Creat Airgeadais Ilbhliantúil an Aontais (2021-2027)

PRÍOMHPHOINTÍ

Socraítear leis an rialachán maidir leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil (CAI), don tréimhse 2021-2027, uasmhéideanna bliantúla (“uasteorainneacha CAI”) i gcomhair chaiteachas an Aontais ina iomláine agus i gcomhair príomhchatagóirí caiteachais a léiríonn príomhréimsí beartais (“ceannteidil CAI”).

Glactar an rialachán CAI faoi nós imeachta reachtach speisialta, le Comhairle an Aontais Eorpaigh ag gníomhú di d’aon toil tar éis toiliú Pharlaimint na hEorpa a fháil.

Ní mór do thrí phríomhinstitiúid bhúiséadacha an Aontais (an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún Eorpach) a áirithiú go gcomhlíonfaidh an caiteachas i mbuiséid bhliantúla an Aontais na huasteorainneacha CAI.

Don tréimhse 2021-2027, leagtar amach leis an CAI uasmhéid caiteachais EUR 1,074 billiún (is i bpraghsanna 2018 atá na méideanna go léir), lena gcumhdaítear seacht bpríomhréimse, agus tá siad miondealaithe mar a leanas.

• margadh aonair, nuálaíocht agus digiteach: EUR 132.8 billiún,
• comhtháthú, athléimneacht agus luachanna: EUR 377.8 billiún,
• acmhainní nádúrtha agus comhshaol: EUR 356.4 billiún,
• imirce agus bainistiú teorainneacha: EUR 22.7 billiún,
• slándáil agus cosaint: EUR 13.2 billiún,
• comharsanacht agus an domhan: EUR 98.4 billiún,
• Riarachán poiblí Eorpach: €73.1 billiún.

Go háirithe, cuireann CAI uasmhéideanna d’íocaíochtaí gealltanais ar leataobh chomh maith don tréimhse i gcomhair dhá thionscadal mhórscála:

• clár spáis an Aontais (EUR 13,202 billiún),
• imoibreoir trialach teirmeanúicléach idirnáisiúnta (EUR 5 bhilliún).

Leagtar amach in CAI chomh maith na huasmhéideanna a d’fhéadfaí a chaitheamh sa bhreis arna huasteorainneacha CAI ar phráinnfhreagairt nó ar riachtanais nua gan choinne, agus úsáid a bhaint as “ionstraimí speisialta”, mar a leanas:

• Ciste Eorpach um Choigeartú don Domhandú (EUR 186 milliún go bliantúil);
• Cúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála (EUR 1.2 billiún go bliantúil);
• Cúlchiste Coigeartaithe Brexit do na réimsí agus na hearnálacha ba mhó a ndeachthas i gcion orthu de dheasca imeacht na Ríochta Aontaithe ón Aontas (EUR 5 bhilliún thar an tréimhse);
• Ionstraim Corrlaigh Aonair lena n-éascaítear na corrlaigh atá ar fáil a aistriú idir na blianta airgeadais agus i gcásanna idir ceannteidil CAI chomh maith;
• Ionstraim Sholúbthachta chun caiteachas gan choinne nach bhféadfaí a mhaoiniú laistigh d’uasteorainneacha CAI a chlúdach (EUR 915 milliún go bliantúil).

Déantar roinnt coigeartuithe ar uasteorainneacha CAI le linn a shaolré. Is iad sin:

• coigeartuithe teicniúla bliantúla i bpraghsanna reatha nuair atá an Coimisiún ag dréachtú an dréachtbhuiséid bhliantúil don bhliain dár gcionn;
• coigeartuithe clár-shonracha trína leithdháilfear méid breise, atá comhionann leis an ioncam bliantúil a fhaigheann an tAontas ó fhíneálacha a thoibhítear ó bhriseadh rialacha an Aontais, go cláir/beartais shonracha an Aontais — sin EUR 11 bhilliún san iomlán idir 2022 agus 2027.

Seo a leanas na coigeartuithe eile a d’fhéadfaí a dhéanamh ar CAI:

• gealltanais bhuiséadacha atá ar fionraí a athiontráil chun rialachas eacnamaíoch fónta a áirithiú nó chun buiséad an Aontais a chosaint — nuair atá an fhionraíocht foirceanta, féadfar na méideanna a úsáid an bhliain dár gcionn.
• athchlárú le himeacht ama gealltanas buiséadach agus íocaíochtaí a bhaineann le rialacha nó cláir nua a glacadh tar éis an 1 Eanáir 2021.

D’fhéadfaí athbhreithniú a dhéanamh ar CAI — i gcomhréir leis an nós imeachta reachtach speisialta céanna a ghlacadh — mar gheall ar an méid seo a leanas:

• imthosca gan choinne;
• athbhreithniú chonarthaí an Aontais le hiarmhairtí buiséadacha;
• i gcás aontachas Bhallstáit nua an Aontais Eorpaigh;
• athaontú na Cipire.

Rinneadh athbhreithniú ar CAI i mí Feabhra 2024 trí leasú ar Rialachán (AE, Euratom) 2024/765. Leis an athbhreithniú sin, cuireadh EUR 64 billiún eile ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá os comhair an Aontais, idir dhúshlán nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn, agus chun oibleagáidí dlíthiúla a chomhlíonadh nach bhféadfaí a chomhlíonadh seachas sin laistigh de na huasteorainneacha buiséadacha atá ann cheana. Áirítear ar an maoiniú breise:

• Tacaíocht don Úcráin — EUR 50 billiún (EUR 17 mbilliún i ndeontas agus EUR 33 billiún in iasachtaí);
• imirce agus bainistiú teorainneacha — EUR 2 bhilliún;
• comharsanacht agus an domhan — EUR 7.6 billiún;
• an Ciste Eorpach Cosanta faoi ionstraim an Ardáin um Theicneolaíochtaí Straitéiseacha don Eoraip — €1.5 billiún;
• An Ionstraim Sholúbhachta — €2 bhilliún;
• An Cúlchiste um Iomaíochas agus Cabhair Éigeandála — EUR 1.5 billiún.

Ní mór don Pharlaimint, don Chomhairle agus don Choimisiún bearta a ghlacadh chun an nós imeachta buiséadach bliantúil a éascú, comhoibriú de mheon macánta agus obair a dhéanamh ar bhealach soiléir faoin gcomhaontú Idirinstitiúideach maidir le smacht buiséadach, comhar agus bainistíocht fhónta airgeadais (féach an achoimre).

Ceanglaíonn CAI ar an gCoimisiún togra a thíolacadh i gcomhair CAI nua roimh an 1 Iúil 2025.