Regulacja rynku kryptoaktywów

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Rozporządzenie dotyczy emisji, publicznego oferowania i dopuszczania do obrotu kryptoaktywów oraz świadczenia usług związanych z kryptoaktywami.

Wyróżnia ono następujące rodzaje kryptoaktywów:

• tokeny będące pieniądzem elektronicznym lub tokeny będące e-pieniądzem (kryptoaktywa, które stabilizują swoją wartość w stosunku do jednej oficjalnej waluty);
• tokeny powiązane z aktywami (kryptoaktywa, które stabilizują swoją wartość w stosunku do innych aktywów lub koszyka aktywów);
• kryptoaktywa inne niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem.

Oferujący¹ lub osoby ubiegające się o dopuszczenie do obrotu kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami i tokeny będące e-pieniądzem muszą:

• posiadać osobowość prawną²;
• publikować dokumenty informacyjne kryptoaktywów oraz wszelkie informacje marketingowe w swojej witrynie internetowej;
• prowadzić działalność w sposób rzetelny, uczciwy i profesjonalny;
• komunikować się z obecnymi i potencjalnymi nabywcami aktywów w sposób uczciwy, jasny i niewprowadzający w błąd;
• wykrywać wystąpienie potencjalnych konfliktów interesów, ujawniać takie konflikty interesów oraz nimi zarządzać;
• ponosić odpowiedzialność za naprawienie szkody w przypadku podania błędnych informacji w dokumencie informacyjnym;
• zapewnić posiadaczom kryptoaktywów prawo do odstąpienia.

Emitenci tokenów powiązanych z aktywami, którzy oferują je publicznie lub starają się o ich dopuszczenie do obrotu na platformie obrotu kryptoaktywami, muszą:

• być osobą prawną lub przedsiębiorstwem z siedzibą w UE;
• posiadać zezwolenie od państwa członkowskiego UE będącego ich krajem pochodzenia; lub
• być instytucją kredytową, która sporządza dokument informacyjny kryptoaktywów zatwierdzony przez właściwy organ krajowy;
• wykupić swoje tokeny powiązane z aktywami w dowolnym momencie na żądanie posiadaczy po wartości rynkowej powiązanych aktywów lub poprzez dostarczenie powiązanych aktywów;
• opublikować dokument informacyjny kryptoaktywów i jakąkolwiek komunikację marketingową w swojej witrynie internetowej oraz ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą za nieprawidłowe informacje zawarte w dokumencie informacyjnym;
• prowadzić działalność w sposób rzetelny, uczciwy i profesjonalny;
• komunikować się z obecnymi i potencjalnymi nabywcami tokenów w sposób uczciwy, jasny i niewprowadzający w błąd;
• działać w najlepszym interesie posiadaczy tokenów i traktować ich jednakowo;
• ustanowić i utrzymywać skuteczne i przejrzyste procedury rozpatrywania skarg w sposób szybki, sprawiedliwy i spójny;
• wykrywać wystąpienie potencjalnych konfliktów interesów, ujawniać takie konflikty interesów oraz nimi zarządzać;
• utrzymywać przez cały czas rezerwę aktywów pokrywającą zobowiązania wobec posiadaczy tokenów oraz posiadać fundusze własne co najmniej równe najwyższej z następujących kwot:
  • 350 000 euro; lub
  • 2% średniej kwoty rezerwy aktywów; lub
  • jednej czwartej stałych kosztów pośrednich z poprzedniego roku.
• ustanowić plan naprawy i wykupu na wypadek niemożności wywiązania się ze swoich zobowiązań.

Emitenci tokenów będących e-pieniądzem, którzy oferują je publicznie lub starają się o ich dopuszczenie do obrotu na platformie obrotu kryptoaktywami, muszą:

• uzyskać zezwolenie jako instytucja kredytowa lub instytucja pieniądza elektronicznego;
• opublikować dokument informacyjny kryptoaktywów i jakąkolwiek komunikację marketingową w swojej witrynie internetowej oraz ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą za nieprawidłowe informacje zawarte w dokumencie informacyjnym;
• przestrzegać przepisów dotyczących emisji i możliwości wykupu tokenów, a także ich oferowania do obrotu;
• emitować tokeny według wartości nominalnej w chwili otrzymania środków pieniężnych;
• na żądanie posiadacza odkupić tokeny w dowolnym momencie i po wartości nominalnej;
• inwestować otrzymane środki w bezpieczne aktywa obarczone niskim ryzykiem w tej samej walucie i deponować je na oddzielnym rachunku prowadzonym przez instytucję kredytową;
• ustanowić plan naprawy i wykupu na wypadek niemożności wywiązania się ze swoich zobowiązań.

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB) klasyfikuje tokeny oparte na aktywach i e-pieniądzu jako „znaczące”, jeśli spełnione są pewne kryteria, takie jak ich posiadacze, wartość lub transakcje przekraczające określone poziomy. W takich przypadkach emitenci takich znaczących tokenów powiązanych z aktywami i tokenów pieniądza elektronicznego podlegają dodatkowym wymogom, a EUNB sprawuje rolę nadzorczą.

Dostawcy usług związanych z kryptoaktywami muszą:

• posiadać osobowość prawną lub prowadzić działalność gospodarczą na podstawie zezwolenia wydanego przez organ krajowy jako dostawca usług w zakresie kryptoaktywów, z siedzibą w państwie członkowskim, w którym świadczą co najmniej część swoich usług, faktycznym zarządem i co najmniej jednym z dyrektorów przebywających na terytorium UE; lub
• w określonych okolicznościach być instytucją kredytową, centralnym depozytem papierów wartościowych, firmą inwestycyjną, operatorem rynku, instytucją pieniądza elektronicznego, spółką zarządzającą przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe lub alternatywnym funduszem inwestycyjnym.

