Przepisy dotyczące przywozu i wywozu broni palnej, istotnych komponentów i amunicji

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

To rozporządzenie ustanawia zharmonizowane i obsługiwane cyfrowo ramy kontroli przywozu, wywozu i tranzytu broni palnej, istotnych komponentów i amunicji, zapewniające identyfikowalność¹, kontrole bezpieczeństwa i egzekwowanie przepisów w całej UE.

Zakres i zastosowanie

Rozporządzenie ma zastosowanie do operacji przywozu, wywozu i tranzytu obejmujących broń palną do użytku cywilnego, jej istotne komponenty i amunicję, a jednocześnie określa szczególne wyłączenia i odstępstwa:

• ma zastosowanie do broni palnej, istotnych komponentów, amunicji, broni alarmowej i sygnałowej, a także półfabrykatów broni palnej, półfabrykatów istotnych komponentów i moderatorów dźwięku wymienionych w załączniku I oraz broni palnej pozbawionej cech użytkowych zdefiniowanej w dyrektywie (UE) 2021/555 (zob. streszczenie);
• wyłączenia obejmują transfery dla sił zbrojnych, policji i organów publicznych lub do użytku służbowego przez takie organy;
• odstępstwa mają zastosowanie do niektórych procedur celnych i wymienionych towarów na podstawie obowiązujących pozwoleń;
• państwa członkowskie mogą przyjąć ilościowe ograniczenia przywozowe ze względu na politykę publiczną, bezpieczeństwo publiczne lub własność intelektualną;
• rozporządzenie nie ma zastosowania do transferów wewnątrzunijnych (które nadal są regulowane dyrektywą (UE) 2021/555).

Wymogi i procedury dotyczące przywozu

Wszelki przywóz wymienionej broni palnej i powiązanych produktów musi być zgodny ze ścisłymi przepisami dotyczącymi dokumentacji, oznakowania i rejestracji, aby zapewnić identyfikowalność i zgodne z prawem użycie:

• importerzy muszą rejestrować i przechowywać rejestry przez 20 lat oraz przekazywać organom na żądanie szczegółowe informacje dotyczące pochodzenia/miejsca przeznaczenia;
• broń palna musi być opatrzona trwałymi oznaczeniami przed odprawą celną;
• w przypadku broni palnej pozbawionej cech użytkowych wymaga się, aby ważne certyfikaty i oznaczenia były wprowadzone do elektronicznego systemu licencjonowania;
• przywożona może być wyłącznie zatwierdzona broń alarmowa i sygnałowa; Komisja Europejska będzie prowadzić otwarty rejestr modeli z możliwością konwersji i bez możliwości konwersji.

Pozwolenia na przywóz i kontrole

Przywóz wymienionych produktów zasadniczo wymaga uprzedniego pozwolenia za pośrednictwem ogólnounijnego systemu elektronicznego:

• wnioski mogą składać osoby upoważnione na podstawie dyrektywy (UE) 2021/555; w przypadku półfabrykatów kwalifikują się wyłącznie upoważnieni sprzedawcy i pośrednicy;
• organy muszą rozpatrywać wnioski w ciągu 90 dni roboczych (lub w niektórych przypadkach 110 dni), co obejmuje kontrole w zakresie historii kryminalnej i skradzionych towarów (za pośrednictwem systemu informacyjnego Schengen);
• pozwolenia mogą zostać unieważnione lub cofnięte, a pozwolenia obowiązujące powyżej dwóch lat podlegają regularnemu przeglądowi opartemu na analizie ryzyka.

Przywóz czasowy i procedury uproszczone

Szczególne wyłączenia i uproszczone pozwolenia są przewidziane dla przywozu czasowego do celów niehandlowych lub kulturalnych:

• importerzy niemający siedziby w UE mogą ubiegać się o jednorazowe pozwolenia na eksponowanie, naprawę, testowanie lub wykorzystanie do celów sportowych;
• o ogólne krajowe pozwolenia na przywóz można wnioskować dla towarów kategorii C w związku ze szczególnymi wydarzeniami dla myśliwych, rekonstruktorów historycznych lub strzelców sportowych; minimalne wymogi dotyczące warunków, które mają być zawarte w takich pozwoleniach, określa Komisja za pośrednictwem aktu wykonawczego;
• mieszkańcy UE posiadający europejską kartę broni palnej mogą pod pewnymi warunkami dokonywać przywozu powrotnego broni palnej, pod warunkiem że dokumentacja celna zawiera wcześniejsze odniesienia do wywozu.

Przemieszczenia z udziałem wielu państw członkowskich

Przemieszczenia z udziałem kilku państw członkowskich wymagają koordynacji i uprzedniej zgody wszystkich zainteresowanych organów:

• organy wydające pozwolenia muszą zwrócić się do innych państw członkowskich o wydanie opinii, które muszą zostać wydane w ciągu 10 dni roboczych;
• każdy sprzeciw skutkuje odmową przemieszczenia;
• cała komunikacja odbywa się za pośrednictwem centralnego elektronicznego systemu licencjonowania.

Pozwolenia na wywóz i wywóz powrotny

Wywóz broni palnej i powiązanych towarów poza UE wymaga uprzedniego pozwolenia, z wyjątkiem wywozu czasowego lub wywozu powrotnego:

• eksporterzy muszą posiadać ważne pozwolenie i dostarczyć dokumenty potwierdzające, takie jak: pozwolenia na przywóz z krajów przeznaczenia oraz oświadczenia użytkowników końcowych;
• w stosownych przypadkach eksporterzy muszą również przedłożyć świadectwa pozbawienia cech użytkowych;
• ogólne krajowe pozwolenia na wywóz mogą zostać przyjęte, ale muszą zostać zgłoszone Komisji i innym państwom członkowskim.

