Stabiliteits- en groeipact

Het stabiliteits- en groeipact (SGP) werd ingevoerd als onderdeel van de derde fase van de economische en monetaire unie. Het moest ervoor zorgen dat de EU-lidstaten na de invoering van de eenheidsmunt gezonde overheidsfinanciën zouden handhaven.

Formeel gezien bestond het pact oorspronkelijk uit een resolutie van de Europese Raad (aangenomen in 1997) en twee verordeningen van de Raad van 7 juli 1997 met de technische voorschriften (één over het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op de coördinatie van het economisch beleid, en de andere over de uitvoering van de procedure bij buitensporige tekorten).

Naar aanleiding van discussies over de werking van het SGP zijn de verordeningen in 2005 gewijzigd. De handhaving liet echter te wensen over, wat leidde tot ernstige fiscale onevenwichtigheden in sommige lidstaten, hetgeen aan het licht kwam toen in 2008 de economische en financiële crisis uitbrak.

Sinds de crisis zijn de regels betreffende economisch bestuur van de EU versterkt door middel van acht EU-verordeningen en één internationaal verdrag:

• het sixpack (waarbij een systeem werd ingevoerd om toezicht te houden op het algemeen economisch beleid, om zo in een vroeg stadium problemen op te sporen, zoals vastgoedbubbels of een afnemend concurrentievermogen);
• het twopack (een nieuwe cyclus van toezicht voor de eurozone, waarin landen — met uitzondering van die met een macro-economisch aanpassingsprogramma — hun ontwerpbegrotingsplannen elk najaar aan de Europese Commissie voorleggen);
• het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur (begrotingspact) van 2012, waarbij strengere fiscale bepalingen dan die van het SGP werden ingevoerd.

Deze maatregelen vormen nu een integrerend deel van het Europees Semester, het coördinatiemechanisme van het economisch beleid van de EU.

In januari 2015 heeft de Commissie, na een herziening, gedetailleerde richtsnoeren gepubliceerd over hoe zij de bestaande SGP-regels zal toepassen om het verband tussen structurele hervormingen, investeringen (met name met het oog op het onlangs gevormde Europese fonds voor strategische investeringen) en budgettaire verantwoordelijkheid ter ondersteuning van werkgelegenheid en groei te versterken.

In februari 2020 heeft de Commissie een evaluatie gepubliceerd die erop gericht was om de doeltreffendheid van het huidige kader voor economisch en begrotingstoezicht te evalueren, met name de sixpack- en de twopack-hervorming, en heeft zij een openbaar debat op gang gebracht.

In november 2022 heeft de Commissie haar leidraad (richtsnoeren) voor een hervorming van het kader voor economische governance gepubliceerd, waarin een grondige hervorming van het ontwerp en de werking van het SGP werd voorgesteld.

In maart 2023 heeft de Commissie een mededeling goedgekeurd die de lidstaten richtsnoeren biedt voor het voeren en coördineren van begrotingsbeleid in 2024.