Analiza oliwy z oliwek

 

STRESZCZENIE DOKUMENTÓW:

Rozporządzenie (EWG) nr 2568/91 w sprawie właściwości oliwy z oliwek i oliwy z wytłoczyn oliwek oraz w sprawie odpowiednich metod analizy

Rozporządzenie delegowane (UE) 2018/1096 zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 29/2012 w odniesieniu do wymogów dotyczących niektórych oznaczeń na etykiecie oliwy z oliwek

JAKIE SĄ CELE ROZPORZĄDZEŃ?

• Rozporządzenie Komisji Europejskiej (EWG) nr 2568/91 określa szczegółowe właściwości poszczególnych kategorii oliwy z oliwek oraz rodzaje analiz wykorzystywanych do określania zgodności. Ustanawia także wymogi w zakresie kontroli obowiązujące państwa członkowskie UE.
• Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/1096 (zob. akty delegowane) zmienia niektóre oznaczenia na etykiecie oliwy z oliwek odnoszące się do kwasowości i roku zbioru.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Kategorie oliwy z oliwek

Ustanawia się osiem kategorii oliwy z oliwek.

• Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia to kategoria cechująca się najwyższą jakością. Nie ma wad stwierdzanych organoleptycznie i ma owocowy aromat. Jej kwasowość nie może przekraczać 0,8 %.
• Oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia może mieć pewne wady wykrywane sensorycznie, ale ich poziom musi być bardzo niski. Jej kwasowość nie może przekraczać 2 %.
• Oliwa z oliwek typu lampante to niższej jakości oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia cechująca się kwasowością wyższą niż 2 %, brakiem owocowego charakteru i istotnymi wadami stwierdzanymi sensorycznie. Jest ona poddawana rafinacji lub wykorzystywana w zastosowaniach przemysłowych.
• Rafinowaną oliwę z oliwek otrzymuje się w wyniku rafinacji przede wszystkim oliwy z oliwek typu lampante, a czasami oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia. Nie jest ona przeznaczona na rynek detaliczny i cechuje się kwasowością nieprzekraczającą 0,3 %.
• Oliwa z oliwek złożona z rafinowanej oliwy z oliwek i oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia jest wynikiem zmieszania rafinowanej oliwy z oliwek i oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia lub oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia. Cechuje się kwasowością nieprzekraczającą 1 %.
• Surową oliwę z wytłoczyn z oliwek uzyskuje się z resztek pozostałych po wytłoczeniu oleju środkami mechanicznymi.
• Rafinowaną oliwę z wytłoczyn z oliwek uzyskuje się poprzez rafinację surowej oliwy z wytłoczyn z oliwek. Może cechować się ona kwasowością nieprzekraczającą 0,3 %.
• Oliwę z wytłoczyn z oliwek otrzymuje się poprzez zmieszanie rafinowanej oliwy z wytłoczyn z oliwek oraz oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia lub oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia i cechuje się ona kwasowością nieprzekraczającą 1 %.

Metody analizy stosowane do określania kategorii oliwy

Kategoryzacja oliwy z oliwek opiera się na wskaźnikach jakości odnoszących się do:

• właściwości fizykochemicznych, takich jak kwasowość, liczba nadtlenkowa, zawartość kwasów tłuszczowych i skład steroli;
• właściwości organoleptycznych (sensorycznych), takich jak owocowość i brak wad stwierdzanych organoleptycznie.

Rozporządzenie wskazuje różne metody analizy służące określeniu następujących aspektów składu:

• wolne kwasy tłuszczowe, wyrażone jako procentowa część kwasu oleinowego,
• liczba nadtlenkowa,
• zawartość wosków,
• skład i zawartość steroli i dialkoholi triterpenowych,
• procentowa zawartość 2-monopalmitynianu glicerolu,
• skład kwasów tłuszczowych,
• właściwości organoleptyczne oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia,
• stigmastadieny,
• triglicerydy,
• woski, metylowe estry kwasu tłuszczowego i etylowe estry kwasu tłuszczowego.