Obowiązki wszystkich dostawców usług związanych z kryptoaktywami obejmują:

• działanie w sposób rzetelny, uczciwy i profesjonalny, a także w najlepszym interesie istniejących i potencjalnych klientów;
• przekazywanie klientom rzetelnych, jasnych i niewprowadzających w błąd informacji;
• niewprowadzania klientów celowo lub przez zaniedbanie w błąd w odniesieniu do rzeczywistych lub domniemanych korzyści związanych z jakimikolwiek kryptoaktywami, a także ostrzegania przed ryzykiem związanym z inwestycjami;
• udostępniać w widocznym miejscu w swojej witrynie internetowej ceny, koszty, zasady dotyczące opłat oraz wpływ poszczególnych kryptoaktywów na klimat i środowisko;
• stosować zabezpieczenia ostrożnościowe równe co najmniej wyższej z poniższych wartości:
  • minimalnych wymogów kapitałowych określonych w załączniku IV; lub
  • jednej czwartej stałych kosztów ogólnych poniesionych w poprzednim roku;
• zapewnić, że członkowie organu zarządzającego cieszą się nieposzlakowaną opinią i posiadają wiedzę, doświadczenie, umiejętności i czas, pozwalające im na skuteczne wykonywanie swoich obowiązków;
• wdrażać zasady i procedury zapobiegające praniu pieniędzy, finansowaniu terroryzmu oraz innym przestępstwom;
• oddzielać kryptoaktywa i fundusze klientów od innych aktywów i nie wykorzystywać ich na własny rachunek;
• ustanowić i utrzymywać skuteczne i przejrzyste procedury rozpatrywania skarg klientów w sposób szybki, sprawiedliwy i spójny;
• utrzymywać i stosować skuteczne zasady mające na celu rozpoznawanie konfliktów interesów, przeciwdziałanie im, zarządzanie nimi i ich ujawnianie;
• podjąć, w przypadku outsourcingu dowolnych działań, wszelkie rozsądne działania w celu uniknięcia dodatkowego ryzyka;
• opracować plan kontrolowanego zakończenia działalności, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Szczegółowe zasady obejmują:

• przejęcia emitentów tokenów powiązanych z aktywami i dostawców usług związanych z kryptoaktywami;
• środki i zakazy mające na celu przeciwdziałanie nadużyciom na rynku, takim jak wykorzystywanie informacji wewnętrznych i nadużycia dotyczące informacji poufnych;
• uprawnienia i role organów krajowych, EUNB i Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA).

Rozporządzenie nie ma zastosowania do:

• kryptoaktywa, które podlegają innym unijnym aktom prawnym dotyczącym usług finansowych (np. takim, które kwalifikują się jako instrumenty finansowe, emerytury lub produkty ubezpieczeniowe);
• podmiotów świadczących usługi związane z kryptoaktywami wyłącznie na rzecz swoich spółek macierzystych lub zależnych, syndyków i zarządców w postępowaniach upadłościowych;
• Europejskiego Banku Centralnego i krajowych banków centralnych, Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Europejskiego Mechanizmu Stabilizacji Finansowej, Europejskiego Mechanizmu Stabilności i międzynarodowych organizacji publicznych;
• kryptoaktywów, które są unikalne i które nie są zamienne z innymi kryptoaktywami;

Komisja Europejska przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej sprawozdania na różnych etapach wdrażania rozporządzenia, obejmujące:

• najnowsze informacje na temat kryptoaktywów (po 18 miesiącach);
• okresową ocenę rozporządzenia (po 24 miesiącach);
• stosowanie rozporządzenia (po 48 miesiącach).

Uprawnienia Komisji Europejskiej obejmują także przyjmowanie aktów delegowanych i wykonawczych.

Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych we współpracy z Europejskim Urzędem Nadzoru Bankowego publikuje sprawozdanie przedłożone Parlamentowi i Radzie. Pierwsze sprawozdanie zostanie przedłożone 12 miesięcy po wejściu w życie rozporządzenia, a następnie co roku.

Pojedynczy europejski punkt dostępu

Rozporządzenie zmieniające (UE) 2023/2869 włącza do rozporządzenia (UE) nr 2023/1114 nowy artykuł dotyczący dostępności informacji o europejskim pojedynczym punkcie dostępowym (ESAP), ustanowionym na mocy rozporządzenia (UE) 2023/2859 (zob. streszczenie). ESAP zapewni dostęp do publicznych danych finansowych na temat przedsiębiorstw i produktów inwestycyjnych z UE i informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem. Od dnia 10 stycznia 2030 roku, podając do wiadomości publicznej informacje wymagane na podstawie rozporządzenia (UE) nr 2023/1114, akt zmieniający wymaga, aby emitent, oferent lub osoba ubiegająca się o dopuszczenie przekazali te informacje w tym samym czasie odpowiedniemu organowi zbierającemu w celu udostępnienia ich w ESAP. Rozporządzenie zmieniające określa również warunki, które muszą spełniać te informacje.

Rozporządzenie (UE) 2023/1114 zmienia:

• Dyrektywę 2013/36/UE (w sprawie wymogów kapitałowych);
• Dyrektywę (UE) 2019/1937 (w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa UE);
• Rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (ustanawiające Europejski Urząd Nadzoru Bankowego);
• Rozporządzenie (UE) nr 1095/2010 (ustanawiające Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych);