Il-Programm InvestEU (2021-2027)

PUNTI EWLENIN

L-għan ġenerali tal-programm InvestEU huwa li jappoġġa l-finanzjament li jikkontribwixxi għal:

• il-kompetittività, inkluż ir-riċerka, l-innovazzjoni, id-diġitalizzazzjoni u l-avvanzament xjentifiku u teknoloġiku;
• it-tkabbir ekonomiku, is-sostenibilità u l-impjiegi;
• it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali;
• ir-reżiljenza soċjali u l-inklussività;
• il-kultura, l-edukazzjoni u t-taħriġ;
• l-integrazzjoni tas-swieq kapitali u suq intern aktar b’saħħtu;
• il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali;
• l-irkupru sostenibbli u inklussiv tal-ekonomija tal-UE, inkluż appoġġ kapitali għal intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), wara l-kriżi tal-COVID-19;
• l-appoġġ għal investimenti li jikkontribwixxu għall-objettivi tal-Pjattaforma tat-Teknoloġiji Strateġiċi għall-Ewropa (STEP), inizjattiva stabbilita skont ir-Regolament emendatorju (UE) 2024/795 li tfittex li ssaħħaħ is-sovranità u s-sigurtà tal-UE, ittejjeb il-kompetittività tagħha u tnaqqas id-dipendenzi strateġiċi tagħha fi tliet oqsma strateġiċi tat-teknoloġija: it-teknoloġiji diġitali u t-teknoloġiji ta’ innovazzjoni profonda, teknoloġiji nodfa u effiċjenti fir-riżorsi u l-bijoteknoloġiji.

InvestEU tkopri diversi oqsma ta’ politika (permezz ta’ erba’ “twieqi” ddedikati) biex tindirizza fallimenti fis-suq jew sitwazzjonijiet ta’ investiment suboptimali:

• infrastruttura sostenibbli, li tvarja mit-trasport, l-enerġija u l-konnettività diġitali sal-ekonomija ċirkolari u teknoloġiji innovattivi;
• ir-riċerka, l-innovazzjoni u d-diġitalizzazzjoni, inkluż żvilupp tal-prodotti u appoġġ għall-instigaturi tas-suq;
• finanzjament għal SMEs, inklużi kumpaniji innovattivi u dawk fis-setturi kulturali u kreattivi;
• investiment u ħiliet soċjali, li jkopru l-mikrofinanzi, intrapriżi soċjali, is-saħħa, l-gwaljanza bejn is-sessi, l-edukazzjoni, it-taħriġ u servizzi soċjali oħrajn.

InvestEU għandu garanzija baġitarja ta’ EUR 26.2 biljun (fi prezzijiet kurrenti) ffinanzjat mir-riżorsi ta’ NextGenerationEU u l-qafas finanzjarju plurjennali (2021–2027). Dan l-ammont jikkorrespondi għall-kompartiment tal-UE.

Il-garanzija tista’ tiżdied permezz ta’ kontribuzzjonijiet mill-Istati Membri tal-UE, permezz ta’ kumpartimenti tal-Istati Membri, u pajjiżi mhux tal-UE. Din hija maqsuma kif ġej:

• EUR 14.8 biljun disponibbli biex jappoġġaw l-irkupru ekonomiku ta’ wara l-COVID-19 taħt l-iskeda ta’ żmien stabbilita għall-użu tar-riżorsi ta’ NextGenerationEU;
• EUR 11.3 biljun għall-perjodu tal-qafas finanzjarju plurijennali (2021–2027).

Il-Kummissjoni Ewropea u l-Grupp tal-Bank Ewropew tal-Investiment (EIBG) jiffurmaw sħubija li taħtha l-EIBG jimplimenta 75 % tal-garanzija tal-UE u għandu kompiti speċifiċi fir-rigward tar-riskju finanzjarju tal-programm. Il-banek u l-istituzzjonijiet promozzjonali nazzjonali u l-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali jistgħu jieħdu sehem f’dan il-programm.

Il-Kummissjoni:

• tagħżel imsieħba ta’ implimentazzjoni¹ flimkien mal-EIBG;
• jikkonkludi ftehim ta’ garanzija ma’ kull imsieħeb.

Biex jikkwalifikaw għal appoġġ tal-Fond InvestEU, operazzjonijiet ta’ finanzjament u investiment għandhom:

• jikkonformaw mal-kundizzjonijiet differenti stabbiliti fir-regolament finanzjarju tal-UE (Regolament UE, Euratom) 2018/1046 — ara s-sommarju);
• jikkontribwixxu għall-għanijiet tal-politika tal-UE u jaqgħu taħt żona eliġibbli taħt l-Anness II (enerġija, infrastruttura tat-trasport, ambjent u riżorsi, konnettività diġitali, riċerka, żvilupp u innovazzjoni, teknoloġiji diġitali, SMEs, setturi kulturali u kreattivi, turiżmu, rijabilitazzjoni ta’ siti industrijali, użu sostenibbli tal-art u tal-ilma, bijoekonomija, investiment soċjali, difiża, spazju, ibħra u oċeani);
• ma jidhrux fuq il-lista ta’ attivitajiet esklużi fl-Anness V(B), bħal-logħob tal-azzard, it-tabakk, il-proprjetà immobbli, iż-żejt, il-fjuwil fossili jew il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem;
• ikun konsistenti mal-linji gwida tal-investiment.

Il-Fond InvestEU jista’ jappoġġja wkoll proġetti u operazzjonijiet f’pajjiżi mhux tal-UE li jipparteċipaw fil-programm.

Il-garanzija tal-UE:

• tista’ tintuża għall-kopertura tar-riskji għal diversi tipi ta’ finanzjament (self, garanziji, strumenti ta’ swieq kapitali jew forom oħra ta’ kreditu) jew ekwità jew kważi ekwità pprovduti mill-imsieħba implimentattivi direttament jew indirettament permezz ta’ intermedjarji finanzjarji;
• tkopri:
  • dejn: kull self u interess dovut lill-imsieħba implimentattivi, telf mir-ristrutturar u, taħt ċerti kundizzjonijiet, telf minn ċaqliq fil-kambju għajr l-euro,
  • investimenti ta’ ekwità jew kważi ekwità: ammonti investiti u spejjeż assoċjati ta’ finanzjament assoċjati u t-telf minn ċaqliq fil-kambju għajr l-euro,
  • finanzjament jew garanziji minn imsieħeb implimentattiv lil istituzzjoni finanzjarja oħra f’ċerti sitwazzjonijiet għal ammonti użati u spejjeż assoċjati.

Ir-regolament jistabbilixxi struttura ta’ governanza li fiha dan li ġej.

• Il-Bord Konsultattiv jiltaqa’ mill-inqas darbtejn fis-sena u jagħti pariri lill-Kummissjoni u lill-Bord ta’ Tmexxija dwar id-disinn u l-prodotti finanzjarji, l-iżviluppi tas-suq, il-kundizzjonijiet tas-suq u l-fallimenti tas-suq u sitwazzjonijiet ta’ investiment suboptimal
• Il-Bord ta’ Tmexxija jipprovdi gwida strateġika u operazzjonali għall-imsieħba implimentattivi, jadotta l-qafas metodoloġiku ta’ riskju u jissorvelja l-implimentazzjoni tal-programm InvestEU.
• L-iscoreboard fiha diversi elementi li l-imsieħba implimentattivi għandhom jipprovdu, bħal deskrizzjoni tal-finanzjament propost u l-impatt tal-investiment, biex il-Kumitat tal-Investiment jista’ jwettaq valutazzjoni indipendenti, trasparenti u armonizzata ta’ talbiet għall-użu tal-garanzija tal-UE.
• Il-Kumitat ta’ Investiment huwa korp ta’ esperti totalment indipendenti li jeżamina l-proposti ta’ finanzjament u investimenti sottomessi taħt l-erba’ “twieqi” u jikkontrolla jekk jissodisfawx il-kundizzjonijiet tar-regolament u jekk għalhekk jistgħux jibbenefikaw minn appoġġ taħt il-garanzija tal-UE.
• Kontrolli tal-politika jitwettqu mill-Kummissjoni biex tikkonferma li l-operazzjonijiet ta’ finanzjament u investiment mill-imsieħba implimentattivi, apparti l-BEI, jikkonformaw mal-liġi u l-politiki tal-UE.

