Herzien actieplan van de EU tegen de illegale handel in wilde dieren en planten

KERNPUNTEN

Achtergrond en betekenis

De illegale handel in wilde dieren en planten is een groot mondiaal probleem waardoor alle landen worden getroffen, waarbij een grote verscheidenheid aan soorten wordt verhandeld. Deze handel vormt een ernstige bedreiging voor de biodiversiteit, die vaak leidt tot het uitsterven van soorten en het verstoren van ecosystemen, hetgeen ook schadelijke gevolgen kan hebben voor lokale gemeenschappen en de mondiale gezondheid door het risico op zoönotische ziekten te vergroten. De illegale handel in wilde dieren en planten is economisch lucratief, stimuleert corruptie, ondermijnt de rechtsstaat en is verbonden met georganiseerde misdaad en terrorisme.

De rol van de EU

De EU speelt een kritieke rol als spilfunctie voor de wereldwijde illegale handel in wilde dieren en planten. Met een gerapporteerde waarde van de illegale handel van ten minste 4,7 miljoen EUR in de EU in 2019 bevindt de EU zich in een goede positie om het voortouw te nemen in de wereldwijde inspanningen tegen deze misdaad. De EU heeft strikte verordeningen ingevoerd die verder gaan dan de vereisten van de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (Cites) om bedreigde soorten te beschermen.

Verwezenlijkingen en uitdagingen

Sinds 2016 is de illegale handel in wilde dieren en planten een prioriteit geworden voor beleidsmakers en wetshandhavingsinstanties van de EU, wat leidt tot meer handhavingsmaatregelen, grensoverschrijdende onderzoeken en vervolgingen. De EU heeft ook actie ondernomen in multilaterale fora en werkt aan internationale samenwerking. Ondanks deze inspanningen blijven er uitdagingen bestaan, waaronder veranderende handelsroutes, toenemende illegale online handel en een gebrek aan gespecialiseerde middelen voor vervolging en handhaving.

Herzien actieplan

Met het herziene actieplan, dat is verlengd tot 2027, worden deze uitdagingen aangepakt door de aandacht te richten op de volgende vier hoofdprioriteiten.

1. De illegale handel in wilde dieren en planten voorkomen en de onderliggende oorzaken ervan aanpakken. Dit omvat de aanpak van sociaaleconomische factoren die de illegale handel in wilde dieren en planten aanwakkeren, en de bewustmaking en bevordering van legale en duurzame handel in wilde dieren en planten.
2. Juridische en beleidskaders versterken. Het plan wil bestaande regelgeving versterken, nieuwe wetgevingsinitiatieven onderzoeken en ervoor zorgen dat sancties voor de illegale handel in wilde dieren en planten in verhouding staan tot de misdaad.
3. Handhaven van de regelgeving en het beleid. Nauwere samenwerking tussen wetshandhavingsinstanties binnen de EU en met niet-EU-landen is een belangrijk aandachtspunt. Het plan heeft ook tot doel gebruik te maken van de digitaledienstenverordening (zie de samenvatting) om de illegale online handel in wilde dieren en planten, die aanzienlijk is toegenomen, te bestrijden.
4. Versterking van wereldwijde partnerschappen. Gezien het mondiale karakter van de illegale handel in wilde dieren en planten is de EU van plan de internationale samenwerking te versterken door middel van bilaterale, regionale en multilaterale initiatieven.

Strategische acties

Om deze prioriteiten te verwezenlijken voorziet het actieplan in verschillende doelstellingen en acties, waaronder:

• versterking van de samenwerking tussen verschillende instanties om criminaliteit op het gebied van in het wild levende dieren en planten effectief te voorkomen, op te sporen, te vervolgen en te bestraffen;
• het behandelen van de illegale handel in wilde dieren en planten als een ernstig misdrijf, met de nadruk op het opbouwen van capaciteit en specialisatie in de gehele handhavingsketen;
• toepassing van de digitaledienstenverordening om de illegale online handel in wilde dieren en planten aan te pakken, en verbetering van de mogelijkheden van wetshandhavingsinstanties en douaneautoriteiten;
• versterking van wereldwijde partnerschappen om te zorgen voor samenhang tussen EU-maatregelen en mondiale inspanningen, met de nadruk op ondersteuning van niet-EU-landen bij de bestrijding van de illegale handel in wilde dieren en planten;
• het bevorderen van transparantie en samenwerking met niet-gouvernementele organisaties, internationale organisaties en de particuliere sector.

Toewijzing van middelen en toezicht

Het succes van het actieplan hangt af van voldoende financiële en personele middelen. De EU benadrukt het belang van de integratie van kwesties in verband met de handel in wilde dieren en planten in relevante financieringsprogramma’s van de EU, zoals het Fonds voor interne veiligheid, het LIFE-programma en het Instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking — Europa in de wereld.

Om de vooruitgang te kunnen opvolgen zal de EU een systeem opzetten om de tenuitvoerlegging van het actieplan te volgen, met een rapportagemechanisme voor de EU-lidstaten en belanghebbenden. Dit systeem omvat specifieke indicatoren om de impact van het plan voor de terugdringing van de illegale handel in wilde dieren en planten te meten.