Bestrijding van ontbossing en aantasting van bossen

KERNPUNTEN

Ontbossing en aantasting van bossen zijn het gevolg van de uitbreiding van landbouwgrond, die verband houdt met de productie van de goederen die onder deze verordening vallen (runderen, cacao, koffie, palmolie, rubber, soja en hout). Als grootverbruiker van deze grondstoffen kan de EU haar bijdrage aan de wereldwijde ontbossing en aantasting van bossen verminderen door ervoor te zorgen dat deze producten en hun toeleveringsketens ontbossingsvrij zijn.

Passende zorgvuldigheid

• De effectbeoordeling van de verordening schat dat, zonder deze interventie, de consumptie en productie van de EU van de zeven grondstoffen alleen al bijna 250.000 hectare ontbossing per jaar zou kunnen veroorzaken tegen 2030.
• De verordening bevat verplichte regels voor passende zorgvuldigheid voor marktdeelnemers en handelaren die deze grondstoffen op de EU-markt aanbieden of uit de EU voeren.
• De regels zijn ook van toepassing op een aantal afgeleide producten, zoals chocolade, meubels, bedrukt papier en een reeks producten op basis van palmolie (bijvoorbeeld gebruikt in producten voor persoonlijke verzorging).
• Marktdeelnemers zijn verplicht om de grondstoffen die ze verkopen terug te traceren naar het perceel waar ze geproduceerd zijn.
• De verordening staat toe dat kleine marktdeelnemers samenwerken met grotere marktdeelnemers om verklaringen van passende zorgvuldigheid op te stellen..
• De verordening stelt een uiterste datum vast van 31 december 2020, wat betekent dat alleen producten die geproduceerd zijn op land dat niet onderhevig is geweest aan ontbossing of bosdegradatie na 31 december 2020 op de EU-markt zullen worden toegelaten of uit de EU kunnen worden geëxporteerd.
• Een informatiesysteem zal toegankelijk zijn voor marktdeelnemers en handelaren en, indien van toepassing, hun gemachtigde vertegenwoordigers, bevoegde autoriteiten en douaneautoriteiten, om hun respectieve verplichtingen uit te voeren zoals bepaald in Verordening (EU) 2023/1115. Het systeem, dat een softwaretoepassing is op basis van het Traces-platform, dat is opgericht krachtens Verordening (EU) 2017/625 over de handhaving van EU-voorschriften voor de agro-voedselketen, is bedoeld om de overdracht van informatie tussen de bevoegde autoriteiten van EU-lidstaten en douaneautoriteiten te vergemakkelijken. Een uitvoeringshandeling, Verordening (EU) nr. 2024/3084, bevat de regels voor de werking van dit informatiesysteem, waaronder regels voor de bescherming van persoonsgegevens en de uitwisseling van gegevens met andere IT-systemen.

Productcontroles

• De verordening omvat de oprichting van een benchmarkingsysteem, dat een risiconiveau met betrekking tot ontbossing en aantasting van bossen (laag, standaard of hoog) toekent aan lidstaten en niet-EU-landen.
• De risicocategorie bepaalt het niveau van de verplichtingen voor de zorgvuldigheidseisen van de marktdeelnemers en de autoriteiten van de lidstaten om inspecties en controles uit te voeren, waarbij gezorgd wordt voor verbetering van het toezicht voor landen met een hoog risico en vereenvoudiging van de zorgvuldigheidseisen voor landen met een laag risico.
• Om na te gaan of ze daadwerkelijk aan hun verplichtingen voldoen, zal elke lidstaat controles moeten uitvoeren bij:
  • 9 % van de marktdeelnemers die handelen met producten uit landen met een hoog risico, samen met 9 % van de relevante grondstoffen en producten die door landen met een hoog risico op hun markt worden gebracht, beschikbaar worden gesteld of vanaf hun markt worden geëxporteerd;
  • 3 % van de marktdeelnemers die te maken hebben met producten uit landen met een hoog risico;
  • 1 % van de marktdeelnemers die te maken hebben met producten uit landen met een laag risico.
• De EU zal de samenwerking met partnerlanden versterken, in het bijzonder met landen die als risicolanden zijn aangemerkt.

Mensenrechten

De regels houden ook rekening met de bescherming van mensenrechten in verband met ontbossing, waarbij het principe van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming van inheemse volken wordt gerespecteerd.

Sancties

De verordening bevat regels over sancties, die de lidstaten moeten garanderen dat deze doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. Deze sancties omvatten onder andere geldboetes die evenredig zijn aan de milieuschade en de waarde van de goederen of producten, die moeten worden vastgesteld op een niveau van ten minste 4 % van de jaarlijkse omzet van de marktdeelnemers in de EU, en tijdelijke uitsluiting van overheidsopdrachten en/of van toegang tot overheidsfinanciering.