Unijny program działań w zakresie środowiska do 2030 r.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Długoterminowym celem priorytetowym jest zapewnienie, by najpóźniej do 2050 r. Europejczycy cieszyli się dobrą jakością życia z uwzględnieniem poziomów krytycznych dla planety w zdrowej gospodarce, w której nic się nie marnuje, wzrost ma charakter regeneracyjny, osiągnięto neutralność klimatyczną, a nierówności znacznie zmniejszono.

Opierając się na Europejskim Zielonym Ładzie, ma na celu przyspieszenie transformacji ekologicznej w kierunku neutralnej dla klimatu, zasobooszczędnej gospodarki, uznając, że dobrostan i dostatek człowieka zależy od zdrowego ekosystemu.

Sześć celów priorytetowych

• Osiągnięcie celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. i neutralności klimatycznej do roku 2050.
• Wzmocnienie zdolności do przystosowania poprzez wzmocnienie odporności i ograniczenie podatności na zmianę klimatu.
• Dążenie do modelu wzrostu o charakterze regeneracyjnym, uniezależnienie wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów i degradacji środowiska oraz przyspieszenie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym.
• Dążenie do osiągnięcia zerowego poziomu zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby oraz ochrona zdrowia i dobrostanu Europejczyków.
• Ochrona, zachowanie i przywrócenie bioróżnorodności poprzez poprawę stanu ekosystemów i środowiska oraz zwalczanie pustynnienia i degradacji gleby.
• Ograniczenie presji środowiskowych i klimatycznych związanych z produkcją i konsumpcją, w szczególności w obszarze energii, rozwoju przemysłowego, budownictwa i infrastruktury, mobilności i systemu żywnościowego.

Utworzenie warunków koniecznych do osiągnięcia celów priorytetowych

Aby osiągnąć cele priorytetowe, Komisja Europejska, państwa członkowskie Unii Europejskiej (UE), organy regionalne i lokalne oraz zainteresowane podmioty:

• zapewnią skuteczne, sprawne i pełne wdrożenie unijnego ustawodawstwa i unijnych strategii w dziedzinie środowiska i klimatu, nadając priorytet egzekwowaniu prawa oraz udoskonalając wytyczne i zalecenia;
• zapewnią minimalizację nierówności społecznych wynikających ze skutków i strategii politycznych związanych z klimatem i środowiskiem oraz zapewnią, by środki podejmowane w celu ochrony środowiska i klimatu były sprawiedliwe i sprzyjające włączeniu społecznemu;
• uwzględnią perspektywę płci na wszystkich etapach procesu kształtowania polityki;
• wzmocnią zachęty korzystne dla środowiska oraz wycofają dotacje o skutkach szkodliwych dla środowiska, w szczególności dotacje na paliwa kopalne;
• włączą działania na rzecz bioróżnorodności, przyczyniając się do osiągnięcia celu zakładającego, że w ramach wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 na cele związane z bioróżnorodnością przeznaczone zostanie 7,5 % rocznych wydatków w 2024 r. i 10 % rocznych wydatków w 2026 r. i 2027 r.;
• będą promować należyte zarządzanie chemikaliami i szybko zastąpią substancje potencjalnie niebezpieczne;
• zajmą się kwestią degradacji gruntów oraz zagwarantują ochronę i zrównoważone użytkowanie gleby, w tym poprzez wprowadzenie przepisów dotyczących zdrowej gleby do 2023 r.
• przekształcą unijny system żywnościowy, tak aby przyczyniał się on do ochrony bioróżnorodności i dobrostanu zwierząt, zapewniając jednocześnie sprawiedliwą transformację zainteresowanym stronom;
• uznają powiązania między zdrowiem ludzi, zdrowiem zwierząt i środowiskiem poprzez włączenie podejścia „Jedno zdrowie” w kształtowanie polityki;
• wykorzystają istniejące narzędzia i metody oraz udoskonalą metody monitorowania, narzędzia oceny i mierzalne wskaźniki na potrzeby rozwiązań opartych na zasobach przyrody;
• uruchomią zasoby ze źródeł publicznych i prywatnych, w tym budżetu UE, za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz na poziomie krajowym;
• wykorzystają opodatkowanie środowiskowe, instrumenty rynkowe oraz narzędzia ekologicznego planowania budżetu i finansowania;
• zapewnią, by polityki i działania opierały się na najlepszej dostępnej wiedzy naukowej i technologiach, jednocześnie wzmacniając bazę wiedzy;
• wykorzystają potencjał technologii cyfrowych i technologii danych (w tym danych dostarczanych w czasie rzeczywistym) w celu wsparcia polityki, jednocześnie zapewniając przejrzystość, autentyczność, interoperacyjność i publiczną dostępność danych i informacji;
• zmobilizują szerokie wsparcie ze strony społeczeństwa obywatelskiego, we współpracy z przedsiębiorstwami, w szczególności małymi i średnimi przedsiębiorstwami, partnerami społecznymi, obywatelami, społecznościami i innymi zainteresowanymi stronami oraz poprzez promowanie debaty, edukacji ekologicznej przez całe życie i działań prowadzonych przez społeczności;
• wzmocnią współpracę między instytucjami unijnymi w zakresie polityki klimatycznej i środowiskowej;
• wprowadzą wysokie standardy dotyczące przejrzystości, udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości zarówno na poziomie Unii, jak i państw członkowskich, zgodnie z konwencją z Aarhus;
• będą wspierać globalne przyjęcie celów priorytetowych poprzez partnerstwa i sojusze z państwami trzecimi takie jak G-7 i G-20.

Monitorowanie i sprawozdawczość

• Komisja, przy wsparciu Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Agencji Chemikaliów co roku monitoruje i ocenia postępy w zakresie osiągania celów priorytetowych oraz przedstawia sprawozdania w tej sprawie, przeprowadzając przegląd śródokresowy do 31 marca 2024 r. i pełną ocenę do 31 marca 2029 r., po której w stosownym przypadku sporządzi propozycję następnego programu działań w zakresie środowiska do 31 grudnia 2029 r.
• Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej i Komisja co roku wymieniają poglądy na temat oceny, podjętych działań i ewentualnych przyszłych działań.