EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Voorkoming van misbruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorisme-financiering

 

SAMENVATTING VAN:

Richtlijn (EU) 2015/849 — voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering

WAT IS HET DOEL VAN DE RICHTLIJN?

  • Richtlijn (EU) 2015/849 (vierde antiwitwasrichtlijn, 4AMLD) heeft tot doel het witwassen van geld* en de financiering van terrorisme* te bestrijden door te voorkomen dat de financiële markt voor die doeleinden wordt misbruikt.
  • De richtlijn strekt tot uitbreiding en vervanging van de vorige richtlijn (Richtlijn (EG) 2005/60, derde antiwitwasrichtlijn, 3AMLD), die in 2007 in werking is getreden.
  • Het doel van de richtlijn is om eventuele onduidelijkheden in de vorige richtlijn en de bijbehorende wetgeving weg te nemen en om de consistentie van de regels voor de bestrijding van het witwassen van geld (AML) en terrorismefinanciering (CTF) in alle lidstaten van de Europese Unie (EU) te verbeteren. In de 4AMLD wordt ook rekening gehouden met de aanbevelingen uit 2012 van de Financial Action Task Force.

KERNPUNTEN

De richtlijn is van toepassing op:

  • kredietinstellingen;
  • financiële instellingen;
  • aangewezen niet-financiële ondernemingen en beroepen, zoals:
    • auditors,
    • externe accountants,
    • belastingadviseurs,
    • notarissen en juristen, in bepaalde omstandigheden,
    • vastgoedmakelaars,
    • handelaren in goederen (bv. edelmetalen en edelstenen, wanneer er contante betalingen van 10 000 euro of meer worden verricht),
    • aanbieders van kansspeldiensten.

In de richtlijn zijn de volgende acties vastgelegd.

  • De regelgeving met betrekking tot de identificatie van klanten — in het bijzonder de uiteindelijk begunstigde* van bedrijven en juridische constructies (trusts) wordt versterkt.
  • Vereist wordt dat informatie over de uiteindelijk begunstigde van vennootschappen in elke lidstaat wordt gehouden in een centraal register, zoals een handelsregister, een vennootschapsregister of een openbaar register.
  • Het bewustzijn van en de reactie op eventuele bedreigingen in verband met het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (ML/TF) wordt verbeterd: naast de nationale risicobeoordelingen die door de lidstaten moeten worden uitgevoerd, voert de Europese Commissie ook beoordelingen uit van de ML/TF-risico’s die de interne markt beïnvloeden en verband houden met grensoverschrijdende activiteiten (het eerste verslag werd uitgebracht op 26 juni 2017).
  • Er wordt een gecoördineerd Europees beleid tot stand gebracht voor de omgang met niet-EU-landen (derde landen) die een inefficiënte AML/CTF-regelgeving hebben, om het financiële stelsel van de EU te beschermen. De eerste EU-lijst van “derde landen met een hoog risico” is in juli 2016 vastgesteld bij een gedelegeerde handeling van de Commissie en de lijst is sindsdien diverse keren gewijzigd.
  • De samenwerking tussen de financiële-inlichtingeneenheden (FIE’s), die tot de belangrijkste actoren in de strijd tegen ML/TF behoren, wordt versterkt en verbeterd. Er moet een systematische uitwisseling van informatie tussen FIE’s plaatsvinden via geavanceerde technische infrastructuren die gebruikmaken van FIU.net, een gedecentraliseerd computernetwerk dat gebruikmaakt van een geavanceerde matching-technologie.

Alle partijen die onder de richtlijn vallen, moeten:

  • vermoedens van witwassen of terrorismefinanciering melden aan de overheidsinstanties, gewoonlijk de financiële-inlichtingeneenheid (FIE);
  • ondersteunende maatregelen nemen, zoals het verzekeren van gepaste opleiding voor werknemers en het invoeren van deugdelijke interne preventiegedragslijnen en -procedures;
  • voor bijkomende waarborgen zorgen zoals verscherpt cliëntenonderzoek voor situaties waarin sprake is van een verhoogd risico, zoals transacties met banken buiten de EU en, in het bijzonder, ten aanzien van natuurlijke personen of juridische entiteiten die gevestigd zijn in niet-EU-landen die door de Commissie als derde landen met een hoog risico zijn aangemerkt.

Wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849

Na een reeks terroristische aanvallen in Europa in 2016, is in 2018 Richtlijn (EU) 2018/843 (vijfde antiwitwasrichtlijn, 5AMLD) vastgesteld, tot wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849. De EU-lidstaten moesten de wijzigingsrichtlijn vóór 10 januari 2020 omzetten in nationaal recht. De nieuwe richtlijn verscherpt de regelgeving van de EU inzake de voorkoming van het witwassen van geld en terrorismefinanciering op een aantal manieren, onder meer door:

  • de verruiming van het toepassingsgebied van de richtlijn tot:
    • naast auditors — externe accountants, belastingadviseurs en iedere persoon die advies op belastinggebied verleent,
    • vastgoedmakelaars wanneer zij optreden als tussenpersoon bij de verhuur van onroerend goed waarvoor de maandelijkse huurprijs meer dan 10 000 euro bedraagt,
    • kunsthandelaren wanneer de waarde van een transactie 10 000 euro of meer bedraagt;
  • toegang tot informatie over uiteindelijke begunstigden, waardoor de transparantie met betrekking tot de eigenaars van vennootschappen en trusts wordt verbeterd;
  • de banken te verbieden anonieme kluizen bij te houden (naast anonieme rekeningen en spaarboekjes, die reeds onder Richtlijn (EU) 2015/849 vielen);
  • het aanpakken van de risico’s in verband met prepaidkaarten en virtuele valuta door:
    • de identificatiedrempel voor prepaidkaarthouders te verlagen van de huidige 250 euro tot 150 euro,
    • de nationale FIE’s in staat te stellen informatie te verkrijgen waarmee ze de identiteit van de eigenaar van de virtuele valuta kunnen achterhalen;
  • verbeterde samenwerking tussen FIE’s, waardoor ze meer informatie kunnen uitwisselen.

