Comhaontú Pháras

Ag comhdháil Pháras maidir leis an athrú aeráide (COP21) i mí na Nollag 2015, ghlac 196 páirtí Comhaontú Pháras. Is é Comhaontú Pháras an chéad chomhaontú domhanda maidir leis an aeráid atá ceangailteach ó thaobh dlí ar fud an domhain. Leagtar amach leis creat domhanda chun athrú aeráide contúirteach a sheachaint tríd an téamh domhanda a theorannú go dtí i bhfad faoi 2 °C agus trí fhéachaint lena theorannú go dtí 1,5 °C. Tá sé mar aidhm leis chomh maith cumas tíortha déileáil le tionchair an athraithe aeráide a neartú agus tacú leo ina n–iarrachtaí.

Tháinig an comhaontú i bhfeidhm ar an 4 Samhain 2016.

Cumhdaítear roinnt gnéithe sa chomhaontú lena n–áirítear:

• Maolú na haeráide:
  • sprioc fhadtéarmach maidir leis an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil i bhfad faoi 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíocha;
  • féachaint leis an méadú a theorannú go 1,5 °C, toisc go ndéanfadh sé sin laghdú suntasach ar na rioscaí agus ar thionchair an athraithe aeráide;
  • chun cur le cuspóirí Chomhaontú Pháras, cuireann gach páirtí plean náisiúnta gníomhaíochta cuimsitheach maidir leis an athrú aeráide isteach (“rannchuidiú arna chinneadh go náisiúnta”).
• Trédhearcacht agus athbhreithniú domhanda ar dhul chun cinn tíortha i dtreo a ngealltanais a bhaint amach.
• Oiriúnú don aeráid:
  • cumas sochaithe chun déileáil le tionchair an athraithe aeráide a neartú;
  • tacaíocht idirnáisiúnta leanúnach agus feabhsaithe a sholáthar le haghaidh oiriúnú don aeráid do thíortha i mbéal forbartha.
• Leanfaidh tíortha forbartha le tacú leis an ngníomhú ar son na haeráide chun astaíochtaí a laghdú agus athléimneacht i leith thionchair an athraithe aeráide a fhorbairt i dtíortha i mbéal forbartha. Spreagtar tíortha eile le tacaíocht den sórt sin a sholáthar, nó leanúint lena soláthar go deonach.
• Aitheantas don tábhacht a bhaineann le caillteanas agus damáiste mar gheall ar thionchair an athraithe aeráide a sheachaint, a íoslaghdú nó a chomhrac, agus don ghá atá le comhoibriú agus feabhas a chur ar an tuiscint, gníomhaíocht agus tacaíocht i réimsí éagsúla, amhail córais luathrabhaidh, ullmhacht i gcomhair éigeandálaí agus árachas riosca.
• Aitheantas do ról na ndreamanna eile atá páirteach i gcomhrac an athraithe aeráide, nach bhfuil ina bpáirtithe sa Chomhaontú, lena n–áirítear cathracha agus údaráis fhonáisiúnta eile, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, an earnáil phríobháideach agus dreamanna eile.