Proces wydawania pozwoleń i podstawy odmowy

Procedury wydawania pozwoleń na wywóz obejmują koordynację transgraniczną, kontrolę bezpieczeństwa i określone terminy:

• czas przetwarzania wynosi do 90 dni roboczych (lub 110 dni z uzasadnieniem);
• ważność pozwoleń jest ograniczona i musi być zgodna z przepisami kraju przeznaczenia dotyczącymi przywozu;
• podstawy odmowy obejmują embarga, wcześniejsze naruszenia lub zastrzeżenia ze strony innego państwa członkowskiego;
• w nowych wnioskach należy uwzględnić wcześniejsze odmowy.

Identyfikowalność i dokumentacja

Ścisłe wymogi dotyczące dokumentacji i oznakowania mają zastosowanie we wszystkich operacjach w celu zapewnienia rozliczalności i identyfikowalności:

• dokumenty wywozowe i tranzytowe muszą być zgodne ze wzorami zamieszczonymi w załącznikach III i IV;
• eksporterzy muszą poinformować kraje tranzytu i przedstawić dowód przybycia do kraju przeznaczenia w ciągu 45 dni;
• przepisy dotyczące oznakowania określone w dyrektywie (UE) 2021/555 mają zastosowanie przed odprawą wywozową.

Uproszczone procedury wywozu i wywozu powrotnego

Niektóre przypadki wywozu czasowego i wywozu powrotnego (np. przez rezydentów UE podróżujących na polowania lub wydarzenia sportowe) są wyłączone z wymogu pełnego pozwolenia, ale nadal wymagają uprzedniego powiadomienia elektronicznego. W takich przypadkach podróżni muszą mieć przy sobie ważną europejską kartę broni palnej, zwłaszcza podczas transportu broni palnej drogą powietrzną. Nawet w przypadku stosowania procedur uproszczonych właściwy organ zachowuje uprawnienia do zawieszenia lub zablokowania wywozu na okres do 30 dni, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy, by podejrzewać niewłaściwe wykorzystanie lub nieprzestrzeganie przepisów.

Rola organów i środki egzekwowania

Właściwe organy krajowe są odpowiedzialne za ocenę ryzyka dla bezpieczeństwa, wydawanie pozwoleń i zapewnianie zgodności:

• wszystkie decyzje o pozwoleniu są rejestrowane w systemie elektronicznym i udostępniane państwom członkowskim;
• sankcje mające zastosowanie w przypadku naruszenia niniejszego rozporządzenia muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające;
• ochrona sygnalistów² jest wymagana zgodnie z dyrektywą (UE) 2019/1937 (zob. streszczenie).

Kontrole po wysyłce i współpraca z państwami spoza UE

Organy mogą przeprowadzać kontrole po wysyłce we współpracy z krajami przeznaczenia w celu zapewnienia zgodności ostatecznego wykorzystania z pozwoleniami:

• organy celne i inne agencje muszą wymieniać informacje za pośrednictwem unijnych platform zarządzania ryzykiem;
• towary uznane za niezgodne z wymogami mogą zostać zatrzymane, zniszczone lub zajęte po przeprowadzeniu właściwego procesu.

Licencjonowanie cyfrowe i integracja systemu

Scentralizowany, bezpieczny elektroniczny system licencjonowania będzie obsługiwał wszystkie procedury wydawania pozwoleń, komunikacji i monitorowania zgodności w odniesieniu do przemieszczania broni palnej w całej UE. Komisja jest odpowiedzialna za utworzenie tego zaszyfrowanego systemu i zarządzanie nim i musi on osiągnąć pełną operacyjność do 12 lutego 2027 r. Zostanie on później włączony do unijnego systemu jednego okienka w dziedzinie ceł do 12 lutego 2031 r. Wszelkie przetwarzanie danych w ramach tego systemu musi być zgodne z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych (UE) 2016/679 (zob. streszczenie), zapewniając ochronę prywatności zarówno wnioskodawcom, jak i organom.

Monitorowanie, koordynacja i sprawozdawczość

Organy krajowe muszą koordynować i przekazywać Komisji roczne statystyki dotyczące egzekwowania i kontroli w zakresie nadzoru nad polityką i przejrzystości:

• rejestry pozwoleń muszą być przechowywane przez 20 lat;
• roczne sprawozdania krajowe muszą zawierać dane liczbowe dotyczące importowanej broni alarmowej i sygnałowej oraz aktualizacje dotyczące wdrażania;
• Komisja publikuje roczne podsumowania i przewodniczy Grupie Koordynacyjnej ds. Przywozu i Wywozu Broni Palnej.

Przepisy wykonawcze i przejściowe

Rozporządzenie zawiera terminy wdrożenia na szczeblu krajowym oraz ustalenia przejściowe dotyczące istniejących pozwoleń:

• państwa członkowskie muszą wyznaczyć organy krajowe do 12 sierpnia 2025 r.;
• rozporządzenie stosuje się w pełni od 12 lutego 2029 r.;
• artykuły dotyczące ograniczeń krajowych, ustanowienia systemów informatycznych i obowiązków sprawozdawczych, wraz z przepisami dotyczącymi egzekwowania, stosuje się od 11 lutego 2025 r.;
• istniejące pozwolenia zachowują ważność przez 12 miesięcy po 12 lutego 2029 r.

Kontekst prawny

Rozporządzenie zmienia rozporządzenie (UE) nr 258/2012 (zob. streszczenie).