Polityka społeczna

Art. 151 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) podaje szczegóły w zakresie unijnych celów politycznych: propagowania zatrudnienia, poprawy warunków pracowniczych i życiowych, równego traktowania pracowników, odpowiedniej ochrony socjalnej dostosowanej do potrzeb, dialogu społecznego, rozwoju zasobów ludzkich ukierunkowanego na osiąganie wysokiego i zrównoważonego stopnia zatrudnienia oraz zwalczania wykluczenia społecznego.

Ponadto art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) umocowuje prawa socjalne w Karcie praw podstawowych UE. Horyzontalną klauzulę społeczną wprowadza art. 9 TFUE. Definiowanie oraz wdrażanie polityki i działań UE musi odbywać się z uwzględnieniem następujących wymogów społecznych:

• propagowanie wysokiego poziomu zatrudnienia,
• gwarantowanie odpowiedniej ochrony socjalnej,
• walka z wykluczeniem społecznym,
• wysoki poziom kształcenia, szkoleń i ochrony zdrowia ludzkiego.

Za politykę społeczną odpowiadają przede wszystkim kraje UE. Jednak w pewnych aspektach kompetencje te współdzielone są z UE.

Parlament Europejski i Rada mogą ustanawiać środki zachęcające do wspierania i uzupełniania działań krajów UE w pewnych obszarach, takich jak zwalczanie wykluczenia społecznego. Mogą także przyjmować wymogi minimalne w postaci dyrektyw, czyli aktów prawnych umożliwiających krajom UE przyjmowanie bardziej restrykcyjnych, dodatkowych przepisów. Dyrektywy te dotyczą jedynie:

• bezpieczeństwa i higieny pracy,
• warunków pracowniczych,
• ubezpieczeń społecznych i ochrony socjalnej pracowników (kraje UE pozostają odpowiedzialne za określenie podstawowych zasad obowiązujących w ramach ich systemów zabezpieczenia społecznego),
• ochrony pracowników w przypadku rozwiązania ich umów o pracę,
• informowania i ochrony pracowników,
• przedstawicielstwa zbiorowego oraz obrony interesów pracowników i pracodawców,
• warunków pracowniczych osób z krajów spoza UE legalnie rezydujących na terytorium UE,
• integracji osób wykluczonych z rynku pracy,
• równości między mężczyznami i kobietami w odniesieniu do ich traktowania w miejscu zatrudnienia.

Wdrażanie tych środków może być przeprowadzane przez partnerów społecznych.