EU-milieuactieprogramma tot en met 2030

KERNPUNTEN

De prioritaire langetermijndoelstelling is dat Europeanen uiterlijk in 2050 goed leven, binnen de grenzen van onze planeet, in een welzijnsgerichte economie waar niets wordt verspild, groei regeneratief is, klimaatneutraliteit is verwezenlijkt en ongelijkheden aanzienlijk zijn verminderd.

Op basis van de Europese Green Deal is het milieuactieprogramma erop gericht de transitie naar een klimaatneutrale, hulpbronnenefficiënte economie te versnellen, waarin wordt erkend dat het welzijn en de welvaart van mensen afhankelijk zijn van een gezond ecosysteem.

Zes prioritaire doelstellingen

• Het broeikasgasemissiereductiedoel voor 2030 behalen en klimaatneutraliteit voor 2050 bereiken.
• Het aanpassingsvermogen vergroten door versterking van de veerkracht en vermindering van de kwetsbaarheid van het milieu.
• Evolueren naar een model van regeneratieve groei waar economische groei losstaat van het gebruik van hulpbronnen en milieuaantasting, terwijl de transitie naar een circulaire economie wordt versneld.
• Streven naar het terugbrengen tot nul van vervuiling van lucht, water en bodem en het beschermen van de gezondheid en het welzijn van Europeanen.
• De biodiversiteit beschermen, behouden en herstellen door de staat van ecosystemen en het milieu te verbeteren en door woestijnvorming en bodemdegradatie bestrijden.
• Milieu- en klimaatdruk in verband met de productie en consumptie verminderen, met name op het gebied van energie, industrie, gebouwen en infrastructuur, mobiliteit en voedselsystemen.

Faciliterende voorwaarden voor de verwezenlijking van de prioritaire doelstellingen

Om de prioritaire doelstellingen te verwezenlijken, ondernemen de Europese Commissie, de lidstaten van de Europese Unie (EU), regionale en lokale autoriteiten en belanghebbenden de volgende acties:

• waarborgen dat de milieu- en klimaatwetgeving en -strategieën van de EU effectief, snel en volledig worden uitgevoerd, prioriteit geven aan de handhaving en de richtsnoeren en aanbevelingen verbeteren;
• waarborgen dat sociale ongelijkheden als gevolg van klimaat- en milieugerelateerde effecten en beleidsmaatregelen tot een minimum worden beperkt en dat de maatregelen ter bescherming van het milieu en het klimaat op rechtvaardige en inclusieve wijze ten uitvoer worden gelegd;
• de genderdimensie in alle stadia van het beleidsvormingsproces integreren;
• milieuvriendelijke stimulansen versterken en milieuonvriendelijke subsidies uitfaseren, met name voor fossiele brandstoffen;
• biodiversiteitsmaatregelen mainstreamen en bijdragen aan de verwezenlijking om in 2024 7,5 % van de jaarlijkse uitgaven uit hoofde van het meerjarig financieel kader 2021-2027 te besteden aan biodiversiteitsdoelstellingen en in 2026 en 2027 10 %;
• goed beheer van chemische stoffen bevorderen en snel alternatieven voor zorgwekkende stoffen identificeren;
• bodemdegradatie aanpakken en de bescherming en het duurzame gebruik van de bodem waarborgen, onder meer door middel van een specifiek wetgevingsvoorstel inzake bodemgezondheid uiterlijk in 2023;
• het voedselsysteem van de EU hervormen zodat het bijdraagt tot de bescherming en het herstel van de biodiversiteit, waarbij een rechtvaardige transitie voor de betrokken belanghebbenden wordt gewaarborgd;
• het onderlinge verband tussen menselijke gezondheid, diergezondheid en milieu erkennen door middel van een “één gezondheid”-benadering in de beleidsvorming;
• gebruikmaken van bestaande instrumenten en methoden, en monitoringmethoden, evaluatie-instrumenten en meetbare indicatoren voor op de natuur gebaseerde oplossingen verder verbeteren;
• middelen uit publieke en private bronnen mobiliseren, met inbegrip van de EU-begroting via de Europese Investeringsbank en op nationaal niveau;
• gebruikmaken van milieubelastingen, marktconforme instrumenten en groene begrotings- en financieringsinstrumenten;
• waarborgen dat beleid en maatregelen op de beste beschikbare wetenschappelijke kennis en technologieën zijn gebaseerd, terwijl de kennisbasis wordt versterkt;
• het potentieel van digitale en datatechnologieën (met inbegrip van realtimegegevens) ter ondersteuning van beleidsvorming inzetten, en zorgen voor transparantie, authenticiteit, interoperabiliteit en publieke toegankelijkheid van de gegevens en informatie;
• zorgen voor brede steun van het maatschappelijk middenveld en samenwerken met bedrijven, met name kleine en middelgrote ondernemingen, sociale partners, burgers, gemeenschappen en andere belanghebbenden, en door het bevorderen van debat, levenslange milieu-educatie en door de gemeenschap gestuurde actie;
• de samenwerking tussen alle instellingen van de EU op het gebied van klimaat- en milieubeleid versterken;
• zowel op EU- als lidstatelijk niveau hoge normen op het gebied van transparantie, publieke inspraak en toegang tot de rechter toepassen overeenkomstig het Verdrag van Aarhus;
• de wereldwijde verwezenlijking van de prioritaire doelstellingen ondersteunen, met name door samen te werken met derde landen in partnerschappen en allianties zoals de G7 en de G20.

Monitoring en rapportering

• De Commissie, ondersteund door het Europees Milieuagentschap en het Europees Agentschap voor chemische stoffen, monitort, beoordeeld en doet jaarlijks verslag van de voortgang die is geboekt bij de verwezenlijking van de prioritaire doelstellingen, met een tussentijdse evaluatie op 31 maart 2024 en een evaluatie op 31 maart 2029, gevolgd door, indien zij dat passend acht, een wetgevingsvoorstel voor het volgende milieuactieprogramma op 31 december 2029.
• Het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Commissie wisselen jaarlijks van gedachten over de evaluatie, de reeds getroffen maatregelen en eventuele toekomstige acties.