Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Rozporządzenie:

• w początkowej fazie przejściowej dotyczy przywozu następujących towarów wysokoemisyjnych:
  • cementu, energii elektrycznej, nawozów, żelaza i stali, aluminium i środków chemicznych (wodoru) ( szczegółowe informacje znajdują się w załączniku I);
• nie dotyczy przywozu towarów:
  • o niskiej wartości lub przeznaczonych do celów wojskowych,
  • z państw i terytoriów, do których ma zastosowanie unijny system handlu uprawnieniami do emisji lub które zawarły z UE umowę w pełni łączącą unijny system handlu uprawnieniami do emisji z systemem handlu uprawnieniami do emisji tego państwa lub terytorium – obecnie są to Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria oraz terytoria Büsingen, Ceuta, Helgoland, Livigno i Melilla (załącznik III),
  • energii elektrycznej z państw trzecich, których krajowy rynek energii elektrycznej jest zintegrowany z rynkiem UE.

Podmioty zgłaszające CBAM

• Tylko upoważniony podmiot zgłaszający CBAM – importer lub pośredni przedstawiciel celny, który z powodzeniem złożył wniosek do swojego organu krajowego o nadanie tego statusu – może importować towary objęte rozporządzeniem w okresie obowiązywania rozporządzenia, począwszy od 2026 roku.
• Podmioty ubiegające się o status CBAM muszą przedstawić podstawowe informacje, takie jak dane kontaktowe, podstawowy rodzaj działalności gospodarczej oraz dowód przestrzegania przepisów celnych i podatkowych w ciągu ostatnich 5 lat.
• Organy krajowe państw członkowskich UE prowadzą rejestr upoważnionych podmiotów zgłaszających CBAM.
• Począwszy od 2027 roku, podmioty zgłaszające CBAM składają do 31 maja deklarację roczną dotyczącą działalności w poprzednim roku, zawierającą następujące informacje:
  • Ilość przywozu każdego rodzaju towaru;
  • łączne emisje wbudowane² towarów;
  • liczbę umorzonych certyfikatów CBAM;
  • kopie różnych sprawozdań z weryfikacji.

Emisje

• Załącznik IV określa sposób obliczania wbudowanych emisji towarów.
• W załączniku II wymieniono towary, dla których uwzględnia się tylko emisje bezpośrednie: żelazo i stal, aluminium, środki chemiczne (wodór).

Podmioty zgłaszające CBAM:

• przez okres 4 lat prowadzą szczegółową ewidencję informacji wykorzystywanych do obliczania emisji wbudowanych (załącznik V zawiera listę wymogów);
• zapewniają, że całkowite emisje wbudowane przedstawione w ich deklaracji zostały zatwierdzone przez akredytowanego weryfikatora;
• mogą ubiegać się o zmniejszenie liczby certyfikatów CBAM, które zapewniają dla emisji wbudowanych, aby uwzględnić cenę emisji dwutlenku węgla³ zapłaconą w państwie pochodzenia towaru.

Komisja Europejska, na wniosek operatora instalacji w państwie trzecim, rejestruje niezbędne informacje na temat tego operatora i jego instalacji w rejestrze CBAM.

Organy krajowe

• Państwa członkowskie wyznaczają organy krajowe odpowiedzialne za wdrożenie rozporządzenia. Wymieniają one między sobą istotne lub ważne informacje.
• Oficjalni weryfikatorzy muszą spełniać wymogi rozporządzenia wykonawczego (UE) 2018/2067 (zob. streszczenie) lub być zatwierdzeni przez krajową jednostkę akredytującą.
• Komisja:
  • pomaga władzom krajowym i koordynuje ich pracę;
  • ustanawia znormalizowaną elektroniczną bazę danych rejestru CBAM upoważnionych podmiotów zgłaszających, która zawiera informacje na temat ich certyfikatów CBAM i inne istotne szczegóły;
  • przeprowadza oparte na ryzyku kontrole informacji i transakcji zapisanych w rejestrze;
  • dokonuje przeglądu deklaracji CBAM w celu sprawdzenia dostarczonych danych i przesyła swoje ustalenia do odpowiedniego organu krajowego, który może przeprowadzić własny przegląd i określić, na podstawie wstępnych obliczeń Komisji, czy należy przekazać więcej certyfikatów CBAM;
  • monitoruje zachowania handlowe w celu wykrycia wszelkich prób uniknięcia obowiązku przestrzegania rozporządzenia, na przykład poprzez nieznaczne modyfikowanie towarów w celu wykluczenia ich z zakresu rozporządzenia;
  • usprawnia wymianę informacji na temat nieuczciwych zachowań i nałożonych kar.
• Krajowe organy celne zapewniają, że tylko upoważnione podmioty zgłaszające CBAM mogą importować towary i przekazywać odpowiednie informacje do Komisji.

