Η κοινή αλιευτική πολιτική της ΕΕ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Στόχος της διαχείρισης της αλιείας είναι η παροχή στους αλιείς της δυνατότητας να μεγιστοποιούν τα αλιεύματά τους χωρίς να απειλείται η αναπαραγωγή των αποθεμάτων ιχθύων («μέγιστη βιώσιμη απόδοση»). Για τον σκοπό αυτό, έχουν καθοριστεί συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα (ή «αλιευτικές δυνατότητες») για το μεγαλύτερο μέρος των εμπορικών αποθεμάτων ιχθύων. Τα επίπεδα αλιείας έπρεπε να συμμορφωθούν με τα επίπεδα της μέγιστης βιώσιμης απόδοσης για όλα τα αποθέματα μέχρι το 2015, εάν ήταν δυνατόν, και το αργότερο μέχρι το 2020, και σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι το 2025.
• Η διαχείριση των αποθεμάτων ιχθύων βασίζεται σε επιστημονικές γνωμοδοτήσεις. Τα κράτη μέλη της ΕΕ οφείλουν να συλλέγουν, να διαχειρίζονται και να καθιστούν διαθέσιμα τα δεδομένα που απαιτούνται για τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα βιολογικά, τα περιβαλλοντικά και τα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα. Η συλλογή δεδομένων χρηματοδοτείται από την ΕΕ.
• Με την εισαγωγή της υποχρέωσης εκφόρτωσης, ο κανονισμός για την ΚΑΠ έχει ως στόχο τον τερματισμό της πρακτικής της επιστροφής των ανεπιθύμητων αλιευμάτων στη θάλασσα (απόρριψη), που οδηγεί σε σημαντική σπατάλη. Η υποχρέωση εκφόρτωσης εισήχθη σταδιακά την περίοδο 2015-2019 και πλέον είναι σε πλήρη ισχύ, έτσι απαιτείται από τους αλιείς να εκφορτώνουν όλα τα αλιεύματα ρυθμιζόμενων εμπορικών ειδών.
• Τα πολυετή σχέδια θέτουν στόχους για τη διαχείριση των αποθεμάτων ιχθύων.
• Τα τεχνικά μέτρα αποτελούν ένα ευρύ σύνολο κανόνων που καθορίζουν πώς, πού και πότε μπορούν να ψαρεύουν οι αλιείς. Έχουν καθιερωθεί για όλες τις θαλάσσιες λεκάνες της Ευρώπης, ωστόσο διαφέρουν σημαντικά από τη μία θαλάσσια λεκάνη στην άλλη, αντανακλώντας τις περιφερειακές ιδιαιτερότητες.
• Ο κανονισμός για την ΚΑΠ αποκεντρώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων φέρνοντάς την πιο κοντά στα αλιευτικά πεδία (διαδικασία γνωστή ως περιφερειοποίηση). Προβλέπει τη σύσταση γνωμοδοτικών συμβουλίων για καθεμία από τις γεωγραφικές περιοχές. Τα κράτη μέλη με διαχειριστικό συμφέρον σε συγκεκριμένη περιοχή μπορούν να προτείνουν μέτρα διατήρησης, τα οποία η Επιτροπή μπορεί να ενσωματώσει στο δίκαιο της ΕΕ.
• Το σύστημα ελέγχου αλιείας διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τις διατάξεις του κανονισμού για την ΚΑΠ, συμπεριλαμβανομένου του νέου κανονισμού (ΕΕ) 2023/2842 (κανονισμός ελέγχου) και της καταπολέμησης της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1005/2008 — βλέπε σύνοψη]. Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1026/2012 (βλέπε σύνοψη) καθορίζει τους κανόνες που εφαρμόζονται για τη διατήρηση των αποθεμάτων ιχθύων σε χώρες που επιτρέπουν τη μη βιώσιμη αλιεία.
• Τα νέα πρότυπα εμπορίας όσον αφορά τη σήμανση, την ποιότητα και την ιχνηλασιμότητα επιτρέπουν στους καταναλωτές να ενημερώνονται καλύτερα σχετικά με την προέλευση των ιχθύων που αγοράζουν και τον τρόπο παραγωγής τους.
• Η αρχή της βιωσιμότητας ισχύει επίσης για τα σκάφη της ΕΕ που αλιεύουν εκτός ΕΕ. Η Επιτροπή έχει την εξουσία να διαπραγματεύεται και να συνάπτει συμφωνίες σύμπραξης βιώσιμης αλιείας εκ μέρους της ΕΕ με ορισμένες χώρες-εταίρους εκτός ΕΕ. Οι συμφωνίες αυτές:
  • επιτρέπουν στα σκάφη της ΕΕ να αλιεύουν πλεονασματικά αποθέματα στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της χώρας-εταίρου σε νομικά ρυθμισμένο περιβάλλον έναντι χρηματικής αντιπαροχής·
  • επικεντρώνονται στη διατήρηση πόρων και στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα, διασφαλίζοντας ίδιους κανόνες ελέγχου και διαφάνειας για όλα τα σκάφη της ΕΕ.
• Τα κράτη μέλη πρέπει να στηρίζουν την ανάπτυξη της βιώσιμης ιχθυοκαλλιέργειας μέσω πολυετών εθνικών σχεδίων.

Επισκόπηση του κανονισμού για την ΚΑΠ

Το 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με τη λειτουργία της ΚΑΠ. Η έκθεση αξιολογεί τη λειτουργία της ΚΑΠ 10 χρόνια μετά την τελευταία μεταρρύθμιση το 2013. Παρέχει μια γενική εικόνα αναφέροντας τι λειτουργεί και πού έχουμε απτά αποτελέσματα, πού υστερεί η εφαρμογή και τι προσπάθειες απαιτούνται ακόμη για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της ΚΑΠ. Ταυτόχρονα, έχει επίσης μακρόπνοη προοπτική, παρέχοντας ένα όραμα και υποδεικνύοντας μια πορεία προς μια βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία του μέλλοντος.

Κάθε χρόνο η Επιτροπή εκδίδει επίσης ανακοίνωση που ενημερώνει για την πρόοδο όσον αφορά την κατάσταση των αποθεμάτων ιχθύων και διεξάγει ευρεία δημόσια διαβούλευση σχετικά με τον καθορισμό των αλιευτικών δυνατοτήτων για το επόμενο έτος. Η ανακοίνωση αυτή αξιολογεί την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς τη βιώσιμη αλιεία στην ΕΕ και εξετάζει την ισορροπία μεταξύ της αλιευτικής ικανότητας και των αλιευτικών δυνατοτήτων, τις κοινωνικοοικονομικές επιδόσεις του κλάδου και την τήρηση της υποχρέωσης εκφόρτωσης. Καθορίζει επίσης το σκεπτικό της πρότασης σχετικά με τις αλιευτικές δυνατότητες για το επόμενο έτος.