EU4Health-programma (2021-2027)

KERNPUNTEN

Het programma heeft een meerwaarde voor de EU doordat efficiëntiewinsten en meerwaarde-effecten worden gecreëerd die niet hadden kunnen worden behaald met uitsluitend maatregelen op nationaal niveau. Het programma ondersteunt het nationale beleid, en vult dit aan, teneinde de menselijke gezondheid in de EU te bevorderen en te verbeteren. Het zorgt er ook voor dat de bescherming van de menselijke gezondheid in alle EU-beleidsmaatregelen en -activiteiten in lijn zijn met de één-gezondheidsbenadering¹.

De vier algemene doelstellingen zijn:

• het verbeteren en bevorderen van de gezondheid in de EU;
• het beschermen van mensen tegen ernstige grensoverschrijdende bedreigingen;
• het verbeteren van geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en crisisrelevante producten;
• het versterken van gezondheidszorgstelsels door hun veerkracht en hulpbronnenefficiëntie te verbeteren.

Deze worden op de volgende manier onderverdeeld in tien specifieke doelstellingen:

• om de gezondheid in de EU te verbeteren en te bevorderen ondersteunt het programma:
  • ziektepreventie en gezondheidsbevordering;
  • internationale initiatieven en samenwerking op het gebied van gezondheid;
• om de EU-lidstaten en de mogelijkheden van de EU voor het aanpakken van grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid te versterken, ondersteunt het programma:
  • de preventie, paraatheid en respons in relatie tot grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid;
  • het aanvullen van nationale voorraden van essentiële crisisrelevante producten;
  • het opzetten van een reserve van medisch, zorg- en ondersteunend personeel;
• om bij te dragen aan de respons op de groeiende vraag naar gezondheidszorg en een eerlijkere bescherming van de volksgezondheid ondersteunt het programma:
  • de verbeterde beschikbaarheid, toegankelijkheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en crisisrelevante producten;
• om de veerkracht en hulpbronnenefficiëntie van gezondheidssystemen te verbeteren, ondersteunt EU4Health maatregelen die bijdragen aan:
  • het vergroten van het (her)gebruik van gezondheidsdata en digitale hulpmiddelen en diensten, en het versterken van de digitale transformatie van de gezondheidszorg;
  • het bevorderen van de toegang tot gezondheidszorg;
  • het ontwikkelen en implementeren van EU-wetgeving op het gebied van gezondheid en empirisch onderbouwde beleidsvorming;
  • geïntegreerde werkzaamheden van de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten.

In bijlage I bij de verordening staan de vele verschillende activiteiten die in aanmerking komen voor EU-financiering op grond van elk van de tien specifieke doelstellingen. Ontvangers moeten zichtbaarheid geven aan de EU-financiering die ze ontvangen.

Bij ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid of bij een noodsituatie voor de volksgezondheid, mag de Europese Commissie:

• gezamenlijk met de lidstaten aanbesteden wanneer zij de verworven zaken volledig aankopen, huren of leasen;
• namens de lidstaten aanbesteden op basis van een overeenkomst;
• aanbesteden als groothandelaar, waarbij benodigdheden en diensten worden aangekocht, opgeslagen en doorverkocht of gedoneerd, ten behoeve van de lidstaten en geselecteerde partnerorganisaties.

De begroting van het zevenjarige programma bedraagt 2 446 000 000 EUR (lopende prijzen). Dit bedrag is verhoogd met een aanvullende toewijzing van 2 900 000 000 EUR (prijzen 2018) vanuit het meerjarig financieel kader. De totale middelen van 5,3 miljard EUR worden verdeeld volgens onderstaande criteria:

• gezondheidsbevordering en ziektepreventie ontvangen ten minste 20 %;
• aanbestedingen ter aanvulling van nationale voorraden van essentiële crisisproducten ontvangen ten hoogste 12,5 %;
• wereldwijde toezeggingen en gezondheidsinitiatieven ontvangen ten hoogste 12,5 %;
• administratieve uitgaven ontvangen ten hoogste 8 %.

In het kader van het programma kan financiering worden verstrekt in een van de in de financiële verordening (Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 — zie samenvatting) vastgestelde vormen, met name in de vorm van subsidies, prijzen en aanbestedingen. Subsidies mogen niet meer bedragen dan 60 % van de subsidiabele kosten van het project. In gevallen van “uitzonderlijk nut”, als omschreven in artikel 8 van de verordening, kan dit tot 80 % worden verhoogd. Subsidies mogen 100 % van de subsidiabele kosten bedragen voor projecten van Europese referentienetwerken of andere transnationale netwerken zoals door EU-recht gedefinieerd en, onder bepaalde omstandigheden, voor projecten van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Niet-EU-landen kunnen deelnemen aan het programma als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan en uitsluitend als zij met het programma geassocieerd zijn. Niet-EU-landen die met het programma zijn geassocieerd en juridische entiteiten die zijn gevestigd in een niet-EU-land dat met het programma geassocieerd is, komen in aanmerking voor alle subsidiemogelijkheden in het kader van het EU4Health-programma. Bij de laatste optekening (augustus 2022) werden IJsland, Noorwegen en Oekraïne in verband gebracht met het EU4Health-programma.

Regels inzake governance voorzien in een adviserende EU4Health-stuurgroep bestaande uit de Commissie en nationale vertegenwoordigers. Deze groep:

• waarborgt consistentie en complementariteit tussen het nationale gezondheidsbeleid en tussen het programma en andere EU-maatregelen;
• monitort de uitvoering van het programma en stelt noodzakelijke aanpassingen voor;
• komt ten minste drie keer per jaar bijeen zodat de lidstaten van gedachten kunnen wisselen.

De Commissie wordt bijgestaan door het EU4Health-programmacomité, dat voorafgaand aan de vaststelling van het jaarlijkse werkprogramma door de Commissie advies uitbrengt. Indien het comité geen of een negatief advies uitbrengt, kan de Commissie het werkprogramma niet vaststellen.

De Commissie:

• raadpleegt de stuurgroep bij het opstellen van de jaarlijkse werkprogramma’s en informeert het Europees Parlement vóór de laatste bijeenkomst van de stuurgroep over de uitkomst van die bijeenkomsten;
• vraagt de standpunten van belanghebbenden, met inbegrip van vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en patiëntenorganisaties, over de jaarlijkse werkprogramma’s en de strategische oriëntatie, alsmede over de behoeften die moeten worden aangepakt en de behaalde resultaten;
• voert EU4Health uit door jaarlijkse werkprogramma’s, die zij vaststelt na een positief advies van de lidstaten in het programmacomité;
• legt uiterlijk 31 december 2024 een tussentijdse evaluatie van het programma en uiterlijk eind 2031 een eindevaluatie voor aan het Parlement, de Raad van de Europese Unie, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Europees Comité van de Regio’s;
• voert informatie- en communicatiecampagnes uit over het programma;
• heeft de bevoegdheid om uitvoeringshandelingen en gedelegeerde handelingen vast te stellen.

In bijlage II staan de 23 indicatoren die worden gebruikt om de voortgang van het programma te evalueren.

De verordening strekt tot intrekking van Verordening (EU) nr. 282/2014 van 1 januari 2021 met overgangsregels voor de overgang naar EU4Health.