Parlaimintí náisiúnta agus cinnteoireacht AE

Faoi Chonradh Liospóin, tugadh roinnt ceart agus cumhachtaí nua do Pharlaimintí náisiúnta an Aontais Eorpaigh (AE).

Le hAirteagal 12 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) agus le Prótacal Uimh. 1 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), tugtar an ceart faisnéis a fháil go díreach ó institiúidí AE do Pharlaimintí náisiúnta maidir le cláir reachtacha, doiciméid chomhairleacha, miontuairiscí Chomhairle an Aontais Eorpaigh, etc., chomh maith le gníomhartha reachtacha AE.

Tugann Airteagal 5 CAE agus Prótacal Uimh. 2 CFAE an ceart dóibh agóid a dhéanamh i gcoinne tograí AE ar bhonn coimhdeachta. I gcás ina measann na Parlaimintí náisiúnta nach gcomhlíonann gníomhartha reachtacha arna moladh ag an gCoimisiún Eorpach an choimhdeacht, tá sé de cheart acu tuairim réasúnaithe a chur chuig an gCoimisiún laistigh de 8 seachtaine tar éis dóibh an dréacht a tharchur i dteangacha oifigiúla uile an Aontais.

Leithdháiltear dhá vóta ar Pharlaimint náisiúnta gach Ballstáit. Má fhaigheann an Coimisiún tuairimí réasúnaithe arb ionann iad agus trian ar a laghad de na vótaí arna gcionroinnt ar na Parlaimintí náisiúnta (nó an ceathrú cuid i gcás tograí i réimse an cheartais, na saoirse agus na slándála), ní mór dó a thogra a athbhreithniú agus cinneadh a dhéanamh an ndéanfaidh sé é a choimeád ar bun, a leasú nó a tharraingt siar. Ina dhiaidh sin, ní mór dó údar cuí a thabhairt leis an gcinneadh sin a dhéanamh. Tugtar nós imeachta an chárta bhuí ar an gcóras seo.

I gcás ina bhfaighidh an Coimisiún tuairimí réasúnaithe arb ionann iad agus tromlach de vótaí na Parlaiminte náisiúnta agus ina dtagann an togra faoin ngnáthnós imeachta reachtach, ní mór don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar a thogra agus cinneadh a dhéanamh i dtaobh an ndéanfaidh sé é a choimeád ar bun, a leasú nó a tharraingt siar. I gcás ina gcinnfidh sí an cinneadh sin a choimeád, ní mór di údar cuí a thabhairt dá cinneadh déanamh amhlaidh do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle, ag míniú cén fáth a gcomhlíonann an togra prionsabal na coimhdeachta. Tugtar nós imeachta an chárta oráiste air. I gcás ina measann tromlach de chomhaltaí Pharlaimint na hEorpa nó 55% de chomhaltaí na Comhairle nach gcomhlíonann togra prionsabal na coimhdeachta, diúltaítear don togra.

Faoi Airteagal 70 CFAE, ní mór na Parlaimintí náisiúnta a choinneáil ar an eolas faoin gcóras meastóireachta ar chur chun feidhme beartais na mBallstát i réimse na saoirse, na slándála agus an cheartais. Ceadaítear le hAirteagal 85 agus le hAirteagal 88 CFAE grinnscrúdú a dhéanamh ar Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil agus ar Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí.

Ceadaítear leis na conarthaí clásail passerelle ghinearálta agus shonracha a úsáid a fhágann gur féidir athrú ó vótáil aontoilíochta go vótáil trí thromlach cáilithe sa Chomhairle, nó ó nós imeachta reachtach speisialta go dtí an gnáthnós imeachta reachtach. Sampla den sórt sin a bheadh in Airteagal 81 CFAE. Ní mór na tograí le haghaidh athrú den sórt sin a chur in iúl do na Parlaimintí náisiúnta, ar féidir leo cur i gcoinne an togra laistigh de 6 mhí.