Swobodny przepływ towarów

Jednym z filarów rynku wewnętrznego Unii Europejskiej (UE) jest zasada swobodnego przepływu towarów – utworzenie i rozwój obszaru pozbawionego granic wewnętrznych, w obrębie którego nie obowiązują żadne nieuzasadnione ograniczenia w handlu między państwami członkowskimi UE. Zasada swobodnego przepływu towarów stanowi jedną z czterech podstawowych wolności gospodarczych ustanowionych na mocy unijnych traktatów założycielskich – do pozostałych trzech należy swobodny przepływ kapitału, usług i osób.

Swobodny przepływ towarów w UE jest możliwy dzięki:

• zniesieniu ceł przywozowych i wywozowych oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym;
• zakazowi nakładania ograniczeń ilościowych (kontyngentów) w przywozie i wywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym (zasadniczo dotyczy to wszelkich przepisów handlowych ustanowionych przez państwa członkowskie, mogących bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie utrudnić wymianę handlową w UE); oraz
• usunięciu barier pozataryfowych poprzez harmonizację ustawodawstwa poszczególnych krajów oraz wyeliminowaniu ograniczeń wynikających z rozbieżnych przepisów krajowych dzięki uzgodnieniu wspólnych przepisów, co ma zagwarantować zarówno swobodny przepływ towarów, jak i zgodność z innymi celami UE, takimi jak ochrona konsumentów i ochrona środowiska.

Chcąc uniknąć długiego procesu negocjacji dotyczących harmonizacji szczegółowych przepisów, Unia przyjęła tak zwane „nowe podejście” do harmonizacji, zaproponowane w wydanej przez Komisję Europejską w 1985 r. białej księdze o wprowadzeniu rynku wewnętrznego. Bazuje ono na zasadzie wzajemnego uznawania towarów, które zgodnie z prawem wprowadzono do obrotu w jednym z państw członkowskich. Harmonizacja przepisów ogranicza się zatem do uzgodnień w zakresie zasadniczych wymogów (wydajnościowych lub funkcjonalnych), natomiast specyfikacje techniczne dla produktów spełniających wymogi zasadnicze są ustanawiane w dobrowolnych normach zharmonizowanych. Produkty spełniające te wymogi mogą być wprowadzane do obrotu w całej UE.

Podstawy prawne prawodawstwa UE w zakresie swobodnego przepływu towarów są określone w tytule II – Swobodny przepływ towarów – art. 28–37 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).