Zgodność

Państwa członkowskie muszą dopilnować przeprowadzania odpowiednich i opartych na analizie ryzyka kontroli zgodności, aby zagwarantować, że oliwa z oliwek wprowadzana do obrotu jest zgodna ze zgłaszaną kategorią. Kryteria oceny ryzyka mogą obejmować:

• kategorię oliwy, okres produkcji, cenę oliwy w stosunku do innych olejów roślinnych, czynności związane z mieszaniem i pakowaniem, obiekty i warunki przechowywania, państwo pochodzenia, państwo przeznaczenia, środki transportu lub objętość partii;
• pozycję podmiotów gospodarczych w łańcuchu wprowadzania do obrotu, objętość i wartość produktów wprowadzanych do obrotu, zakres kategorii oliwy, rodzaj prowadzonej działalności, na przykład tłoczenie, przechowywanie, rafinowanie, mieszanie, pakowanie lub sprzedaż detaliczna;
• ustalenia poczynione podczas poprzednich kontroli, w tym liczbę i rodzaj stwierdzonych wad, typową jakość oliwy wprowadzanej do obrotu, efektywność wykorzystywanego wyposażenia technicznego;
• wiarygodność systemów zapewnienia jakości lub systemów samokontroli podmiotów gospodarczych w odniesieniu do zgodności z normami handlowymi;
• miejsce przeprowadzania kontroli, zwłaszcza jeśli jest to pierwszy punkt wprowadzenia produktów na teren UE lub ostatni punkt wyprowadzenia produktów z UE albo miejsce, w którym oliwa jest produkowana, pakowana, ładowana lub sprzedawana konsumentowi finalnemu.

Państwa członkowskie muszą z wyprzedzeniem ustanowić kryteria oceny ryzyka wystąpienia niezgodności oraz minimalną liczbę podmiotów gospodarczych, partii lub ilości podlegających kontroli zgodności. Wymaga się, aby rocznie przeprowadzać co najmniej jedną kontrolę zgodności na 1 000 ton oliwy z oliwek wprowadzonej do obrotu w państwie członkowskim.

Jeśli oliwa nie odpowiada opisowi jej kategorii, państwo członkowskie musi zastosować skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary ustalane w świetle tego, jak poważna jest stwierdzona nieprawidłowość, oraz zwiększyć częstotliwość kontroli w przypadku istotnych nieprawidłowości.

Właściwości organoleptyczne (sensoryczne)

Państwa członkowskie mogą zatwierdzać zespoły ds. oceny, które będą przeprowadzać ocenę i weryfikację właściwości organoleptycznych. Jeśli państwa członkowskie napotykają trudności w utworzeniu na swoim terytorium zespołów degustatorów, mogą wezwać zespół degustatorów zatwierdzony w innym państwie członkowskim.

Etykietowanie

Rozporządzenie delegowane (UE) 2018/1096 zmienia rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 29/2012 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do oliwy z oliwek w zakresie niektórych opcjonalnych oznaczeń, które można umieszczać na etykiecie:

• oznaczenia maksymalnej kwasowości oczekiwanej w momencie upływu daty minimalnej trwałości;
• roku zbioru.

OD KIEDY ROZPORZĄDZENIA MAJĄ ZASTOSOWANIE?

• Rozporządzenie (EWG) nr 2568/91 ma zastosowanie od 6 września 1991 r.
• Rozporządzenie delegowane (UE) 2018/1096 ma zastosowanie od 6 sierpnia 2018 r.

KONTEKST

Zobacz również:

• Oliwa z oliwek w UE (Komisja Europejska)
• Oliwa z oliwek – zestawienie informacji (Komisja Europejska).

GŁÓWNE DOKUMENTY

Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2568/91 z dnia 11 lipca 1991 r. w sprawie właściwości oliwy z oliwek i oliwy z wytłoczyn oliwek oraz w sprawie odpowiednich metod analizy (Dz.U. L 248 z 5.9.1991, s. 1–83)

Kolejne zmiany rozporządzenia (EWG) nr 2568/91 zostały włączone do tekstu pierwotnego. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/1096 z dnia 22 maja 2018 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 29/2012 w odniesieniu do wymogów dotyczących niektórych oznaczeń na etykiecie oliwy z oliwek (Dz.U. L 197 z 3.8.2018, s. 3–4)

DOKUMENTY POWIĄZANE

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 671–854)

Zobacz tekst skonsolidowany.

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 29/2012 z dnia 13 stycznia 2012 r. w sprawie norm handlowych w odniesieniu do oliwy z oliwek (tekst jednolity) (Dz.U. L 12 z 14.1.2012, s. 14–21)

Zobacz tekst skonsolidowany.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.U. L 304 z 22.11.2011, s. 18–63)

Zobacz tekst skonsolidowany.

Ostatnia aktualizacja: 14.10.2021