Europejski obszar edukacji

Europejski obszar edukacji (EEA) to wspólna wizja 27 państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) i Komisji Europejskiej dotycząca przyszłości sektora kształcenia i szkolenia w UE. Pomysł jego utworzenia został po raz pierwszy zatwierdzony przez państwa członkowskie w 2017 r. Urzeczywistnienie EEA jest jednym z politycznych zobowiązań, jakie przewodnicząca Komisji Europejskiej, Ursula von der Leyen, złożyła po objęciu urzędu w 2019 r. Opublikowany we wrześniu 2020 r. komunikat Komisji Europejskiej zawierał szczegółowe informacje na temat celów EEA i przyczynił się do przyjęcia w 2021 r. rezolucji Rady.

Państwa członkowskie wspólnie z Komisją Europejską chcą doprowadzić do istotnej zmiany w zakresie kształcenia i szkolenia w Europie, polegającej na zapewnieniu, że każda osoba ma dostęp do wysokiej jakości edukacji. Zmiany mają dotyczyć następujących obszarów uznawanych za priorytetowe:

• Poprawa jakości kształcenia i szkolenia dzięki podjęciu szeregu działań, w tym:
  • doskonalenie umiejętności podstawowych i przekrojowych;
  • wspieranie wielojęzyczności oraz nauki i nauczania języków;
  • rozwijanie europejskiej perspektywy w kształceniu.
• Zagwarantowanie włączenia i równouprawnienia płci w celu zmniejszania nierówności dzięki następującym działaniom:
  • poprawa wyników w nauce i zmniejszanie wskaźnika przedwczesnego porzucania nauki w UE oraz uniezależnienie osiągnięć w zakresie kształcenia od statusu społeczno-ekonomicznego;
  • promowanie wysokiej jakości włączających działań solidarnościowych i wolontariatu transgranicznego oraz uznanie znaczenia wkładu wolontariatu;
  • propagowanie równych szans, dostępu, włączenia, różnorodności i sprawiedliwości w ramach wszystkich działań realizowanych przez programy Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności;
  • tworzenie centrów doskonalenia na potrzeby kształcenia i szkolenia zawodowego;
  • wspieranie edukacji włączającej i wrażliwej na kwestie płci.
• Promowanie polityk i inwestycji służących urzeczywistnieniu zielonej i cyfrowej transformacji przez szereg działań, w tym:
  • utworzenie koalicji na rzecz edukacji dla klimatu (społeczności nastawionej na edukowanie i wspierającej zmiany niezbędne do budowania społeczeństwa neutralnego dla klimatu);
  • inwestowanie w ekologiczną infrastrukturę edukacyjną;
  • przedstawienie wniosku dotyczącego zalecenia Rady w sprawie edukacji na rzecz zrównoważenia środowiskowego;
  • wdrożenie planu działania na rzecz cyfryzacji edukacji;
  • zwiększenie nacisku, jaki programy Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności kładą na aspekty ekologiczne i cyfryzację.
• Poprawa kompetencji i podniesienie motywacji osób wykonujących zawód nauczyciela przez:
  • utworzenie Akademii Erasmus dla nauczycieli;
  • włączanie europejskich wytycznych do krajowych programów rozwoju zawodowego;
  • przyznawanie Europejskiej Nagrody za Innowacyjność w Nauczaniu.
• Wzmocnienie pozycji instytucji szkolnictwa wyższego przez:
  • zaproponowanie europejskiej strategii dla uniwersytetów wspierającej transformację sektora uczelni wyższych;
  • zapewnienie pełnego wdrożenia inicjatywy europejskich uniwersytetów;
  • rozwój europejskiego stopnia naukowego;
  • ustanowienie statusu prawnego dla współpracy uniwersytetów;
  • wdrożenie europejskiej inicjatywy dotyczącej monitorowania losów absolwentów;
  • uruchomienie inicjatywy dotyczącej europejskiej legitymacji studenckiej i aplikacji mobilnej Erasmus+.
• Promowanie uczenia przez całe życie i mobilności przez:
  • poprawienie mobilności i możliwości nawiązywania współpracy;
  • propagowanie automatycznego wzajemnego uznawania kwalifikacji uzyskanych w ramach kształcenia i szkolenia na poziomie wyższym i średnim II stopnia oraz efektów uczenia się osiągniętych w okresach nauki za granicą;
  • wypracowanie europejskiego podejścia do mikrokwalifikacji (kwalifikacji będących dowodem uzyskania przez uczącego się danego efektu uczenia się w ramach krótkiego, przejrzyście ocenionego kursu lub modułu).
• Osiągnięcie wymiaru geopolitycznego – edukacja jako element silniejszej Europy w świecie – przez:
  • zastosowanie podejścia „Team Europe” (polegającego na współpracy pomiędzy instytucjami UE i państwami członkowskimi na rzecz zmiany transformacyjnej przez upowszechnianie konkretnych wyników wśród krajów partnerskich);
  • wspieranie zbliżania państw Bałkanów Zachodnich do UE i wzmacnianie współpracy ze strategicznymi partnerami globalnymi;
  • rozszerzanie międzynarodowego wymiaru programu Erasmus+.

Z programu odbudowy NextGenerationEU oraz wieloletnich ram finansowych (2021–2027) zostanie przekazanych więcej środków niż kiedykolwiek wcześniej na potrzeby edukacji i szkolenia realizowanych za pośrednictwem EEA. Erasmus+ pozostaje flagowym programem UE w kontekście inwestowania w kształcenie i szkolenie, choć dodatkowo uruchomione zostaną środki z innych funduszy, w tym z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Europejskich Funduszy Strukturalnych oraz InvestEU.

Wdrożenie szeroko zakrojonych działań pozwoli urzeczywistnić EEA do 2025 r., przyczyniając się do znaczącej modernizacji sektora kształcenia i szkolenia z korzyścią dla wszystkich obywateli Europy.