Umowa z Kotonu

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Główne zasady

Umowa z Kotonu ustanawia ścisłe partnerstwo oparte na szeregu zasad:

• partnerzy umowy są równi wobec siebie,
• kraje AKP określają swoje własne polityki rozwojowe,
• współpraca odbywa się nie tylko na płaszczyźnie rządów – parlamenty, władze lokalne, społeczeństwo obywatelskie, sektor prywatny, partnerzy ekonomiczni i społeczni także odgrywają rolę w ramach partnerstwa.
• Ustalenia oraz priorytety dotyczące współpracy są zróżnicowane odpowiednio do takich aspektów jak stopień rozwoju danego kraju.

Organizacja

Istnieją instytucje wspólne, mające na celu wspieranie realizacji umowy z Kotonu.

• Rada Ministrów AKP-EU, wspomagana przez Komitet Ambasadorów:
  • prowadzi dialog polityczny,
  • przyjmuje wytyczne w zakresie polityki oraz
  • podejmuje decyzje niezbędne do wdrożenia umowy.
• Rada sporządza raport roczny z postępów i przedstawia go Wspólnemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu AKP–UE. Ten organ konsultacyjny wydaje zalecenia w sprawie osiągania celów umowy.
• Wspólny Ministerialny Komitet do spraw Handlu AKP–UE omawia kwestie dotyczące handlu, które są przedmiotem zainteresowania wszystkich państw AKP. Monitoruje on proces negocjacji i wdrażania umów o partnerstwie gospodarczym. Ponadto dokonuje oceny wpływu wielostronnych negocjacji handlowych na stosunki handlowe między państwami AKP a UE oraz na rozwój gospodarek państw AKP.
• Komitet do spraw Współpracy Finansowej na Rzecz Rozwoju AKP–UE dokonuje oceny realizacji współpracy finansowej na rzecz rozwoju i monitoruje postępy.

Wymiar polityczny

Polityczny wymiar umowy z Kotonu jest istotny i obejmuje:

• kompleksowy dialog polityczny dotyczący kwestii krajowych, regionalnych i globalnych,
• promowanie przestrzegania praw człowieka i procesów demokratycznych;
• opracowywanie polityk budowania pokoju, zapobiegania konfliktom oraz ich rozwiązywania,
• zajęcie się problemami migracji i bezpieczeństwa, w tym zwalczaniem terroryzmu i przeciwdziałaniem rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia.

Współpraca

Umowa obejmuje działania w ramach współpracy, mające zintensyfikować:

• rozwój gospodarczy skupiony na przemyśle, rolnictwie i turystyce w państwach AKP;
• rozwój społeczny i rozwój jednostki, mający poprawić system zdrowotny, edukacyjny i żywieniowy oraz
• współpracę regionalną i integrację w celu promowania i zwiększenia wymiany handlowej pomiędzy państwami AKP.

Działania te są finansowane przez Europejski Fundusz Rozwoju oraz, od 2021 r., przez Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej.

Umowa jest zgodna z zasadami Światowej Organizacji Handlu i pozwala państwom AKP na odgrywanie pełnej roli w handlu międzynarodowym.

Przegląd umowy

Umowa została podpisana w 2000 r.

Ostatnie zmiany wprowadzono do niej w 2017 r. (decyzją (UE) 2017/435. W 2010 r. umowa została dostosowana w celu położenia nacisku m.in. na następujące kwestie:

• zmiany klimatu;
• bezpieczeństwo żywnościowe,
• HIV/AIDS,
• zrównoważone rybołówstwo,
• wzmacnianie ochrony niestabilnych regionów,
• wypełnianie milenijnych celów rozwoju (zastąpionych w 2016 r. przez 17 celów zrównoważonego rozwoju).

Negocjacje w sprawie nowej umowy rozpoczęły się we wrześniu 2018 r.

W 2016 r. przyjęto komunikat w sprawie odnowienia partnerstwa na okres po 2020 r. Decyzja ta:

• opiera się na programie ONZ 2030 na rzecz zrównoważonego rozwoju,
• wspiera globalną strategię na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, która zawiera strategiczne wytyczne dotyczące zewnętrznych interesów i ambicji UE,
• jest spójny z europejskim konsensusem w sprawie rozwoju.