Certyfikaty CBAM

Państwa członkowskie sprzedają certyfikaty CBAM na wspólnej centralnej platformie, którą tworzy i zarządza Komisja, autoryzowanym podmiotom zgłaszającym CBAM w ich kraju.

Informacje na centralnej platformie dotyczące sprzedaży, odkupu i umarzania certyfikatów CBAM są przekazywane do rejestru CBAM na koniec każdego dnia roboczego.

Komisja:

• zapewnia, że każdy certyfikat otrzymuje unikalny numer identyfikacyjny;
• oblicza tygodniową cenę certyfikatów CBAM jako średnią cen zamknięcia dla uprawnień EU ETS na swojej platformie aukcyjnej;
• każdego roku w dniu 1 lipca umarza, bez żadnej rekompensaty, wszelkie nadwyżki certyfikatów posiadane przez podmiot zgłaszający CBAM, które zostały zakupione w roku poprzedzającym poprzedni rok kalendarzowy.

Autoryzowane podmioty zgłaszające CBAM:

• począwszy od 2027 roku, każdego roku do 31 maja umarzają certyfikaty w liczbie odpowiadającej emisjom wbudowanym, które zadeklarowali w poprzednim roku;
• podlegają karze, jeśli nie umorzą wymaganej liczby certyfikatów;
• zapewniają, że liczba certyfikatów zarejestrowanych w rejestrze CBAM na koniec każdego kwartału odpowiada co najmniej 80% emisji wbudowanych w towary, które zaimportowali od początku roku kalendarzowego;
• do 30 czerwca każdego roku kalendarzowego mogą zwrócić się do Komisji, za pośrednictwem państw członkowskich, o odsprzedanie do jednej trzeciej certyfikatów, które nabyli w poprzednim roku, po ich pierwotnej cenie.

Komisja:

• przyjmuje akty wykonawcze i delegowane;
• przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej następujące sprawozdania:
  • co najmniej rok przed zakończeniem okresu przejściowego (31 grudnia 2025 roku), w odniesieniu do produktów znajdujących się na dalszych etapach łańcucha wartości towarów wymienionych w załączniku I, które mogłyby zostać objęte rozporządzeniem;
  • przed zakończeniem okresu przejściowego, na temat ewentualnego rozszerzenia zakresu rozporządzenia na inne towary, w przypadku których istnieje ryzyko ucieczki emisji, w szczególności na organiczne związki chemiczne i polimery, na inne materiały wsadowe (prekursory), na pośrednie emisje wbudowane związane z towarami wymienionymi w załączniku II oraz na emisje wbudowane związane z transportem towarów;
  • przed 1 stycznia 2028 roku, a następnie co 2 lata, dotyczące stosowania rozporządzenia i funkcjonowania CBAM;
• opracowuje:
  • rozporządzenie wykonawcze szczegółowo określające wymogi sprawozdawcze w okresie przejściowym oraz metodologię obliczania emisji dla towarów objętych rozporządzeniem CBAM,
  • wytyczne dla importerów z UE i instalacji spoza UE dotyczące praktycznego wdrażania nowych przepisów,
  • materiały szkoleniowe online, seminaria internetowe, samouczki i arkusze informacyjne dla poszczególnych sektorów w celu wspierania firm.

Okres przejściowy

• Trwa od 1 października 2023 roku do 31 grudnia 2025 roku.
• Od 31 stycznia 2024 roku importerzy lub pośredni przedstawiciele celni będą przedkładać Komisji kwartalne sprawozdania CBAM, bez konieczności kupowania lub umarzania jakichkolwiek certyfikatów.