Ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για γονείς και φροντιστές

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Πεδίο εφαρμογής

• Η οδηγία αφορά όλους τους άνδρες και όλες τις γυναίκες που έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας σύμφωνα με τα οριζόμενα στον νόμο, στις συλλογικές συμβάσεις ή με την πρακτική που επικρατεί σε κάθε χώρα της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ.

Ελάχιστα δικαιώματα

Η οδηγία θεσπίζει ελάχιστα ατομικά δικαιώματα για:

• άδεια πατρότητας, γονική άδεια και άδεια φροντίδας·
• ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας για εργαζόμενους γονείς ή φροντιστές και
• νομική προστασία για όσους κάνουν χρήση αδειών για οικογενειακούς λόγους και ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας ή για όσους υποβάλλουν αίτηση για να τις λάβουν.

Οι χώρες της ΕΕ έχουν τη δυνατότητα θέσπισης ή διατήρησης κανόνων ευνοϊκότερων για τους εργαζόμενους.

Άδεια πατρότητας

• Κάθε πατέρας ή αντίστοιχος δεύτερος γονέας δικαιούται άδεια πατρότητας 10 εργάσιμων ημερών από τη γέννηση ενός παιδιού.
• H πληρωμή ή το επίδομα που καταβάλλεται με την άδεια πατρότητας πρέπει να είναι αντίστοιχη του εθνικού επιδόματος ασθενείας.
• Το δικαίωμα για άδεια πατρότητας δεν πρέπει να εξαρτάται από τη διάρκεια προηγούμενων περιόδων απασχόλησης ή από απαίτηση συγκεκριμένου χρόνου προϋπηρεσίας.
• Οι χώρες της ΕΕ μπορούν να εξαρτούν το δικαίωμα για πληρωμή ή επίδομα από περιόδους προηγούμενης απασχόλησης όχι μεγαλύτερες των 6 μηνών προ της αναμενόμενης γέννησης του παιδιού.

Γονική άδεια

• Κάθε εργαζόμενος ατομικώς δικαιούται αμειβόμενη γονική άδεια 4 μηνών, από τους οποίους οι 2 μήνες είναι μη μεταβιβάσιμοι μεταξύ των γονέων.
• Πρέπει η πληρωμή τουλάχιστον 2 μηνών γονικής άδειας ανά γονέα να καθοριστεί σε ένα επαρκές επίπεδο.
• Οι χώρες της ΕΕ μπορούν να εξαρτούν το δικαίωμα γονικής άδειας από περιόδους προηγούμενης απασχόλησης ή από απαίτηση συγκεκριμένου χρόνου προϋπηρεσίας που δεν υπερβαίνει το 1 έτος.
• Οι χώρες της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζουν το δικαίωμα των εργαζομένων να λάβουν γονική άδεια με ευέλικτους τρόπους, για παράδειγμα με καθεστώς μερικής απασχόλησης, ή για εναλλασσόμενες περιόδους μεταξύ άδειας και εργασίας.

Άδεια φροντίδας

• Η οδηγία θεσπίζει κανόνες για τους φροντιστές, και συγκεκριμένα για τους εργαζόμενους που παρέχουν φροντίδα σε συγγενείς που χρήζουν υποστήριξης για σοβαρό ιατρικό λόγο. Οι κανόνες αυτοί αφορούν επίσης τη φροντίδα προσώπου που κατοικεί στο ίδιο νοικοκυριό με τον εργαζόμενο.
• Κάθε φροντιστής δικαιούται άδεια 5 εργάσιμων ημερών ανά έτος.

Ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας

• Οι εργαζόμενοι με παιδιά έως μια ορισμένη ηλικία, τουλάχιστον 8 ετών, και οι φροντιστές δικαιούνται να ζητούν ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας για λόγους φροντίδας.
• Οι ρυθμίσεις αυτές περιλαμβάνουν τη χρήση ρυθμίσεων τηλεργασίας, ευέλικτου ωραρίου εργασίας ή τη μείωση του ωραρίου εργασίας.
• Οι εργοδότες οφείλουν να εξετάζουν τα αιτήματα αυτά μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα και να αιτιολογούν κάθε απόρριψη ή κάθε αναβολή των σχετικών ρυθμίσεων.
• Οι χώρες της ΕΕ μπορούν να εξαρτούν το δικαίωμα αίτησης ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας από περιόδους προηγούμενης απασχόλησης ή από απαίτηση χρόνου προϋπηρεσίας. Οι περίοδοι αυτοί δεν πρέπει να υπερβαίνουν τους 6 μήνες.

Έννομη προστασία

Κάθε χώρα της ΕΕ πρέπει να θεσπίσει κανόνες προκειμένου να διασφαλιστεί ότι:

• οι εργαζόμενοι προστατεύονται από διακρίσεις και απολύσεις επειδή έχουν ζητήσει ή λάβει άδεια για οικογενειακούς λόγους ή ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας·
• οι εργαζόμενοι που θεωρούν ότι απολύθηκαν επειδή άσκησαν τα δικαιώματα αυτά θα πρέπει να μπορούν να ζητήσουν από τον εργοδότη να προβάλει δεόντως τεκμηριωμένους λόγους για την απόλυση·
• η προηγούμενη εργασία και τα κεκτημένα ή τα υπό κτήση δικαιώματα του εργαζόμενου πριν από τη λήψη της άδειας διατηρούνται και μετά το τέλος της.

Κατάργηση

Η οδηγία καταργεί την οδηγία 2010/18/ΕΕ σχετικά με τη γονική άδεια από τις 2 Αυγούστου 2022.