Aanvulling op Richtlijn (EU) 2015/849

In Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/758 wordt een reeks aanvullende maatregelen vastgesteld, waaronder de minimumactie, die krediet- en financiële instellingen moeten nemen om het witwasrisico en het risico van terrorismefinanciering doeltreffend te beheersen wanneer het recht van een niet-EU-land niet toestaat dat op groepsniveau geldende gedragslijnen en procedures ten uitvoer worden gelegd door tot de groep behorende bijkantoren of meerderheidsdochters die in het niet-EU-land zijn gevestigd.

Wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849

Richtlijn (EU) 2019/2177 strekt tot wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849 om rekening te houden met wijzigingen in Verordening (EU) nr. 1093/2010 tot oprichting van de Europese Bankautoriteit (zie samenvatting) — door deze een nieuw mandaat te geven bij het voorkomen van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering en bij het leiden, coördineren en monitoren van de inspanningen van alle EU-aanbieders van financiële diensten en bevoegde autoriteiten op dit gebied, met ingang van 1 januari 2020.

VANAF WANNEER IS DE RICHTLIJN VAN TOEPASSING?

Richtlijn (EU) 2015/849 is van toepassing sinds 25 juni 2015 en moest oorspronkelijk vóór 26 juni 2017 in de lidstaten worden omgezet in nationale wetgeving. Deze termijn werd echter verlengd door verschillende wijzigingen, met name door Richtlijn (EU) 2018/843, die vóór 10 januari 2020 volledig in de nationale wetgeving van de lidstaten moest zijn opgenomen.

ACHTERGROND

De richtlijn is een onderdeel van een pakket EU-wetgevingsmaatregelen die gericht zijn op de preventie van het witwassen van geld en terrorismefinanciering, waarvan Verordening (EU) 2015/847 betreffende de traceerbaarheid van geldovermakingen (zie samenvatting), deel uitmaakt. De richtlijn maakt ook deel uit van een bredere EU-strategie voor het aanpakken van financiële misdaad die het werk omvat van:

Zie voor meer informatie:

KERNBEGRIPPEN

Witwassen van geld. Het omzetten van de opbrengsten van misdaad in ogenschijnlijk schone fondsen, gewoonlijk via het financiële stelsel, bijvoorbeeld door de oorsprong van het geld te verbergen, de vorm ervan te veranderen of de fondsen over te brengen naar een plaats waar ze minder de aandacht trekken.
Terrorismefinanciering. Het verschaffen of verzamelen van fondsen voor het uitvoeren van terroristische misdrijven.
Uiteindelijk begunstigde. De persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of zeggenschap heeft over een vennootschap.

BELANGRIJKSTE DOCUMENT

Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie (PB L 141 van 5.6.2015, blz. 73–117)

Achtereenvolgende wijzigingen aan Richtlijn (EU) 2015/849 werden in de basistekst opgenomen. Deze geconsolideerde versie is enkel van documentaire waarde.

GERELATEERDE DOCUMENTEN

Aanbeveling (EU) 2020/1039 van de Commissie van 14 juli 2020 betreffende het ontbreken van banden met niet‐coöperatieve jurisdicties als conditionaliteit voor financiële steun van de staat aan ondernemingen in de Unie (PB L 227 van 16.7.2020, blz. 76–79)

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de beoordeling van risico’s op het gebied van witwassen en terrorismefinanciering die van invloed zijn op de interne markt en verband houden met grensoverschrijdende activiteiten (COM(2019) 370 final van 24 juli 2019)

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad waarin het kader voor de samenwerking tussen de financiële-inlichtingeneenheden wordt beoordeeld (COM(2019) 371 final van 24 juli 2019)

Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/758 van de Commissie van 31 januari 2019 tot aanvulling van Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot technische reguleringsnormen inzake de minimumactie en de soort bijkomende maatregelen waartoe krediet- en financiële instellingen verplicht zijn met het oog op het beperken van het witwasrisico en het risico van terrorismefinanciering in bepaalde derde landen (PB L 125 van 14.5.2019, blz. 4–10)

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de beoordeling van risico’s op het gebied van witwassen en terrorismefinanciering die van invloed zijn op de interne markt en verband houden met grensoverschrijdende activiteiten (COM(2017) 340 final van 26 juni 2017)

Gedelegeerde Verordening (EU) 2016/1675 van de Commissie van 14 juli 2016 tot aanvulling van Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad door de identificatie van derde landen met een hoog risico die strategische tekortkomingen vertonen (PB L 254 van 20.9.2016, blz. 1–4)

Zie de geconsolideerde versie.

Verordening (EU) 2015/847 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 betreffende bij geldovermakingen te voegen informatie en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1781/2006 (PB L 141 van 5.6.2015, blz. 1–18)

Zie de geconsolideerde versie.

Verordening (EU) nr. 1093/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankautoriteit), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/78/EG van de Commissie (PB L 331 van 15.12.2010, blz. 12–47)

Zie de geconsolideerde versie.

Laatste bijwerking 27.10.2021

Top