Ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε:

• oυσίες που καταστρέφουν το όζον και απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ και στα ισομερή τους ² είτε είναι μόνα τους είτε σε μείγματα·
• προϊόντα και εξοπλισμό που περιέχουν ουσίες που καταστρέφουν το όζον ή βασίζονται σε αυτές.

Απαγορεύει:

• την παραγωγή, τη διάθεση στην αγορά, την προμήθεια ή τη διάθεση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), έναντι αμοιβής ή δωρεάν, των ουσιών που καταστρέφουν το όζον και απαριθμούνται στο παράρτημα Ι, καθώς και τη χρήση τους·
• την εισαγωγή ή την εξαγωγή των ουσιών που καταστρέφουν το όζον και απαριθμούνται στο παράρτημα Ι.

Εξαιρέσεις

Ο κανονισμός επιτρέπει τη χρήση ουσιών που καταστρέφουν το όζον στις ακόλουθες περιορισμένες περιπτώσεις:

• πρώτες ύλες για την παραγωγή άλλων ουσιών·
• μέσα επεξεργασίας στις διεργασίες που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ, σε εγκαταστάσεις που υπήρχαν την 1η Σεπτεμβρίου 1997 και των οποίων οι εκπομπές είναι ασήμαντες —υπάρχει κατάλογος εγκεκριμένων εγκαταστάσεων, μέγιστων ποσοτήτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και μέγιστων επιπέδων εκπομπών για κάθε µία από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις·
• βασικές εργαστηριακές και αναλυτικές χρήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι οι επιχειρήσεις που διαθέτουν ή χρησιμοποιούν τις ουσίες αυτές τηρούν αρχεία επί πέντε έτη όσον αφορά τις σχετικές ποσότητες, τη χρήση τους και τα στοιχεία των αγοραστών και των προμηθευτών· το παράρτημα IV απαριθμεί περαιτέρω όρους·
• χρήση κρίσιμης σημασίας των αλογόνων σε ορισμένες κατηγορίες εξοπλισμού μέχρι τις ημερομηνίες που ορίζονται στο παράρτημα V —ο εξοπλισμός πρέπει να έχει παροπλιστεί μέχρι τις ημερομηνίες λήξης που ορίζονται στο παράρτημα·
• επείγουσα χρήση βρωμιούχου μεθυλίου σε απροσδόκητες επιδημίες συγκεκριμένων επιβλαβών οργανισμών ή ασθενειών, εφόσον το επιτρέψει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή·
• προϊόντα και εξοπλισμός που σχετίζονται με εξαιρούμενες χρήσεις κρίσιμης σημασίας και με εργαστηριακές και αναλυτικές χρήσεις·
• καταστροφή ή ποιοτική αποκατάσταση·
• εισαγωγές και εξαγωγές που συνδέονται με τις ανωτέρω περιπτώσεις.

Προϋποθέσεις για εξαιρέσεις

Ο κανονισμός εφαρμόζει τους ακόλουθους κανόνες για τις εξαιρέσεις:

• οι μη επαναγεμιζόμενοι περιέκτες γενικά απαγορεύονται, εκτός εάν χρησιμοποιούνται για βασικές εργαστηριακές και αναλυτικές χρήσεις —γενικά, μπορούν να αποθηκεύονται ή να μεταφέρονται μόνο για μετέπειτα διάθεση·
• οι ουσίες που καταστρέφουν το όζον μπορούν να διατίθενται στην αγορά μόνο εάν υπάρχει δήλωση συμμόρφωσης που αποδεικνύει ότι κάθε τριφθοροαιθάνιο που παράγεται ως παραπροϊόν της παραγωγής των εν λόγω ουσιών έχει καταστραφεί ή ανακτηθεί για μεταγενέστερη χρήση, χρησιμοποιώντας τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές·
• στις περαιτέρω απαιτήσεις για τους παραγωγούς και τους εισαγωγείς των ουσιών περιλαμβάνονται η σαφής επισήμανση και η τεκμηρίωση.

Εμπόριο

Ο κανονισμός θεσπίζει ένα ηλεκτρονικό σύστημα αδειοδότησης για τις ουσίες που καταστρέφουν το όζον και απαριθμούνται στο παράρτημα Ι, καθώς και για τα προϊόντα και τον εξοπλισμό που τις χρησιμοποιούν. Για τις εισαγωγές (εκτός από την περίπτωση προσωρινής αποθήκευσης) και τις εξαγωγές τους απαιτείται έγκυρη άδεια.

