przedstawicielom lepszego dostępu do informacji i najlepszych praktyk i szkoleń w zakresie równouprawnienia płci.

Drugim celem jest podjęcie konkretnych działań na rzecz równouprawnienia kobiet. W tym zakresie Komisja ustaliła następujące obszary działań:

• ład polityczny, a w szczególności równouprawnienie polityczne kobiet, opracowywanie wskaźników nierówności płci, rola kobiet w zażegnywaniu konfliktów i w sytuacjach pokonfliktowych,
• zatrudnienie i działalność gospodarcza, a w szczególności promowanie ekonomiczno-socjalnego równouprawnienia kobiet, a także równe traktowanie mężczyzn i kobiet w pracy, analiza budżetu przeznaczonego na kwestię równości płci oraz zarządzanie finansami publicznymi oparte na perspektywie równości płci,
• edukacja, a w szczególności zniesienie opłat za szkołę, zachęty do wysyłania dziewcząt do szkoły, poprawa sytuacji w szkolnictwie, świadomość równości płci wśród młodzieży, a także analfabetyzm dorosłych,
• zdrowie, a zwłaszcza promowanie systemów ochrony społecznej dla kobiet ubogich, zdrowie seksualne i reprodukcyjne (np. kampanie informacyjne o HIV/AIDS, szkolenia dla tradycyjnych położnych w celu ograniczenia śmiertelności niemowląt i dzieci na obszarach wiejskich),
• przemoc wobec kobiet, a w szczególności reforma prawa w tym zakresie, ochrona ofiar, kampanie informacyjne w mediach, a także edukacja i szkolenia dla personelu wojskowego i sądowego.

Wdrożenie

Komisja podkreśla znaczenie aktywnego utożsamiania się z działaniami w zakresie współpracy na rzecz rozwoju przez kobiety korzystające z pomocy poprzez udział w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego i organizacjach o charakterze społecznym. UE powinna w szczególności sprzyjać powstawaniu organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających na rzecz równości płci tam, gdzie jeszcze ich nie ma, i wzmacniać potencjał organizacji już istniejących.

Finansowanie pomocy powinno być wypłacane w zależności od poprawy wskaźników pomiaru nierówności między płciami. Ponadto wymiar równości płci powinien być uwzględniany przy opracowywaniu budżetów w państwach partnerskich na poziomie krajowym i lokalnym. W tym celu konieczne jest sformułowanie nowych priorytetów wydatków, określanie nowych kierunków programów w sektorach, aby zapewnić równość płci, a jednocześnie kontrolować przychody i wydatki publiczne.

Krajowe strategie zmniejszania ubóstwa powinny analizować sytuację w kraju w zakresie równości mężczyzn i kobiet, aby móc zrozumieć jej wpływ na wzrost gospodarczy i ubóstwo. Komisja podkreśla, że strategie krajowe powinny przyjmować szerszą definicję ubóstwa, wychodzącą poza brak zasobów finansowych. W strategiach należy także akceptować wkład społeczeństwa obywatelskiego w formułowanie i monitorowanie tych strategii.

Ponadto Komisja podkreśla znaczenie koordynacji i harmonizacji z państwami członkowskimi drogą regularnych spotkań i wymiany najlepszych praktyk. UE będzie także kontynuowała promowanie debaty na temat równości płci na poziomie międzynarodowym i regionalnym, w szczególności podkreślając znaczenie wykraczania poza dziedziny zdrowia i edukacji.

Konkretne działania Komisji

W celu wdrożenia strategii Komisja proponuje działania na trzech frontach:

• programy krajowe (strategie krajowe i regionalne), a mianowicie:
• programy tematyczne w ramach perspektyw finansowych na lata 2007–2013, które mogą wspierać równość płci w zakresie zasobów ludzkich, ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa żywnościowego,
• inne instrumenty finansowe wspierające równość płci, a mianowicie europejski instrument na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka oraz instrument na rzecz stabilności.

Kontekst

W 2001 r. „Program działania na rzecz włączenia kwestii równości płci do wspólnotowej współpracy w dziedzinie rozwoju Wspólnoty 2001–2006” stworzył podstawy budowy odpowiedniego potencjału Komisji Europejskiej w tej dziedzinie.

Następnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1567/2003, które wygasło w dniu 31 grudnia 2006 r., określiło finansowe ramy wdrażania planu działań w obszarze rozrodu i życia seksualnego.

Również rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 806/2004, które wygasło w dniu 31 grudnia 2006 r., przewidywało kwotę 9 milionów euro na finansowanie konkretnych działań w tym obszarze. Natomiast Europejski Konsensus z 2005 r. wymienił równość mężczyzn i kobiet wśród głównych celów, jakie należy osiągnąć w dążeniu do zmniejszenia ubóstwa.

AKTY POWIĄZANE

Dokument roboczy Komisji z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie planu działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn w ramach rozwoju na lata 2010–2015 [SEC(2010) 265 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym] Komisja przedstawiła plan działań na lata 2010–2015 z myślą o wdrożeniu strategii wskazanej powyżej w komunikacie, a tym samym służący skuteczniejszemu promowaniu równości mężczyzn i kobiet w krajach rozwijających się. Plan działania przyczynia się do realizacji milenijnych celów rozwoju (MCR) oraz celów Konwencji ONZ w Sprawie Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet.

W tej optyce Komisja powinna między innymi:

• rozwijać zdolność działania UE i jej rolę jako znaczącego podmiotu broniącego równości płci na poziomie światowym,
• podejmować temat równości płci w ramach dialogu politycznego między UE i krajami rozwijającymi się,
• włączać promowanie równości płci do projektów finansowanych przez UE i opracować wiarygodne wskaźniki oceniające dokonany postęp,
• zachęcać do uczestnictwa społeczeństwo obywatelskie w krajach rozwijających się,
• poprawiać zarządzanie i przejrzystość europejskiego finansowania,
• wspierać działanie ONZ na rzecz ochrony kobiet podczas konfliktów poprzez wdrożenie rezolucji ONZ „Kobiety, pokój i bezpieczeństwo” (rezolucje 1325 z 2000 r. i 1889 z 2009 r.)

Ostatnia aktualizacja: 19.08.2010