An tOmbudsman Eorpach

Is comhlacht neamhspleách agus neamhchlaonta é an tOmbudsman Eorpach a choinníonn institiúidí agus comhlachtaí an AE chun cuntas a thabhairt agus a chuireann dea -riarachán chun cinn. Cuidíonn an tOmbudsman Eorpach le daoine, gnólachtaí agus eagraíochtaí a bhfuil fadhbanna acu le riarachán AE trí imscrúdú a dhéanamh ar ghearáin faoi dhrochriarachán ag institiúidí agus comhlachtaí AE, ach trí fhéachaint go réamhghníomhach ar shaincheisteanna córasacha níos leithne chomh maith.

Bunaíodh oifig an Ombudsman Eorpaigh ar dtús leis an gConradh ar an Aontas Eorpach (1992) agus is é Airteagal 228 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a bhonn dlíthiúil reatha. Tá an post ag Teresa Anjinho, an tOmbudsman reatha, ón 27 Feabhra 2025.

Is é príomhchuspóir an Ombudsman tacú le hinstitiúidí AE le bheith níos éifeachtaí, níos trédhearcaí agus níos freagraí.

Is féidir leis an Ombudsman imscrúdú a oscailt ar a tionscnamh féin nó tar éis gearán a fháil, má theipeann ar institiúid nó ar chomhlacht AE cloí leis an méid seo a leanas:

• cearta bunúsacha
• rialacha dlíthiúla nó prionsabail dhlíthiúla
• prionsabail an dea–riaracháin.

Is féidir le haon saoránach AE, le cónaitheoir, le fiontar nó le cumann i mBallstát AE ar bith gearán faoin drochriarachán a dhéanamh leis an Ombudsman.

D’fhéadfadh an méid seo a leanas a bheith i gceist leis na gearáin:

• rochtain ar fhaisnéis
• moill riaracháin,
• éagóir nó idirdhealú
• easpa trédhearcachta.

Sa chás go bhfaigheann an t -ombudsman maolúchán, tagraíonn sí í don institiúid lena mbaineann agus, nuair is gá, cuireann sí dréacht -mholtaí isteach a gcaithfidh an institiúid freagra a thabhairt orthu laistigh de thrí mhí. Mura nglacann an institiúid leis na moltaí, b’fhéidir nach bhforchuirfeadh an tOmbudsman réiteach ach féadfaidh sí tuairisc faoin gceist a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpaionas gur féidir leis an bParlaimint na bearta cuí a ghlacadh.

Ní fhéadfaidh an tOmbudsman scrúdú a dhéanamh orthu seo a leanas:

• gearáin maidir le húdaráis náisiúnta, réigiúnacha nó áitiúla i mBallstáit AE, fiú má bhaineann na gearáin le cúrsaí AE;
• gníomhaíochtaí na gcúirteanna náisiúnta nó ombudsman náisiúnta;
• gearáin maidir le gnólachtaí nó le daoine aonair.