• Η Επιτροπή:
  • εγκαθιστά και διαχειρίζεται το σύστημα·
  • εξασφαλίζει τη διασύνδεση του συστήματος με το περιβάλλον της ενιαίας θυρίδας της ΕΕ για τα τελωνεία·
  • καθορίζει το εμπόριο που μπορεί να επιτραπεί με χώρες ή οργανισμούς περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης και εδάφη που δεν καλύπτονται από το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ.
• Οι εταιρείες:
  • πρέπει να εγγραφούν στο σύστημα προτού υποβάλουν αίτηση για άδεια· το παράρτημα VII καθορίζει τους κανόνες και τις διαδικασίες·
  • οι οποίες εξάγουν ουσίες που καταστρέφουν το όζον πρέπει να διασφαλίζουν ότι το εμπόριο δεν είναι παράνομο και δεν υπονομεύει τις προσπάθειες της χώρας προορισμού να συμμορφωθεί με το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ.
• Οι άδειες εκμετάλλευσης:
  • είναι χρονικά περιορισμένες·
  • μπορούν να εκδοθούν σε εταιρείες εντός και εκτός της ΕΕ —οι τελευταίες πρέπει να ορίσουν αποκλειστικό αντιπρόσωπο εντός της ΕΕ·
  • αναστέλλονται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τον κανονισμό.
• Οι τελωνειακές αρχές και οι αρχές εποπτείας της αγοράς επιβάλλουν τις απαγορεύσεις και τους περιορισμούς που εφαρμόζονται στις εισαγωγές και τις εξαγωγές.

Έλεγχος των εκπομπών

• Τα μέτρα ανάκτησης και καταστροφής απαιτούν τα ακόλουθα:
  • Οι ουσίες που καταστρέφουν το όζον σε συσκευές ψύξης, σε εξοπλισμό κλιματισμού και σε αντλίες θερμότητας, καθώς και σε εξοπλισμό που περιέχει διαλύτες ή συστήματα πυροπροστασίας και πυροσβεστήρες, πρέπει, όταν συντηρούνται ή αποσυναρμολογούνται, να ανακτώνται για καταστροφή, ανακύκλωση ή ποιοτική αποκατάσταση, εκτός εάν υπάρχει διαφορετική ρύθμιση σε άλλες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ.
  • Από την 1η Ιανουαρίου 2025, οι ιδιοκτήτες κτιρίων και οι εργολάβοι πρέπει να αποφεύγουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις εκπομπές κατά την αφαίρεση των αφρωδών πάνελ και των πολυστρωματικών σανίδων που περιέχουν ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος. Εάν αυτό δεν είναι εφικτό, πρέπει να προσκομίζουν δικαιολογητικά, τα οποία πρέπει να διατηρούν για 5 χρόνια.
  • Τα αλογόνα στα συστήματα πυροπροστασίας και στους πυροσβεστήρες δεν πρέπει να καταστρέφονται, εκτός εάν υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η καθαρότητα της ανακυκλωμένης ουσίας δεν επιτρέπει την επαναχρησιμοποίησή της.
• Οι κανόνες σχετικά με την απελευθέρωση ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος και τους ελέγχους διαρροών αναφέρουν τα ακόλουθα:
  • Η σκόπιμη απελευθέρωση ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος στην ατμόσφαιρα απαγορεύεται, εκτός κι αν είναι τεχνικά αναγκαία για χρήση που επιτρέπεται από τον κανονισμό.
  • Οι εταιρείες πρέπει να λαμβάνουν κάθε προφύλαξη για την πρόληψη και την ελαχιστοποίηση τυχόν διαρροών κατά τη διάρκεια της παραγωγής.
  • Οι χειριστές πρέπει να ελέγχουν τις ψυκτικές συσκευές, τον εξοπλισμό κλιματισμού, τις αντλίες θερμότητας και τα συστήματα πυροπροστασίας για διαρροές κάθε 12, 6 ή 3 μήνες, ανάλογα με το μέγεθος του εξοπλισμού. Κάθε διαρροή που εντοπίζεται πρέπει να επισκευάζεται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

Πρόσθετα μέτρα

Η Επιτροπή έχει την εξουσία να εκδίδει πράξεις κατ' εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις για την τροποποίηση της νομοθεσίας.

Από τις 30 Ιουνίου 2024, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να υποβάλλουν ετήσια έκθεση στην Επιτροπή όσον αφορά:

• τις ποσότητες αλογόνων που έχουν εγκατασταθεί, χρησιμοποιούνται ή αποθηκεύονται για κρίσιμους σκοπούς·
• περιπτώσεις παράνομου εμπορίου.

Από τις 31 Μαρτίου 2025, οι εταιρείες πρέπει να αναφέρουν ετησίως στην Επιτροπή τα δεδομένα που παρατίθενται στο παράρτημα VI για κάθε χρησιμοποιούμενη ουσία που καταστρέφει τη στιβάδα του όζοντος.

Οι εθνικές αρχές πρέπει:

• να συνεργάζονται μεταξύ τους, να αναφέρουν τυχόν παραβάσεις και να ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω του συστήματος διαχείρισης τελωνειακών κινδύνων·
• να διενεργούν ελέγχους χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση για να διασφαλίσουν ότι οι επιχειρήσεις συμμορφώνονται με τη νομοθεσία.

Οι κυρώσεις στα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη σοβαρότητα του αδικήματος και να θεσπίζουν κανόνες για:

• πρόστιμα·
• δήμευση, κατάσχεση, απόσυρση ή απομάκρυνση από την αγορά και κατάσχεση των αγαθών που αποκτήθηκαν παράνομα·
• προσωρινή απαγόρευση των σχετικών ουσιών.

Μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2030, η Επιτροπή πρέπει να δημοσιεύσει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού.