Kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania (do 8 września 2021 r.)

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Produkty podwójnego zastosowania oznaczają produkty oraz technologie, które mogą być użyte zarówno w zastosowaniach cywilnych, jak i wojskowych do wspomagania w jakikolwiek sposób wytwarzania broni jądrowej lub innych urządzeń do wybuchu jądrowego.
• Sektor handlu produktami podwójnego zastosowania stanowi znaczną część handlu zewnętrznego UE. Najnowsze dane potwierdzają, że wielkość kontrolowanego wywozu produktów podwójnego zastosowania z UE wynosiła do 85 mld EUR.

Unijny wykaz produktów podwójnego zastosowania

• Załącznik I do rozporządzenia zawiera wykaz produktów podwójnego zastosowania, które wymagają zezwolenia. Załącznik I jest rokrocznie aktualizowany w drodze przyjmowanych przez Komisję Europejską aktów delegowanych w celu dostosowania go do przepisów międzynarodowych i zobowiązań podjętych w ramach:
  • Grupy Australijskiej,
  • Reżimu Kontrolnego Technologii Rakietowych,
  • Grupy Dostawców Jądrowych,
  • porozumienia z Wassenaar w sprawie kontroli eksportu broni konwencjonalnej oraz towarów i technologii podwójnego zastosowania, oraz
  • konwencji o broni chemicznej.
• Wywóz niektórych produktów podwójnego zastosowania niewymienionych w załączniku I może wymagać zezwolenia, gdy istnieje podejrzenie, że są one przeznaczone do użytku w związku z programem produkcji broni biologicznej, chemicznej lub jądrowej albo rakiet balistycznych lub do użytku wojskowego w krajach, na które nałożono embargo na broń.
• W wyjątkowych przypadkach ze względów bezpieczeństwa publicznego lub ze względu na prawa człowieka państwa członkowskie UE mogą prowadzić dodatkowe kontrole w odniesieniu do produktów niewyszczególnionych w wykazie.
• Państwa członkowskie mogą również wprowadzać ograniczenia w zakresie świadczenia usług pośrednictwa w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania oraz ich tranzytu przez terytorium UE.
• Z wyjątkiem niektórych wrażliwych produktów wymienionych w załączniku IV do rozporządzenia (takich jak zapłonniki elektryczne) produkty podwójnego zastosowania mogą być przedmiotem swobodnego obrotu na terenie UE.

Zezwolenia na wywóz

Istnieją cztery rodzaje zezwoleń na wywóz.

• Generalne unijne zezwolenia na wywóz umożliwiają wywóz określonych produktów podwójnego zastosowania do niektórych krajów, pod pewnymi warunkami (zob. załącznik II do rozporządzenia). Obejmują one na przykład:
  • wywóz pewnych produktów podwójnego zastosowania do krajów takich jak Australia, Kanada, Japonia, Nowa Zelandia, Norwegia, Szwajcaria i Stany Zjednoczone;
  • wywóz pewnych produktów podwójnego zastosowania po naprawie/wymianie;
  • wywóz czasowy niektórych produktów podwójnego zastosowania na wystawy/targi;
  • wywóz pewnych urządzeń telekomunikacyjnych i środków chemicznych do określonych miejsc przeznaczenia.
• Krajowe generalne zezwolenia na wywóz mogą być wydawane przez państwa członkowskie, jeśli są one zgodne z istniejącymi generalnymi unijnymi zezwoleniami na wywóz i nie odnoszą się do produktów wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (np. uranu, patogenów ludzkich i zwierzęcych, takich jak niektóre wirusy, w tym wirus Ebola).
• Globalne zezwolenia na wywóz są udzielane przez organy krajowe jednemu eksporterowi i mogą obejmować wiele produktów oraz być ważne na wywóz do wielu państw lub użytkowników końcowych.
• Indywidualne zezwolenia na wywóz są udzielane przez organy krajowe jednemu eksporterowi w odniesieniu do jednego użytkownika końcowego lub odbiorcy w państwie niebędącym członkiem UE i obejmują co najmniej jeden produkt podwójnego zastosowania.

Sieć organów kontroli wywozu

W rozporządzeniu ustanawia się sieć właściwych organów kontroli wywozu, koordynowaną przez Grupę Koordynacyjną ds. Produktów Podwójnego Zastosowania, w ramach której to sieci wymienia się informacje dotyczące systemu kontroli wywozu i opracowuje narzędzia wspierające jego wdrażanie.

Przegląd polityki w zakresie kontroli wywozu

• Rozporządzenie nakłada na Komisję obowiązek przeprowadzenia przeglądu polityki UE w zakresie kontroli wywozu. W październiku 2013 r. Komisja przedstawiła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Europejskiej sprawozdanie w sprawie wdrażania i oceny wpływu. Stwierdzono w nim, że obecny system kontroli wywozu zapewnia mocne podstawy prawne i instytucjonalne, jednak należy go zaktualizować w celu wytworzenia zdolności w zakresie nowoczesnej kontroli, które będą UE niezbędne w przyszłości.
• W kwietniu 2014 r. przyjęto komunikat przedstawiający długofalową wizję unijnego systemu strategicznej kontroli wywozu i identyfikujący konkretne warianty strategiczne w odniesieniu do unowocześnienia systemu kontroli wywozu. W 2015 r. Komisja przeprowadziła ocenę skutków, a we wrześniu 2016 r. przedstawiła wniosek ustawodawczy w celu unowocześnienia kontroli wywozu z UE.

Uchylenie rozporządzenia (WE) nr 428/2009

Rozporządzenie (UE) 2021/821 przekształca i uchyla rozporządzenie (WE) nr 428/2009 ze skutkiem od 9 września 2021 r.