Wspólna klasyfikacja jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS)

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Hierarchia NUTS

Dla każdego państwa członkowskiego opracowana została trzypoziomowa hierarchia podziałów regionalnych, które bazują na minimalnych i maksymalnych progach zaludnienia.

• NUTS 1. Duże regiony socjoekonomiczne, np. niemieckie Länder, belgijskie Gewesten/Régions albo polskie lub rumuńskie makroregiony.
• NUTS 2. Regiony podstawowe dla stosowania polityki regionalnej, np. belgijskie i niderlandzkie prowincje, austriackie Bundesländer albo czeskie regiony (oblasti).
• NUTS 3. Małe regiony wymagane w związku z określonymi potrzebami, np. francuskie départements, bułgarskie prowincje (oblasti) albo włoskie prowincje.

Poziom trzeci jest podziałem poziomu drugiego, a poziom drugi jest podziałem poziomu pierwszego, który z kolei jest podziałem państw członkowskich. NUTS nie obejmują poziomu lokalnego (gminnego). W państwach członkowskich, w których całościowe zaludnienie jest poniżej minimalnego progu dla danego poziomu NUTS, państwo członkowskie jako całość traktowane jest jako jednostka terytorialna NUTS tego poziomu.

Kryteria klasyfikacji

Przy określaniu jednostek terytorialnych NUTS należy brać pod uwagę istniejące w państwach członkowskich jednostki administracyjne. Poziom NUTS, któremu odpowiada istniejący poziom administracyjny, określany jest na podstawie przeciętnej wielkości populacji w określonych jednostkach administracyjnych według kryteriów określonych poniżej:

Jeśli w danym państwie członkowskim nie istnieje poziom administracyjny o odpowiedniej wielkości dla danego poziomu w klasyfikacji, poziom ten jest tworzony poprzez połączenie odpowiedniej liczby mniejszych sąsiadujących jednostek administracyjnych. Powstałe wskutek takiego połączenia jednostki tworzą „poziom nieadministracyjny”, w ramach którego każda jednostka nieadministracyjna mieści się w granicach stanu zaludnienia określonego powyżej. Niektóre jednostki nieadministracyjne, zwłaszcza na wyspach i w regionach najbardziej oddalonych, mogą stanowić wyjątki od tych przedziałów z powodu szczególnych uwarunkowań geograficznych, społeczno-ekonomicznych, historycznych, kulturowych lub środowiskowych.

Typologie terytorialne (Tercet)

W rozporządzeniu zmieniającym (UE) 2017/2391 uznano prawnie typologie terytorialne na potrzeby statystyk UE. Dzięki temu rozporządzenia dotyczące statystyk sektorowych i inicjatywy polityczne mogą odsyłać do tych typologii w celu umożliwienia zbierania statystyk UE lub ukierunkowania działań na konkretne obszary, takie jak miasta, obszary miejskie, obszary wiejskie lub obszary przybrzeżne.

Zakresem tego rozporządzenia objęte są istniejące typologie terytorialne oparte albo na poziomie NUTS 3 (np. typologia obszarów miejskich i wiejskich, regiony metropolitalne), albo na poziomie lokalnych jednostek administracyjnych (np. stopień urbanizacji, miasta, obszary przybrzeżne). Ustalono w nim także siatkę o poziomie rozdzielczości wynoszącym 1 km², która jest wymagana do obliczania typologii bazujących na rozmieszczeniu i gęstości ludności w komórkach siatki. To rozporządzenie określa również warunki przyjmowania przez Komisję Europejską, w stosownych przypadkach, aktów delegowanych.

Obecna klasyfikacja NUTS, obowiązująca od 1 stycznia 2021 r., liczy 92 regiony poziomu NUTS 1, 242 regiony poziomu NUTS 2 i 1166 regionów poziomu NUTS 3.

Zgodnie z aktem wykonawczym, czyli rozporządzeniem (WE) nr 11/2008, jeśli do klasyfikacji NUTS wprowadzane są zmiany, dane państwo członkowskie przesyła Komisji szeregi czasowe dla nowej klasyfikacji regionalnej w celu zastąpienia wcześniej przesłanych danych.