Stabbilit mill-Kummissjoni, iċ-Ċentru ta’ Konsulenza InvestEU:

• jipprovdi appoġġ konsultattiv biex jidentifika, jipprepara, jiżviluppa, jistruttura, jipprokura u jimplimenta proġett ta’ investiment;
• jgħin lill-promoturi tal-proġġetti u lill-intermedjarji jiżviluppaw u joriġinaw proġett;
• jaġixxi bħala punt ta’ dħul ċentrali, immaniġjat mill-Kummissjoni, għall-għajnuna tal-iżvilupp ta’ proġetti għal awtoritajiet pubbliċi u promoturi tal-proġetti;
• huwa disponibbli għall-promoturi ta’ proġetti pubbliċi u privati, inklużi SMEs u start-ups, awtoritajiet pubbliċi, banek u istituzzjonijiet nazzjonali promozzjonali u intermedji finanzjarji u mhux finanzjarji.

Stabbilit mill-Kummissjoni, il-Portal InvestEU:

• huwa bażi tad-data faċilment aċċessibbli u faċli jintuża u jipprovdi informazzjoni relevanti dwar il-proġetti ppubblikati;
• jipprovdi mezz biex il-promoturi li qed ifittxu finanzjament jagħmlu l-proġetti tagħhom viżibbli lil investituri potenzjali.

Ir-regolament jistabbilixxi rekwiżiti ta’ kontabbiltà, monitoraġġ, valutazzjoni u trasparenza kif ġej.

• Il-kontabbiltà. Il-Parlament Ewropew jew il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea jistgħu jitolbu lill-President tal-bord ta’ tmexxija jirrapporta dwar il-prestazzjoni tal-Fond InvestEU u jwieġeb oralment jew bil-miktub għall-mistoqsijiet.
• Monitoraġġ u rappurtar. L-Anness III fih lista dettaljata ta’ indikaturi ta’ prestazzjoni u monitoraġġ ewlenin. L-imsieħba implimentattivi jużaw dawn fir-rapporti tagħhom lill-Kummissjoni, li min-naħa tagħha tirrapporta annwalment dwar il-prestazzjoni tal-programm inċiż. L-EIBG jirrapporta annwalment dwar ostakoli għall-investiment.
• Evalwazzjon. Il-Kummissjoni:
  • se tissottometti rapport ta’ valutazzjoni interim dwar il-programm lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill sat-30 ta’ Settembru 2024;
  • se tippreżenta ż-żewġ istituzzjonijiet bir-rapport tal-valutazzjoni finali tagħha, b’mod partikolari dwar l-użu tal-garanzija tal-UE, sal-31 ta’ Diċembru 2031 l-aktar tard;
  • se tibgħat ukoll il-konklużjonijiet tagħha tal-evalwazzjonijiet lill- Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni.
• Tranparenza. Imsieħba implimentattivi u konsultattivi għandhom jirrikonoxxu l-finanzjament tal-UE lill-intermedjarji u lir-riċevituri finali tagħhom u meta jippromwovu l-attivitajiet tagħhom appoġġjati mill-garanzija tal-UE.

Ir-regolament:

• jagħti lill-Kummissjoni s-setgħa li tadotta atti delegati;
• jemenda r-Regolament (UE) 2015/1017 dwar il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi, (ara s-sommarju).