Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ευάλωτα νοικοκυριά, πολύ μικρές επιχειρήσεις και χρήστες μεταφορών

Η οδηγία 2003/87/EΚ θεσπίζει ένα σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου για την προώθηση των μείωσης των εκπομπών, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών από κτίρια και οδικές μεταφορές. Τρεις ομάδες-στόχοι του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα προσδιορίζονται από τον κανονισμό (ΕE) 2023/955 ως ομάδες που επηρεάζονται σημαντικά από το νέο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές:

• ευάλωτα νοικοκυριά, που ορίζονται ως νοικοκυριά τα οποία αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια, περιλαμβανομένων των νοικοκυριών χαμηλού και χαμηλότερου μέσου εισοδήματος, και τα οποία δεν διαθέτουν τα μέσα για να ανακαινίσουν το κτίριο στο οποίο διαμένουν·
• ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν τα μέσα είτε για να ανακαινίσουν το κτίριο στο οποίο εδρεύουν, είτε για να αγοράσουν οχήματα μηδενικών και χαμηλών εκπομπών, είτε για να στραφούν σε εναλλακτικούς βιώσιμους τρόπους μεταφοράς, περιλαμβανομένων των δημόσιων μεταφορών·
• ευάλωτοι χρήστες μεταφορών, που ορίζονται ως άτομα και νοικοκυριά τα οποία αντιμετωπίζουν φτώχεια στον τομέα των μεταφορών, περιλαμβανομένων ατόμων και νοικοκυριών χαμηλού και χαμηλότερου μέσου εισοδήματος, και τα οποία δεν διαθέτουν τα μέσα για να αγοράσουν οχήματα μηδενικών και χαμηλών εκπομπών ή να στραφούν σε εναλλακτικά βιώσιμα μέσα μεταφοράς, περιλαμβανομένων των δημόσιων μεταφορών.

Κοινωνικά σχέδια για το κλίμα

Κάθε κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα κοινωνικό σχέδιο για το κλίμα μετά από διαβούλευση με τοπικές και περιφερειακές αρχές, οικονομικούς και κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών. Τα σχέδια θα πρέπει να καλύπτουν μέτρα και επενδύσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της τιμολόγησης του άνθρακα στον κτιριακό τομέα και στον τομέα των οδικών μεταφορών στα ευάλωτα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες μεταφορών, προκειμένου να διασφαλιστεί οικονομικά προσιτή θέρμανση, ψύξη και κινητικότητα.

Επιλέξιμα μέτρα και επενδύσεις

Τα σχέδια μπορούν να περιλαμβάνουν τη στήριξη των ακόλουθων μέτρων και επενδύσεων και θα πρέπει να έχουν μακροπρόθεσμο αντίκτυπο:

• στήριξη ανακαινίσεων κτιρίων, ιδίως για ευάλωτα νοικοκυριά και ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις που καταλαμβάνουν τα κτίρια με τις χειρότερες επιδόσεις, περιλαμβανομένων των ενοικιαστών και των ατόμων που ζουν σε κοινωνικές κατοικίες·
• πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και ενεργειακά αποδοτική στέγαση, περιλαμβανομένης της κοινωνικής στέγασης·
• συμβολή στην απαλλαγή από ανθρακούχες εκπομπές, όπως μέσω του εξηλεκτρισμού της θέρμανσης, της ψύξης και του μαγειρέματος, παρέχοντας πρόσβαση σε οικονομικά προσιτά και ενεργειακά αποδοτικά συστήματα·
• ενσωμάτωση της παραγωγής και αποθήκευσης ανανεώσιμης ενέργειας, μεταξύ άλλων μέσω κοινοτήτων ανανεώσιμης ενέργειας, ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών και άλλων ενεργών πελατών, για την προώθηση της αυτοκατανάλωσης ανανεώσιμης ενέργειας·
• πστοχευμένη πληροφόρηση, εκπαίδευση, ευαισθητοποίηση και συμβουλευτική σχετικά με οικονομικά αποδοτικά μέτρα και επενδύσεις, διαθέσιμη στήριξη για ανακαινίσεις κτιρίων και ενεργειακή αποδοτικότητα, καθώς και βιώσιμες και οικονομικά προσιτές εναλλακτικές λύσεις κινητικότητας και μεταφορών·
• πρόσβαση σε οχήματα και ποδήλατα μηδενικών και χαμηλών εκπομπών, περιλαμβανομένης οικονομικής στήριξης ή φορολογικών κινήτρων·
• δημόσιες και ιδιωτικές υποδομές, περιλαμβανομένης της αγοράς οχημάτων μηδενικών και χαμηλών εκπομπών, υποδομών επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού, και αγοράς μεταχειρισμένων οχημάτων μηδενικών εκπομπών·
• κίνητρα για τη χρήση οικονομικά προσιτών και προσβάσιμων δημόσιων μεταφορών·
• στήριξη ιδιωτικών και δημόσιων φορέων ώστε να αναπτύξουν και να παρέχουν βιώσιμη κινητικότητα κατά παραγγελία, υπηρεσίες κοινής κινητικότητας και επιλογές ενεργητικής κινητικότητας.

Τα κράτη μέλη μπορούν να περιλαμβάνουν στα σχέδιά τους άμεση εισοδηματική στήριξη για ευάλωτα νοικοκυριά και χρήστες μεταφορών, προκειμένου να μειώσουν τον αντίκτυπο της αύξησης των τιμών στις οδικές μεταφορές και στα καύσιμα θέρμανσης. Η εν λόγω άμεση στήριξη πρέπει:

• να είναι προσωρινή και να μειώνεται σταδιακά·
• να μην υπερβαίνει το 37,5 % του εκτιμώμενου συνολικού κόστους του σχεδίου.

Χρηματοδότηση

Στο Ταμείο διατίθεται ανώτατο ποσό ύψους 65 δισεκατομμυρίων ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2026 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2032. Επιπλέον, τα κράτη μέλη πρέπει να συνεισφέρουν, τουλάχιστον το 25 % του εκτιμώμενου συνολικού κόστους των σχεδίων τους.

Τα κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν τη μεταφορά πόρων στο Ταμείο από τα προγράμματα πολιτικής συνοχής υπό καθεστώς επιμερισμένης διαχείρισης που θεσπίστηκαν με τον κανονισμό (ΕE) 2021/1060. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να μεταφέρουν έως και το 15 % της χρηματοδοτικής ενίσχυσής τους από το Ταμείο στα προγράμματα πολιτικής συνοχής.

Πληροφορίες

Οι αποδέκτες στήριξης από το Ταμείο ενημερώνονται σχετικά με την προέλευση των εν λόγω κονδυλίων, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων στις οποίες επωφελούνται από τα εν λόγω κονδύλια μέσω ενδιάμεσων φορέων. Στις πληροφορίες θα πρέπει να περιλαμβάνεται το έμβλημα της ΕΕ και η δήλωση «χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση — Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα».

Διαφάνεια

Η Επιτροπή πρέπει να διαβιβάζει τα σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη, καθώς και τις αποφάσεις ταυτόχρονα και υπό ίσους όρους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.